Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do smarowania par tracych, silnie obciazonych, nierobie- ralnych lub trudno dostepnych, zwlaszcza resorów piórowych i drabinkowych lancuchów napedowych.Znany sposób smarowania resorów piórowych, stanowiacych pary trace, silnie obciazone i trudno dostepne dla procesu smarowania, polega na tym, ze przed smarowaniem pióra resorów rozchyla sie na przyrzadzie przy uzyciu prasy, a nastepnie smar podgrzany do temperatury 60—70°C wprowadza sie za pomoca wtrysku pneuma¬ tycznego w szczeliny pomiedzy rozchylonymi piórami resoru. Wada tego sposobu jest przeginanie piór resorów w kierunku przeciwnym do kierunku przeginania tych piór pod obciazeniem w czasie eksploatacji, co powoduje powstawanie w warstwach przypowierzchniowych piór dodatkowych naprezen o znaku zgodnym z naprezeniem powstajacym od obciazen eksploatacyjnych, a zatem jest przyczyna obnizenia wytrzymalosci zmeczeniowej resorów. Poza tym sposób ten jest malo efektywny, gdyz czynnik smarujacy nie napelnia dokladnie szczelin pomiedzy piórami, co sprzyja korozji ciernej i atmosferycznej zmniejszajacej znacznie zywotnosc resorów. Spo¬ sób ten posiada szereg innych niedogodnosci, z których dominujacymi sa zbyt dlugi czas smarowania zwiazany z zamontowaniem i przygotowaniem kazdego pojedynczego resoru do smarowania oraz szkodliwe oddzialywanie rozpylonego czynnika smarujacego na wykonujacego te prace czlowieka i na otoczenie stanowiska do smarowa¬ nia. Poza tym sposób smarowania wymaga duzego wysilku i udzialu czynnika ludzkiego, bowiem praktycznie nie daje sie zautomatyzowac.Znane urzadzenie do smarowania resorów piórowych stanowi prasa z przyrzadem do mocowania i rozchyla¬ nia piór resorów oraz pistolet pneumatyczny wyposazony w zbiornik czynnika smarujacego. Wada urzadzeniajest jego ograniczone zastosowanie tylko do jednego rodzaju resorów.Znany sposób smarowania drabinkowych lancuchów napedowych, stanowiacych zbiór par tracych, silnie obciazonych, nierozbieralnych i trudno dostepnych, polega na tym, ze lancuchy drabinkowe zanurza sie w zbior¬ niku zawierajacym podgrzany czynnik smarujacy i wytrzymuje przez pewien czas, po czym lancuchy wyjmuje sie ze zbiornika tak, aby ociekly z czynnika smarujacego lub po wyjeciu ich ze zbiornika ociera sie je z nadmiaru czynnika smarujacego. Wada tego sposobu jest maly stopien napelniania czynnikiem smarujacym szczelin pomie-113 064 dzy sworzniem a tulejka przegubu ogniwa lancucha drabinkowego, co sprzyja szybkiemu zuzywaniu sie tulejki i sworznia.Inny znany sposób smarowania drabinkowych lancuchów napedowych polega na tym, ze lancuchy drabin¬ kowe zanurza sie w zbiorniku z goracym czynnikiem smarujacym i pozostawia sie je az do ostygniecia wraz z czynnikiem smarujacym. Sposób ten, mimo ze jest stosunkowo prosty i daje lepsze efekty eksploatacyjne, jest czasochlonny i malo wydajny. Na efekt smarowania przedstawionym sposobem ma wplyw rzadkoplynnosc czynnika smarujacego, mianowicie gdy czynnik smarujacy jest bardziej gesty, wnika trudniej w szczeliny pomie¬ dzy parami tracymi.Znane urzadzenie do smarowania drabinkowych lancuchów napedowych w odniesieniu do jednego i dru¬ giego znanego sposobu smarowania drabinkowych lancuchów napedowych stanowi zbiornik dowolnego ksztaltu, w którym znajduje sie czynnik smarujacy w ilosci zapewniajacej calkowite zanurzenie smarowanych par tracych.Zbiornik posiada w dolnej czesci uklad wezownic umozliwiajacych podgrzewanie i chlodzenie czynnika smaruja¬ cego lub jest stawiany bezposrednio na plycie grzejnej.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze przeznaczone do smarowania pary trace, korzystnie podgrza¬ ne do temperatury równej lub nieco wyzszej od temperatury czynnika smarujacego, poddaje sie dzialaniu podcisnienia, korzystnie wysokiej prózni, a nastepnie w wytworzonym stanie podcisnienia pary trace zalewa sie czynnikiem smarujacym, korzystnie podgrzanym, przez zasysanie czynnika smarujacego do przestrzeni otaczaja¬ cej pary trace pod wplywem wytworzonego w tej przestrzeni podcisnienia, po czym w przestrzeni otaczajacej zanurzone w czynniku smarujacym pary trace podwyzsza sie cisnienie, korzystnie powyzej cisnienia atmosferycz¬ nego.Druga wersja sposobu wedlug wynalazku polega na tym, ze przeznaczone do smarowania pary trace, korzystnie podgrzane do temperatury równej lub nieco wyzszej od temperatury czynnika smarujacego, poddaje sie dzialaniu podcisnienia, korzystnie wysokiej prózni, a nastepnie w wytworzonym stanie podcisnienia pary trace zalewa sie czynnikiem smarujacym, korzystnie podgrzanym, przez zasysanie czynnika smarujacego do przestrzeni otaczajacej pary trace pod wplywem wytworzonego w tej przestrzeni podcisnienia i zarazem przez wtlaczanie czynnika smarujacego do tej przestrzeni, po czym w przestrzeni otaczajacej zanurzone w czynniku smarujacym pary trace podwyzsza sie cisnienie, korzystnie powyzej cisnienia atmosferycznego.Urzadzenie wedlug wynalazku ma zbiornik glówny, który jest umieszczony nad zbiornikiem czynnika smarujacego i polaczony z tym zbiornikiem za pomoca przewodu z zaworem odcinajacym, tak ze koniec przewo¬ du jest usytuowany blisko dna zbiornika czynnika smarujacego, przy czym zbiornik glówny jest polaczony poprzez zawór i skraplacz par czynnika smarujacego z pompa prózniowa oraz równiez poprzez zawór z urzadze¬ niem dostarczajacym sprezone powietrze, zas zbiornik czynnika smarujacego posiada zawór umozliwiajacy pola¬ czenie przestrzeni nad lustrem czynnika smarujacego w zbiorniku czynnika smarujacego z atmosfera. Dno zbiorni¬ ka glównego jest wypukle, przy czym przewodz zaworem odcinajacym, laczacy zbiornik glówny ze zbiornikiem czynnika smarujacego, jest podlaczony w najnizszym miejscu dna zbiornika glównego. Zbiornik czynnika smaru¬ jacego jest wyposazony w podgrzewacz czynnika smarujacego.Druga wersja urzadzenia wedlug wynalazku ma zbiornik glówny, który jest umieszczony nad zbiornikiem czynnika smarujacego i polaczony z tym zbiornikiem za pomoca przewodu z zaworem odcinajacym, tak ze koniec przewodu jest usytuowany blisko dna zbiornika czynnika smarujacego, przy czym zbiornik glówny jest polaczony poprzez zawór i skraplacz par czynnika smarujacego z pompa prózniowa oraz równiez poprzez zawór z urzadzeniem dostarczajacym sprezone powietrze, zas zbiornik czynnika smarujacego posiada zawór umozliwia¬ jacy polaczenie przestrzeni nad lustrem czynnika smarujacego w zbiorniku czynnika smarujacego z atmosfera oraz jest polaczony poprzez zawór z urzadzeniem dostarczajacym sprezone powietrze. Dno zbiornika glównego jest wypukle, przy czym przewód z zaworem odcinajacym, laczacy zbiornik glówny ze zbiornikiem czynnika smarujacego, jest podlaczony w najnizszym miejscu dna zbiornika glównego. Zbiornik czynnika smarujacego jest wyposazony w podgrzewacz czynnika smarujacego.Zaleta wynalazku jest uzyskanie wydajnego, dobrego jakosciowo, bezpiecznego smarowania par tracych, silnie obciazonych, nierozbieralnych lub trudno dostepnych i wyeliminowanie z procesu smarowania bezposred¬ niego udzialu czlowieka oraz oddzialywania czynnika smarujacego na czlowieka i na otoczenie urzadzenia do smarowania. Wynalazek umozliwia stosowanie w procesach smarowania czynnika smarujacego o mniejszej rzadko- plynnosci, czyli znacznie gestszego, posiadajacego na przyklad w mieszaninie oleju przemyslowego z grafitem wieksza ilosc grafitu, a tym samym czynnika korzystniejszego do smarowania par tracych silnie obciazonych.Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest jego uniwersalna przydatnosc do smarowania róznych czesci maszyn posiadajacych pary trace bez koniecznosci stosowania specjalnego oprzyrzadowania, przy czym czas smarowania nie zalezy od konstrukcji par tracych i jest praktycznie staly.113 064 3 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia schemat pierwszej wersji wykonania urzadzenia wedlug wynalazku, a fig. 2 - schemat drugiej wersji wykona¬ nia urzadzenia wedlug wynalazku.W pierwszej wersji wykonania urzadzenie wedlug wynalazku zawiera zbiornik glówny 1 z pokrywa 5, który jest umieszczony nad zbiornikiem 2 czynnika smarujacego i polaczony z tym zbiornikiem 2 za pomoca przewodu 4 z zaworem odcinajacym 3, tak ze koniec tego przewodu 4 jest usytuowany blisko dna zbiornika 2 czynnika smarujacego. Dno zbiornika glównego 1 jest wypukle, a przewód 4 z zaworem odcinajacym 3, laczacy zbiornik glówny 1 ze zbiornikiem 2 czynnika smarujacego, jest podlaczony w najnizszym miejscu dna zbiornika glówne¬ go 1. Zbiornik glówny 1 jest polaczony poprzez zawór 8 i skraplacz 14 par czynnika smarujacego z pompa prózniowa 7 oraz poprzez zawór 6 z urzadzeniem 10 dostarczajacym sprezone powietrze. Zbiornik 2 czynnika smarujacego posiada zawór 12, który w polozeniu otwarcia umozliwia polaczenie przestrzeni nad lustrem czynni¬ ka smarujacego w zbiorniku 2 czynnika smarujacego z atmosfera. W dolnej czesci zbiornik 2 czynnika smarujace¬ go jest wyposazony w podgrzewacz 11 czynnika smarujacego.Po zdjeciu pokrywy 5 zbiornika glównego 1 pary trace 9, np. resory piórowe lub drabinkowe lancuchy napedowe, podgrzane wczesniej do temperatury równej lub nieco wyzszej od temperatury czynnika smarujacego, umieszcza sie w zbiorniku glównym 1, po czym zbiornik glówny 1 zamyka sie pokrywa 5. Nastepnie otwiera sie zawór 8 i ze zbiornika glównego 1 odprowadza sie powietrze i zanieczyszczenia gazowe za pomoca pompy prózniowej .7 wytwarzajac w zbiorniku glównym 1 stan podcisnienia, korzystnie wysokiej prózni, po czym zamyka sie zawór 8. Po zamknieciu zaworu 8 otwiera sie zawór odcinajacy 3 i zawór 12, na skutek czego nastepuje napelnianie zbiornika glównego 1 czynnikiem smarujacym, np. mieszanina oleju i grafitu, przez zasysa¬ nie czynnika smarujacego przewodem 4 ze zbiornika 2 czynnika smarujacego pod wplywem podcisnienia wytwo¬ rzonego w zbiorniku glównym 1. Zbiornik glówny 1 napelnia sie czynnikiem smarujacym, podgrzanym za pomoca podgrzewacza 11, w ilosci zapewniajacej calkowite zanurzenie par tracych 9, po czym zamyka sie zawór odcinajacy 3 i ewentualnie zawór 12. Nastepnie otwiera sie zawór 6 laczacy zbiornik glówny 1 z urzadzeniem 10 dostarczajacym sprezone powietrze, na skutek czego w przestrzeni nad lustrem czynnika smarujacego w zbiorni¬ ku glównym 1 nastepuje podwyzszenie cisnienia, korzystnie powyzej cisnienia atmosferycznego.W tym czasie, gdy cisnienie podwyzsza sie nad lustrem czynnika smarujacego w zbiorniku glównym 1, nastepuje proces smarowania umieszczonych w zbiorniku glównym 1 par tracych 9. Nastepnie otwiera sie zawór odcinajacy 3 i zawór 12 — jezeli byl poprzednio zamkniety — i ze zbiornika glównego 1 odprowadza sie czynnik smarujacy poprzez zawór odcinajacy 3 i przewód 4 do zbiornika 2 czynnika smarujacego. W celu przyspieszenia procesu oprózniania zbiornika glównego 1 zawór 6, przez który doplywa do zbiornika glównego 1 sprezone powietrze, otwiera sie w poczatkowym stadium oprózniania zbiornika glównego 1. Zawór 6 zamyka sie w mo¬ mencie, kiedy po rozprezeniu sie powietrza w zbiorniku glównym 1 i opróznieniu go z czynnika smarujacego pozostanie w zbiorniku 1 niewielkie cisnienie, wyzsze od atmosferycznego.Nastepnie zdejmuje sie pokrywe 5 ze zbiornika glównego 1 i wyjmuje sie nasmarowane pary trace 9.W czasie wyjmowania nasmarowanych par tracych 9 i umieszczania nastepnych par tracych przeznaczonych do smarowania, pozostalosci czynnika smarujacego na sciankach i wypuklym dnie zbiornika glównego 1 splywaja pod wlasnym ciezarem przewodem 4 do zbiornika 2 czynnika smarujacego." Druga wersja wykonania urzadzenia wedlug wynalazku rózni sie pod wzgledem budowy od pierwszej wersji wykonania tego urzadzenia tylko tym, ze w drugiej wersji wykonania urzadzenia wedlug wynalazku zbiornik 2 czynnika smarujacego jest ponadto polaczony poprzez zawór 13 z urzadzeniem 10 dostarczajacym sprezone powietrze.Dzialanie urzadzenia wedlug drugiej wersji wykonania wynalazku jest nastepujace. Po zdjeciu pokrywy 5 zbiornika-glównego 1 pary trace 9, np. resory piórowe lub drabinkowe lancuchy napedowe, podgrzane wczesniej do temperatury równej lub nieco wyzszej od temperatury czynnika smarujacego, umieszcza sie w zbiorniku glównym 1, po czym zbiornik glówny 1 zamyka sie pokrywa 5. Nastepnie otwiera sie zawór 8 i ze zbiornika glównego 1 odprowadza sie powietrze i zanieczyszczenia gazowe za pomoca pompy prózniowej 7 wytwarzajac w zbiorniku glównym 1 stan podcisnienia, korzystnie wysokiej prózni, po czym zamyka sie zawór 8. Po zam¬ knieciu zaworu 8 i zaworu 12 otwiera sie zawór 13 i doprowadza nad lustro czynnika smarujacego w zbiorniku 2 czynnika smarujacego sprezone powietrze z urzadzenia 10 dostarczajacego sprezone powietrze.Nastepnie otwiera sie zawór odcinajacy 3, na skutek czego nastepuje napelnianie zbiornika glównego 1 czynnikiem smarujacym, np. mieszanina oleju i grafitu, przez zasysanie czynnika smarujacego przewodem 4 ze zbiornika 2 czynnika smarujacego pod wplywem podcisnienia wytworzonego w zbiorniku glównym 1. Czynnik smarujacy dodatkowo jest wypychany ze zbiornika 2 czynnika smarujacego do zbiornika glównego 1 pod wplywem wytworzonego i utrzymywanego nadcisnienia w przestrzeni nad lustrem czynnika smarujacego w zbiór-4 113064 niku 2 czynnika smarujacego. Zbiornik glówny 1 napelnia sie czynnikiem smarujacym, podgrzanym za pomoca podgrzewacza 11? w ilosci zapewniajacej calkowite zanurzenie par tracych 9, po czym zamyka sie zawór odcina¬ jacy 3." Nastepnie zamyka sie zawór 13 doprowadzajacy sprezone powietrze nad lustro czynnika smarujacego w zbiorniku 2 czynnika smarujacego i otwiera zawór 12, przez który cisnienie powietrza wewnatrz zbiornika 2 czynnika smarujacego wyrównuje sie do cisnienia atmosferycznego. Po zamknieciu zaworu odcinajacego 3 otwie¬ ra sie zawór 6, laczacy zbiornik glówny 1 z urzadzeniem 10 dostarczajacym sprezone powietrze, na skutek czego w przestrzeni nad lustrem czynnika smarujacego w zbiorniku glównym 1 nastepuje podwyzszenie cisnienia, korzystnie powyzej cisnienia atmosferycznego. W czasie podwyzszania sie cisnienia nad lustrem czynnika smaru¬ jacego w zbiorniku glównym 1 nastepuje proces smarowania umieszczonych w zbiorniku glównym 1 par tracych 9.Nastepnie otwiera sie zawór odcinajacy 3 i ze zbiornika glównego 1 odprowadza sie czynnik smarujacy przewodem 4 do zbiornika 2 czynnika smarujacego. Zawór 6, przez który doprowadza sie do zbiornika glównego 1 sprezone powietrze, zamyka sie w takim momencie, aby po opróznieniu zbiornika glównego 1 z czynnika smarujacego i rozprezeniu sie doprowadzonego sprezonego powietrza nie powstalo w nim podcisnienie lecz niewielkie cisnienie wyzsze ód atmosferycznego. Nastepnie zdejmuje sie pokrywe 5 ze zbiornika glównego 1 i wyjmuje sie nasmarowane pary trace 9. Przez czas wyjmowania nasmarowanych par tracych 9 i umieszczania nastepnych par tracych 9 przeznaczonych do smarowania, pozostalosci czynnika smarujacego na sciankach zbiornika glównego 1 splywaja pod wlasnym ciezarem po wypuklym dnie zbiornika glównego 1 przewodem 4 do zbiornika 2 czynnika smarujacego. Dobre oczyszczenie zbiornika glównego 1 z pozostalosci czynnika smaru¬ jacego sprzyja skróceniu czasu procesu wypompowywania par czynnika smarujacego z tego zbiornika 1. Samorzu¬ tne oczyszczanie zbiornika glównego 1 z pozostalosci czynnika smarujacego ulatwia wypukly ksztalt dna zbior¬ nika glównego 1.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób smarowania par tracych, silnie obciazonych, nierozbieralnych lub trudno dostepnych, zwlaszcza resorów piórowych i drabinkowych lancuchów napedowych, czynnikiem smarujacym np. mieszanina oleju i gra¬ fitu, znamienny tym, ze przeznaczone do smarowania pary trace, korzystnie podgrzane do temperatury równej lub nieco wyzszej od temperatury czynnika smarujacego, poddaje sie dzialaniu podcisnienia, korzystnie wysokiej prózni, a nastepnie w wytworzonym stanie podcisnienia pary trace zalewa sie czynnikiem smarujacym, korzystnie podgrzanym, przez zasysanie czynnika smarujacego do przestrzeni otaczajacej pary trace pod wply¬ wem wytworzonego w tej przestrzeni podcisnienia, po czym w przestrzeni otaczajacej zanurzone w czynniku smarujacym pary trace podwyzsza sie cisnienie, korzystnie powyzej cisnienia atmosferycznego. 2. Sposób smarowania par tracych, silnie obciazonych, nierozbieralnych lub trudno dostepnych, zwlaszcza resorów piórowych i drabinkowych lancuchów napedowych, czynnikiem smarujacym np. mieszanina oleju i gra¬ fitu, znamienny tym, ze przeznaczone do smarowania pary trace, korzystnie podgrzane do temperatury równej lub nieco wyzszej od temperatury czynnika smarujacego, poddaje sie dzialaniu podcisnienia, korzystnie wysokiej prózni, a nastepnie w wytworzonym stanie podcisnienia pary trace zalewa sie czynnikiem smarujacym, korzystnie podgrzanym, przez zasysanie czynnika smarujacego do przestrzeni otaczajacej pary trace pod wply¬ wem wytworzonego w tej przestrzeni podcisnienia i zarazem przez wtlaczanie czynnika smarujacego do tej prze¬ strzeni, po czym w przestrzeni otaczajacej zanurzone w czynniku smarujacym pary trace podwyzsza sie cisnienie, korzystnie powyzej cisnienia atmosferycznego. 3. Urzadzenie do smarowania par tracych, silnie obciazonych, nierozbieralnych lub trudno dostepnych, zwlaszcza resorów piórowych i drabinkowych lancuchów napedowych, zawierajace zbiornik czynnika smarujace¬ go, znamienne tym, ze ma zbiornik glówny (1), który jest umieszczony nad zbiornikiem (2) czynnika smarujacego i polaczony z tym zbiornikiem (2) za pomoca przewodu (4) z zaworem odcinajacym (3), tak ze koniec przewodu (4)jest usytuowany blisko dna zbiornika (2) czynnika smarujacego, przy czym zbiornik glówny (1) jest polaczony poprzez zawór (8) i skraplacz (14) par czynnika smarujacego z pompa prózniowa (7) oraz równiez poprzez zawór (6) z urzadzeniem (10) dostarczajacym sprezone powietrze, zas zbiornik (2) czynnika smarujacego posiada zawór (12) umozliwiajacy polaczenie przestrzeni nad lustrem czynnika smarujacego w zbior¬ niku (2) czynnika smarujacego z atmosfera. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, z n a m i e n n e tym, ze dno zbiornika glównego (1) jest wypukle, przy czym przewód (4) z zaworem odcinajacym (3), laczacy zbiornik glówny (1) ze zbiornikiem (2) czynnika smarujacego, jest podlaczony w najnizszym miejscu dna zbiornika glównego (1).113 064 5 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 3 albo 4, znamienne tym, ze zbiornik (2) czynnika smarujacego jest wposazony w podgrzewacz (11) czynnika smarujacego. 6. Urzadzenie do smarowania par tracych, silnie obciazanych, nierozbieralnych lub trudno dostepnych. zwlaszcza resorów piórowych i drabinkowych lancuchów napedowych, zawierajace zbiornik czynnika smarujace¬ go, znamienne tym, ze ma zbiornik glówny (1), który jest umieszczony nad zbiornikiem (2) czynnika smarujacego i polaczony z tym zbiornikiem (2) za pomoca przewodu (4) z zaworem odcinajacym (3), tak ze koniec przewodu (4) jest usytuowany blisko dna zbiornika (2) czynnika smarujacego, przy czym zbiornik glówny (1) jest polaczony poprzez zawór (8) i skraplacz (14) par czynnika smarujacego z pompa prózniowa (7) oraz równiez poprzez zawór (6) z urzadzeniem (10) dostarczajacym sprezone powietrze, zas zbiornik (2) czynnika smarujacego posiada zawór (12) umozliwiajacy polaczenie przestrzeni nad lustrem czynnika smarujacego w zbior¬ niku (2) czynnika smarujacego z atmosfera oraz jest polaczony poprzez zawór (13) z urzadzeniem (10) dostarcza¬ jacym sprezone powietrze., 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze dno zbiornika glównego (1) jest wypukle, przy czym przewód (4) z zaworem odcinajacym (3), laczacy zbiornik glówny (1) ze zbiornikiem (2) czynnika smarujacego, jest podlaczony w najnizszym miejscu dna zbiornika glównego (1). 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 6 albo 7, znamienne tym, ze zbiornik (2) czynnika smarujacego jest wy¬ posazony w podgrzewacz (11) czynnika smarujacego.Hi Fig. Z PL