Wynalazek niniejszy dotyczy wielocy- lindrowego silnika parowego jednostronne¬ go dzialania, w którym uchodzaca para wy¬ lotowa nie przechodzi przez czesc cylindra, graniczaca ze strona tloka nie obciazona cisnieniem roboczem pary. Celem wynalaz¬ ku jest zapobiezenie wadom, które posia¬ daja znane dotychczas silniki parowe jed¬ nostronnego dzialania. Pokrywa cylindra silnika parowego jednostronnego dzialania, przez która przechodzi tloczysko, musi byc zaopatrzona w dlawnice uszczelniajca. W pewnych jednak istniejacych juz typach silników parowych* jednostronnego dziala¬ nia cisnienie robocze" pary oddzialywa na tlok po stronie odkorbowej, strona zas ku- korbowa tloka nie jest oddzielona od skrzynki korbowej, wskutek czego para moze przedostawac sie przez nieszczelnosci miedzy tlokiem a tuleja cylindra do skrzyn¬ ki korbowej, gdzie miesza sie ze smarem, uniemozliwiajac nalezyte smarowanie walu korbowego i glównych lozysk.W innych jeszcze istniejacych typach silników parowych jednostronnego dziala¬ nia para, znajdujaca sie pod cisnieniem, ma dostep do przestrzeni, znajdujacej sie po¬ miedzy tlokiem i krzyzulcem, wskutek cze¬ go para i woda przedostaja sie do skrzynki korbowej pomiedzy prowadnicami krzy-zulca i krzyzulcem. Aby jednak smar spel¬ niaj n#Ie£ycie sv^ zafclanie, nawet po roz- eiencz^ihi w?Aa, riie powinien ulegac zmydleniu. Nadto, jezeli wskutek zuzycia sie tloka para przedostaje sie do skrzynki korbowej w duzej ilosci, to wtedy powsta¬ la z tej pary woda odplywa ze skrzynki korbowej, unoszac ze soba pewna ilosc smaru.Przedmiotem wynalazku jest silnik pa¬ rowy jednostronnego dzialania, skladajacy sie z pewnej ilosci cylindrów polaczonych w taki sposób z prowadnicami krzyzulców i skrzynka korbowa, ze po stronie kukor- bowej tloków pomiedzy temi prowadnica¬ mi i cylindrami tworza komore o jednako- wem cisnieniu, przyczem otwarte konce cy¬ lindrów polaczone sa z ta komora. W kaz¬ dym cylindrze pracuje tlok, którego tloczy¬ sko po stronie tloka nie podlegajacej od¬ dzialywaniu cisnienia roboczej pary, prze¬ chodzi przez komore wyrównawcza oraz wlasciwa temu tlokowi pokrywe cylindra, oddzielajaca te komore od prowadnic krzyzulca i skrzynki korbowej silnika. Tlo- czysko to przechodzi przez dlawnice w tej pokrywie, a zawory wlotowe i wylotowe cylindrów oddzielone sa od wspomnianej komory wyrównawczej w taki sposób, iz znajdujaca sie pod cisnieniem para nie moze przedostawac sie do tej komory.Dzieki powyzszemu urzadzeniu silnika do skrzynki korbowej nie przedostaje sie woda, wobec czego lozyska moga byc na¬ lezycie smarowane zapomoca czystego smaru, nie poddanego szkodliwemu wply¬ wowi wody, i zapobiega sie wyplókiwaniu przez wode smaru ze skrzynki korbo¬ wej.Wspomniana komora wyrównawcza mo¬ ze posiadac kanaly wypustowe, umieszczo¬ ne zdala od prowadnic krzyzulca (lub skrzynki korbowej). Tak np. kanaly te mo¬ ga byc utworzone przez jedna lub kilka rur, prowadzacych do popielnika kotla paro¬ wego, zasilajacego para dany silnik, przy¬ czem ilosc pary uchodzacej przez nieszczel¬ nosci tloka mozna dla silnika niniejszego okreslic z latwoscia.Wnetrza prowadnic krzyzulcowych od¬ dzielone sa od powyzszej komory wyrów¬ nawczej równiez po nieczynnej stronie tlo¬ ków przez wspomniane pokrywy, przyczem prowadnice te maja ksztalt cylindrów, o- bejmujacych scisle krzyzulce wzdluz ob¬ wodu kola. Kazdy z tych cylindrów pro¬ wadniczych zaopatarzony jest w kanaly wyrównawcze, laczace wnetrza poszczegól¬ nych dwóch sasiednich cylindrów prowad¬ niczych i umieszczone pomiedzy pokrywa¬ mi i krzyzulcami, dzieki czemu krzyzulce nie sprezaja czynnika zawartego w za¬ mknietej przestrzeni odnosnych cylindrów prowadniczych, co mogloby wywolac wy¬ tlaczanie i zdmuchiwanie smaru z gladzi cylindrów prowadniczych poprzez wspom¬ niane pokrywy i spowodowac strate smaru.Preznosc panujaca we wnetrzach prowad¬ nic mozna zrównowazyc przez wzajemne polaczenie wnetrz dwóch sasiednich pro¬ wadnic, których krzyzulce, wskutek prze¬ stawienia odnosnych korb, posiadaja prze¬ ciwstawne wzgledem siebie okresy ruchów, co juz bylo dotychczas stosowane jedynie w silniku parowym odmiennym od silnika niniejszego.Uszczelnienie pokrywy, przez które przechodzi tloczysko moze miec ksztalt dlawnicy lub wahliwej tulei, jak np. tulei otaczajacej scisle tloczysko i zaopatrzonej w kulisty kolnierz, którego gniazdo umie¬ szczone jest we wspomnianej pokrywie w ten sposób, ze moze byc przesuwane nieco wpoprzek osi podluznej tloczyska, przy¬ czem tloczysko przechodzi przez to gniazdo z pewnym luzem, a powierzchnia gniazda jest dopasowana do kulistej powierzchni wspomnianego kolnierza tulei, która dzie¬ ki temu moze sie obracac w tern gniezdzie, stykajac sie z niem scisle i stale pod wply-wem nacisku sprezyny. Przy silnikach pio¬ nowych, których cylinder umieszczony jest ponad prowadnica krzyzulca, wspomniana tuleja skierowana jest do góry ku tlokowi i wysuwa sie ponad powierzchnie pokrywy i posiada stozkowe wyzlobienie, tworzace pierscieniowy rowek wokól tloczyska. W rowku tym zbiera sie zgarniety z powierzch¬ ni tloczyska smar, który zostaje rozpro¬ wadzony po nim ponownie, i w ten sposób zapobiega wyplywaniu tego smaru naze- wnatrz silnika wraz z para lub woda, prze¬ chodzaca przez nieszczelnosci tloka w cy¬ lindrze roboczym. W razie zastosowania rur spustowych, biegnacych od silnika z przestrzeni znajdujacej sie pomiedzy tlo¬ kiem roboczym i pokrywa, wspomniany zlobek na koncu tulei powinien znajdowac sie ponad poziomem powyzszych rur, aby zapobiec mieszaniu sie smaru z woda, gro¬ madzaca sie na dolnej pokrywie silnika.Na wewnetrznej powierzchni wspomnianej tulei mozna w pewnych przypadkach wy¬ konac rowki, dzieki czemu moze byc zmniejszona ilosc smaru, przechodzacego z tulei na tloczysko.Przyklad wykonania wynalazku niniej¬ szego przedstawiony jest na rysunku. Wy¬ nalazek jednak nie ogranicza sie do szcze¬ gólów konstrukcyj nych przedstawionego tytulem przykladu silnika, ani tez jedynie do silników pionowych.Fig. 1 przedstawia widok boczmy z cze¬ sciowym przekrojem pionowego silnika pa¬ rowego; fig. 2 — przekrój pionowy przez os silnika wzdluz linji 2—2 na fig. 1; fig. 3 — przekrój przez urzadzenie uszczelnia¬ jace tloczysko w pokrywie w powiekszonej podzialce; fig. 4 — przekrój odmiennego urzadzenia uszczelniajacego tloczysko w pokrywie.Silnik wykonany wedlug wynalazku ni¬ niejszego nadaje sie przedewszystkiem do napedu pojazdów drogowych lub kolejo¬ wych, jak równiez do innych pokrewnych celów. Przedstawiony na rysunku silnik po¬ siada cztery pionowe cylindry 10, 11, 12 i 13, umieszczone w jeden szereg obok sie¬ bie. Przedluzenia cylindrów posiadaja prowadnice do krzyzulców 14, 15, 16 i 17, pod któremi znajduje sie skrzynka korbo¬ wa 18, przyczem dolne konce wspomnia¬ nych cylindrów sa otwarte. Prowadnice krzyzulców sa cylindryczne i u góry za¬ mkniete pokrywami 19, przez które prze¬ chodza tloczyska 20, zakonczone u góry tlokami 21, a u dolu krzyzulcami 22. Nie¬ pracujace przestrzenie cylindrów, znajdu¬ jace sie ponad pokrywami 19, lacza sie ze soba (fig. 1) w jedna wspólna przestrzen o jednakowej preznosci, w której ilosc pa¬ ry ulega wahaniu, lecz nie sprezaniu. Z o- tworów na obu koncach tej komory pro¬ wadzi rura spustowa 23 do popielnika ko¬ tla, zasilajacego silnik para. Wnetrza pro¬ wadnic krzyzulcowych 14 i 15 lacza sie ze soba tuz pod pokrywa 19 kanalem 41, a wnetrza prowadnic 16 i 17 podobnym ka¬ nalem 42. Odpowiednie suwy tloków cy¬ lindrów 10 i 11 sa wzgledem siebie prze¬ stawione, to znaczy gdy jeden z tloków znajduje sie u góry na koncu swego skoku przy przesuwie w kierunku odlkorbowym, to drugi tlok znajduje sie u dolu na koncu skoku przy przesuwie w kierunku kukorbo- wym. W ten sam sposób wspóldzialaja tloki cylindrów 12 i 13. Przesuwy krzyzulców 22 odbywaja sie wiec w kierunkach przeciw¬ nych, wskutek czego cisnienie, panujace w polaczonych ze soba wnetrzach prowadnic krzyzulcowych nie ulega zmianie, a pewne dzialanie ssace krzyzulców, które jednak¬ ze zachodzi pomimo wykonania w nich o- twórów 43, wprawia zawartosc wnetrz pro¬ wadnic w falowanie, które jednak nie wy¬ tlacza smaru przez pokrywy 19 naze- wnatrz. Skrzynka korbowa 18 zawiera nie- tylko lozyska walu wykorbionego 24, lecz równiez dwa walki kciukowe 25 i 26, na¬ pedzajace popychacze 27 i 28 zaworów 29 — 3 —i 30, umieszczone w pokrywie cylindra, przyczem kazdy cylinder posiada zawór wlotowy i wylotowy. Przewody odprowa¬ dzajace pare sa oddzielone od komory tak, ze para wylotowa nie moze sie do niej prze¬ dostac.Pokrywa 19, uwidoczniona szczególowo na fig. 3, posiada posrodku tuleje 31, ota¬ czajaca tloczysko 20. Na obrzezu tulei 31 opiera sie pierscien z gniazdem 32, którego powierzchnia dopasowana jest do kulistej powierzchni dolnego kolnierza 33 tulei 34.Tuleja ta osadzona jest przesuwnie w gniezdzie 32 i moze sie wraz z niem prze¬ suwac w kierunku poprzecznym do osi tlo- czyska, wzglednie odchylac pod katem do osi tloczyska, celem umozliwienia wybo- czen tloczyska w miejscu przechodzenia przez pokrywe 19, w którym to celu pomie¬ dzy tloczyskiem 20 oraz tuleja 31 i pier¬ scieniem z gniazdem 32 pozostawiony jest pewien luz, jak równiez i dlawik 35, do¬ ciskajacy sprezyne 36, obejmuje tuleje 34 równiez z pewnym luzem. Gniazdo 32 mo¬ ze wiec poruszac sie zarówno wzgledem o- si tloczyska 20, jak i przesuwac sie wraz z niem poprzecznie — w razie nieprosto- linijnego ruchu tloczyska. Sprezyna 36 przyciska kolnierz 33 tulei 34 do jego gniazda 32, uszczelniajac w ten sposób po¬ krywe 19, wskutek czego para lub woda, która przedostala sie na druga niepracuja¬ ca strone tloka, nie moze przedostac sie do wnetrza prowadnic krzyzulcowych 14, 15, 16 i 17 ani do skrzynki korbowej 18.Górny koniec otworu tulei 34 jest za¬ konczony skosnie pod katem 45° do osi tu¬ lei tak, aby tworzyl pierscieniowy zlobek stozkowy 47, otaczajacy tloczysko 20, w którym to zlobku zbiera sie zgarniety kra¬ wedzie otworu z tloczyska nadmiar smaru i pokrywa nim ponownie powierzchnie tlo¬ czyska, zapobiegajac w ten sposób scieka¬ niu smaru na powierzchnie pokryw 19, a stad wraz z woda przez otwory 23 odno- snemi przewodami do popielnika. W tym celu górny koniec tulei 34 powinien znajdo¬ wac sie ponad poziomem tych przewo¬ dów.Odmienne wykonanie pokrywy 19, u- widocznione na fig. 4, sklada sie równiez z kulistego gniazda 38, podobnie jak gniazdo 32 na fig. 3, lecz odwrócone w stosunku do poprzedniego i umieszczone bezposrednio pod dlawikiem 35. Tuleja 34 posiada w po¬ lowie swej dlugosci zewnetrzny kolnierz 39, którego górna powierzchnia kulista przyciskana jest przez sprezyne 36 do gniazda 38. Na powierzchni wewnetrznej otworu w tulei 34 wyokmane sa trzy rowki pierscieniowe 40, krawedzie których zgar¬ niaja smar z tloczyska 20. Rowki te lacza sie zapomoca odpowiednich kanalików z wnetrzem tulei 31 w srodku pokrywy 19, której wnetrze polaczone jest z wnetrzem prowadnic krzyzulcowych. Krawedzie row¬ ków 40 zgarniaja wiec z tloczyska 20 nad¬ miar smaru i zapobiegaja przedostawaniu sie jego do komory wyrównawczej, znajdu¬ jacej sie pod pokrywa 19.Z powyzszego opisu wynika, ze wlot i wylot pary odbywa sie tylko z jednej gór¬ nej strony tloków niniejszego silnika, a pa¬ ra przedostajaca sie przez nieszczelnosci na druga strone tychze tloków zostaje u- sunieta z silnika zapomoca przewodów 23, dzieki czemu nie moze szkodzic nalezyte¬ mu smarowaniu pracujacych czesci, umie¬ szczonych pod cylindrami silnika. Nadto zbyt silne przedostawanie sie pary na dru¬ ga strone tloków mozna latwo zauwazyc, a wyciekanie smaru z silnika przy ruchu tlo¬ czysk jest minimalne. Unika sie tez uno¬ szenia smaru przez tloczyska z wnetrz pro¬ wadnic krzyzulcowych. Wynalazek nie o- granicza sie, oczywiscie, jedynie tylko do wyzej wspomnianych szczególów konstruk¬ cyjnych, gdyz w jego zakresie przeprowa¬ dzic mozna rozmaite zmiany konstruk¬ cyjne. — 4 — PL