Zapewnienie nastawiania kalibrów w walcarkach uniwersalnych nastrecza znaczne trudnosci. Usilowano zaradzic te¬ mu w ten sposób, ze lozyska osi walców ksztaltowano mimosrodowo. Natenczas jednak nastawianie kalibrów zawarte jest w granicach bardzo malych. Wi wielu przy¬ padkach pozadane bywaja znaczniejsze granice nastawiania kalibrów. Wtedy lo¬ zyska osi walców odlewa sie nie jednoli¬ cie z tarcza lozyskowa, lecz osadza je luzno i zaopatruje w czop prostopadly do osi walca. Kadlub lozyska poszczególnych walców otrzymuje zatem postac litery T.Czop kadluba tego przesuwa sie w lozy¬ sku, umieszczonem na tarczy lozyskowej.Nastawianie to mozna w granicach rozle¬ glych, a w sposób dowolny realizowac za- pomoca nagwintowanego wrzeciona slima¬ ka ze slimacznica, sposobem hydraulicz¬ nym i t. d., badzto odrebnie dla kazdego kadluba badz dla wszystkich kadlubów wspólnie.Jezeli waly walców sprzezone sa bez¬ posrednio z dowolnym srodkiem napedo¬ wym, to czop kadluba mozna bardzo zbli¬ zyc do walców. Jezeli jednak naped za¬ chodzi zapomoca pedni zebatej, np. kozla z walcami zebatemi, to powstaje koniecz¬ nosc tak znacznego odsuniecia od walców przesuwanego czopa kadluba, aby lozy¬ sko jego mijalo swobodnie pednie. W ten tylko sposób uzyskuje sie wystarczajaco dlugie osadzenie czopa, a zarazem moznosc zastosowania przyrzadu do przestawiania lozysk. Odleglosc kalibrów walców doosadzonego ruchomo czopa uzyskuje w ten ^osób*wymia$ znaczmy.^Jezeli walcef "maja wykonywac niewiel¬ ka jedynie prace, np. przy walcowaniu materjalu drazonego bez trzpienia, to od¬ leglosc ta jest jeszcze znosna. Przy walco¬ waniu materjalu pelnego albo drazonego na trzpieniu powstawaloby natomiast silne sprezynowanie i kalibrów nie moznahy u- trzymywac w pozadanem nastawieniu.Znane sa juz wprawdzie urzadzenia, w których podparcie zapobiegajace sprezyno¬ waniu dziala bezposrednio na walce. W tym celu stosuje sie kuliste walce czolowe, które zazebiaja sie wydrazeniami wzajem¬ nie w ten sposób podpierajac sie. Pomija¬ jac okolicznosc, ze te obracajace sie pod¬ pory narazone sa na zanieczyszczenia zen- dra i t. d., a wiec i na szybkie zuzycie, stykaja sie one teoretycznie tylko wzdluz jednej linji i nie moga podlegac wielkim naprezeniom. Poza tern urzadzenie to na¬ dawaloby sie jedynie tylko do kalibru nie¬ zmiennego. Zbieganie sie kadlubów bylo¬ by uniemozliwione; przy rozbieganiu sie, a wiec rozszerzaniu sie kalibru, powierzch¬ nie oporowe rozchodzilyby sie i przesta¬ waly pracowac.Niedogodnosciom tym wynalazek za¬ pobiega w sposób nastepujacy.Dla unikniecia sprezystego uginania sie lozysk kalibrów, a mianowicie w kaz- dem miejscu w granicach ruchomosci ka¬ dlubów dla najwiekszych wystepujacych naprezen, czop przedluza sie po stronie przeciwleglej lozysk walcowych, a pla¬ szczyzny koncowe przedluzen ustawia sie pod katem 45°. Prostopadle do przedlu¬ zen tych walce opieraja sie powierzchnia nachylona pod katem 45° o owe pla¬ szczyzny, podczas gdy strona prosta wal¬ ca przylega do lozyska. Kadluby i walce tworza w ten sposób zamkniety lancuch w kazdem mianowicie miejscu w granicach przestawialnosci ukladu. Zapobiega to sprezynowaniu lub przeginaniu sie lozysk walcowych.Walce mozna osadzac az do punktu wrpoblizu miejsca pracy kalibra.Podczas walcowania mozna stosowac prowadnice walców, które w przypadku walców o ruchu pielgrzymim mozna wy¬ konac w postaci pochew (buks) chwytaja¬ cych.Pochwy te sa zlozone z kilku czesci (panewek), z których kazda polaczona jest z jednym z kadlubów. Przy otwieraniu i za¬ mykaniu kalibrów wspomniane panewki nasladuja dokladnie ruch samych kali¬ brów.Rysunek przedstawia dla iprzykladu kilka odmian wykonania wynalazku.Na fig. X litera a oznacza lozysko wal¬ cowe, b —• czop nastawczy kadluba lozy¬ ska tego, c — walce, a d — stale lozysko czopa nastawczegp b na tarczy lozyskowej, na rysunku pominietej; fig. 2 wskazuje, ze zazebianie sie kól przy otwieraniu i zamy¬ kaniu walców pozostaje zachowane.Na fig. 3 litera e oznacza drugi czop, skierowany przeciwnie, niz czop ustawczy kadluba lozyskowego, f zas — slupek u- mieszczony na korpusie lozyska. Kalibry sa zwarte; fig. 4 wyobraza to samo urza¬ dzenie z walcami otwartemi; fig. 5 uwi¬ docznia podzielona pochwe prowadnicza g przy kalibrze zamknietym; fig. 6 — toz samo przy kalibrze otwartym i fig 7 — po¬ chwe prowadnicza w innym widoku.Wynalazek daje sie zastosowac do ko¬ zlów walcarek uniwersalnych z dowolna iloscia walców. PL