Wynalazek niniejszy dotyczy pedni ciertnej o zmiennym stosunku przekladni, skojarzonej z planetarna przekladnia ze¬ bata.Wynalazek zasadniczo polega na tern, iz przenoszenie momentu obrotowego z walu inapedlzajacego na wal napedzany uskutecznia isie zapomoca krazków cier¬ nych, dajacych sie nastawiac, które to krazki przekazuja swój ruch obrotowy pla¬ netarnej przekladni zebatej.Przedmiot wynalazku uwidoczniono na rysunku w dWóch przykladach wykonania.Fig. 1 przedstawia jeden z przykladów wykonania pedni w przekroju podluznym; fig. 2 —' odmienna postac wykonania tej¬ ze w przekroju podluznym; fig. 3 — cze¬ sciowy przekrój pionowy pedlni, uwidocz¬ nionej na fig. 2.W jedniej ze scianek czolowych oslony pedni jest osadzony wal napedzajacy 2, skojarzony z pewna liczba laczników 3, które mieszcza sie pomiedzy osadzonym na wale 2 pierscieniem 4 i tarcza cienna 5.Powyzsza tarcza styka sie z krazkami cier- nemi 6 i 7, które sa osadzone na walku 8, zaopatrzonym w gwinty prawy i lewy, i wspóldzialaja z zamocowanemu na wal¬ kach 11 tarczami ciernemi 9, 10. Na wal¬ kach 11 sa osadzone planetarne kólka ze¬ bate 12, wchodzace w sklad planetarnej przekladni zebatej, która napedza walek 13. Na walku 14 tarczy 5 jest zamocowa¬ na tarcza cierna 15, z która wfsjpoldziala-ja podobne do krazków ciernych 6, 7 kraz¬ ki ciertne 16 i 17, zamykajace uklad pedni ciernej:« . ** Laczfriiki 3 isa wyposazone- w glowice kuliste 3a, mieszczace sie pomiedzy po¬ wierzchnia walka 2 i pierscieniem 4, pod¬ czas igdy ich konce przeciwlegle sa w miej¬ scach, ozmaczonych 3b, zgrabione tak, ze prlzy nastawianiu ich w prostopadle wzgle¬ dem tarczy 5 polozenie z polozenia uko¬ snego wzgledem- niej wywieraja pewien nacisk na tarclze 5, dzieki czemu dociska¬ ja ja do krazków ciemnych 6, 7. Do prze¬ niesienia tlego nacisku sluzy wlaczony po¬ miedzy laczniki 3 i tarcze cierna 5 prze¬ gub kulowy 5'. Laczniki 3 sa wsuniete do otworów 30 tulejki 31, polaczonej na stale ze sprezysta plytka lub przepona 18 tak, ze tarcza 5 za posrednictwem przepony 18, tulejki 31 i laczników 3 jest sprzezona z walkiem napedzajacym 2.Planetarne kólka zebate 12 zazebiaja sie z zewnetrzinem uzebieniem 19 wienca uzebionego 20, luzno osadzonego (na wy¬ drazonym czopie 21, a z wawnetrznem u- zebieniem 22 tego wiienca zazebiaja sie we¬ wnetrzne kólka planetarne 23, których walki sa osadzane w pochwie 24, w której miesci sie koniec walka napedzanego 13.Kólka planetarne 23 zazebiaja sie z kól¬ kiem zebatem 25, zamocowanem na walku 14 tarcz 5, 15.Nastawianie krazków ciernych 6, 7, 16 i 17 powyzej opisanej pedni uskutecznia sie przez pokrecanie walków 8, 26, zaopa¬ trzonych w gwinty prawy i lewy. Walki te wytetaja z oslony 1, a na ich wolnych koncach sa zamocowane zazebiajace sie ze soba kólka zebate 27 i 28. W razie po¬ krecania jednego z kólek zebatych, np. za- pomoca raczki 29, obraca sie drugie kól¬ ko zebate oraz oba walki 8 i 26 tak, ze krazki przesuwaja sie ku walkowi 14 albo w kierunku odwrotnym. Wskutek tego zmienia sie (promien kól, wzdluz których obwodu tarcze 5, 15 stykaja sie z krazka¬ mi eiernemi, a wraz z tern i ich szybkosc obwbdowa. Odpowiednio do powyzszej zmiany szybkosci obwodowej zmienia sie szybkosc katowa tarcz 9, 10 a wraz z nia i szybkosc wirowania zewnetrznych kólek planetarnych 12 planetarnej przekladni zebatej, Pednia dziala w sposób nastepujacy: gdy walek ^napedzajacy 2 zostanie wpra¬ wiony w ruch obrotowy, to zespól laczni¬ ków 3 zmienia sWój ksztalt w ten sposób, ze laczniki zakleszczaja sie pomiedzy pier¬ scieniem 4 i tarcza 5. Obrót przepony 18 przenosi sie na tarcze 5. Krazki cierne 6, 7, 16 i 17 zaczynaja obracac sie i wpra¬ wiaja w ruch tarcze cierne 9 i 70, a przez nie tez Walki 11 i planetarne kólka zebate 12. Kólka planetarne obracaja wieniec u- zebiony 20, który ze swej strony obraca wewnetrzne kola planetarne, jezeli po¬ miedzy wiencem uzebionym 20 i srodko- wem kólkiem zebatem 25 istnieje pewna róznica w szybkosci obwodowej. Jezeli zas te szybkosci obwodowe sa jednakowe i sa tylko skierowane we wzajemnie odwrot¬ nych kierunkach, to kólka 23 nie obracaja sie. Kólka te beda obracac sie i wprawiac równiez walek napedzany 13 w ruch obro¬ towy w jednym lub drugim kierunku, za¬ leznie od tego, czy wieksza jest szybkosc obwodowa wienca uzebionego 20, czy tez szybkosc obwodowa srodkowego kólka ze¬ batego 25. W powyzszy sposób osiaga sie stopniowa zmiane szybkosci katowej wal¬ ka napedzanego 13. Odmiana pedni, przed¬ stawiona na fig. 2 i 3, rózni sie od odmia¬ ny, uwidocznionej na fig. 1, ustawieniem krazków ciernych 6a, 7a, 16a i 17a. Kraz¬ ki te sa osadzone w lozyskach 31\a, para¬ mi polaczonych jedno z drugiem zapomoca nakladek 32, które za posrednictwem wo¬ dzików 36 sa polaczone przegubowo z dzwignia 33. Dzwignia 33 jest na stale za¬ mocowana na osi 34, zaopatrzonej w racz¬ ke 35, która jest opuszczona na fig. 2, ce¬ lem uproszczenia rysunku. Pokrecajac — 2 -wiec raczke 35 mozna dzwignie 33 odpo¬ wiednio obrócic w jednym lub drugim kie¬ runku, celem przedstawienia krazków 6a, 7a, 16a i 17a wzgledem osi tarcz 5a i 15a.W odmianie wykonania wedlug fig, 2 i 3 zgrubienia 3b laczników 3 sa zaokra¬ glone, wskutek czego jest ulatwione ich nastawianie. Pozostale czesci tej pedni nie róznia sie zasadniczo od czesci pedni wedlug fig. 1.Stosujac powyzsza pednie w praktyce mozna ja, oczywiscie, umiescic we wszyst¬ kich tych urzadzeniach, w których Wyma¬ gane jest przenoszenie ruchu obrotowego ze stopniowo zmieniajaca sie szybkoscia. PL