Przedmiotem wynalazku jest obiektyw projekcyjny o bezstopniowo zmiennej ogniskowej, zawierajacy trzy glówne zespoly optyczne, z których zespól czolowy stanowi sklejona soczewka o dodatniej zdolnosci zbierajacej, zespól transfokacyjny, o ujemnej zdolnosci zbierajacej, ma postac sklejonej soczewki i jest umieszczony przesuwnie wzdluz osi optycznej, oraz nieruchomy zespól o dodatniej zdolnosci zbierajacej jest utworzony z czterech soczewek.Obiektywy projekcyjne o bezstopniowo zmiennej ogniskowej, stosowane do projektorów na tasmy filmowe 8 mm lub 8 mm Super. W zaleznosci od wymagan odnosnie jakosci odwzorowania zawieraja 8 i wiecej soczewek, a bezstopniowa zmiane ogniskowej z reguly uzyskuje sie poprzez poosiowe przesuwanie srodkowego zespolu transfokacyjnego. Obiektywy projekcyjne tego rodzaju sa stosowane równiez w lekkich, przenosnych projektorach na tasme filmowa 16 mm.Wysilki ida w tym kierunku, aby doprowadzic do tego, by obiektywy te swym zakresem zmiennosci ogniskowej pokrywaly szereg obiektywów dostepnych w handlu, o ogniskowej 35 mm, 50 mm i 70 mm, oraz aby obiektywy te byly porównywalne równiez odnosnie ich otworów wzglednych i jakosci odwzorowania.Celem wynalazku jest skonsktruowanie ukladu optycznego obiektywu projekcyjnego o bez¬ stopniowo zmiennej ogniskowej, o stosunku ogniskowych 2:1, o otworze wzglednym 1:1,3, oraz o jakosci odwzorowania odpowiadajacej jakosci obiektywów projekcyjnych o stalej ogniskowej.Cel ten wedlug wynalazku zostal osiagniety przez to, ze trzeci, nieruchomy zespól zawiera dwuwypukla soczewke, sklejona soczewke skupiajaca, sklejony menisk rozpraszajacy oraz menisk skupiajacy, przy czym obowiazuja nastepujace zaleznosci: a) 3f„, b) 3f,n c) 3 fin<(f5) gdzie f3 oznacza ogniskowa soczewki dwuwypuklej, U — ogniskowa sklejonej soczewki skupiajacej, f5 — ogniskowa menisku rozpraszajacego, fi — ogniskowa, zespolu czolowego oraz fm oznacza ogniskowa nieruchomego zespolu. Na rysunku fig. 1 przedstawia przyklad wykonania obiektywu, fig. 2 inny przyklad wykonania.2 121566 Jak wynika z zalaczonego rysunku uklad optyczny wedlug wynalazku jest utworzony z trzech glównych zespolów umieszczonych na osi optycznej O, a mianowicie z czolowego zespolu I, z zespolu transfokacyjnego II, umieszczonego przesuwnie wzdluz osi optycznej O, oraz z trzeciego nieruchomego zespolu III. Czolowy zespól Ijest sklejony i zawiera dwuwypukla soczewke la oraz soczewke rozpraszajaca Ib. Zespól transfokacyjny IIjest równiez sklejony i jak to przedstawia fig. 1 jest utworzony z dwuwkleslej soczewki 2a oraz menisku skupiajacego 2b albo —jak to przedstawia fig. 2 — z menisku skupiajacego 2a oraz dwuwkleslej soczewki 2b. Trzeci, nieruchomy zespól III jest utworzony z czterech soczewek, z których pierwsza stanowi dwuwypukla soczewka 3, druga stanowi soczewka sklejona z dwuwypuklej soczewki 4a oraz soczewki rozpraszajacej 4b. Dalsza soczewka jest sklejona z dwuwypuklej soczewki 5a oraz dwuwkleslej soczewki 5b. Ostatnia soczewke stanowi menisk skupiajacy.W nastepujacych tabelach sa zebrane dane konstrukcyjne dwóch przykladów wykonania obiektywu projekcyjnego wedlug wynalazku, o zmiennej ogniskowej, o otworze wzglednym 1:1,3.Pierwszy przyklad wykonania odpowiada przedstawionemu na fig. 1, w którym promien krzywi¬ zny R5 jest dodatni, a drugi przyklad wykonania, odpowiadajacy przedstawionemu na fig. 2, ma ujemny promien krzywizny R5.Przyklad I Promienie Grubosc d Wspólcz. za- Wspólcz.R odleglosc e lamania na dyspersji yd Ri= 122,90 R2=—69,99 R3 = °° R4 = —93,40 R5= 32,43 R6= 68,11 R7= 202,20 Rg=—202,20 R9= 71,29 Rio=—40,00 .Ru = °° Rn= 28,05 Ru = —84,62 R,4= 14,50 Ru= 25,00 R.«- 181,30 gdzie fi = 204,0 fm= 39,0 f3 152,2 U =143,6 f5 = —177,5 di =14,0 d2= 3,0 e,= 3,0 do 55,0 dj= 3,0 d4= 6,0 e2=odl3,0do65,0 d5= 5,0 e3= 0,2 d«=ll,0 d7= 3,0 e4= 1,0 d8 = 20,0 d,= 6,1 e5= 3,0 d io= 10,0 1,60311 60,7 1,60342 38,0 szczelina powietrzna 1,61405 55,1 1,75520 27,5 szczelina powietrzna 1,66755 41,9 szczelina powietrzna 1,65844 50,8 1,75520 27,5 szczelina powietrzna 1,65832 57,1 1,66680 33,1 szczelina powietrzna 1,69895 30,1 Zakres zmiennosci ogniskowej wynosi 35,83 do 71,47 mm, przy czym dopuszczalne odchylki promieni krzywizn Ri do Ri6 wynosza ± 10%, zas odchylki grubosci osiowej di do diooraz szczeliny powietrznej ei do es wynosza ±20%, natomiast dopuszczalna odchylka wspólczynników zalama¬ nia n Przyklad II Promienie Grubosc d Wspólcz. za- Wspólcz.R odleglosc e lamania nd dyspersji y 1,60311 60,6 1,60342 38,0 szczelina powietrzna 1,75520 27,6 1,61484 51,2 szczelina powietrzna 1,65844 50,9 szczelina powietrzna 1,65844 50,9 1,75520 27,6 szczelina powietrzna 1,65844 50,9 1,66680 33,0 szczelina powietrzna 1,77551 37,8 gdzie fi =199,2 fm= 39,9 f3= 162,0 U= 152,8 f5 = — 183,3 Zakres zmiennosci ogniskowej f wynosi 34,79 do 70,50 mm, przy czym odchylki promieni krzywizn Ri do R^ wynosza ± 10%, odchylki grubosci osiowej di do diooraz szczeliny powietrznej e3 do es wynosza do ± 20%, zas odchylka wspólczynników zalamania n odchylka wspólczynnika dyspersji yA wynosi ±3,0.W obu przykladach wykonania Ri do Ru oznaczaja promienie krzywizn poszczególnych optycznych powierzchni lamiacych, di do dio — grubosci poszczególnych soczewek, d do es odleglosci soczewki — szczeliny powietrzne, znajdujace sie pomiedzy poszczególnymi soczewkami, n Poprzez odpowiedni dobór parametrów konstrukcyjnych w ramach warunków okreslajacych przedmiot wynalazku osiagnieto to, ze zaproponowany obiektyw projekcyjny oznacza sie stosun¬ kiem ogniskowych wynoszacym 2:1 oraz otworem wzglednym wynoszacym 1:1,3 w calym zakre¬ sie ogniskowych. Winietowanie geometryczne nie przekracza wartosci 25% w calym zakresie ogniskowych.Dzieki swym wyzej wymienionym wlasnosciom obiektyw projekcyjny wedlug wynalazku nadaje sie do stosowania do wszystkich rodzajów projektorów, a zwlaszcza do przenosnych projektorów 16 mm.Zastrzezenia patentowe 1. Obiektyw projekcyjny o bezstopniowo zmiennej ogniskowej, zawierajacy trzy glówne zespoly optyczne, z których zespól czolowy stanowi sklejona soczewka o dodatniej zdolnosci zbierajacej, zespól transfokacyjny, o ujemnej zdolnosci zbierajacej, ma postac sklejonej soczewki i jest umieszczony przesuwnie wzdluz osi optycznej, a nieruchomy zespól o dodatniej zdolnosci zbierajacej jest utworzony z czterech soczewek, znanieany tym, ze nieruchomy zespól (DI)zawiera dwuwypukla soczewke (3), sklejona soczewke skupiajaca (4), sklejony mentsk rozpraszajacy (5) oraz menisk skupiajacy (6), zachowaniem nastepujacych zaleznosci: R,= 108,15 R2=—112,87 R3= 1043,70 R4 = —72,66 R, = —35,18 R6 = 98,05 R7= 178,50 R8 = —282,50 R9= 65,62 Rio=—42,00 Rn = 525,00 R n =29,45 Ri3 = —68,17 R,4= 15,23 R15 = 24,96 R,6= 163,76 d,= 8,4 d2= 4,2 e, = 3,4do59,8 d3 = 5,25 d4=2,l e2= 11,6 do 68,0 d5 = 4,2 e3 = 0,2 d6=10,5 d7 = 2,l e4=0,2 d8=17,8 d, = 9,5 e5 = 4,2 dio= 10,54 121566 a) 3 fu,< fs b) 3 f,„< f4 c) 3 f,n<(f5) gdzie U oznacza ogniskowa soczewki dwuwypuklej (3), fs — ogniskowa sklejonej soczewki skupia¬ jacej (4), f5 — ogniskowa menisku rozpraszajacego (5), f i — ogniskowa czolowego zespolu (I) oraz fm oznacza ogniskowa trzeciego, nieruchomego zespolu (III). 2. Obiektyw wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zespoly optyczne odznaczaja sie nastepuja¬ cymi parametrami: Przyklad I Promienie R Ri= 122,90 R2 = —69,99 R3==o R4=—93,40 Rs = 32,43 R6= 68,11 R7= 202,20 Rg = —202,20 R9= 71,29 Rio=—40,00 Ru = °° R12= 28,05 Ri3 = —84,62 R u =14,50 R15= 25,00 Ri6= 181,30 Grubosc d odleglosc e d,= 14,0 d2= 3,0 et= 3,0 do 55,0 d3= 3,0 d4= 6,0 Wspólcz. za- Wspólcz. lamania n 1,60311 60,7 1,60342 38,0 szczelina powietrzna 1,61405 55,1 1,75520 27,5 e2= od 13,0 do 65,0 szczelina powietrzna d5= 5,0 e3 = 0,2 d«=ll,0 d7= 3,0 e4= 1,0 dB = 20,0 d,= 6,1 e5= 3,0 dio= 10,0 1,66755 41,9 szczelina powietrzna 1,65844 50,8 1,75520 27,5 szczelina powietrzna 1,65832 57,1 1,66680 33,1 szczelina powietrzna 1,69895 30,1 przy czym zakres zmiennosci ogniskowej f wynosi 35,83 do 71,47 mm, odchylki promieni krzywizn (Ri do Ri6) wynosza ± 10%, odchylki grubosci osiowej (di do dio) oraz szczelin powietrznych (ei do e5) wynosza ± 20%, natomiast odchylki wspólczynników zalamania nd wynosza do ± 0,05 a odchylki wspólczynników dyspersji yd wynosza ±3,0. 3. Obiektyw wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zespoly optyczne odznaczaja sie nastepuja¬ cymi parametrami: Przyklad II Promienie Grubosc d Wspólcz. za- Wspólcz.R odleglosc e lamania nd dyspersji y^ R! =_n?'«? di= 84 L60311 60,6 RU 1043J0 d2= 4'2 1«fi°342 38,0 R -i-)tf. d= 3,4 do 59,8 szczelina powietrzna R =_^'l« d3 = 5,25 1,75520 27,6 5 ' d4=2,l 1,61484 51,2 p = 178 sn e2=ll,6 do 68,0 szczelina powietrzna R«7=—282,50 d5 =4'2 !'65844 50'9 R = nSki e3 =0,2 szczelina powietrzna R =Tm d6=10,5 1,65844 50,9 Rn =525,60 d^l 1'755,20 "t R = 294S e4 ~~°'2 szczelina powietrzna R.%-68,17 d'=I7'8 ''65844 5°-9121566 5 l Ru =15,23 Ris = 24,96 Ri6= 163,76 d, = 9,5 e5 = 4,2 d,0=10,5 1,66680 33,0 szczelina powietrzna 1,77551 37,8 przy czym zakres zmiennosci ogniskowej f wynosi 34,79 do 70,50 mm, odchylki promieni krzywizn (Ri do Ri6) wynosza ± 10%, natomiast odchylki grubosci osiowej (di do dio) oraz szczelin powietrznych (d do es) wynosza do ± 20%, odchylki wspólczynników zalamania no wynosza do ±0,05, odchylki wspólczynników dyspersji yA wynosza ±3,0.W *1 *Z *¥ *S *6 *?¦ *3R9 *10*1lXl2«<,3 B1+*15*16 FIG. 1Iz i 566 // J7C FIG.Z Pracownia Polipaficzna UPPRL. Naklad 120 egz.Cen;i 100 zl PL