Przedmiotem wynalazku jest sposób ekstrakcji weglowodorów aromatycznych z mieszanin, a zwla¬ szcza sposób ekstrakcji mieszanin benzenu, tolue¬ nu, ksylenów i weglowodorów C9 z mieszanin za¬ wierajacych równiez inne zwiazki.Znane sa liczne sposoby ekstrakcji wieglowodo- r6w aromatycznych, w których po ekstrakcji w ukladzie ciecz/ciecz nastepuje destylacja eksrak- cyjna, przy uzyciu jako czynnika do ekstrakcji i destylacji ekstrakcyjnej mieszaniny wysókowrza- cego rozpuszczalnika i wody.Do najbardziej odpowiednich do ekstrakcji, wy- sokowrzacych rozpuszczalników zalicza sie morfo- line, alkilowe oraz alkilowoketonowe pochodne morfoliny, a szczególnie korzystne rezultaty uzys¬ kuje sie stosujac N-formylomorfoline zmieszana z woda w ilosci do 30% wagowych* Znane sposoby ekstrakcji przy uzyciu wymie¬ nionych rozpuszczalników obejmuja zasadniczo 4wa rodzaje procesów. Pierwszy opiera sie na me¬ todzie zimnego cyklu, w której weglowodory aro¬ matyczne poddaje sie ekstrakcji w ukladzie ciecz/ /ciecz rozpuszczalnikiem w obecnosci strumienia orosienia weglowodorów niearomatycznych o sto¬ sunkowo niskiej temperaturze wrzenia, takich jak pentan, jak opisano w polskim opisie patento¬ wym nr'65 971. Drugi rodzaj opiera sie na meto¬ dzie goracego cyklu w polaczeniu z ekstrakcja w ukladzie ciecz/ciecz i destylacja ekstrakcyjna.W takim procesie surowiec zawierajacy weglowo- 10 15 20 dory aromatyczne poddaje sie najpierw dwustop¬ niowej ekstrakcji w ukladzie ciecz/ciecz otrzymu¬ jac faze rafinatu skladajaca sie z weglowodorów niearomatycznych i (faze ekstraktu zawierajaca roz¬ puszczalnik, weglowodory aromatyczne . i frakcje weglowodorów nasyconych pierwotnie zawartych w surowcu.Ekstrakt kieruje sie do kolumny destylacji eks¬ trakcyjnej, z której jako produkt górny otrzymuje sie weglowodory nasycone a jako produkt dolny — rozpuszczalnik zawierajacy weglowodory aroma¬ tyczne. Weglowodory nasycone rozdziela sie nastep¬ nie na dwie frakcje, wyzej wrzaca i nizej wrzaca, przy czym te ostatnia zawraca sie do drugiego stopnia ekstrakcji natomiast frakcje wyzej wrzaca albo odprowadza sie albo wprowadza «do pierwsze¬ go .stopnia ekstrakcji w ukladzie ciecz/ciecz. Roz¬ puszczalnik zawierajacy weglowodory aromatyczne kieruje sie z kolumny ekstrakcyjnej do kolumny rektyfikacyjnej aby odzyskac rozpuszczalnik i we¬ glowodory aromatyczne.Na górze kolumny stosuje sie orosienie <— wo/de a odparowana wode wprowadza sie na dole ko¬ lumny, przy czym cala odzyskana wode na górze oddziela sie od weglowodorów aromatycznych przez dekantacje.Znane sposoby ekstrakcji i destylacji ekstrakcyj¬ nej, sa zwykle stosunkowo kosztowne pod wzgle^ dem zuzycia ciepla, zwlaszcza w destylacji ekstrak¬ cyjnej i odpedzaniu rozpuszczalnika w celu rege- 114 825114 885 neracji rozpuszczalnika do ponownego uzycia przy ekstrakcji i 'destylacji ekstrakcyjnej.Stwierdzono, ze mozna znacznie zmniejszyc zu¬ zycie ciepla stosujac w destylacji ekstrakcyjnej i rektyfikacji rozpuszczalnik z woda w ilosci wiek¬ szej (wyrazonej w procentach w stosunku do roz¬ puszczalnika) niz przy ekstrakcji w ukladzie ciecz/ /ciecz.Zgodnie z wynalazkiem opracowano SPP§6J) eks¬ trakcji weglowodorów aromatycznych z mieszanin, obejmujacy ekstrakcje mieszaniny zawierajacej weglowodory aromatyczne w dwustopniowym sze¬ regowym ukladzie ciecz/ciecz, w wyniku której otrzymuje sie ekstrakt i rafinat, ekstrakt pocho¬ dzacy z ekstrakcji w ukladzie ciecz/ciecz poddaje sie destylacji ekstrakcyjnej uzyskujac produkt górny, który rozdziela sie na dwie frakcje o róz¬ nych temperaturach wrzenia, frajceje wyzej wrza¬ ca i frakcje nizej wrzaca, frakcje nizej wrzaca za¬ wraca sie do dolnej strefy drugiego stopnia eks¬ trakcji w ukladzie ciecz/ciecz, zas frakcje wyzej wrzaca zawraca sie ido strefy powyzej zasilania surowcem w pierwszym stopniu ekstrakcji, a dolny produkt z destylacji ekstrakcyjnej poddaje sie rektyfikacji oddzielajac weglowodory aromatyczne q<| rozpuszczalnika przy uzyciu wylacznie wody jako strumienia orosienia, który to sposób polega na tym, ze wodny destylat otrzymany u góry stopnia rektyfikacji uzywa sie wylacznie do prze¬ mywania rafinatu, po czym przesyla df 'dolnej cze¬ sci drugiego stopnia ekstrakcji w ukladzie ciecz/ /ciecz, natomiast rozpuszczalnik opuszczajacy dól stopnia rektyfikacji rozpreza sie izoentalpowo roz¬ dzielajac go na strumien ciekly skladajacy sie z; ro^pus^czaln^a o zawartosci wody i resztkowych wggtowttdoj&i?' aromatycznych nizszej niz w roz¬ puszczalniku odplywajacym z dolu stopnia rekty¬ fikacji i na strunueft ga?Swy skladajacy sie nje z wody Q njewieJMej zawa^ojci rozpuszczalni¬ ka i weglowodorów aromatycznych, który po kon¬ densacji przesyla sie czesciowo do dolu drugiego stopnia ekstrakcji w ukladzie ciecz/ciecz a pozo¬ stalo^ miesza sie z ej^stpa^tem opuszczajacym sto¬ pie^ efcstralccji w ukladzie ciecz/ciecz przed wpro- w$$zaaiem go do kolumny destylacji ekstrakcyjnej.Procentowa zawartosc wody w stopniu ekstrakcji w. ukladzie ciecz/ciecz waha sie od 0,5% do 12% nadmiaru, zas w pozostalych stopniach od 2% do l&% nadmiaru, a w kazdym razie procentowa za¬ wartosc wody w destylacji ekstrakcyjnej i rekty¬ fikacji rozpuszczalnika (kolumna odpedzajaca) jest zawsze od niej wyzsza.Zasadnicza róznica pomiedzy sposobem wedlug wynalazku a sposobami znanymi ze stanu techniki polega na tym, ze proces prowadzi sie przy róznej zawartosci wody w rozpuszczalniku w stopniach ekstrakcji w ukladaie ciecz/ciecz, jak równiez w stopniach destylacji ekstrakcyjnej i odpedzania.Zawartosc wody w rozpuszczalniku przesylanym do destylacji ekstrakcyjnej i odpedzania jest wyz¬ sza niz zawartosc wody w rozpuszczalniku przesy¬ lanym do ekstrakcji w ukladzie ciecz/ciecz. Pozwa¬ la to polepszyc proces ekstrakcji i jednoczesnie zmniejszyc zapotrzebowanie ciepla.Poza tym, rózne zawartosci wody uzyskuje sie przez izoentalpowe rozprezanie rozpuszczalnika o4- prowadzanego z dolu kolumny rektyfikacyjnej (od¬ padowej) a nie przez destylacje.Nieoczekiwanie okazalo sie, ze zmieniajac zawar- s tosc wody polepsza sie proces ekstrakcji oraz ze uzyskuje sie prawidlowa zawartosc wody bez sto¬ sowania konwencjonalnej rektyfikacji. iW sposobie wedlug wynalazku przyjmuje sie wysoka zawartosc wody w stopniu destylacji eks- 10 trakcyjnej w porównaniu z zawartoscia w stopniu ekstrakcji ciecz/ciecz w przeciwienstwie do zna¬ nych sposobów, w których woda powinna byc w wiekszej ilosci w stopniu ekstrakcji ciecz/ciecz aby polepszyc selektywnosc rozpuszczalnika a w 15 mniejszej ilosci w stopniu destylacji ekstrakcyjnej w celu lepszego wykorzystania efektu róznicowania lotnosci rozdzielonych skladników (patrz np. opis patentowy RFN nr .2 040 025).Ponizej opisano uklad, w którym, choc nie wy- 20 lacznie, korzystnie mozna stosowac wynalazek, w odniesieniu do zalaczonego rysunku.Surowiec przesyla sj^, grzewedejn 17 do dolnej czesci ekstraktora 1 w ukladzie ciecz/ciecz, gdzie w przeciwpradzie styka sie z rozpuszczalnikiem 25 wprowadzanym przewodem 20 do górnej czesci ekstraktora. Z góry ekstraktora 1 wyplywa rafinat przesylany nastepnie przewodem 18 do kolumny odpedzajacej 3 w celu usuniecia sladów wprowa¬ dzonego don rozpuszczalnika. Przemywanie to pro- 3Q wadzi sie w przeciwpradzie za pomoca wody wy¬ plywajacej dolem z odstojnika 12.Oczywiscie, przy jednakowe} objetosci uzytej wody mycie jest tym korzystniejsze, im wyzsza jest czystosc. U góry kolumny 3 otrzymuje sie rafinat 35 pozbawiony rozpuszczalnika, przesylany przewo¬ dem 19 do granicznych wydzialów fabryki.Woda wyplywajaca z dolu kolumny 3 przesyla¬ na jest przewodem 33 do dolnej czescie ekstrakto¬ ra 2 w ukladzie ciecz/ciecz. Wzbogacony w weglo- 40 wodory aromatyczne rozpuszczalnik wyplywajacy od dolu ekstraktora 1 podawany jest przewodem 21 na górna pólke ekstraktora 2. Z górnej pólki eks¬ traktora t odbiera sie rafinat przesylany przewo- dem 41 do dolnej czesci ekstraktora 1 w celu ewen¬ tualnego odzyskania czesci weglowodorów aroma¬ tycznych znajdujacych sie jeszcze w rafinacie.Bo dolnej czesci ekstraktora 2 przesyla sie prze¬ wodami 33 i 26 wode myjaca rafinat, plynaca z kolumny 3, i strumien (skladajacy sie z weglo- 50 wodorów i wody, wyplywajacy z drugiego stopnia kondensacji 8 po kolumnie destylacji ekstrakcyj¬ nej 5* Jedna z charakterystycznych cech niniejszego wynalazku jest uzyskanie strumienia skladajacego sie gl6wnie z wody i zawierajacego równiez roz¬ puszczalnik oraz weglowodory aromatyczne, otrzy¬ manego przez skroplenie w kondensatorze 15 fazy parowej pochodzacej z prózniowego odprezaeza 14. iPrzewodem 40 mozna zasilac od dolu ekistraktor 50 2 czescia takiego strumienia az do uzyskania opty¬ malnej zawartosci wody.Dolny strumien z ejcstraktora 2 przesyca sie przewodem 22 do wymiennika 4, w (którym odzyg^ kuje sie cieplo kosztem zubozonego rozpuszczalnika es wyplywajacego z dolu kolumny odpedowej 10, 45 55114 825 6 a potem, przewodem 23, do kolumny destylacji ekstrakcyjnej 5. Przed wlotem do kolumny do wzbogaconego rozpuszczalnika dodaje sie, przewo¬ dem 38, wode pochodzaca ze skraplacza 15.Dodatek wody, doprowadzanej przewodem 38, 5 oddzialywuje korzystnie ulatwiajac oddzielenie weglowodorów niearomatycznych i umozliwiajac tym otrzymanie ekstraktu o wysokiej czystosci przy jednoczesnym zmniejszeniu zuzycia ciepla w porównaniu z przypadkami, w których stosuje sie io mniejsza ilosc wody.Pamietajac, iz rozpuszczalniki stosowane w eks¬ trakcji weglowodorów aromatycznych maja wyso¬ ka temperature wrzenia i ze im wyzsza jest za¬ wartosc wody w wodzie, tym nizsza jest tempe- 15 ratura wrzenia mieszaniny, dodatek wody spelnia równiez funkcje srodka dalej jeszcze zmniejszaja¬ cego zuzycie ciepla w kolumnie destylacji ekstrak¬ cyjnej.Rzeczywiscie, gdy trzeba ogrzac strumien 27 w skladajacy sie z rozpuszczalnika i wyekstrahowa¬ nych weglowodorów aromatycznych do nizszej temperatury, wówczas oszczedza sie cieplo jawne, odpowiadajace róznicy temperatur, zaleznie od za¬ wartosci wody, przy zachowaniu niezmienionej wy- 25 dajnosci kolumny destylacji ekstrakcyjnej.Produkt górny z kolumny 5 przesyla sie przewo¬ dem 24 najpierw do czesciowego skraplacza 6, w którym kondensuje niewielka czesc wody wraz z frakcja ciezszych weglowodorów aromatycznych, 30 wysokowrzacych weglowodorów nasyconych i weg¬ lowodorów niearomatycznych, odznaczajacych sie nienormalna polarnoscia powodujaca ich rozpusz¬ czanie w rozpuszczalniku.Przewodem 25 rozpatrywany kondensat doprowa- 35 dzany jest do odpowiedniego miejsca w ekstrak- torze 1, powyzej wlotu surowca 17, w celu ulat¬ wienia upustu niearomatycznych zwiazków o nie¬ normalnej polarnosci do rafinaitu i, tym samym, unikniecia nagromadzania sie tych zwiazków w 40 obiegu i pogorszenia czystosci ekstraktu.Faze parowa z separatora 7 skrapla sie calkowi¬ cie w kondensatorze 8 i zbiera w separatorze 9.Kondensat ten, skladajacy sie z wody, lekkich weglowodorów aromatycznych i nizej, wrzacych 45 weglowodorów nasyconych, podaje sie przewodem 26 do ekstraktora 2 od dolu.Rozwazajac wplyw dodatku wody na dól eks¬ traktom 2, przewodami 33 i 40, nalezy stwierdzic, ze niearomatyczne, wyzej wrzace zwiazki znajdu- 50 jace sie w rozpuszczalniku przejda do rafinatu i beda zastapione nizej wrzacymi weglowodorami niearomatycznymi, które latwiej mozna oddzielic w nastepujacym potem etapie destylacji ekstrak¬ cyjnej. 55 Dolny strumien z kolumny destylacji ekstrakcyj¬ nej uzupelnia sie, przez przewód 39, pozostala czes¬ cia wody z kondensatora 15, po czym podaje do kolumny odpedowej 10 zwiazków aromatycznych.Charakterystyczna cecha niniejszego wynalazku 60 jest dodatek wody do wzbogaconego rozpuszczalni¬ ka przed wprowadzeniem go do kolumny 10.Pamietajac, ze zadaniem kolumny odpedowej weglowodorów aromatycznych jest oddzielenie ich od rozpuszczalnika i ze etap rozdzielania jest tym g* uciazliwszy im wyzsze sa temperatury wrzenia od¬ dzielanych weglowodorów aromatycznych, stwier¬ dzono, iz dodatek wody nieoczekiwanie usprawnia oddzielenie. Sposób bedacy przedmiotem niniejsze¬ go wynalazku umozliwia operowanie w czterech etapach, reprezentowanych aparatami 1, 2, 5 i 10, mieszaninami o zawartosci wody najbardziej od¬ powiedniej do tego, aby calkowicie wykorzystac mozliwosci rozpuszczalnika pozostajac w zgodnosci z szeregiem wymagan, które maja byc spelnione w praktyce.Zubozony rozpuszczalnik opuszczajacy kolumne 10 przesyla si^ przewodem 34 do wymiennika 4 w celu podgrzania strumienia zasilajacego kolum¬ ne destylacji ekstrakcyjnej, po czym rozpreza sie go izoentalpowo w zaworze 13 do odpowiednio zmniejszonego cisnienia, które zalezy od rodzaju surowca wprowadzanego do instalacji i zawartosci wody w rozpuszczalniku u dolu kolumny 10.Czyniac to kosztem entalpii strumienia 34, któ¬ rego temperatura po oddaniu ciepla w wymienni¬ ku 4 jest taka, ze nie nadaje sie do zyskownego wykorzystania w instalacji, ociaga sie rozdzielenie strumienia 34 na dwa strumienie, 35 i 20, odpo¬ wiednio ciekly i gazowy, a to dzieki izoentalpowe- mu rozprezeniu w stopniu wystarczajacym do uzyskania cisnienia absolutnego 5332 Pa.Strumien 35 sklada sie zasadniczo z wody i nie¬ wielkich ilosci rozpuszczalnika oraz weglowodo¬ rów aromatycznych, podczas gdy zawartosc wody i weglowodorów w strumieniu 20 jest znacznie mniejsza niz w strumieniu 34. Wskutek tego uzys¬ kuje sie strumien 20, który ze wzgledu na mniejsza zawartosc wody i resztkowych weglowodorów umozliwia operowanie w ekstraktorze 1 dla ukladu ciecz/ciecz w lepszych warunkach, bowiem mozna ograniczyc dozowanie rozpuszczalnika w stosunku do znanych sposobów, czego wynikiem jest zmniej¬ szenie zuzycia ciepla przy wysokim odzysku weglo¬ wodorów aromatycznych.Podobnie, strumien 35, który po skrompleniu w kondensatorze 15, mozna rozdzielic na strumie¬ nie 40, 38 i 39, stosowane, jak to szczególowo wy¬ jasniono powyzej, do koncowej regulacji zawar¬ tosci wody u dolu ekstraktora 2 ciecz/ciecz w ko¬ lumnie 5 destylacji ekstrakcyjnej i w kolumnie odpedowej 10 weglowodorów aromatycznych.Zmniejszone cisnienie w rozdzielaczu 14 i skrap¬ laczu 15 utrzymuje sie za pomoca ezektora 16.Stopien zmniejszenia cisnienia jest scisle zwiaza¬ ny z mozliwoscia zupelnego skroplenia (z wyla¬ czeniem zwiazków niekondensujacych) strumienia 35, koniecznego w celu unikniecia mozliwych strat weglowodorów aromatycznych.Zastosowanie izoentalpowego rozprezania roz¬ puszczalnika pochodzacego z dolu kolumny odpe¬ dowej umozliwia osiagniecie innych bezsprzecznych korzysci; wynikaja one z faktu, ze w przeciwien¬ stwie do znanych sposobów, rozpuszczalnik uzyski¬ wany z kolumny odpadowej moze miec sklad rózny od skladu rozpuszczalnika zasilajacego ekstrak- tor 1.Resztkowa zawartosc weglowodorów aromatycz¬ nych w strumieniu 34 jest znacznie wyzsza niz w strumieniu 20 i wlasnie wskutek izoentalpowego114 825 rozprezenia mozna oddzielic czesc tych weglowodo¬ rów w fazie parowej. Stopien rozdzialu w kolum¬ nie odpadowej weglowodorów aromatycznych nie jest wiec tak wysoki, wskutek czego mozna osiag¬ nac znaczne oszczednosci w zuzyciu ciepla.Jako ze rozpuszczalnik z dolu kolumny odpado¬ wej zawiera wiecej; wody i weglowodorów niz stru¬ mien: 20^ jego wzgledna temperatura wrzenia jest nizsza niz temperatura wrzenia strumienia 20 pod tym samym cisnieniem. W konsekwencji mozna obnizyc zuzycie ciepla, pozostajace w zwiazku z. oszczednosciami ciepla jawnego odpowiadajacego róznicy temperatur.Jezeli stwierdzi sie, ze najwyzsza temperatura panuje w dolnej czesci kolumny odpedowej, to jej. obnizenie oznacza korzysc ze wzgledu na stabil¬ nosc rozpuszczalnika a takze na przebieg zjawisk korozyjnych, dzieki czemu w calej instalacji 'bez¬ piecznie mozna stosowac stal weglowa.Poniewaz frakcjonowanie jest plytsze, przeto mozna uniknac wprowadzania do kolumny odpe¬ dowej,. od dolu, pary wytwarzanej przez odparowa¬ nie czesci wody uzyskiwanej jako destylat w od- stojniku 12. Cieplo dostarczane do dolnego reboile- ra jest takie samo i przez zmniejszenie do mini¬ mum szybkosci przeplywu destylatu 32, pozostaja¬ ce w zgodnosci z wymaganiami operacji przemy¬ wania rafinatu, mozna pracowac przy duzym za¬ wrocie, wskuitek czego osiaga sie zmniejszenie za¬ silania rozpuszczalnikiem.Stosujac izoentalpowe rozprezanie wytwarza sie strumien skladajacy isie zasadniczo z wody, który wykorzystuje sie stosownie do wymagan instalacji, oraz utylizuje sie odpadkowe cieplo, którego nie mozna by inaczej wykorzystac, podczas gdy w zna¬ nych sposobach wode uzywana w instalacji otrzy¬ muje sie przez destylacje rozpuszczalnika i odpe¬ dzenie weglowodorów w separatorach w glowicy kolumny destylacji ekstrakcyjnej oraz kolumny odpedowej weglowodorów aromatycznych.Operacje w poszczególnych etapach sposobu wedlug niniejszego wynalazku prowadzi sie w nizej podanych zakresach temperatur i zawartosci wody. a) Temperatura ekstrakcji ciecz/ciecz w obu stopniach wynosi od 15°C do 100°C. Zawartosc wo¬ dy w obu stopniach wynosi od Qj% do 12% wa¬ gowych, w stopniu 1 korzystnie od 0,5 do 8%, a w stopniu 2 od 0,5 do 12%. to) Temperatura destylacji ekstrakcyjnej 5 i od¬ pedzania 10 weglowodorów aromatycznych wynosi od 50 do 180°C. Zawartosc wody w etapach 5 i 10 wynosi od 2 do 15% wagowych.Najodpowiedniejsza zawartosc wody dobiera sie dla kazdego przypadku, a zalezy ona od zawartos¬ ci zwiazków niearomatycznych i wzajemnych sto¬ sunków zwiazków aromatycznych w surowcu zasi¬ lajacym instalacje.Nastepujacy przyklad podany jest dla ilustracji i nie stanowi jakiegokolwiek ograniczenia.Frzyklad Ekstrakcje prowadzono w instala¬ cji przedstawionej na zalaczonym rysunku stosu*- iajL jako surowiec: benzyne, po reformingu o naste¬ pujacym skladzie wyrazonym w procentach wa¬ gowych. 8 Benzen 10% Toluen 31% Ksyleny 21%.Weglowodory aromatyczne C9 i wyzsze 8% 5 Zwiazki niearomatyczne 30%, Surowiec ten wprowadza sie z szybkoscia 100 kg na godzine na dolna pólke kolumny ekstrakcyjnej 1 ciecz/ciecz, zawierajacej 00 pólek perforowa- 10 nych.Na góre kolumny 1 wprowadza sie z szybkoscia 370 kg na godzine NHformylomorfoline <2% rozitwór w wodzie o resztkowej zawartosci weglowodorów okolo 1,2% wa'g.). Na 20 pólke (liczac od -dolu) 15 wprowadza sie ciezsza frakcje 25, otrzymana w pierwszym stopniu kondensacji 7, górnego pro¬ duktu z kolumny destylacji ekstrakcyjnej 5, w ilo¬ sci 1,5 kg na godzine, z czego 0,25 kg stanowi wo¬ da. Kolumne 1 utrzymuje sie w temperaturze 20 miadzy 50 a 60^C. Góra kolumny 1 odplywa rafi- ¦nat w ilosci 31,9- kg na godzine, który po przemyciu w kolumnie 3 przesyla sie do koncowych wydzia¬ lów fabryki.Jako wode myjaca, w ilosci 2,2 kg na godzine, 25 stosuje sie wode odplywajaca z odstojnika 12, zu¬ pelnie pozbawiona rozpuszczalnika, a po wykorzy¬ staniu wprowadza sie ja od dolu do ekstraktora ciecz/ciecz 2.Do ekstraktora 2, zawierajacego 20 perforowa- 30 nych pólek, wprowadza sie od dolu lzejsza frakcje 26 produktu górnego z kolumny destylacji ekstrak¬ cyjnej 5 w ilosci 28,6 kg na godzine, z czego 7,4 kg stanowi woda.W koncu, przewodem 40 wprowadza sie do eks¬ traktora 2 od dolu strumien z szybkoscia 7,8 kg na godzine, z czego 4,3 kg stanowi woda, a pozo¬ stalosc weglowodory i rozpuszczalnik.Zawartosc wody w strumieniu dolnym wyply¬ wajacym z ekstraktora 2 wynosi 4,5% wag. w od¬ niesieniu do calej mieszaniny, a 5,7% wag. w sto¬ sunku do ukladu woda/rozpuszczalnik.Przed wprowadzeniem do kolumny destylacji ekstrakcyjnej do dolnego strumienia z ekstraktora 2 dodaje sie przewodem 38 5,9 kg cieczy na go¬ dzine, z czego 3,2 kg stanowi woda.Dolna czesc kolumny 5 utrzymuje sie w tempe¬ raturze 146°C, a zawartosc wody wynosi 3,8% wag. w stosunku do mieszaniny zawierajacej ponadto weglowodory aromatyczne i rozpuszczalnik, oraz ^ 4,5% wag. w odniesieniu do samego rozpuszczal¬ nika.W pokazanym przykladzie zakladano, ze konden¬ sat ze skraplacza 15 rozdziela sie na dwa tylko strumienie, 40 i 38, utrzymujac takze w kolumnie 55 destylacji ekstrakcyjnej jak najwyzsze stezenie wody odpowiadajace ilosciom, którymi sie operuje.Dolny strumien z kolumny destylacji ekstrak¬ cyjnej przesyla sie do kolumny odpadowej 10 we¬ glowodorów aromatycznych, gdzie ha g£rze otrzy- ^ muje sie weglowodory aromatyczne o wysokiej czystosci. Zawartosc weglowodorów niearomatycz¬ nych wynosi ponizej 400 czesci na milion (ppm).Jednoczesnie osiaga sie wysoki stopien odzysku weglowodorów aromatycznych, reprezentowany na- 55. stepujacymi wartosciami: 40 45114 8% 9 Benzen 100,0% Toluen 39,8% Ksyleny 97,0% Zwiazki aromatyczne C9 i wyzsze 85,0% Wodny destylat otrzymywany z odstojnika 12 uzywa sie do przemywania rafinatu. Produkt dol¬ ny utrzymuje sie w temperaturze 1G0°C, a zawiera on 2% wag. pozostalosci weglowodorowych i 3,9% wag. wody.W separatorze 14, tak jak i w kondensatorze 15, utrzymuje sie cisnienie 14 663 Pa.W porównaniu z obiegiem konwencjonalnym, w którym nie stosuje sie izoentalpowego rozpreza¬ nia rozpuszczalnika z dolu kolumny odpedowej, i otrzymuje isie weglowodory aromatyczne o takiej samej czystosci, nowy obieg pozwala zaoszczedzic 18% ciepla w kolumnie destylacji ekstrakcyjnej i 20% ciepla w kolumnie odpedowej weglowodo¬ rów aromatycznych a takze osiagnac wyzszy sto¬ pien odzysku weglowodorów aromatycznych.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób ekstrakcji weglowodorów aromaitycz- nyh z mieszanin, obejmujacy ekstrakcje mieszani¬ ny zawierajacej weglowodory aromatyczne w dwu¬ stopniowym szeregowym ukladzie ciecz/ciecz, w wyniku czego otrzymuje sie ekstrakt i rafinat, eks¬ trakt pochodzacy z ekstrakcji w ukladzie ciecz/ /ciecz poddaje sie destylacji ekstrakcyjnej, uzysku¬ jac produkt górny, który rozdziela sie na dwie frakcje o TÓznych temperaturach wrzenia, frakcje wyzej wrzaca i frakcje nizej wrzaca, która to frak¬ cje nizej wrzaca zawraca sie do dolnej czesci dru¬ giego stopnia ekstrakcji w ukladzie ciecz/ciecz, zas frakcje wyzej wrzaca zawraca sie do strefy powy- 10 zej zasilania surowcem w pierwszym stopniu eks¬ trakcji, a produkt dolny z destylacji ekstrakcyjnej poddaje sie rektyfikacji oddzielajac weglowodory aromatyczne od rozpuszczalnika przy uzyciu jedy- 5 nie wody jako orosienia, znamienny tym, ze wodny destylat otrzymany u góry stopnia rektyfikacji uzy¬ wa isie wylacznie do przemywania rafinatu, po czym przesyla do dolnej czesci drugiego stopnia ekstrakcji w ukladzie ciecz/ciecz, rozpuszczalnik 10 odplywajacy z dolu stopnia rektyfikacji rozpreza sie izoentalpowo rozdzielajac go na ciekly stru¬ mien skladajacy sie z rozpuszczalnika o zawartosci wody i resztkowych weglowodorów aromatycznych nizszej niz w rozpuszczalniku z dolu stopnia rekty- 15 fikacji i na strumien gazowy skladajacy sie glów¬ nie z wody o niewielkiej zawartosci rozpuszczal¬ nika i weglowodorów aromatycznych, przy czym po kondensacji czesc tego strumienia przesyla sie do dolu drugiego stopnia ekstrakcji w ukladzie 20 ciecz/ciecz, a pozostalosc miesza sie z ekstraktem otrzymanym po ekstrakcji w ukladzie ciecz/ciecz przed wprowadzeniem go do kolumny destylacji ekstrakcyjnej. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze M proces ekstrakcji w ukladzie ciecz/ciecz prowadzi sie w temperaturze od 15°C do 100°C. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze proces ekstrakcji w ukladzie ciecz/ciecz prowadzi sie przy zawartosci wody od 0,5% do 12% wago- 30 wych, zas proces destylacji ekstrakcyjnej i rekty¬ fikacji prowadzi sie przy zawartosci wody od 2% do 15% wagowych, w kazdym razie wyzszej niz w procesie ekstrakcji w ukladzie ciecz/ciecz. 4. Sposób wedlug zastrz, 1, znamienny tym, ze 39 proces destylacji ekstrakcyjnej i rektyfikacji weg¬ lowodorów aromatycznych prowadzi sie w tempe¬ raturze od 50°C do 180^C.114 825 18 M. 17 32 43 U w 2+ 40 33 ) C ~T9 24 * i 1 h*- 26 14 W 22 <£ 27H 39 Af« 110 28 34 12 -l- '30 RSW Zakl. Graf. W-wa, Srebrna 16, z. 40-82/O — 90 + 20 egz.Cena 100 zl PL PL PL PL PL PL