PL124208B1 - Process for preparing gold mercaptides - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania merkaptydów zlota, wykorzystywanych do farb i past, sluzacych do zdobienia przedmiotów wyko¬ nanych ze szkla i materialów ceramicznych, a takze w elektronice.W dotychczasowej praktyce, jako tzw. „plynne zloto" stosuje sie albo polaczenie zlota z siarkowa¬ na terpentyna, albo merkaptydy zlota, stanowiace zwiazki jednowartosciowego zlota z alifatycznymi lancuchowymi lub cyklicznymi merkaptanami, jak np. pinenowy merkaptyd zlotawy, czy tez tert-do- decylowy merkaptyd zlotawy. Zawartosc zlota w merkaptydach wynosi okolo 50%, co przy dobrej rozpuszczalnosci w typowych niepolarnych rozpusz¬ czalnikach organicznych pozwala na otrzymywanie bogatych w zloto roztworów.Jeden z powszechnie stosowanych sposobów syn¬ tezy merkaptydów zlota polega na bezposrednim dzialaniu na zwiazki zlota trójwartosciowego znacz¬ nym nadmiarem merkaptanu, przy czym dwie czesci merkaptanu potrzebnego do wlasciwego przebiegu reakcji zostaje zuzyte na redukcje zlota do jedno¬ wartosciowego, a tylko jedna czesc merkaptanu wchodzi w polaczenie tworzace merkaptyd zlotawy.Sposób ten jest jednak wysoce niedogodny ze wzgledu na koniecznosc pracy z duzymi ilosciami merkaptanu oraz na trudne do usuniecia zanieczysz¬ czenia siarczkami organicznymi, stanowiacymi pro¬ dukty uboczne procesu.Znane sa takze z opisów patentowych Stanów 15 25 30 2 Zjednoczonych Ameryki nr nr 2984575, 3163665 i 3245809 rozwiazania, polegajace na stosowaniu naj¬ pierw organicznego reduktora typu tioeteru, który utlenia sie do sulfotlenku, a pozostala jego czesc tworzy addycyjne polaczenia z sola zlota jednowar¬ tosciowego, a nastepnie na dzialaniu na wytworzo¬ ny zwiazek merkaptanem. Uzyskuje sie wówczas merkaptyd zlota wraz z odzyskanym tioeterem, któ¬ ry z produktami jego utlenienia, stanowi klopotliwe zanieczyszczenie.Okazalo sie, ze mozna uniknac tych niedogod¬ nosci przy wykorzystaniu odpowiedniej trwalosci niektórych nieorganicznych kompleksów zlotawych.Trwalosc ta nie moze jednak byc zbyt duza, jak w przypadku kompleksów cyjanozlotawych, gdyz wówczas znaczna czesc zlota pozostanie w roztworze macierzystym i nie moze byc zbyt mala, jak w przypadku kompleksów chlorkowych, gdyz zloto ulega wówczas latwo redukcji do metalicznego.W otou tych przypadkach czesc zlota nie tworzy merkaptydu, co pociaga ze soba obnizenie wydaj¬ nosci procesu.Sposób wedlug wynalazku polega na redukcji zwiazków zlota trójwartosciowego wobec takich jo¬ nów nieorganicznych, jak bromki, jodki, rodanki i tiosiarczany, przy czym jako reduktory stosuje sie siarczyny albo bezwodnik kwasu siarkawego, albo tez nadmiar jonów kompleksujacyeh, po czym otrzymany kompleks soli zlotawej z jonami nie¬ organicznymi poddaje sie reakcji ze stechiometrycz- 124 2083 124 2«& 4 na iloscia merkaptanu. Korzystne jest prowadzenie procesu w zakresie temperatur 0 — 15°C.Sole zlotawe w postaci kompleksów z jonami nieorganicznymi nie musza byc wydzielane z roz¬ tworu macierzystego, dzieki czemu mozliwe jest przeprowadzenie calej syntezy w jednej aparaturze.W tym sposobie merkaptan dodaje sie w ilosciach stechiometrycznych w stosunku do ilosci uzytego zlota, dzieki .czemu uciazliwosc polegajaca na sto¬ sowaniu duzych nadmiarów szkodliwych dla zdro¬ wia zwiazków, zostala znacznie ograniczona.Po odsaczeniu lub zdekantowaniu, produkt w po¬ staci najczesciej bezbarwnego oleju, oczyszcza sie jTóJzystnie - przez rozpuszczenie w chloroformie i* jaónbwne Wydzielenie w wyniku wkropiema do metanolu. ' Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony w przykladach lwykonania, które jednakze nie ogra¬ niczaja zakresu wynalazku.Przyklad I. Chlorozlocian potasowy, w ilosci 3,78 g, rozpuszcza sie w 40 ml wody, dodaje podczas mieszania roztwór zawierajacy 1,6 g weglanu so¬ dowego w 2.0 ml wody, nastepnie roztwór zawiera¬ jacy 10,2 g tiosiarczanu sodu w 100 ml wody i ostroznie ogrzewa na lazni wodnej az do odbar¬ wienia. Po schlodzeniu do temperatury pakojowej dodaje sie 2,04 g merkaptanu, otrzymanego z kare- nowej frakcji terpentyny, rozcienczonego 10 ml chloroformu. Wydzielony chloroformowy roztwór merkaptydu karenowego przesacza sie i wkrapla do 100 ml metanolu w czasie mieszania. Otrzymuje sie produkt odpowiadajacy wzorowi CioHitSAu.Przyklad II. Rodanek potasowy, w ilosci 72 g rozpuszcza sie w 200 ml wody destylowanej i w czasie mieszania i chlodzenia woda z lodem dodaje równoczesnie roztwór 113,4 g chlorozlocianu potasu w 180 ml wody destylowanej i roztwór 113,4. g siedimiowodnego siarczynu sodowego w 249 ml wody. Nastepuje wytracenie sie czerwono- brunatnego osadu rodanku zlotowego, który pod wplywem siarczynu ulega szybko odbarwieniu w wyniku redukcji do rodanku zlotawego, rozpusz¬ czajacego sie w ukladzie. Do tego roztworu dodaje sie cienkim strumieniem, podczas silnego mieszania, roztwór 56,7 g merkaptanu pinenowego, rozcien¬ czonego 100 ml chloroformu.Po intensywnym mieszaniu w ciagu 2 godzin ca¬ losc przenosi sie do rozdzielacza. Dolna warstwe przemywa sie woda, a nastepnie rozcienczonym roztworem podchlorynu sodowego w celu utlenienia resztek merkaptanu. Po rozwarstwieniu dolna war¬ stwe chloroformowego roztworu merkaptydu zlota¬ wego wkrapla sie do 1000 ml metanolu podczas mie¬ szania. Wytraca sie bialy proszek pinenowego mer¬ kaptydu zlotawego w ilosci bliskiej teoretycznej, zawierajacy 52, 54*% zlota.Przyklad III. Postepujac analogicznie, jak w przykladzie II z ta jednak róznica, ze zamiast merkaptanu pinenowego uzywa sie merkaptanu otrzymanego z karenowej frakcji terpentyny. Otrzy¬ muje sie merkaptyd zlotawy o skladzie odpowiada¬ jacym wzorowi (CioHitS)2 Au* Produkt ten ma po¬ stac zólto-zlotawego proszku dobrze rozpuszczal¬ nego w rozpuszczalnikach organicznych.Przyklad IV. Tiosiarczan zlotawo-sodowy wy¬ tworzony w sposób opisany w Preparatyce Nieorga¬ nicznej J. Supniewskiego (PWN) 1058 r. str 708—9, w ilosci M^it g rozpuszcza sie w 100 ml wody, dodaje 10,2 g merkaptanu pinenowego rozcienczo¬ nego 20 ml chloroformu i calosc miesza sie w ciagu 60 mimit. Po przelaniu do rozdzielacza, dolna, chloroformowa warstwe wytworzonego merkapty¬ du zlotawego przesacza przez bibule i wkrapla do 100 ml metanolu podczas mieszania. Uzyskuje sie produkt w postaci bialego proszku, o zawartosci zlota zblizonej do teoretycznej, to jest 52,8%.Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania merkaptydów zlota, polega¬ jacy na redukcji soli zlotowych do zlotawych i na¬ stepnej reakcji z merkaptanem, znamienny tym, ze zwiazki zlota trójwartosciowego poddaje sie redu¬ kcji wobec takich jonów nieorganicznych, jak brom¬ ki, jodki, rodanki i tiosiarczany, przy czym jako reduktory stosuje sie siarczyny albo bezwodnik kwasu siarkawego, albo tez nadmiar jonów kom- pleksujacych, po czym otrzymany kompleks soli zlotawej z jonami nieorganicznymi, ewentualnie po wyodrebnieniu, poddaje sie reakcji, w znany sposób ze stechiometryczna iloscia merkaptanu. 10 15 20 25 30 35 40 ZGK 154971llO/84 — 80 egz.Cena 100 zl PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania merkaptydów zlota, polega¬ jacy na redukcji soli zlotowych do zlotawych i na¬ stepnej reakcji z merkaptanem, znamienny tym, ze zwiazki zlota trójwartosciowego poddaje sie redu¬ kcji wobec takich jonów nieorganicznych, jak brom¬ ki, jodki, rodanki i tiosiarczany, przy czym jako reduktory stosuje sie siarczyny albo bezwodnik kwasu siarkawego, albo tez nadmiar jonów kom- pleksujacych, po czym otrzymany kompleks soli zlotawej z jonami nieorganicznymi, ewentualnie po wyodrebnieniu, poddaje sie reakcji, w znany sposób ze stechiometryczna iloscia merkaptanu. 10 15 20 25 30 35 40 ZGK 154971llO/84 — 80 egz. Cena 100 zl PL