Przedmiotem wynalazku jest uklad programowego sterowania barwiarki zwrotnej, znajdujacy zastoso¬ wanie w przemysle wlókienniczym do automatycznego sterowania procesem barwienia tkanin róznych gatunków.Z polskich opisów patentowych nr 73132 i nr 88721 znany jest uklad sterowania barwiarki zwrotnej, który umozliwia regulacje pólautomatyczna trzech paramterow procesu barwienia: predkosci przewijania tkaniny, sily naciagu tkaniny i ilosci przewiniec tkaniny.W ukladzie tym czujniki regulowanych paramterów procesu barwienia sa polaczone z pomiarowymi wejsciami regulatorów tych parametrów, a wyjscia regulato¬ rów sa polaczone poprzez wykonawcze wzmacniacze mocy z elementami wykonawczymi, którymi sa zespoly napedowe walów roboczych barwiarki. Do zadajacych wejsc regulatorów sa dolaczone zadajniki zadanych parametrów procesu barwienia, w których recznie nastawia sie wartosci zadane.Ponadto znane sa ze stosowania barwiarki, w których regulowane sa inne parametry procesu barwienia, na przyklad temperatura i poziom kapieli farbiarskiej w kadzi barwiarki. Regulacja tych parametrów odbywa sie na zasadzie porównania sygnalu pomiarowego z czujnika zsygnalem wartosci zadanej, nastawia¬ nej recznie przez obsluge barwiarki dla kazdej operacji technologicznej procesu barwienia.Znane uklady sterowania nie zapewniaja pelnego zautomatyzowania procesu barwienia tkanin. Czyn¬ nosci nastawiania zadanych wartosci parametrów procesu barwienia tkanin, spuszczanie zuzytej kapieli farbiarskiej, wylewanie wody i dozowanie barwników odbywa sie recznie, co jest powodem zbednych postojów barwiarki, obnizania wydajnosci jej pracy oraz niekorzystnego zaklócania przebiegu procesu barwienia.Wynalazek dotyczy ukladu programowego sterowania barwiarki zwrotnej, wyposazonej w czujniki parametrów procesu barwienia i w elementy wykonawcze, którymi sa zespoly napedowe walów roboczych oraz zawory ukladu zasilania kadzi farbiarskiej. Uklad sterowania zawiera zespól elektronicznych regulato¬ rów parametrów procesu barwienia, którego wejscia pomiarowe sa polaczone z czujnikami parametrów procesu barwienia a wyjscia sa polaczone poprzez zespól wzmacniaczy wykonawczych z elementami wykonawczymi.Istota wynalazku polega na wyposazeniu ukladu w licznik ilosci operacji technologicznych, którego wyjscie jest polaczone poprzez dekoder, z wejsciem pamieci operacyjnej, a wyjscie pamiecijest polaczone z zadajacymi wejsciami zespolu elektronicznych regulatorów parametrów procesu barwienia, zas wejscie licznika operacji jest polaczone z wyjsciem licznika ilosci przewiniec tkaniny, stanowiacego czesc czujnika ilosci przewiniec. Korzystne jest polaczenie pamieci z zespolem regulatorów poprzez przelacznik.. cq którego2 11SM4 sa dolaczone zadajniki parametrów procesu barwienia, gdyz mozliwe jest wtedy awaryjne przelaczenie ukladu na prace pólautomatyczna, z recznym nastawianiem zadanych parametrów procesu.Oklad wedlug wynalazku zapewnia pelna automatyzacje pracy barwiarki zwrotnej, od momentu wprowadzenia surowej tkaniny do chwili calkowitego zakonczenia jej obróbki farbiarskiej. Wporównaniu ze znanymi ukladami sterowania barwiarki zwrotnej, uklad wedlug wynalazku zapewnia istotny wzrost wydaj¬ nosci maszyny, zmniejsza pracochlonnosc jej obslugi, zapewnia poprawe warunków bezpieczenstwa i higieny pracy oraz wyzsza jakosc wybarwienia tkanin. Caly proces barwienia, którego program jest zakodowany w pamieci operacyjnej, sterowany jest automatycznie, bez udzialu obslugi barwiarki, której zadanie sprowadza sie jedynie do przygotowania maszyny do pracy i uruchomienia ukladu sterowania..Wynalazek w przykladzie wykonaniajest odtworzony na rysunku, który przedstawia schemat blokowo- ideowy ukladu programowego sterowania barwiarki zwrotnej.Przykladowy uklad wedlug wynalazku zawiera binarny licznik 1, którego wyjsciejest polaczone poprzez dekoder 2 z elektroniczna trwala pamiecia operacyjna 3. Wyjscie pamieci 3 jest polaczone, poprzez przela¬ cznik 4, z zadajacymi wejsciami zespolu 5 elektronicznych regulatorów. Do przelacznika 4 jest ponadto dolaczony zespól 6 zadajników parametrów procesu barwienia, sterowany recznie. Zespól 5 regulatorów elektronicznych zawiera regulatory nastepujacych parametrów procesu barwienia: ilosc przewiniec tkaniny, predkosc przewijania tkaniny, sila naciagu tkaniny, temperatura kapieli farbiarskiej, poziom kapieli farbiar- skiej, sklad jakosciowo-ilosciowy kapieli farbiarskiej, orazregulator dwustanowy spustu kapielifarbiarskiej.Pomiarowe wejscia zespolu 5 regulatorów sa polaczone z czujnikami parametrów procesu barwienia, do których naleza: czujnik 7 poziomu kapieli farbiarskiej w kadzi 8 barwiarki 9, czujnik 10 temperatury kapieli, czujnik U predkosci przewijania tkaniny, wykonany w postaci tachopradnicy, czujnik 12, sily naciagu tkaniny i dwa czujniki 13 konców tkaniny. Czujniki 13 konców tkaniny sa polaczone ponadto z wejsciami licznika 14 ilosci przewiniec, którego wyjscie jest polaczone z wejsciem binarnego licznika 1.Czujniki 13 konców tkaniny wraz z licznikiem 14 ilosci przewiniec stanowia czujnik ilosci przewiniec tkaniny w danej operacji technologicznej. Wyjscia zespolu 5 regulatorów sa polaczone z wejsciami zespolu 15 wykonawczych wzmacniaczy mocy, których sygnaly wyjsciowe steruja praca elementów wykonawczych.Wyjscia zespolu 1S wzmacniaczy wykonawczych, odpowiadajace sygnalom sterujacym praca zespolów napedowych walów roboczych barwiarki 9, sa polaczone poprzez energoelektroniczne przeksztaltniki 16 z zasilajacymi, napedowymi czlonami 17. Wyjscia zespolu 15 wzmacniaczy wykonawczych, odpowiadajace sygnalom sterujacym elementami wykonawczymi ukladu zasilania kadzi farbiarskiej barwiarki 9, sa pola¬ czone, poprzez zespól 18 zaworów elektromagnetycznych, z hydraulicznymi zaworami 19, 20, 21, 22 i 23 ukladu zasilania kadzi. Pierwszy zawór 19jest zainstalowany na przewodzie doprowadzajacym wode twarda do kadzi, drugi zawór 20jest zainstalowany na przewodzie doprowadzajacym wode miekka, trzeci zawór 21 jest zainstalowany na przewodzie doprowadzajacym pare grzejna, czwarty zawór 22 jest zainstalowany na przewodzie spustowym kapieli farbiarskiej, natomiast kolejne dwa zawory 23 sa zamontowane na przewo¬ dach laczacych zbiorniki 24 barwników z kadzia barwiarki 9.Po zakodowaniu zadanego programu procesu barwienia tkaniny w operacyjnej pamieci 3 i uruchomie¬ niu ukladu sterowania, binarny licznik 1 ustawia sie na pozycji „1" odpowiadajacej pierwszej operacji technologicznej. Dekoder 2 wybiera w pamieci 3program pierwszej operacji a sygnaly wyjsciowe pamieci 3, odpowiadajace zadanym wartosciom parametrów barwienia w pierwszej operacji technologicznej, sa poda¬ wane na zadajace wejscia zespolu 5 regulatorów. Regulatory, za posrednictwem zespolu 15 wzmacniaczy wykonawczych, zespolu 18 zaworów elektromagnetycznych i energoelektronicznych przeksztaltników 16, steruja na zasadzie sprzezenia zwrotnego z czujników pomiarowych, praca zaworów ukladu zasilania kadzi farbiarskiej i zespolów napedowych walów roboczych, sprowadzajac ich stan do pozycji odpowiadajacej zadanym wartosciom parametrów. Barwiona tkanina jest przemieszczana w kapieli farbiarskiej do chwili osiagniecia zadanej liczby przewiniec, wlasciwej dla pierwszej operacji technologicznej.Osiagniecie tej liczbyprzewiniec tkaniny jest równoznaczne z zakonczeniem pierwszej operacji technolo¬ gicznej. Licznik 14 ilosci przewiniec podaje wówczas sygnal na wejscie binarnego licznika 1, który przestawia sie na pozycje „2", a dekoder 2 wybiera w pamieci 3program drugiej operacji technologicznej. Po zrealizowa¬ niu programu wszystkich operacji technologicznych, sygnal wylaczenia barwiarki, zakodowany w programie ostatniej operacji, powoduje wylaczenie barwiarki. Zmiana polozenia przelacznika 4 umozliwia pólautoma¬ tyczna prace barwiarki. Zadawanie wartosci parametrów procesu odbywa sie wówczas recznie, za pomoca zespolu 6 zadajników a nie z operacyjnej pamieci 3. Po zrealizowaniu procesu barwienia, uklad sterowania powoduje otwarcie zaworu 22, dzieki czemu zuzyta kapiel farbiarska wyplywa z kadzi barwiarki 9.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad programowego sterowania barwiarki zwrotnej, wyposazonej w czujniki parametrów procesu barwienia i elementy wykonawcze, w postaci zespolów napedowych walów roboczych i zaworów ukladu118 624 3 zasilania kadzi farbiarskiej, skladajacy sie z zespolu regulatorów parametrów procesu barwienia, których wejscia pomiarowe sa polaczone z czujnikami parametrów procesu barwienia, a wyjscia zespolu regulatorów sa polaczone poprzez zespól wzmacniaczy wykonawczych z elementami wykonawczymi, znamienny tym, ze jest wyposazony w operacyjna pamiec (3), której wejscie jest polaczone poprzez dekoder (2) z wyjsciem licznika (1) operacji technologicznych, a wyjscie pamieci (3)jest polaczone z zadajacymi wejsciami zespolu (5) regulatorów parametrów procesu barwienia, zas wejscie licznika (1) operacji jest polaczone z wyjsciem licznika (14) ilosci przewiniec, stanowiacego czesc czujnika ilosci przewiniec tkaniny. 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wyjscie operacyjnej pamieci (3)jest polaczone z wejsciami zadajacymi zespolu (5) regulatorów poprzez przelacznik (4), do któregojest dolaczony zespól (6) zadajników parametrów procesu barwienia. PL