Przedmiotem wynalazku jest uklad elektropneu- matyczny sterowania trójbiegowa skrzynia biegów w którym do bezposredniego wlaczania i wylacza¬ nia biegów sluza -silowniki pneumatyczne zasilane z zaworów elektropneumatycznych.W znanych ukladach elektropneumatycznego ste¬ rowania skrzyniami biegów role elementów wy¬ biórczych elektrozaworów poszczególnych biegów spelniaja przyciski d klawisze lub sterowniki elek¬ tryczne a stan luzu skrzyni biegów uzyskiwany jest przez automatyczne, mechaniczne lub elektry¬ czne kasowanie wczesniej wlaczonego przycisku, klawisza itp. przed wlaczeniem nastepnego biegu.Rozwiazania te przy stosunkowo duzej ilosci przy¬ cisków, klawiszy itjp. elementów stwarzaja mozli¬ wosc pomylek i nie zapewniaja w sposób szybki i pewny powrotu skrzyni biegów na luz przed Wsaczeniem nastepnego biegu.Ponadto znane uklady sa na ogól bardzo rozbu¬ dowane tak pod wzgledem ilosci elementów skla¬ dowych jak i polaczen, gdyz zawieraja dla kaz¬ dego elektrozaworu odrebny przekaznik i organ bezposrednio realizujacy wlaczenie danego biegu.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych mankamentów i niedogodnosci i opracowanie moz¬ liwie prostego i taniego ukladu elektropneumatycz¬ nego sterowania skrzynia toiegów, który równo¬ czesnie wyeliminowalby mozliwosc biednego wla¬ czenia biegu oraz zapewnil automatyczne przeste- 10 15 rowanie skrzyni biegów na luz kazdorazowo przed wlaczeniem nastepnego biegu.Cel ten spelnia uklad elektropneumatycznego sterowania trzyfbiegowa skrzynia biegów wedlug wynalazku, w którym biegi wlaczane sa za po¬ moca silowników pneumatycznych zasilanych" przez zawory elektropneumatyczne sterowane przekazni¬ kami elektromagnetycznymi przez to, ze ma jeden silownik dwupolozeniowy do wlaczania i wylacza¬ nia biegu I, jeden silownik trójpolozeniowy do wybiorczego wlaczania i wylaczania biegu II i III oraz, ze kazdy silownik jest polaczony z dwoma zaworami elektropneumatycznymi, które sa stero¬ wane jednym przekaznikiem x jednym zestyku przelaczanym i jednym przekaznikiem o dwóch zestykach przelaczanych sterujacego zawory elek¬ tropneumatyczne silownika torójpblozeniowego, z tym, ze w obwodzie pradowym przekazników i zaworów elektropneumatycznych znajduje sie jako element inicjujacy zmiane biegu reczny wielopó- lozeniowy przelacznik drazkowy a uklad jest za¬ silany ze zródla pradu polaczonego z jednym sty¬ kiem przelaczanym przekaznika z dwoma zestyka¬ mi przelaczanymi oraz ze stykiem stalym przekaz¬ nika z jednym zestykiem przelaczanym.W rozwiazaniu wedlug wynalazku no wybior¬ czego wlaczania biegu II lub III sluzy uklad blo¬ kowy zbudowany z dwóch diod pozwalajacy ria rozdzial impulsu sterujacego przekaznik z dwoma zestykami przelaczanymi taki, ze wlaczany jest 122 005122 005 zawór elektropneuma tyczny drugiego lub trzecie¬ go biegu.Przedmiot wynalazku zostanie (blizej objasniony za ipomoca przykladu wykonania przedstawionego -schematycznie -na .zalaczonym rysunku.. *U\fik4 elektroptkekmatyczny do sterowania trzy- ybiegowa skrzynia piegów sklada sie, jak widac na zalaczonym rysunku, ze zródla 51 sprezonego p-~- : wnetrza, ^zayfOTÓwi elektropneumatycznych 4, 5, 6 ^^"'rsil silownika 57 dwupolozeniowego zasilanego z jed¬ nej i z drugiej strony przez zawory elektropneu- matyczne 4 i 5 oraz jednego silownika 59 trzy- polozeniowego zasilanego równiez z jednej i dru¬ giej strony przez zawory elektropneumatyczne 6 i 7. Odpowiedni przeplyw sprezonego powietrza zabezpieczaja (przewody* 52, 53, 54, 55 i 56. Silow¬ niki 57 i 59 za .posrednictwem dzwigni 58 i 80 wlaczaja lub wylaczaja odpowiednio bieg I oraz II lub III bieg.Zawory elektropneumatyczne 4 i 5 sa za pomo¬ ca przewodów odpowiednio 44 i -45 polaczone ze stykami odpowiednio 11 i 12 przelaczanymi prze¬ kaznika 3 posiadajacego cewke 35 znajdujaca sie w obwodzie: styk 24, przewód 43, zacisk 13, zacisk 14 i imasa 9. Ponadto w ukladzie cnajduje sie przekaznik 2 z dwoma zestykami przelaczanymi 15, 16, 17 d 18, 19, 20, przy czym.do styków stalych 15 i 18 podlaczone sa za posrednictwem przewodów 47 i 46 odpowiednio zawory elektro- pneumatyczne 7 i 6 podczas gdy styk przelaczany 16 polaczony jest przewodami 48 i 38 ze stykiem stalym 23 przelacznika 1, styk przelaczany 17 po¬ laczony jest przewodem 40 ze stykiem przela¬ czanym 26 przelacznika 1, styk przelaczany 19 przekaznika 2 polaczonym jest przewodem 49 ze stykiem < przelaczanym 16 przekaznika 2, a styk przelaczany 20 przekaznika za posrednictwem przewodu 41 ze stykiem przelaczanym 25 przelacz¬ nika 1. Cewka 34 przekaznika 2 zasilana jest po zamknieciu zestyku 23, 25. przelacznika 1 poprzez diode 37, przewód 42 i styki 21, 22 podlaczone do msay 28. Ponadto styk przelaczany 26 przelacznika 1 jest poprzez przewód 29 i diode 36 polaczony z przewodem 42.Uklad na rysunku przedstawiony jest w stanie „luz skrzyni biegów". Uklad zasilany jest napieciem z. zacisku 27 zródla zasilania 50 poprzez przewody 48, 49, 38 i 39 polaczonymi odpowiednio z zacis¬ kiem 16 przekaznika 2, z zaciskiem 19 przekaz¬ nika 2, z zaciskiem 23 przelacznika liz za¬ ciskiem 10 przekaznika 3. Napiecie ze styku 16 przekaznika 2 poprzez jego styk ruchomy 31 do¬ staje sie na zacisk 15 i z kolei przewodem 47 na elektrozawór 7 powodujac jego zadzialanie i po¬ danie sprezonego powietrza ze zbiornika 51, przez przewody 52 i 56 do silownika 59, który spowo¬ duje przemieszczenie dzwigni 60 i wlaczenie biegu III skrzyni biegów. Jednoczesnie jednak napiecie. ze wspomnianego zacisku 16 przekaznika 2 dostaje. sie przewodem 49 na zacisk 19 tego przekaznika 2. i .stad poprzez styk ruchomy 32 na zacisk 18 i przewodem 46 na elektrozawór 6 powodujac jego zadzialanie, to jest jpodanie sprezonego powietrza ze zbiornika 51 przewodami 52 i 55 do silownika jif9, który spowoduje wlaczenie biegu II. Biegi II i III wlaczane sa zatem jednym silownikiem 59 dwustronnego dzialania i trój-polozeniowym, który zajmuje polozenie srodkowe gdy cisnienie po- 5 dawane jest na oJbydwie jego strony, przy czym _ polozenie srodkowe silownika 59 odpowiada luzowi skrzyni biegów; czyli przy podaniu napiecia w sposób powyzej -omówiony na elektrozawory 6 i 7 biegi II i III sa wylaczone i skrzynia biegów zaj- 10 muje polozenie luzu. :*\' * Jednoczesnie jednak napiecie z zacisku 10 prze¬ kaznika 3 poprzez styk ruchomy 33 dostaje sie na zacisk 11 i przewodem 44 na elektrozawór 4, który po zadzialaniu poda sprezone powietrze ze zbior- 15 nika 51 przewodami 52 i 53 do silownika 57, który przemiesci dzwignie 58 do pozycji „0" —' „wyla¬ czony bieg I".W wyniku przelaczenia przelacznika dzwigowego Iw pozycje zwarcia zacisków 23 i 24 spowoduje- 20 rny, ze napiecie z zacisku 23 poprzez styk* 30 i za¬ cisk 24 przewodem 43 dostanie sie do zacisku 13 cewki 35 przekaznika 2 i slad na""zacisk 14 i ma¬ se 9. Podanie napiecia na cewke 35 powoduje za¬ dzialanie przekaznika 3, tj. w wyniku,- przelaczenia 25 styku ruchomego 33 rozlaczone zostaja zaciski 10 i 11 a polaczone zostaja zaciski 10 i 12 przekaznika 3 co spowoduje przerwanie przeplywu pradu z zacisku 10 do zacisku 11 i do elektrozaworu 4 co spowoduje odciecie doplywu sprezonego powietrza. 30 ze zbiornika 51 do silownika 57 powoduje to wy¬ laczenie silownika 57 przez pozbawienie silownika 57 cisnienia z jednej strony, co wazne jest dla sytuacji omówionej ponizej. Równoczesnie napie¬ cie z zacisku 10 przekaznika 3 zostaje podane po- 35 przez styk ruchomy 33 na styk 12 i przewodem 45 na elektrozawór 5 powodujac jego zadzialanie i podanie sprezonego powietrza ze zbiornika 51 prze¬ wodami 52 i 54 na druga strone silownika 57, co powoduje wlaczenie I biegu. Jest to mozliwe 40 dzieki, temu, ze silownik 57 zostal pozbawiony cis¬ nienia z drugiej strony jak to omówiono powyzej, i przy tym ukladzie skrzynia (biegów ma wlaczony I bieg.[Przelaczenie dzwignia styku ruchomego 30 w 45 pozycje polaczenia zacisków 23 i 25 funkcjonalnie powoduje wlaczenie II biegu w wyniku nastepuja¬ cych przelaczen; po rozlaczeniu zacisków 23 i 24 przerwany zostaje przeplyw pradu przewodem 43 do cewki 35 przekaznika 3. Powoduje to przela- 50 czenie styku ruchomego 33 — przerwa miedzy zaciskami 10 i 12 a zamkniecie obwodu miedzy zaciskami 10 i 11, przez co przerwany zostaje do¬ plyw pradu z zacisku 10 przewodem 45 do elak- trozaworu 5 i w wyniku tego zostaje odciety do- 55 plyw sprezonego powietrza ze zbiornika 51 do silownika 57. Jednoczesnie w wyniku zamkniecia obwodu miedzy zaciskami 10 i 11 zasilany jest przez przewód 44 elektrozawór 4, który powoduje wylaczenie biegu I i przestawienie skrzyni biegów 60 na luz. Ponadto napiecie podawane jest na~ zacisk 25 prezlacznika 1 i stad przewodem 41 na zac}sk 20 przekaznika 2. Jednoczesnie z zacisku 25 prze¬ lacznika 1 napiecie podawane jest przez diode 37 i przewodem 42 na zacisk 21 cewki 34 iprzekaznika 65 2 i: stykiem 22 do masy 28. 'Powoduje to zadzia-122 005 5 lanie cewki 34 i przelaczenie styków ruchomych 31 i 32, przy czyim podanie napiecia z diody 37 jia zacisk 26 przelacznika 1 i stad na zacisk 17 jest uniemozliwione zaporowym dzialaniem diody W wyniku przelaczenia styków ruchomych 31 i 32 przekaznika 2 nastepuje odlaczenie od napiecia jelektrozaworów 6 i 7, które dotad byly zasilane napieciem z zacisku 27 przewodami 48 i 49, co powoduje przerwe w doplywie sprezonego powie- 10 trza ze zbiornika 51 przewodami 52, 55 d 56 do silownika 59. Jednakze przelaczenie styków rucho¬ mych 31 i 32 przekaznika 2 powoduje, ze styk ruchomy 32 zawiera zaciski 18 i 20. Na zacisku £0 znajduje sie tez napiecie, które zostalo tam . podane przy przelaczeniu przelacznika 1 w pozycje polaczenia zacisków 23 i 25. Napiecie z zacisku 20 poprzez styk ruchomy 32 i zacisk 18 przekaznika 2 zostaje podane przewodem 46 na elektrozawór 6 powodujac jego zadzialanie i sprezone powie- 20 trze ze zbiornika 51 przewodami 52 i 55 jest po¬ dawane na jedna strone silownika trójpolozenio- wego 59, co przy wylaczonym elektrozaworze 7 powodujacym odciecie doplywu sprezonego powie¬ trza na druga strone silownika 59, powoduje jego ^ przesuniecie w prawe krancowe polozenie i tym samym wlaczenie biegu II.Ponowne przelaczenie przelacznika 1 w pozycje polaczenia zacisków 23 i 26 daje funkcjonalnie wlaczenie 'biegu III w wyniku nastepujacych prze- M laczen przebiegajacych w ukladzie samoczynnie; w wyniku rozwarcia zacisków 23 i 25 zostaje przerwany przeplyw pradu w obwodzie: zacisk 23, styk ruchomy 30, zacisk 25 przelacznika 1, przewód 41, izacisk 20, styk ruchomy 32 i zacisk 18 prze- kaznika 2, przewód 46 i elektrozawór 6. drugiego biegu. Elektrozawór 6 zostaje wylaczony i prze¬ rwany zostaje doplyw sprezonego powietrza ze zbiornika 51 do silownika 59. Nastepuje równiez zanik napiecia w obwodzie: zacisk 23, styk ru- chomy 30, zacisk 25 przelacznika 1, dioda 37, przewód 42, zacisk 21, cewka 34, zacisk 22 prze¬ kaznika 2, masa 28. Cewka 34 powoduje przela¬ czenie styków ruchomych 31 i 32 przekaznika 2 to znaczy zwarte zostaja zaciski 15 i 16 stykiem 45 31 i zacieki 18 i 19 stykiem 32. Powoduje to krót¬ kotrwaly przeplyw pradu z zacisku 27 przewodem 48 na zacisk 16, styk 31, zacisk 15 przekaznika 2, przewodem 47 na elektrozawór 7 trzeciego biegu oraz przewodami 48 i 49 z zacisku 27 poprzez za¬ cisk 19, styk 32 zacisk 18 i przewodem 46 na elek¬ trozawór 6 (drugiego biegu). Ten stan powoduje podanie sprezonego powietrza ze zbiornika 51 na obie strony silownika 59 i wstepne ustawienie 3- -polozeniowego silownika 59 na pozycji „0'' — luzu" Poniewaz przelaczenie dzwiignia styku ruchome¬ go 30 przelacznika 1 jest bardzo szybkie zostaje zamkniety obwód elektryczny: zacisk 23, styk ru¬ chomy 30, zacisk 26 przelacznika 1 i stad przewo¬ dem 40 napiecie podawane jest na zacisk 17 oraz ^ poprzez diode 36, przewód 42 na zacisk 21, cewke 34, zacisk 22 i do masy 28. Cewka 34 zadziala i spowoduje ponowne przelaczenie styków rucho¬ mych 31 i 32 przekaznika 2, co powoduje, ze zo- zostaje przerwany obwód pradu: zacisk 27 zródla 65 pradu 50, styki 16 i 15 oraz 19 i 18 przekaznika 2 i do elektrozaworów 6 i 7 co powoduje ich wyla¬ czenie i odciecie doplywu sprezonego powietrza ze zbiornika 51 do silownika 59.Przelaczenie styku ruchomego 31 powoduje wiec zwarcie styków 17 i 15. Poniewaz prze¬ laczenie przelacznika 1 w polozenie zwarcia za¬ cisków 23 i 26 powoduje przeplyw pradu na za¬ cisk 17 przelacznika 2, to prad ten plynie z zacisku 17 poprzez styk ruchomy 31, zacisk 15 przewodem 47 na elektrozawór 7 trzeciego biegu powodujac jego zadzialanie i podanie sprezonego powietrza do silownika 59. Poniewaz elektrozawór 6 drugie¬ go biegu pozostaje dalej wylaczony odcinajac do¬ plyw sprezonego powietrza na druga strone si¬ lownika 59 i wlaczony zostaje bieg III.Chac wylaczyc skrzynie biegów na luz przela¬ czamy dzwignia — styk ruchomy 30 — w polo¬ zenie jak na zalaczonym rysunku. Powoduje to przerwe w obwodzie: zacisk 23, styk 30, zacisk 26, dioda 36, przewód 42, zacisk 21, cewka 34, zacisk 22 i powrót styków ruchomych 31 i 32 przekazni¬ ka 2 do pozycji jak na zalaczonym rysunku.W ukladzie tym napiecie z zacisku 27 poprzez przewód 48, zacisk 16, styk 31, zacisk 15 i przewód 47 zostaje podane na elektrozawór 7 oraz przewo¬ dami 48 i 49, poprzez zacisk 19, styk 32, zacisk 18 I przewód 46 na elektrozawór 6. Powoduje to ich jednoczesne zadzialanie i podanie sprezonego po¬ wietrza na obie strony silownika 59, wylaczenie biegu i skrzynia biegów pozostaje na luzie.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad elektropneumatyczny sterowania trzy- biegowa skrzynia biegów, w którym zasilane za posrednictwem elektropneumatycznych zaworów si¬ lowniki pneumatyczne sluza do bezposredniego wlaczania i wylaczania poszczególnych biegów, znamienny tym, ze ma silownik dwupolozeniowy (57) do wlaczania i wylaczania biegu I-go i jeden silownik trójpolozeniowy (59) do wlaczania i wy¬ laczania biegu II-go i III-go, oraz ze kazdy si¬ lownik (57) i (59) jest polaczony z dwoma zawo¬ rami elektropneumatycznymi odpowiednio (4) i (5) oraz (6) i (7), które odpowiednio sterowane sa prze¬ kaznikiem (3) o jednym zestyku przelaczanym (10), (11), (12) i przekaznikiem (2) o dwóch zesty¬ kach przelaczanych (15), (16), (17) i (18), (19), (20) z tym, ze w obwodzie pradowym przekazników (2) i (3) i zaworów elektropneumatycznych (4), (5), (6), (7), znajduje sie jako element inicjujacy zmia¬ ne biegu reczny wielopolozeniowy przelacznik drazkowy (1), którym zamykane sa obwody ste¬ rowania poszczególnych zaworów elektropenuma- tycznych przy czym uklad jest zasilany ze zródla (50) polaczonego ze stykiem przelaczanym (17) przekaznika (2) oraz stykiem stalym przekaznika (3). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze styki przelaczane (11), (12) przekaznika (3) pola¬ czone sa odpowiednio z zaworami elektropneuma¬ tycznymi (4) i (5) a styk staly (10) ze stykiem stalym (23) przelacznika (1), oraz ze styki stale (18) i (15) przekaznika (2) sa polaczone z zawora¬ mi elektropneumatycznymi odpowiednio (6) i (7)122 005 7 8 a styiki przelaczane przekaznika (2) maja nastepu- styku (25) przelacznika (1) do styku (21) cewki (34)? jace polaczenia: styk (16) ze stykiem stalym (23) przekaznika (2) usytuowana jest dioda (37) a rnie- przelacznika <1) oraz stykiem (19) przekaznika (2), dzy stykiem (26) a przewodem (42) dioda (36) tak, styk (17) ze stykiem przelaczanym (26) przelacz- ±e obydwie diody (37) i (36) tworza uklad blokowy nika (1), istyk (20) ze stykiem przelaczanym (25) 5 pozwalajacy na rozdzial impulsu do elektrozaworu, przelacznika (1) z tym, ze w przewodzie (42) od (6) lub (7).PZGraf. Koszalin A-2291 90 A-4 Cena 100 zl PL