PL115139B2 - Method of reactive dyestuffs manufacture - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania azonaftalenowych barwników reaktywnych z grupy chlorotiazyny o ogólnym wzorze 1, przeznaczonych do barwienia wlókien celulozowych i zwierzecych na trwale kolory oranzu z odcieniem o róznym stopniu czerwieni.We wzorze ogólnym 1, R oznacza atom wodom lub grupe alkilowa zawierajaca 1-4 atomów w^la, a X oznacza atom chloru, grupe aminowa albo reszte aminoalkilosulfonowa lub aminoarylosutfonowa.Znany jest np. z patentu brytyjskiego 837990 i 93S978 sposób wytwarzania monoazowych barwników reaktywnych z grupy chlorotiazyny na drodze kondensacji zwiazku aminoazowego o ogólnym wzorze 2, w którym R posiada wyzej podane znaczenie, Y oznacza atom wodoru lub atom halogenu, a pierscien naftalenowy A zawiera jedna lub wiecej grup sulfonowych z równomolarna iloscia chlorku cyjanuru w srodowisku zblizonym do obojetnego i ewentualnej dalszej kondensacji utworzonego barwnika dwuchloro- tiazynowego ze zwiazkiem aminowym.Zwiazek aminoazowy o ogólnym wzorze 2 otrzymuje sie przez sprzeganie soli dwuazoniowej kwasu aminonaftalenosulfonowego z kwasem 2-amino-5-naftolo-7-sulfonowym lub jego N-alkilopochodna w sro¬ dowisku o odczynie wyraznie zasadowym albo z kwasem 2-acetylo-amino-5-naftolo-7-sulfonowym lub jego N-alkilopochodna w srodowisku o odczynie umiarkowanie zasadowym.Wada tego sposobu wytwarzania monoazowych barwników reaktywnych jest kondensacja zwiazku aminoazowego z chlorkiem cyjanuru w srodowisku prawie neutralnym, co wymaga dodatku srodków wiazacych kwas i powoduje zwiekszona hydrolize atomów chloru zwiazanych z pierscieniem cyjanurowym oraz prowadzenie reakcji sprzegania dla utworzenia zwiazku aminoazowego w srodowisku o odczynie zasadowym, gdyz w tych warunkach wystepuje zwiekszony rozklad soli dwuazoniowych i zachodzi niepoza¬ dane sprzeganie w pozycje 8 dajac w sumie wzrost zanieczyszczen i obnizenie wydajnosci reakcji. Stwier¬ dzono nieoczkiwanie, ze reakcja kondensacji zwiazku aminoazowego o ogólnym wzorze 3, w którym R posiada wyzej podane znaczenie z chlorkiem cyjanuru, przebiega do konca z wysoka wydajnoscia bez udzialu srodków zasadowych wiazacych wydzielajacy sie chlorowodór nawet przy spadku odczynu srodowiska do pH I, co w innym przypadku wydatnie zwalnia, a niekiedy zatrzymuje bieg reakcji. Stwierdzono równiez — nieoczekiwanie, ze sprzeganie zwiazku dwuazoniowego kwasu 2- i 3-naftyloamino-l,5-dwusulfonowegodo utworzenia zwiazku aminoazowego o ogólnym wzorze 3, mozna przeprowadzic w srodowisku o odczynie neutralnym kiedy uzyje sie kwas 2-acetyloamino-S-naftolo-7-sulfonowy lub jego N-alkilopochodna pozosta¬ jacy w mieszaninie poacetylacyjnej, która uprzednio poddano dzialaniu slabych alkaliów o podwyzszonej2 Yl5 139 temperaturze. Stwierdzono takze, ze w wyniku zastosowania wyzej podanych warunków syntezy otrzymuje sic wysoka koncentracje czystego barwnika w mieszaninie poreakcyjnej, co umozliwia bezposrednie jej suszenie i wyodrebnienie barwnika w postaci proszku.Sposobem wedlug wynalazku unika sie tych wszystkich niekorzystnych zjawisk jakie wystepuja w znanym sposobie omówionym uprzednio i dodatkowo uzyskuje sie mozliwosc bezposredniego suszenia mieszaniny poreakcyjnej z zawartoscia gotowego barwnika, co zmniejsza udzial robocizny i strat substancji zwiazanych z wyodrebnieniem i przeróbka barwnika w postaci pasty.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze kwas 2-amino-5-naftolo-7-sulfonowy lub jego N- alkilopochodna w postaci soli sodowej w roztworze wodnym acyluje sie bezwodnikiem octowym po czym mieszanine reakcyjna neutralizuje sie soda do pH 8 i ogrzewa prawie do wrzenia, hydrolizujac tym samym nadmiar bezwodnika i ewentualnie zwiazki chelatowe. Do powstalego roztworu acetylozwiazku po jego oziebieniu wprowadza sie zwiazek dwuazoniowy kwasu 2- lub 3-naftyloamino-1,5-dwusulfonowego i przep¬ rowadza sprzeganie, utrzymujac naturalny odczyn srodowiska dodatkiem weglanu sodowego. Po zakoncze¬ niu sprzegania mieszanine reakcyjna alkalizuje sie wodorotlenkiem sodowym i ogrzewa w temperaturze okolo 100°C celem odszczepienia grupy acetylowej. Utworzony zwiazek aminoazowy po neutralizacji wydziela sie z roztworu i poddaje kondensacji z chlorkiem cyjanuru w srodowisku wodnym, w obnizonej temperaturze nie stosujac dodatku czynników wiazacych kwas. Po zakonczeniu kondensacji mieszanine zobojetnia sie roztworem w&lanu sodowego, filtruje od ewentualnych zanieczyszczen i po dodaniu srodków stabilizujacych sie w suszarni rozpylowej dla otrzymania proszku barwnika dwucblorotiazynowego lub barwnik dwuchlorotiazynowy oddziela sie od roztworu macierzystego przez wysolenie i odfiltrowanie, po czym w znany sposób poddaje sie dalszej kondensacji z amoniakiem lub zwiazkami aminoalkilo- badz aminoarylo-sulfonowymi do uzyskania barwnika monochlorotiazynowego, który bez wydzielania, razem z roztworem macierzystym, po uprzednim dodaniu srodków stabilizujacych suszy sie na proszek w suszarni rozpylowej, otrzymujac z wysoka wydajnoscia dobrej jakosci azonaftalenowy barwnik reaktywny.Wynalazek wyjasniaja nizej podane przyklady, nie ograniczajac jego zakresu. W przykladach tych czesci i procenty oznaczaja czesci i procenty wagowe.Przyklad I. 101,2 czesci kwasu 2-N-metyloamino-S-naftolo-7-sulfonowego rozpuszcza sie w 450 czesciach wody z dodatkiem wodorotlenku sodowego dla uzyskania obojetnego odczynu roztworu. Otrzy¬ many roztwór zadaje sie 80 czesciami bezwodnika octowego i w temperaturze 40°C miesza sie do zakonczenia acetylacji, po czym mieszanine reakcyjna neutralizuje sie weglanem sodowym, ogrzewa 1 godzine w tempera¬ turze 90-95°C i pozostawia do o ziebienia. W tym czasie dwuazuje sie 121,2czesci kwasu 2-naftyloamino-l,5- dwusulfonowego zawieszonego w lOOOczesciach wody oziebionej dodatkiem lodu przy udziale 70czesci 30% kwasu solnego i 28,0 czesci azotynu sodowego w temperaturze 0-5°C Otrzymany dwuazozwiazek oddziela sie przez filtracje, nastepnie rozprowadza siew 1000 czesci wody z lodem i uzyskana zawiesine wprowadza sie do uprzednio przygotowanego roztworu kwasu 2,N,N-acetylometyloamino-5-naftolo-7-sulfonowego.Sprzeganie prowadzi sie w temperaturze 0-5°C utrzymujac obojetny odczyn srodowiska dodatkiem roz¬ tworu weglanu sodowego. Po zakonczeniu sprzegania do mieszaniny reakcyjnej dodaje sie 65 czesci wodorot¬ lenku sodowego i ogrzewa 1 godzine w temperaturze 95-100°C az do zakonczenia deacetylacji. Powstaly roztwór oziebia sie do temperatury 70°C, neutralizuje kwasem solnym, wysala chlorkiem sodowym w ilosci 250 czesci/litr i mieszajac pozostawia do oziebienia. Wydzielony zwiazek aminoazowy oddziela sie przez filtracje, zawiesza w 750czesciach wody i wprowadza do zawiesiny 54czesci chlorku cyjanuru w 900czesciach wody z lodem z dodatkiem 0,5 czesci soli sodowej sulfobursztynianu dwuetyloheksylowego (Zwilzacz SBO).Calosc miesza sie w temperaturze 0-5°C az do zakonczenia kondensacji, co stwierdza sie chromatograficznie.Mieszanine reakcyjna zobojetnia sie roztworem weglanu sodowego, stabilizuje dodatkiem mieszaniny fosfo¬ ranów jedno- i dwusodowego, filtruje od czesci nierozpuszczalnych i suszy na suszarni rozpylowej. Otrzy¬ muje sie 250 czesci proszku dwuchlorotriazynowego oranzowego barwnika o dobrych wbsnosciach aplikacyjno-uzytkowych.Przykladll. Postepujac w sposób opisany w przykladzie I, otrzymany po filtracji roztwór barwnika dwuchlorotriazynowego nie poddaje sie suszeniu lecz wysala chlorkiem potasu w ilosci 150 czesci/litr.Wydzielony barwnik dwuchlorotriazynowy odfiltrowuje sie, paste rozprowadza sie w wodzie, dodaje 100 czesci wody amoniakalnej, podgrzewa do temperatury 35-40°C i miesza sie az do zakonczenia reakcji kondensacji, co okresla sie chromatograficznie. Po zakonczeniu kondensacji dodaje sie srodki stabilizujace w postaci mieszaniny fosforanów i ciecz poreakcyjna suszy sie na suszarni rozpylowej. Otrzymuje sie 220czesci proszku monochlorotriazynowego oranzowego barwnika o dobrych wlasnosciach aplikacyjno-uzytkowych.Przyklad III. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie I zastepujac kwas 2-naftyioamino-l,5- dwusulfonowy równowazna iloscia kwasu 3-naftyloamino-l,5-dwusulfonowego. Otrzymuje sie 240 czesci proszku dwuchlorotriazynowego oranzu reaktywnego o bardziej czerwonym odcieniu i znakomitych wlasnosciach.115139 3 Przyklad IV. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie II zastepujac wode amoniakalna równowazna iloscia 25% roztworu soli sodowej kwasu 3-aminobenzenosulfonowego. Otrzymuje sise 260 czesci proszku monochlorotriazynowego oranzu reaktywnego o poglebionym odcieniu i zwiekszonej rozpuszczalnosci.Zastrzezenie patentowe 1. Sposób wytwarzania barwników reaktywnych o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza atom wodoru, bib grupe alkilowa zawierajaca 1-4 atomów wegla, a X oznacza atom chloru, grupe aminowa, reszte aminoalkilosulfonowa lub aminoarylosulfonowa na drodze sprzegania zwiazków dwuazoniowych kwasów 2- i 3-naftyioamino-l,5 dwusulfonowych z kwasem 2-acetyloamino-5-naftolo-7-sulfonowym lub jego N- alkilopochodna do utworzenia po deacetylacji zwiazku aminoazowego o ogólnym wzorze 3, w którym R posiada wyzej podane znaczenie, który nastepnie kondensuje sie z chlorkiem cyjanuru do utworzenia barwnika dwuchlorotriazynowego, który ewentualnie poddaje sie dalszej kondensacji z amoniakiem badz z aminami alifatycznymi lub aromatycznymi zawierajacymi grupe sulfonowa do uzyskania barwnika monoch¬ lorotriazynowego, znamienny tym, ze sprzeganie wymienionych dwuazozwiazków prowadzi sie w srodowi¬ sku o odczynie obojetnym z kwasem 2-acetyloamino-5-naftolo~7-sulfonowym lub jego N-alkilopochodna, znajdujacym sie w mieszaninie poacetylacyjnej, która uprzednio poddano dzialaniu slabych alkaliów w podwyzszonej temperaturze, a kondensacje tak otrzymanego zwiazku aminoazowego z chlorkiem cyjanuru przeprowadza sie w srodowisku o odczynie kwasnym.Z Sposób wedlug zastrz. 1, y—mif y tym, ze utworzony barwnik wyodrebnia sie w postaci suchego proszku przez bezposrednie suszenie mieszaniny poreakcyjnej na suszarni rozpylowej po uprzednim dodaniu srodków stabilizujacych.115139 SC.H WIC^ 2. saH NHR A'_'SP 3.Prac. Poligraf. UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL

Claims (3)

1. Zastrzezenie patentowe 1. Sposób wytwarzania barwników reaktywnych o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza atom wodoru, bib grupe alkilowa zawierajaca 1-4 atomów wegla, a X oznacza atom chloru, grupe aminowa, reszte aminoalkilosulfonowa lub aminoarylosulfonowa na drodze sprzegania zwiazków dwuazoniowych kwasów 2. - i 3-naftyioamino-l,5 dwusulfonowych z kwasem 2-acetyloamino-5-naftolo-7-sulfonowym lub jego N- alkilopochodna do utworzenia po deacetylacji zwiazku aminoazowego o ogólnym wzorze 3, w którym R posiada wyzej podane znaczenie, który nastepnie kondensuje sie z chlorkiem cyjanuru do utworzenia barwnika dwuchlorotriazynowego, który ewentualnie poddaje sie dalszej kondensacji z amoniakiem badz z aminami alifatycznymi lub aromatycznymi zawierajacymi grupe sulfonowa do uzyskania barwnika monoch¬ lorotriazynowego, znamienny tym, ze sprzeganie wymienionych dwuazozwiazków prowadzi sie w srodowi¬ sku o odczynie obojetnym z kwasem 2-acetyloamino-5-naftolo~7-sulfonowym lub jego N-alkilopochodna, znajdujacym sie w mieszaninie poacetylacyjnej, która uprzednio poddano dzialaniu slabych alkaliów w podwyzszonej temperaturze, a kondensacje tak otrzymanego zwiazku aminoazowego z chlorkiem cyjanuru przeprowadza sie w srodowisku o odczynie kwasnym. Z Sposób wedlug zastrz. 1, y—mif y tym, ze utworzony barwnik wyodrebnia sie w postaci suchego proszku przez bezposrednie suszenie mieszaniny poreakcyjnej na suszarni rozpylowej po uprzednim dodaniu srodków stabilizujacych.115139 SC.H WIC^
2. 2. saH NHR A'_'SP
3. 3. Prac. Poligraf. UP PRL. Naklad 120 egz. Cena 100 zl PL