Przedmiotem wynalazku jest elektroniczny u- klad sterowania dla urzadzenia do natryskowego drukowania tkanin, zwlaszcza dywanów.Znane sa sposoby nakladania wzorów na wlók¬ na i tkaniny barwione za pomoca barwników na¬ turalnych i sztucznych. Zwlaszcza powierzchnie tkanin sa drukowane we wzory o okreslonych ksztaltach i barwach. Takie barwne drukowanie tkanin jest wykonywane sposobami drukowania plytowego, drukowania na walkach drukarskich i drukowania siatkowego.Znane sa równiez sposoby drukowania tkanin, wliczajac w to dywany z wlosem, przez progra¬ mowane natryskiwanie barwników na powierzch¬ nie poruszajacej sie tkaniny, na przyklad wedlug opisu patentowego W. Brytanii nr 978 452. Urza¬ dzenie do wykonywania tych sposobów sklada sie z wielu sluzacych do nakladania barwników prze¬ wodów rozgaleznych, rozmieszczonych wzdluz kie¬ runku ruchu tkaniny, przy czym kazdy z prze¬ wodów zawiera wiele otworów wylotowych dla barwników, usytuowanych w odstepach w poprzek poruszajacego sie materialu. Wylot barwnika z kazdego z otworów wylotowych jest wlaczany przez odpowiedmie elementy elektryczne, pneu¬ matyczne lub mechaniczne, w celu dozowania ilosci barwników kierowanych na material prze¬ mieszczajacy sie ruchem ciaglym, przy czym ste¬ rowanie wedlug wzoru nakladania barwników w zadanej sekwencji moze byc przeprowadzone*$rzez 30 10 15 20 25 róznego rodzaju konwencjonalne urzadzenia pro¬ gramujace, takie jak krzywiki, bebny mechanicz¬ ne, zakodowane tasmy dziurkowane, tasmy mag¬ netyczne i komputery.Z opisów patentowych USA nr 3 443 878 i 3 570 275 znany jest sposób natryskowego druko¬ wania tkanin strumieniami ciagle wyplywajacego z otworów wylotowych dysz natryskowych bar¬ wnika, odchylanymi przez strumienie powietrza przyporzadkowane kazdemu z otworów wyloto¬ wych barwnika, lub przez deflektory mechanicz¬ ne, aby umozliwic podanie strumieni barwnika na tkanine w okreslonych przedzialach czasu, lub zawracanie barwnika do obiegu zasilajacego w po¬ zostalych przedzialach czasu, przy czym do stero¬ wania wyplywu powietrza nie sa znane zadne ele¬ ktroniczne uklady sterowania.W wiekszosci przypadków barwienia tkanin po¬ zadane jest uzyskiwanie bardzo skomplikowanych i szczególowych wzorów. Przy barwieniu tkanin z wlosem wedlug wzoru niezwykle wazne jest do¬ kladne natryskiwanie barwnika w scisle okreslo¬ nych ilosoiach na przedze wlosa tkaniny. Wymaga¬ ne jest by barwnik byl nakladany w ilosciach wy¬ starczajacych do barwienia pojedynczej przedzy lub kepki wlosów, bez niepozadanego przecieka¬ nia na sasiednie kepki tkaniny z wlosem. Do¬ kladnosc ilosci i rozmieszczenie barwników na tkaninie z wlosem staje sie niezwykle wazna przy drukowaniu skomplikowanych wzorów. 112 640112 640 3 4 Wiele róznych czynników wplywa niekorzyst¬ nie na dokladnosc usytuowania barwników na tka¬ ninie z wlosem. Predkosc przemieszczania sie tka¬ niny musi byc dokladnie skorelowana z wzorem barwników nakladanych na te tkanine. Jezeli predkosc wyplywu barwnika zmienia sie wzgle¬ dem ruchu dywanu, na który barwnik jest nakla¬ dany, wynikaja problemy niedokladnego usytuo¬ wania i niepozadanego cieniowania barw. Nie sa znane uklady sterujace zarówno dla urzadzen z dyszami natryskowymi, w których wyloty barw¬ ników sa sterowane przez specjalne zawory ste¬ rujace, jak i dla urzadzen, w których strumienie barwnika sa odchylane przez strumienie powie¬ trza, pozwalajace na skorelowanie predkosci prze¬ mieszczania sie tkaniny w stosunku do nateze¬ nia wyplywu barwników z otworów wylotowych dysz na/tryskowych.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad i niedogodnosci wystepujacych przy stosowaniu zna¬ nych ukladów sterujacych drukowanie barwni¬ kiem dowolnych tkanin, zwlaszcza dywanów.Wedlug wynalazku zastosowano elektroniczny uklad starowania zawierajacy przetwornik sprzegniety z przenosnikiem dla przemieszczania ruchem ciaglym poddawanej barwieniu tkaniny, wytwarzajacy proporcjonalna do predkosci prze¬ nosnika liczbe impulsów synchronizujacych, oraz polaczony z urzadizeniem sterujacym zawieraja¬ cym elementy magazynujace dane i wytwarzajace sygnaly sterujace dla zaworów umieszczonych w przewodach powietrznych, oraz obwód synchro¬ nizacyjny, do którego sa doprowadzane impulsy synchronizujace. Obwód synchronizacyjny okresla okres czasu krótszy niz Okres czasu pomiedzy dwoma kolejnymi impulsami synchronizujacymi, w którym wyloty powietrza z przewodów powie¬ trznych sa zamkniete, i po którym nastepuje mar¬ twy okres czasu, poprzedzajacy pojawienie sie na¬ stepnego impulsu synchronizujacego, podczas któ¬ rego wyloty powietrza z przewodów powietrznych sa otwarte.Wejscie urzadzenia sterujacego jest polaczone ze zródlem bloku danych, zas wejscie zródla bloku danych jest polaczone z urzadzeniem sterujacym przez linie zapotrzebowania danych, która prze¬ sylane sa impulsy synchronizujace, sygnalizuja¬ ce moment przesylania nowego bloku danych dla elementów magazynujacych dane. Z linia zapo¬ trzebowania danych jest polaczony obwód prze- rzutnikowy, azuly na blok danych wybrany z blo¬ ku danych umozliwiajacy przeslanie nastepnego bloku danych ze zródla Moku danych do elemen¬ tów magazynujacych dane.Uklad wedlug wynalazku zawiera ponadto ob¬ wód zabezpieczenia przed nadmierna predkoscia przenosnika, wytwarzajacy sygnal ostrzegawczy, gdy okres czasu, w którym wyloty powietrza z przewodów powietrznych sa zamkniete, staje sie zbyt dlugi w stosunku do okresu czasu pomiedzy dwoma kolejnymi impulsami synchronizujacymi.Przedmiot wynalazku w przykladzie wykonania jest uwidocznionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie do strumieniowego bar¬ wienia i drukowania materialów wlókienniczych schematycznie w widoku z boku, fig. 2 — stano¬ wisko natryskowe urzadzenia, z fiig. 1 schematy¬ cznie w widoku z góry, fig. 3 — stanowisko na¬ tryskowe z fig. 2 schematycznie w widoku z bo¬ ku, z pokazaniem tylko jednej dyszy natrysko¬ wej, fig. 4 — dysze natryskowa z fig. 3 w wido¬ ku perspektywicznym z pokazaniem wiekszej ilos¬ ci szczególów, takich jak polaczenie z ukladem zasilania barwnikiem i glówne zespoly ukladu sterowania wedlug wzoru, fig. 5 — dysze natry¬ skowa w powiejkszeniu w przekroju wzdluz linii 4—4 z fig. 4, fig. 6 — wykres czasowy sekwencji wyzwalania strumieni barwnika na material bar¬ wiony, fig. 7 — schemat blokowy ukladu reje¬ stracji elektronicznej, fig. 8 — schemat bloko¬ wy urzadzenia sterujacego wedlug wzoru, fig. 9 — wykres czasowy odnoszacy sie do fig. 8, fig. 10 —^- schemat blokowy glównego panelu sterowania z fig. 8, fig. 111 — schemat blokowy jednego dy¬ strybutora z fig. 8, fig. 12 — schemat blokowy ukladu sterowania dlugosci czasów wlaczenia dy¬ szy natryskowej, a fig. 13 — schemat blokowy ukladu sterowania dzialania z cyklem dzielonym.Przedstawione na fig, 1 urzadzenie do natrysko¬ wego drukowania tkanin, w tym przypadku dy¬ wanów 11, zawiera stól podajacy 10, z którego dywany 11 sa przenoszone na dolny koniec po¬ chylego przenosnika 12 stanowiska natryskowego 14, gdzie sa odpowiednio drukowane przez pro¬ gramowane dzialanie zespolu dysz natirysjkowych 16, wyrzucajacych strumienie* barwnika lub jezeli potrzeba innej oieczy, na powierzchnie dywanów podczas ich przemieszczania przezj to stanowisko.Dywany wychodzace ze stanowiska natryskowego sa przemieszczane przez przenosniki 18 i 20, na¬ pedzane silnikami 22 i 24, do komory parowej z6„ gdzie barwniki ulegaja utrwalaniu. Barwione dy¬ wany, opuszczajace komore parowa 26, sa naste¬ pnie przenoszone przez pluczke wodna 28 w celu usuniecia nadmiaru nieutrwalonego barwnika, a. po wysuszeniu w strumieniach goracego powie¬ trza w suszarce 30 sa ukladane w stos na stole odbiorczym 32.Opisane urzadzenie moze byc równiez stosowa¬ ne do barwienia natryskowego tkanin pasmowych, czy tez dywanów zrolowanych w bele i po bar¬ wieniu cietych na odpowiednie odcinki, przy czym stoly 10 i 32 musza byc wtedy zastapione przez od¬ powiednie, obrotowe urzadzenia podawcze i od¬ biorcze.Na figurze 2 pokazano schematyczny wiodok z góry stanowiska natryskowego 14 z fig. 1, za¬ wierajacego przenosnik 12 o obiegu zamknietym, wsparty na obrotowych rolkach 34 i 36, z których co najmniej jedna jest napedzana silnikiem 38*.Dla drukowania dywanów o ksztalcie prostokat¬ nym i kwadratowym zastosowano na powierzchni przenosnika 12 szereg drazków dystansowych 40,. ustalajacych dokladnie polozenie dywanów w od~ stepach od siebie. Podczas ruchu przenosnika dy¬ wany przechodza kolejno ponizej zespolu dysL natryskowych 16, z których piec dysz natrysko¬ wych 42—50, pokazanych schematycznie, jest roz¬ mieszczonych w odstepach wzdluz drogf ruchui 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60112 640 5 6 przenosnika i rozciagajacych sie w poprzek jego calej szerokosci.Jak pokazano na fig. 3, 4 i 5, gdzie dla przej¬ rzystosci przedstawiona jest tylko jedna dysza na¬ tryskowa 42, zawiera ona wiele otworów wyloto¬ wych 52, usytuowanych wzdluz dyszy w taki spo¬ sób, aby kierowac barwniki waskimi strumienia¬ mi na powierzchnie dywanów, gdy przechodza one obok. Kazda lufa natryskowa posiada kolektor 54 doprowadzania barwnika (fig. 5), polaczony z o- Iworami wylotowymi 52 i zasilany cieklym barw¬ nikiem z oddzielnego zbiornika 56. Pompa 58 do¬ starcza ciekly barwnik ze zbiornika 56 pod cisnie¬ niem do kolektora i do otworów wylotowych 52.Podczas dzialania ciekly barwnik jest wyrzuca¬ ny w sposób ciagly niewielkimi strumieniami z otworów 52 na drukowany material Obok kazdego otworu wylotowego pod katem prostym do jego osi umieszczony jest wylot 61 rury 62 doprowadzajacej powietrze (fig. 5), przy czym kazda z takich rur jest polaczona z oddziel¬ nym zaworem elektromagnetycznym 64 (fig. 4).Zawory elektromagnetyczne sa zasilane powie¬ trzem ze sprezarki 66. Dla kazdego otworu wylo¬ towego kazdej dyszy ; natryskowej przewidziany jest zawór elektromagnetyczny i oddzielny prze¬ wód doprowadzajacy powietrze, tak ze mozna ste¬ rowac indywidualnie strumienie barwników. Za- wary sa sterowane przez urzadzenie 68 sterowa¬ nia wedlug wzoru, tak aby normalnie strumienie powietrza uderzaly w plynace nieprzerwanie stru¬ mienie barwnika i odchylaly je do koryta 95, skad barwnik jest zawracany do obiegu do zbior¬ nika 56 przez przewód 95a.Urzadzenie sterujace 68 zawiera cyfrowe urza¬ dzenie przelaczajace z transportem tasmy magne¬ tycznej dla magazynowania informacji o wzorce.Zwykle dla powtarzajacych sie wzorów drukowa¬ nia tasma magnetyczna moze zawierac powtarza- jacasie sekwencje informacji, które sa przekazy¬ wane na zawory elektromagnetyczne az do chwili zadrukowania zadanej liczby dywanów. W przed¬ stawionym przypadku na pasie przenosnika mo¬ ze byc umieszczonych w odstepach od siebie 10 sztuk dywanów (5 paT), a urzadzenie sterujace zo¬ staje uruchomione gdy przednia krawedz pierw¬ szej pary dywanów znajdzie sie pod pierwsza dy¬ sza natryskowa 42. Informacje z tasmy magnety¬ cznej i urzadzenie przelaczajace zamykaja i otwie¬ raja potem zawory elektromagnetyczne.Kazdy zawór elektromagnetyczny jest normal¬ nie otworzony aby strumien powietrza uderzal w przeplywajacy nieprzerwanie strumien barwni¬ ka i ^odchylal go równoczesnie do koryta dyszy natryskowej w celu zawrócenia do obiegu. Gdy pierwsza para dywanów przechodzi pod pierwsza dysze natryskowa i zostaje uruchomione urza¬ dzenie sterujace, niektóre z normalnie otworzo¬ nych zaworów elektromagnetycznych powietrza zo¬ staja zamkniete, tak ze odpowiadajace im stru¬ mienie barwników nie sa odchylane i uderzaja bezposrednio w tkanine. Brzez otwieranie i zamy¬ kanie zaworów elektromagnetycznych powietrza w zadanej kolejnosci drukowany wzór bairwnoka zo¬ staje zatem umieszczony na tkaninie podczas jej przejscia.Przy pracy ciaglej urzadzenia barwiacego pred¬ kosc przenosnika transportujacego tkaniny moze sie zmieniac nieco lub tez polozenie przenosnika moze ulec zmianie, na skutek czego wzór barw¬ nika nalozonego na dywany nie bedzie zgodny z polozeniem drukowanych materialów. Zastosowa¬ ne sa zatem urzadzenia przyporzadkowujace o- kreslonemu polozeniu przenosnika punkt poczat¬ ku sygnalów z urzadzenia sterujacego 68 dla za¬ worów powietrza. Jak pokazano na fig 2 i 3 uklad sterowania zawiera przelacznik synchronizujacy 70, przetwornik 72 i uklad 74 rejestracji elektro¬ nicznej. Przelacznik 70 jest wlaczany okresowo przez mechaniczny palec wyzwalajacy 76, przy¬ mocowany do krawedzi przenosnika 12, podczas gdy przetwornik 72 jest polaczony funkcjonalnie z walem 36 w celu przetwarzania ruchu mechani¬ cznego przenosnika 12 na impulsy elektryczne wy¬ stepujace nominalnie co jeden milimetr. Jak po¬ kazano na fig. 2 przetwornik 72, który moze byc typu mechanicznego, optycznego lub elektromag¬ netycznego, jest polaczony mechanicznie z walem 36 przez kola zebate 78 w celu wytwarzania za¬ danej liczby impulsów na centymetr drogi prze¬ nosnika. W przedstawionym przykladzie przetwor¬ nik 72 jest sprzezony poprzez kola zebate tak, by wytwarza} 10 impulsów elektrycznych na jeden centymetr drogd.Sygnaly z przetwornika 72 przechodza poprzez uklad 74 rejestracji elektronicznej do urzadzenia sterujacego 68 gdy przenosnik przemieszcza dywa¬ ny pod dyszami natryskowymi. Sygnaly kierujace indywidualne strumienie z dyszy natryskowej na dywan sa wysylane dopiero gdy dywan zostanie przesuniety o okreslony, wybrany odcinek wzgle¬ dem polozen dysz natryskowych. Zwykle jezeli za¬ dane jest barwienie wedlug wzoru pikowanego dywanu wlochatego o odstepie pomiedzy szerega¬ mi kepek 2,5 mm zarówno w kierunku poprzecz¬ nym jak i wzdluznym, odstepy pomiedzy otwo¬ rami dyszy natryskowej wynosza 2,5 mm, liczac pomiedzy srodkami otworów, a sygnaly ukladu re¬ jestracji dla uruchamiania urzadzenia sterujacego sa zestawione w 4 sygnaly na centymetr drogi przenosnika.W okresie czasu odpowiadajacym 2,5 mm drogi przenosnika urzadzenie sterujace ma srodki dla skierowania strumieni barwnika na tkanine przez ¦ wybrane okresy czasu.Jak widac na wykresie czasowym na fig. 6 po otrzymaniu przez urzadzenie sterujace sygnalu ste¬ rujacego E z ukladu rejestracji 71, wysyla ono rozkazy dla zamkniecia wybranych zaworów po¬ wietrza i skierowania barwnika w odpowiednich strumieniach na dywan. Okres czaisu, w którym kazdy zawór powietrza moze byc zamkniety (przez co nie ma powietrza, odchylajacego strumien bar¬ wnika) moze byc zmieniany przer odpowiednie urzadzenia, takie jak regulator czasu analogowy lub cyfrowy.Czas trwania okresu czynnego, T, w którym wy¬ brane zawory moga byc uruchomiane, jest usta¬ lony na poczatku dzialania i jest jednakowy w 10 15 eo 25 30 35 40 60 55 607 112 640 3 kazdym przedziale czasu I, chociaz przedzialy cza¬ sowe I moga sie zmieniac. Przy wyborze okresu czasu, w którym urzadzenie sterujace mqze wy¬ sylac rozkazy dla zaworów kazdej dyszy natrys¬ kowej, najdluzszy okres czasu jaki moze zostac wybrany jest krótszy niz najkrótszy przedzial czasowy I, jakiego mozna oczekiwac ze wzgledu na czas martwy Q w kazdym przedziale czaso¬ wym, przy czym taki czas martwy Q wystarcza dla predkosci przelaczania zaworów, dla bledu synchronizacp. elektronicznej i dla zmian pred¬ kosci przenosnika.Przykladowo przenosnik i tkanina moga prze¬ mieszczac sie z taka predkoscia, ze sygnaly wla¬ czajace sa wysylane do urzadzenia sterujacego w nominalnym przedziale czasowym I 82 ms. Staly okres czasu T w tym przedziale czasowym, w którym barwnik moze byc nakladany na powierz¬ chnie tkaniny jest ustalony na 25 ms, przy czym rzeczywiste czasy nakladania w tym okresie sa zaprogramowane w cyklu dzialania wlaczone—wy¬ laczone. Okres czasu T mozna podzielic na pewna liczbe czesci, na przyklad 31, i kazdy zawór po¬ wietrza moze otrzymywac rozkaz zamkniecia na wybrana liczbe takich czesci C, która stanowi czas wlaczenia dzialania. Pozostale czesci okresu ozasu, w których zawór jest otworzony i powoduje od-* chylande barwnika, stanowia czas wylaczenia dzia¬ lania-w okresie czasu T wlaczone-wylaczone. Ste¬ rowanie takie jest szczególnie korzystne, gfdy po¬ zadane jest na miejscu mieszanie barwników z róznych dysz natryskowych. Widac zatem, ze jeze¬ li dwie dysze natryskowe zawieraja barwy pod¬ stawowe niebieska i zólta, mozna uzyskiwac róz¬ ne odoienie zieleni przez kolejne nakladanie bar¬ wnika na ten sam punkt dywanu, przy czym zwiekszenie strumienia .barwnika z jednej dyszy natryskowej dodaje - barwy niebieskiej, a zwiek¬ szenie strumienia barwnika z drugiej dyszy na¬ tryskowej dodaje barwnika zóltego.Jezeli mieszanie na miejscu nie ma byc stoso¬ wane w operacji barwienia, lecz barwienie ma byc przeprowadzane przez nakladanie zadanych barwników w wybranych obszarach ze wszystkich dysz natryskowych, oprócz jednej zawierajacej za¬ dany kolor, zawory powietrza wybrane dla uru¬ chomienia moga pozostac zamkniete przez caly okres czasu T. Dlugosc tego okresu czasu wybie¬ ra sie na poczatku operacji barwienia na pod¬ stawie wlasciwosci, na podstawie lepkosci i pred¬ kosci przeplywu strumieni barwników, dla zapew¬ nienia, by ilosc barwnika nakladanego na tkanine byla wystarczajaca dla calkowitego pokrycia za¬ danej kepki lub kepek az do podstawy, bez prze¬ ciekania w sasiednie obszary.Oczywiscie wielkosc i odstepy otworów wylo¬ towych dla barwnika* lepkosc stosowanych barw¬ ników, ilosc barwników nakladanych w danym miejscu na tkanine, zmienda sie w zaleznosci od konkretnych wlasciwosci bairwionej tkaniny. Do¬ swiadczenia w tej dziedzinie wskazuja, ze dla dy¬ wanów o ciezarze 500—1500 g/m2 i o gitubosci 3,2-3,8min odstep pomiedzy.strumieniami barw¬ nika 2,5 mm i wielkosc oJtwotów 0,25 mm — 0,65 mm (przy.stosunku dlugosci strumienia do jego srednicy 5—13) daja pozadane rezultaty. Po¬ nadto stwierdzono, ze -przy barwieniu dywanów bardzo korzystna jest lepkosc barwników w za¬ kresie 50—1000. Cisnienie strumieni barwników 5 moze sie zwykle zmieniac w zakresie 0,56 — 1,05 kG/cm3.Oczywiscie dokladne przedzialy czasowe I po¬ miedzy sygnalami wlaczajacymi E, okresy czasu T, w których sygnaly moga byc wysylane z urza- io dzenia sterujacego do zaworów, i okresy martwe Q w cyklu dzialania bejda sie zmienialy zaleznie od wielu pairametirów, np. w zaleznosci od pred¬ kosci przemieszczania sie dywanu, od gestosci 1 od typu przedzy uzytej w dywanie na wlos, od !5 zadanego odstepu minimalnych preparatów barw¬ nika nakladanego na wlos, od lepkosci i cisnie¬ nia nakladanych barwników lub od minimalnej predkosci przelaczania zaworów. W praktycznym, zastosowaniu opisanego urzadzenia barwiacego do 20 barwienia wedlug wzoru tkaniny z wlosem, poru¬ szajacej sie z predkoscia 9 m/min, aby nalozyc 300°/o cieklego barwnika w stosunku do ciezaru przedzy wlosa, przy minimalnym odstepie przy¬ rostów barwnika 2,5 mm, wzdluz tkaniny, prze- 25 dzial czasu pomiedzy impulsami wlaczajacymi E wynosi 16,5 ms.Okres czasu T, podczas którego moga byc wy¬ sylane sygnaly wyzwalajace, wynosi 15 ms, i po¬ zostaje okres martwy Q 1,5 ms. Zapewnia to mi- 30 nimalny czas martwy dla ozasu przelaczania za¬ worów 1,5 ms (predkosc przelaczania zaworów po¬ wietrza), jezeli zawory te maja byc trzymane w stanie wylaczonym przez caly okres czasu T cy¬ klu wlaczone-wylaczone. Korzystnie czas Q wy- 35 nosi przynajmniej 5°/o przedzialu czasowego I pomiedzy impulsami wlaczajacymi.Jak opisano, tkanina z wlosem jest przemiesz¬ czana przez przenosnik podczas nakladania na nia strumieni barwników. Stosowany kat nachylenia 40- przenosnika jest wybrany tak, aby uzyskac rów¬ nowage pomiedzy szkodliwymi wplywami grawi¬ tacji na kierunek strumienia barwnika a przyro¬ stem wielkosci strumienia barwnika po jego doj¬ sciu do powienzchni z wlosem, zachowujac równo- 45 czesnie pomiedzy dysza natryskowa a powierz¬ chnia z wlosem miejsce wystarczajace dla umoz¬ liwienia odprowadzania grawitacyjnego barwnika z koryta recyrkulacyjnego i zmniejszenia do mi¬ nimum mozliwosci kapania barwnika z dyszy na- 50 tryskowej na tkanine. Mozna stosowac katy 15— 50° w stosunku do poziomu, przy czym szcze¬ gólnie korzystny jest kat 25°.Na fig. 7 przedstawiony jest uklad rejestracji 74.Gdy przelacznik synchronizujacy 70 jest urucho- 55 miony przez palec wyzwalajacy 76 w momencie, gdy pierwszy dywan na przenosniku dochodzi do dyszy natryskowej 42, przerzuca on przerzutniki dwustabdlne 65 i 67 i kasuje sekcje licznika ze¬ spolów licznik-komparator 71, 73 i 75. Kazdy im- 60 puls z przetwornika 72 przerzuca przerzutnik 6S w celu wyzwolenia drgan zegara 69. Impulsy z zegara 69 przechodza do zespolów licznik-kompa¬ rator 71 i 73. Gzesc kompairatoTOwa zespolu licz- nik-komparator 71 jest ustawiana recznie liczba 65 (pokazana na regulowanym recznie wskazniku cy-112 640 10 frowym 71a jako 10), która pozwala na przecho¬ dzenie takiej liczby impulsów zegara do zespolów licznik-komparator 71 i 72 przed skasowaniem czesci licznikowej zespolu 71 i przerzutnika 65, przez co zostaja zatrzymane drgania zegara. 5 Czesc komparatora zespolu lkznik-komparator 73 jest ustawiona liczba (pokazana na regulowa¬ nym recznie wskazniku cyfrowym 73a jako 25), która pozwala na przechodzenie takiej liczby im¬ pulsów zegara do czesci licznikowej zespolu 73 io zanim impuls zostanie wyslany z zespolu licznik- -komparator 73. Impuls taki poddawany jest na zespól licznik-komparator 73, z powrotem do ska¬ sowanego zespolu licznik-komparator 73 i do urza¬ dzenia 68 sterowania wedlug wzouu. Po otrzyma- « raiu impulsu z zespolu licznik-komparator 73 urza¬ dzenie sterujace 68 wysyla jeden ze zmagazyno¬ wanych w nim sygnalów wzoru w celu natych¬ miastowego Wylaczenia jednego lub kilku zespo¬ lów zaworów elektromagnetycznych, które pozwa- 20 laja by odpowiednie strumienie barwnika padaly na dywany. Gdy zespól licznik-komparator 75 otrzymal juz dana liczbe impulsów z zespolu licz¬ nik-komparator 73 (pokazana na recznie regulo¬ wanym wskazniku cyfrowym 75a jako 980), na- 26 daje on sygnal dla przerzucenia przerzutnika 07 i dla wylaczenia elementu I 77, uniemozliwiajac ponadto dalsze nadawanie takich sygnalów lub impulsów do urzadzenia sterowania wedlug wzo¬ ru przez zespól licznik-komparator 73. Takie na- *o stawienie na wskazniku 73a jest wybrane zgodnie z liczba sztuk dywanów lub zgodnie z dlugoscia tkaniny, która ma byc drukowana w jednym cy¬ klu dzialania urzadzenia sterowania wedlug wzoru.Liczba impulsów wysylanych na centymetr 35 przez przetwornik 72 jest mnozona przez zespól licznik-komparator 71 a nastepnie dzielona przez zespól licznik-komparator 73, w celu zmniejsze¬ nia, w przedstawionym przykladzie, ilosci impul¬ sów (na centymetr) o wspólczynnik 10/25. Sto- 40 sunek ten mozna wybierac przez ustawianie wskazników 71a i 73a w taki sposób, by wzór pa¬ sowal dokladnie do sztuk tkaniny. W ten sposób mozna skompensowac czynniki takie jak zuzycie przenosnika12. 45 Figura 8 przedstawia schemat blokowy urzadze¬ nia 68 sterowania wedlug wzoru. Glówny panel sterowania 80 ma swe wejscie 84 polaczone z kom¬ puterem 69. Do panelu 80 dolaczona jest linia wejsciowa 86 z ukladu rejestracji elektronicznej, eo przy czym panel ten jest ponadto polaczony linia wyjsciowa 85 z komputerem 69. Osiem dodatko¬ wych wyjsc panelu sterowania 80 jest polaczonych odpowiednio przez przewody 81 z osmioma dys¬ trybutorami 82. Do dystrybutorów tych poprzez 66 przewody 96 dolaczonych jest osiem dysz natry¬ skowych, takich jak dysza natryskowa 42, przy czym kazda dysza natryskowa posiada panel la¬ czacy 98 sprzezony z plytka zaworów elektroma¬ gnetycznych 100 pinzewodem 102. Kazda z osmiu fo 'dysz natryskowych zawiera 1560 otworów wylo¬ towych, sterowanych przez 1560 zaworów elektro¬ magnetycznych. Dane wzoru z komputera 69 sta¬ nowia bloki 8 X 1568 bitów i. impulsy zegara.Po przemieszczeniu sie przenosnika 12 o 2,5 mm w uklad rejestracji elektronicznej 74 wysyla impul¬ sy wyzwalajace do panelu sterowania 80, który nastepnie zapotrzebowuje poprzez linie 85 jeden blok danych wzoru z komputera 60. Komputer wysyla czteroszeregowy strumien bitów danych wzoru, wraz z impulsami zegarowymi, który jest podawany poprzez Unie 84 na panel sterowania 80.Figura 9 przedstawia strumien danych z kom¬ putera 69 dla normalnego cyklu dzialania. Panel sterowania rozdziela dane i impulsy zegarowe na osiem grup po 1568 bitów, przy czym feazda ta¬ ka grupa jest przekazywana na jeden z osmiu dy¬ strybutorów 82. Pierwsze 1560 bitów kazdej gru¬ py daje informacje wzoru dla kazdego z 1560 o* tworów wylotowych lufy natryskowej, podczas gdy ostatnie osiem bitów nie sa stosowane w nor¬ malnym cyklu pracy.Figura 10 przedstawia schematycznie uklad pa¬ nelu sterowania 80 dla rozdzielania danych wzo¬ ru i impulsów zegarowych. Panel sterowania 80 zawiera pare linii 84a i 84b, które odbieraja da¬ ne wzoru i impulsy zegarowe z komputera 69.Impulsy zegarowe sa podawane na pierwszy de¬ koder 118. Dane wzoru sa przekazywane na drugi dekoder 138. Kazdy z dekoderów 118 i 138 odbie¬ ra informacje adresowe z licznika adresowego 140 poprzez linie 142 i 144 i przekazuje odebrane bity na osiem odpowiednich linM dystrybucyjnych 146 i 148 zgodnie z ta informacja adresowa. Licznik adresowy 140 zwieksza swój wynik zliczania o jeden po odebraniu okreslonej liczby impulsów zegarowych przez panel sterowania 80 w celu zi¬ dentyfikowania jednej z tych linii 146 i 148 i dzie¬ ki temu przelacza pewna liczbe bitów danych i impulsów zegarowych na te linie, W celu zwiekszania wyniku zliczania licznika adresowego 140 linia 84b jest polaczona równiez z multiwibratorem 152, którego dodatni impuls wyjsciowy jest podawany na zespól licznik-kom¬ parator 160. W znany sposób, gdy zespól licznik¬ -komparator 160 zliczy do okreslonego wyniku, na element NIE-I 176 wysylany jest impuls wyj¬ sciowy. Drugie wyjscie tego elementu jest pola¬ czone z multiwibratorem 152. Sygnal wyjsciowy elementu 176 jest podawany na wejscie zliczania licznika adresowego 140 w cehi zwiekszenia jego wyniku zliczania o jeden.Gdy z komputera 68 nie sa juz odbierane zad¬ ne dalsze impulsy zegarowe, co wskazuje, ze zo¬ staly dostarczone wszystkie dane wzoru, licznik adresowy 140 zostaje skasowany. Na skutek tego linia 84b jest równiez sprzezona z kluczowanym multiwibratorem 182 poprzez linie 183, a wyjscie multiwibratora jest polaczone z glównym wej¬ sciem kasowania licznika 140. Multiwibrator 182 jest w sposób ciagly kluczowany i dlatego nie wytwarza zadnego sygnalu ujemnego fkasujacego), az impulsy zegarowe nie beda Juz odbierane na jego wejsciu. Ponadto licznik 160 jest kasowany po zliczeniu do okreslonego Wyniku. Wyjscie ele¬ mentu 176 jest zatem polaczone równiez z multi¬ wibratorem 188. Sygnal wyjsciowy multiwibrato¬ ra 188 jest przekazywany na element NIE-LUB 192, który otrzymuje drugi sygnal wejsciowy po-112 640 11 12 przez linie 184 z wyjscia kluczowanego miltiwi- bratora 182. Sygnal wyjsciowy elementu 192 jest podawany na glówne wejscie kasowania licznika 160.Dekoder 138 rozdzialu otrzymane dane na róz¬ ne wyjscia 148 w celu przekazania ich na odpo¬ wiednie dystrybutory 82. Jak widac ze strumie¬ nia informacji z fig, 9 pierwsze 1568 bitów z sze¬ regowego strumienia bitów sa podawane na pierw¬ szy dystrybutor, drugie 1568 bitów —. na drugi dystrybutor. W tym celu wynik licznika 140 jest zwiekszany o jeden, co kazde 1568 bitów zegaro¬ wych. Dekoder 118 podobnie rozdziela impulsy ze¬ garowe na limie 146, indywidualnie dla dysz na¬ tryskowych.^Dane wzoru i impulsy zegarowe po rozdzieleniu na osiem grup po 1568 bitów sa dekodowane przez kazdy dystrybutor 82 w kazdej odebranej grupie bitów na trzynascie podgrup po 120 bitów, z któ¬ rych kazda odpowiada szerokosci 120 X 2,5 mm mierzonej poprzecznie do ruchu przenosnika 12.Poniewaz stosowana jest tu taka sama techni¬ ka rozdzielania jak pokazana na fig. 10, zrezygno¬ wano ze szczególowego omawiania jej. Kazdy z dwóch dekoderów (jeden dla danych, a drugi dla 'impulsów zegarowych) ma czternascie linii wyj¬ sciowych 224 i 226 (fig. 11 i 13). Pierwsze 120 bi¬ tów podawane jest na pierwsze linie wyjsciowe, drugie 120 bitów — na drugie linie. Ostatnie osiem bitów danych i zegarowych grupy 1568 bitów otrzymanej przez jeden dystrybutor sa podawane na czternaste linie wyjsciowe 224 i 226 tych dwóch dekoderów.Po rozdzieleniu danych wzoru i impulsów ze¬ garowych dla lufy natryskowej na trzynascie grup po 120 bitów, dystrybutor 82 magazynuje te bity w szeregu trzynastu grup rejestrów przesuniecia.Kazdy rejestr w grupie jest zdolny do zapamie¬ tania czterech bitów danych wzoru, a zatem da¬ ne na dowolnej linii 224 z dekodera danych (nie pokazany, ale opisany powyzej w skrócie) sa prze¬ suwane do trzydziestu rejestrów, tworzacych je¬ den 120 bitowy rejestr przesuniecia. Na fig. 11 przedstawiono tylko dwa rejestry 288 i 290. Pier¬ wszy rejestr przesuniecia 288 otrzymuje dane wzo¬ ru poprzez^ linie 284, która jest synchronizowa¬ na impulsami zegarowymi otrzymywanymi po¬ przez linie 226 i inwentor 292. Kazdy z trzydzie¬ stu rejestrów przesuniecia na cztery linie wyj¬ sciowe 296 dla kazdego z czterech zmagazynowa¬ nych bitów polaczone jako jedno wejscie z czte¬ rema róznicowymi wzmacniaczami operacyjnymi 298. Czwarty stopien pierwszego rejestTU przesu¬ niecia 288 jest polaczony z wejsciem drugiego reje¬ stru przesuniecia w celu umozliwienia przesuwania 120 bitów wzdluz 30 rejestrów. Z drugim" wejsciem kazdego wzmacniacza operacyjnego 298 polaczona jest linia 302 z napieciem stosowanym do stero¬ wania poprzez linie wyjsciowa 304 wzmacniacza róznych zaworów elektromagnetycznych na uprze¬ dnio okreslony i zmienny czas wlaczenia zgodnie z informacjami wzoru zmagazynowanymi w reje¬ strze. Cztery bity zmagazynowane w rejestrze przesuniecia 288 przedstawiaja przykladowo logi¬ czne 0 lub 1 i moga odpowiadac poziomom 0V i 5V. Sygnal wyjsciowy kazdego ze wzmacniaczy- operacyjnych 298 zalezny jest od tego, czy po¬ ziom napiecia na linii 296 jest wyzszy czy nizszym niz poziom napiecia na linii 302. 5 Tylko w przypadku gdy bit informacji prze¬ wyzsza napiecie tej linii odniesienia sygnal wyj¬ sciowy wzmacniacza moze wysterowac zawór ele¬ ktromagnetyczny i umozliwic wyplywanie barw¬ nika przez odpowiedni otwór wylotowy na tka- 10 nine. Czas, przez który napiecie linii odniesienia jest przylozone, steruje iloscia barwnika nalozo¬ nego na tkanine. Ponadto, podczas wprowadza¬ nia bitów w rejestry przesuniecia zaden z zawo¬ rów elektromagnetycznych nie powinien byc ste- 15 rowany przez dane wzoru,- i dlatego podczas tego okresu wprowadzania wytwarzane jest napiecie linii odniesienia wystarczajaco wysokie dla unie¬ mozliwienia wzmacniaczom 296 zmiany stanu i pobudzenia zaworów elektromagnetycznych. 20 Figura 12 przedstawia uklad wytwarzania na¬ piec linii odniesienia dla uzyskania powyzszych cech. Fig. 12 pokazuje trzynascie identycznych wylaczników 306 dla zaworów elektromagnety¬ cznych, po jednym dla kazdej z trzynastu grup- as po 120 bitów zmagazynowanych w dystrybutorze 82. Kazdy wylacznik 326 zawiera wzmacniacz ope¬ racyjny 398, którego wyjscie jest polaczone z prze¬ lacznikiem recznym 310, posiadajacym styki 3l0a^ 310b i 310c. Jedno wejscie kazdego wzmacniacza 30 308 jest polaczone ze zródlem +3V, utworzonym przez piec diod 316. Drugie wejscie kazdego wzmcniacza 398 jest sprzezone poprzez linie 31ff z wyjsciem elementu NIE-I 320, którego jedne wejscie jest sprzezone z wyjsciem mujltiwibratora 35 278.Sygnal wyjsciowy wylaczników 306 stanowi na¬ piecie odniesienia na linii 302, które jest poda¬ wane na wzmacniacze operacyjne 298 odpowied¬ niej z trzynastu grup po 120 bitów. Podczas do- 40 prowadzania informacji do rejestrów przesuniecia multiwibrator 268 jest stale kluczowany przez impulsy zegarowe z linii 146. Multiwibrator 278 nie jest zatem kluczowy. Element NIE-I 320 nie jest zatem wlaczany i linia wejsciowa dla odpo- 45 wiednich wzmacniaczy 308 ma potencjal +5V. Po¬ niewaz potencjal ten jest wiekszy niz potencjal" +3V na drugim wejsciu wzmacniaczy 308, na wyj¬ sciu tych, wzmacniaczy jest potencjal +15V. Po¬ tencjal ten poprzez linie wyjsciowa 302 jest po- 50 dawany przez styki 310a i 310b na jedno z wejsc wzmacniaczy- 298.Poniewaz napiecie bitów danych nie przekra¬ cza +5V, wzmacniacze operacyjne 298 nie moga zmienic stanu i nie moga wlaczyc zaworów elek- 55 tromagnetycznych podczas wprowadzania danych do rejestru przesuniecia. Ponadto stosunkowo wy-* soki potencjal +15V Unii odniesienia uniemozli¬ wia przelaczenie w tym czasie wzmacniaczy na skutek dzialania szumów. Przelacznik reczny 310 60 moze miec styki llOa i llOb zwaTte, aby odlaczyc rejestr przesuniecia i jedna sekcje dyszy natrysko-* wej przez napiecie +15V na linii 326.Po wprowadzeniu danych do rejestru przesunie¬ cia kluczowany multiwibrator 268 nie odbiera juz 65 impulsów zegarowych. Na skutek tego wytworzo-112 640 13 14 ny zostaje sygnal wyjsciowy, który wyzwala mul- tiwibrator 278 przy przejsciu ujemnymi tego syg¬ nalu. Multiwibrator 278 wytwarza nastepnie im¬ pulsy w linii 286, których czas trwania jest pro¬ porcjonalny do ladunku zmagazynowanego na kondensatorze 280, który jest otrzymywany przez rezystor 282 z linii 284. Linia 284 jest dolaczona do przelaczanego tlumika (nie pokazany), który moze byc przelaczony tak, aby dawal napiecie la¬ dowania, takie by czas trwania impulsów wlacza¬ jacych mial wybrana wartosc w zakresie 4,5 — 12 ms lub w zakresie 4,5 — 47 ms.Impuls wlaczajacy jest podawany na jedno wej¬ scie elementu NIE-I 320, który przy przyciagnie¬ ciu przekaznika wylaczajacego 322 lufy natrysko¬ wej jest wylaczony, dajac na wyjsciu na linii 318 impuls 0V. Poniewaz potencjal ten jest mniejszy niz +3V dawane przez zródlo 312, wzmacniacz 308 zmienia stan i wytwaTza potencjal +2V. Dzieki te¬ mu sygnal odniesienia +2V jest-przylozony poprzez linie 302 do jednegowejscia wzmacniaczy 298 (fig. 11). Poniewaz drugie wejscie kazdego wzmacniacza 298 ma potencjal 0 lub +5V, odpowiednio do da¬ nych wzoru zmagazynowanych w rejestrach prze¬ suniecia, wzmacniacze 298 przelaczaja swój stan w zaleznosci od tych danych. Ponadto, aby otwory wylotowe 52 dyszy natryskowej 42 nie byly stero¬ wane wedlug danych wzoru dopóki wszystkie re¬ jestry przesuniecia tej dyszy natryskowej nie zo¬ stana calkowicie zajete, sygnal wyjsciowy kluczo¬ wanego mul/tiwibratora 268 na czas trwania od chwili zaprzestania odbierania impulsów zegaro¬ wych w przyblizeniu 25 us, aby opóznic kluczowa¬ nie multiwibratora 278. Wyjscia 304 wzmacniaczy 298 (fig. 11) sa polaczone z tranzystorowymi ukla¬ dami sterujacymi na plytce zaworów elektroma¬ gnetycznych 100 (fig. 8), przy czym kazdy uklad sterujacy ma w swym obwodzie kolektorowym uzwojenie zaworu elektromagnetycznego w celu wylaczania tego zaworu, gdy odpowiedni bit da¬ nych jest „1", a potencjal linii odniesienia wynosi 2V.Jezeli przenosnik tasmowy porusza sie stosunko¬ wo szybko, panel sterowania 80 moze zapotrzebo¬ wac nowe dane wzoru z komputera 69, podczas gdy dystrybutor 82 powoduje nakladanie barwnika na dywan zgodnie z danymi wzoru poprzednio poda¬ nymi z komputera. Taki stan zbyt duzej predkosci moze wystapic, gdy ustawi sie stosunkowo dlugi czas wyzwalania. Oznacza to, ze przenosnik 12 moze sie przemiescic o 2,5 mm dla spowodowania wytworzenia przez uklad rejestracji elektronicznej 74 impulsu umozliwiajacego panelowi sterowania zapotrzebowanie nowych danych wzoru, podczas gdy multiwibrator 278 wytwarza impuls utrudnia¬ jacy ó stosunkowo dlugim okresie trwania w linii 286. Taki niepozadany stan moze byc wykryty przez uklad zabezpieczenia przed nadmierna pred¬ koscia, pokazany na fig. 12 i moze byc skorygo¬ wany albo przez zmniejszenie predkosci przenosni¬ ka albo przez skrócenie czasu uruchomienia.Uklad zabezpieczenia przed nadmierna predkos¬ cia zawiera multiwibrator 344, którego wejscie jest polaczone z wyjsciem elementu NIE-I 346, a wyj¬ scie jest sprzezone poprzez linie 390 z obwodem ostrzegawczym 352. Element 346 otrzymuje wejscie zegarowe poprzez linie 146 i drugi sygnal wej¬ sciowy, który jest impulsem wyzwalajacym w mul- tiwibratorze 278.Jezeli element 346 odbiera zarówno impulsy ze¬ garowe jak i impulsy wyzwalajace, stanowi to wskazanie, ze dysza natryskowa jest uruchomio- na w^^iym samym czasie, w którym dystrybu¬ tor otrzymuje nowe dane wzoru. W takich wa¬ runkach element 346 zostaje wylaczony i wysyla impuls wyjsciowy, którego przejscie ujemne klu¬ czuje multiwibrator 344. Sygnal wyjsciowy imil- tiwiibratora 344 jest wtedy podawany na obwód ostrzegawczy 352 zawierajacy pierwszy tranzystor 354 i drugi tranzystor 356. Tranzystory zostaja wlaczone w celu pobudzenia elementu ostrzegaw¬ czego, na przyklad lampki 358. Gdy operator wi¬ dzi, ze lampka 358 jest wlaczona, moze wtedy zmniejszyc czas wlaczenia lub tez zmniejszyc pred¬ kosc przenosnika.Powyzszy opis odnosil sie do normalnego cyklu dzialania. Przy takim dzialaniu, gdy pewna tas¬ ma dywanu jest usytuowana pod dysza natrys¬ kowa, okreslona ilosc barwnika zostaje nalozona przez otwory wylotowe 52 zgodnie z danymi wzo¬ ru z komputery. Jednakze wedlug wzoru moze byc konieczne nakladanie róznych koncentracjii barw¬ nika na dana tasme dywanu. Przykladowo zew¬ netrzne czesci wzoru na danej tasmie moga wy¬ magac barwy jasno zielonej, podczas gdy czesci wewnetrzne wymagaja ciemnej zieleni. Taka róz¬ nica odcienia zostaje uzyskana w dzielonym cyklu dzialania, który zostanie opisany ponizej.Figura 13 przedstawia uklad sterowania cyklu do przelaczania albo na normalny albo na dzielony cykl dzialania. Uklad ten jest potrzebny tylko dla dystrybutora 1, pokazanego na fig. 8. Przerzutnik 360 ma wejscie I i K polaczone z czternasta licz¬ ba danych 224, a wejscie kluczowania T polaczone z czternasta linia zegarowa 226. Linie 224, 226 po¬ kazane na fig. 13 przekazuja odpowiednio osiem dodatkowych bitów synchronizacji pokazanych na fig. 9. Wyjscie przerzutndka 360 jest polaczone z multiwibratarem 364, który wysyla impuls wyj¬ sciowy w linie 366. Szerokosc impulsu wyjsciowego multiwibratora 364 jest równa maksymalnemu czasowi uruchomienia dowolnego dystrybutora 94, przy czym impuls ten jest otrzymywany przez ladowanie kondensaitora 368 poprzez rezystor 370 z przelaczonego tlumika (nie pokazany) w sposób podobny do ladowania kondensatora 280 multiwi¬ bratora 278 (fig. 12).Sygnal wyjsciowy multiwibratora 364 jest po¬ dawany na inny multiwibrator 370, który jest uru¬ chamiany przy ujemnym przejsciu sygnalu w linii 366. Sygnal wyjsciowy muMiwilbratora ,376 jest po¬ dawany do linii 85 (równiez fig. 8) powracajac do komputera w celu zapotrzebowania dalszych danych wzoru dla kazdego z osmiu dystrybutorów.Komputer daje blok danych wzoru w odpowie¬ dzi na impuls E z ukladu rejestracji z fig. 7, albo na impuls z multiwibratora 370.Podczas normalnego cyklu dzialania osiem bitów* synchronizacji dla kazdej z osmiu grup po 1568 bitów maja wszystkie poziom logicznego 0' jak 10 15 20 26 30 35 40 45 50 5515 112 640 16 pokazano na fig. 9. Te osiem bitów podawanych jest poprzez czternasta linie 224 na przeanzutnik 360. Poniewaz wszystkie te bity maja poziom lo¬ giczny 0, przerzutnak 360 nie zmienia stanu i nie daje na wyjsciu sygnalu dla uruchomienia mul- tiwitatratora 364. Na skutek tego multiwibrator T70 nie jest kluczowany i zapotrzebowanie dalszych danych wzoru nie jest wysylane az do nastep¬ nego impulsu E z ukladu rejestracji 74.W dzielonym cyklu dzialania strumien danych zawiera cykle parzyste i nieparzyste, przy czym cykle nieparzyste maja przynajmniej jeden, a ko¬ rzystnie wszystkie osiem bitów synchronizacji na poziomie logicznym 1. Wszystkie osiem bitów syn¬ chronizacji cyklu parzystego ma poziom logicz¬ ny 0.Podczas nieparzystego lub pierwszego czescio¬ wego cyklu w cyklu dzielonym pierwszy bit da¬ nych pojawia sie na wejsciach I i K i przarzutnik 360 jest kluczowany na wejsciu T impulsami ze¬ garowymi, na skutek czego przerzutnik ten klu¬ czuje moiltiwflbFator 364. Multiwibrator 364 wy¬ twarza wtedy sygnal, którego ozas trwania jest równy maksymalnemu czasowi uruchomienia do¬ wolnego dystrybutora 82, uwarunkowanemu przez kondensator 368. Sygnal ten swym przejsciem uje¬ mnym kluczuje nastepnie multiwdibrator 370, wy¬ twarzajacy sygnal umozliwiajacy zapotrzebowanie danych wzoru dla cyklu parzystego dla wszyst¬ kich dystrybutorów 82.Komputer 69 wysyla witedy dodatkowy blok da¬ nych wzoru, którego bity synchronizacji maja po¬ ziom logiczny O, tak ze nie ma zadnego dalszego zapotrzebowania danych wzoru dopóki, uklad re¬ jestracji 74 nie wytworzy innego impulsu E.W dzielonym cyklu dzialania cykl nieparzysty danych wzoru daje informacje dla dozowania okreslonej ilosci barwnika na dana tasme dywanu.Podczas cyklu parzystego dane wzoru daja infor¬ macje dla doprowadzenia dodatkowej ilosci barw¬ nika do zadanych obszarów takiej linii dywanu, przez co. wzrasta koncentracja barwnika w tych ohszarach i otrzymuje sie rózne odcienie danej barwy.W dzielonym cyklu dzialania dane cyklu parzy¬ stego nie powinny byc zatpotrzelbowywaine, podczas gdy dowolny z dystrybutorów 82 wlacza sie we¬ dlug danych cyklu nieparzystego, zmagazynowa¬ nych w rejestrach przesuniecia. W przeciwnym przypadku dane wzoru cyklu parzystego beda przesuwane w rejestry zanim dane cyklu niepa¬ rzystego zostana uzyte do nalozenia zadanej ilos¬ ci barwnika. Aby temu zapobiec, impuls wyjscio¬ wy multiwibraitoTa 364 ma szerokosc równa ma¬ ksymalnemu czasowi uruchomienia dowolnego dy¬ strybutora i uzyskuje sie korzysci z faktu, ze po¬ miedzy wprowadzaniem danych do osmiu dystry¬ butorów 82 istnieje opóznienie czasowe w przy¬ blizeniu 1 ms.Informacja rozdzielona przez panel sterowania 80 jest najpierw wprowadzana do dystrybutora 1, a to zajmuje w przyblizeniu 1 ms. Nastepnie roz¬ dzielone dane sa wprowadzane do dystrybutora 2, a to zajmuje druga milisekunde. Trwa to, az be¬ dzie w przyblizeniu 8 ms opóznienia pomiedzy dy- 10 15 20 25 30 45 strybutorami 1 i 8. Jezeli przykladowo maksymal¬ ny czas uruchomienia dystrybutora wynosi 10 ms, i jest nastawiony dla dystrybutora 3, wtedy ten dystrybutor nie odbiera danych cyklu parzystego zanim nie zakonczy sie jego czas uruchomienia.Gdy dystrybutor 1 otrzymuje dane cyklu nie¬ parzystego, multiwibrator 364 wytwarza impuls wyjsciowy o czasie trwania 10 ms. Po 2 ms uru¬ chomienia przez dystrybutor 1, dystrybutor 3 jest naladowany i rozpoczyna uruchomienie na 10 ms.Po 6 dalszych milisekundach dystrybutor 1 moze byc gotowy do doprowadzenia do niego danych cyklu parzystego (jezeli czas uruchomienia wyno¬ si tylko 8 ms), jednakze pozostaje jeszcze 2 ms czasu trwania impulsu z multiwibratara 364 i 4 ms czasu uruchomienia pozostalego dla dystrybuto¬ ra 3.Nastepnie, po 2 dalszych milisekundach, multi¬ wibrator 370 jest kluczowany i zapotrzebowane zostaja dane cyklu parzystego, przy czym dla dy¬ strybutora 3 pozostaje tylko 2 ms czasu urucho¬ mienia. W koncu, po 2 dalszych milisekundach, dane cyklu parzystego zostaja przesuniete w reje¬ stry dystrybutora 3 w momencie gdy ukonczy on uruchamianie dla danych cyklu nieparzystego.Przy takim dzielonym cyklu dzialania i ze wzgle¬ du na opóznienie w magazynowaniu danych wzo¬ ru w rejestrach osmiu dystrybutorów 82, dane cyklu parzystego moga byc zapotrzebowane pod¬ czas gdy ostatnie dystrybutory wykazuja jeszcze uruchomienie dla danych cyklu nieparzystego.Umozliwia to bardzo wysoki stopien rozlozenia zadanego wzoru, poniewaz przenosnik zostaje przemieszczony o prawie nieskonczenie maly od¬ cinek zanim zostanie nalozone wiecej barwnika w celu zwiekszenia stezenia wzdluz pewnych obszarów danej linii dywanu.Dysze natryskowe 42 — 50 dzialaja nieprzerwa¬ nie i moga byc oddalone od siebie przykladowo o 25 om. W zwiazku z tym dane wzoru w kom¬ puterze 69 musza byc oddalone od siebie na tas¬ mie magnetycznej o odcinek równy czasowi po¬ trzebnemu na przemieszczenie danej linii dywanu o 25 cm od jednej dyszy natryskowej do naste¬ pnej. Jezeli zatem pierwsza dysza natryskowa wy¬ rzuca barwnik czerwony, a nastepnie dysza na¬ tryskowa daje barwnik zielony, przy czym sa¬ siednie obszary na danej tasmie dywanu maja otrzymac barwnik czerwony i zielony, wtedy dane zmagazynowane w komputerze sa od siebie od¬ dalone tak, ze gdy obszary te sa pod pierwsza dysza natryskowa na jeden obszar nakladany jest barwnik czerwony, a po przesunieciu tej linii dy¬ wanu o 25 cm, na drugi obszar zostaje nalozony barwnik zielony.Wynalazek mozna stosowac do nakladania na tkanine dowolnego zadanego wzoru, przy czym nadaje sie on zwlaszcza do nakladania wzorów niegeometrycznych, takich jak wzory orientalne lub kwiatowe, które wymagaja malych obszaTów barwnych o nieregularnych zarysach. Tkanina mo¬ ze stanowic odcinek dywanu z kepkami wlosa, z którego szereg obszarów moze byc wycietych.Wzór moze byc zatem nakladany na kolejne czesci odcinka materialu, podczas gdy material ten po-112 840 17 18 rusza sie nieprzerwanie pod otworami wylotowy¬ mi barwnika, a nastepnie material poddawany jest procesom wykonczajacym opisanym- w zwiazku z fig. 1.Chociaz wynalazek zostal opisany w odniesieniu s do szczególnie trudnych problemów zwiazanych z barwieniem wedlug wzoru tkania z wlosem, zwla¬ szcza dywanów, nalezy rozumiec, ze sposób i urza¬ dzenie wedlug wynalazku mozna zastosowac za¬ dowalajaco do barwienia wedlug wzoru innych io porowatych materialów wlókienniczych; takich jak poklady przedzy osnowowej, tkaniny, dzianiny lub tkaniny bezsplotowe.Uzycie analogowego regulatora czaisu do stero¬ wania czasu uruchomienia zostalo wyjasnione w w zwiazku i fig. 12. Przy dzielonym cyklu dzia¬ lania lub jego przedluzeniu, opisanym w odnie¬ sieniu do fig. 6, mozna zastosowac wiele analo¬ gowych regulatorów czasu, wlaczanych kolejno do dzialania w celu okreslenia róznych czasów uru- 20 chomienia dla dwóch lub wiecej segmentów, na które podzielony jest okres T.Sposób wedlug wynalazku jest zilustrowany po¬ nizej nastepujacymi przykladami. 26 Przyklad I. Dwuwarstwowa, cieta przedze ty¬ pu Antron nylon 838 o numerze 2,04 ze skretem 4,5 na cal przyklejono do wzmocnionego plótnem tapicenskim podloza bezspiotowego, aby utworzyc klejacy dywan z wlosem cietym, majacy 5,31 kon- 30 ców przedzy na centymetr na szerokosci i 7,09 konców przedzy na centymetr na dlugosci. Dywan, posiadajacy ciezar przedzy wlosa 1370 g/m2 i wy¬ sokosc wlosa 6,6 mm pocieto na kawalki kwa¬ dratowe o boku 46 om. Kawalki te lekko wy- * szczotkowano w celu postawienia wlosa. i umie¬ szczono na przenosniku 12 opasanego urzadzenia do barwienia natryskowego. Przenosnik mial od¬ powiednie prowadnice dla dokladnego usytuowa¬ nia kawalków dywanu w odstepach co 5 cm. *o Tasma magnetyczna sterowania wzoru wytwa¬ rzanego przez komputer zostala zastosowana w urzadzeniu sterowania wedlug wzoru do stero¬ wania strumieniami plynnego barwnika naklada¬ nego na kawalki dywanu w celoi utworzenia rów- 45 nomiernie rozmieszczonego wzoru w 36 kwadra¬ tach o boku 2,54 cm na kazdym kawalku dywanu.Kazda dysza natryskowa byla oczywiscie wyla¬ czana przy przejsciu nad prowadnica. 50 Stosowany barwnik plynny zawieral: Skladnik czesci wagowych Kwas mrówkowy 2,5 1 Progalan DON-2 0,6 2 Chemco Antifoam 73 Special 1,0 3 PolygumCP 0,7 * Blekit Tectilon Blue 4G 200^/t 0,1 Woda 95,1 100 1 Mieszanina zwilzaczy i srodków powierzchniowo czyn¬ nych — Chemical Processing of Georgia * Mieszanina alkoholi — Chemical Processing of Georgia ' Zmodyfikowany kauczuk Jako srodek zageszczajacy — Polymer Southern ' Barwnik — Acid Blue 40 — Cfba Geigy. 65 Plynny barwnik mial wartosc pH 2,3 i lepkosc 54 cP, mierzona za pomoca wiskozymetru Bro- ekfielda (model LVF) przy zastosowaniu wrzecio¬ na o predkosci obrotowej 60 obr/min.Urzadzenie barwiace ustawiono na drukowanie 10 opisanych kawalków, dywanu w jednym cyklu wyzwalanym przez sygnal z uruchamianego przez przenosnik mikroprzelacznika, usytuowanego do¬ kladnie na przenosniku.Cisnienie w kolektorze dostarczajacym barwnik wynosilo 0,92 kG/cm2, a cisnienie w przewodzie rozgaleznym dostarczajacym powieltrze wynosilo 0,56 kG/cm*. Predkosc liniowa wynosila 18 m/min.Odchylane powietrzem strumienie barwnika o srednicy nominalnej 0,35 mm i o dlugosci 3,2 mm byly rozmieszczone wzdluz luf natryskowych w odstepach 2,5 mm pomiedzy srodkami o kie¬ runku bocznym, to jest prostopadlym do kierun¬ ku ruchu dywanu. Przeplyw barwnika przez po¬ jedynczy otwór wynosil 35 mm/min, mierzony jako przeplyw ciagly. Wymieniony wzór kwadratów zo¬ stal tworzony przez wyrzucanie plynnego barwni¬ ka w okresach o czasie trwania 24 ms na zadane obszary kawalków dywanu, za kazdym razem gdy przenosnik przemiescil sie o 2,5 mm wzgledem ustalonego polozenia strumieni barwnika. Odle¬ glosc od otworu strumienia barwnika do powierz¬ chni wlosa wynosila w przyblizeniu 3,8 cm.Drukowane kawalki dywanu byly nastepnie na- parowane przez 4 min na przenosniku tasmowym w warunkach pary nasyconej o temperaturze 100°C i przy cisnieniu 1 at. Po wyjsciu z parownika dy¬ sze natrysku wodnego pokrywaly woda spód dy¬ wanu, a od strony wlosa nadmuchiwane bylo zimne powietrze. Nastejpnie kawalki dywanu prze¬ chodzily przez pluczke, gdzie na strone z wlo¬ sem natryskiwana byla woda o temperaturze oto¬ czenia, która nastepnie byla odsysana. Celem tej obróbki bylo usuniecie resztek srodka zageszcza¬ jacego, chemikalii i nieutnwalonego barwnika. Ka¬ walki dywanu suszono nastepnie w obrotowej su¬ szarce bebnowej w temperaturze 135°C. Po opu¬ szczeniu suszarki kawalki dywanu umieszczono na plaskim, pokrytym woda stole na czas 5 min przed skontrolowaniem i zapakowaniem.Przyklad II. Dwuwarstwowa, nylonowa nitke wyczeskowa o numerze 2,24 wrobiono kepkami na maszynie o przeswicie 4 mm i o szerokosci 3^65 m w bezsplotowe podloze z Typaru (polipro¬ pylen firmy DuPont). Wysokosc wlosa wynosila 13,5 mm. Po barwieniu i wykonczeniu, wliczajac w to postrzyganie, wysokosc wlosa wynosila 12,7 mm, a ciezar wlókien wlosa wynosil .1150 g/m2.W celu przygotowania próbek opisana tkanine pocieto recznie na kawalki o dlugosci 46 cni i o szerokosci 23 cm. Próbkom nadano nastepnie odcien tla przez zanurzenie ich w zbiorniku cie¬ klego barwnika (sklad podany nizej) na czas 8 s, po czym przepuszczano próbki przez konwencjo¬ nalna kapiel w celu zmniejszenia ilosci pnzechwy conego plynnego barwnika do lOGP/ii w stosunku do ciezaru wlókien wlosa. Sklad tego barwnika nadajacego odcien tla byl nastepujacy:19 112 640 20 Skladnik ozesci Polygum CP (Polymer Southern) NAHjPO NA2HP04 Zólcien Merpacyl Yellow 4G (proszek) (DuPont) Czerwien Merpacyl Red G (proszek) (DuPont) Blekit Merpacyl Blue 2GA (proszek) (DuPont) Woda wagowych 0,9 0,4 0,1 0,02108 0,00420 0,00700 98,568 Wartosc pH koncowej mieszaniny wynosila 6,3, a lepkosc mierzona za pomoca wiskozymetru Bro- ckfielda, model LVF, p o predkosci obrotowej 60 obr/min wynosila 62 cP.Nasycone próbki umieszczono nastepnie na przenosniku urzadzenia do barwienia natryskowe¬ go i przepuszczano pod dwiema kolejnymi dysza¬ mi natryskowymi z predkoscia 1,8 mitoin. Z dwóch * oddzielnych dysz natryskowych nakladano dwie barwy na próbki dywanu z wlosem, przy czyim sklady obu plynnych barwników podane sa poni¬ zej. Kazda dysza natryskowa miala otwory wy¬ lotowe dla stromieni barwnika o srednicy 0,50 mm, przy dlugosci 3,2 mm i odleglosci pomiedzy osia¬ mi otworów 2,54 mm. Cisnienie w obu kolektorach doprowadzajacych barwniki do dysz natryskowych wynosila 0,98 kG/am2, a cisnienie w obu przewo¬ dach rozgaleznych powietrza wynosilo 0,70 kGtan2.Predkosc przeplywu barwnika w pojedynczym strumieniu, mierzona w sposób ciagly, wynosila 120 mm/min., a otwory strumieni byly usytuowane w przyblizeniu 3,8 cm od powierzchni wlosa.Sklad barwników Skladnik Polygum CP Kwas mrówkowy (90%) Chemco Antifoam 73 Special Progalan PCN-2 Barwniki I lub II, ponizej Woda czesci wagowych 1,0 1,5 1,0 0,6 Jako uzupelnienie do 100 czesci l Barwniki Verona-zólcien Isalan Yellow NW (250^/f) Blekit — Ciba Geigy Tectilon Blue 46 (200"/t) Fiolet alizarynowy NRR Aliied Chem.Ozesci wagowych Lufa natr. I 0,10000 0,00132 0,00100 0,10232 Lufa natr.II 0,375 0,00496 0,00392 | 0,38388 j 10 15 45 Po barwieniu próbki poddano naparowaniu przez 8 min w warunkach pary nasyconej (100°C, 1 at), a nastepnie wyplukano je zimna woda, przepu¬ szczono przez rolki zaciskowe i wysuszone w tem¬ peraturze 120°C.Barwione próbki pokryto klejem lateksowym w ilosci 1070 gtfm2 i tkanym podlozem SB-34 Po- lyback (100*/o wlókien polipropylenowych) w ilos¬ ci 140 g/m2. Nastepnie przeprowadzono przystarzy- zenie próbek.Zastrzezenia patentowe Strumienie barwników byly wyrzucane na za¬ dane obszary tkaniny z impulsami o czasie trwa¬ nia 24 ms. 1. Elektroniczny uklad sterowania dla urzadze¬ nia do natryskowego drukowania tkanin, zwla¬ szcza dywanów, zawierajacego przenosnik do prze¬ mieszczania tkanin wzgledem otworów wyloto¬ wych dla barwnika oraz zespól przewodów po- 20 wietrznych skierowanych wylotami na strumienie barwników wydostajacych sie z przyporzadkowa¬ nych tym przewodem otworom wylotowym dla barwnika, oraz odchylajacych strumienie barwni¬ ka w okresach czasu wybranych w zaleznosci od 26 drukowanego wzoru, przy czym w kazdym z tych przewodów powietrznych znajduje sie zawór od¬ cinajacy sterowany przez programowane urzadze¬ nie sterujace, znamienny tym, ze ma przetwornik (72) sprzegniety z przenosnikiem (12), wytwarza- 30 jacy proporcjonalna do predkosci przenosnika licz¬ be impulsów synchronizujacych (E), oraz polaczo¬ ny z urzadzeniem sterujacym (68) zawierajacym elementy (288, 290) magazynujace dane i wytwa¬ rzajace sygnaly sterujace dla zaworów umieszczo- 35 nych w przewodach powietrznych, oraz obwód synchronizacyjny- (278, 280, 282), do którego do¬ prowadzane sa impulsy synchronizujace (E), okres¬ lajacy okres czasiu (T) krótszy niz okres czasu (I) pomiedzy dwoma kolejnymi impulsami synchroni- w zujacymi, w którym wyloty powietrza z przewo¬ dów powietrznych sa zamkniete, i po którym na¬ stepuje martwy okres czasu (Q), poprzedzajacy po¬ jawienie sie nastepnego impulsu synchronizujacego (E), podczas którego wyloty powietrza z przewo¬ dów powietrznych sa otwarte. 2. Uklad wedlug zastirz. 1, znamienny tym, ze wejscie urzadzenia sterujacego (68) jest polaczone ze zródlem (69) bloku danych, zas wejscie zródla bloku danych jest polaczone z urzadzeniem steru- 50 jacym przez linie (85) zapotrzebowania danych, która przesylane sa impulsy synchronizujace (E), sygnalizujace moment przesylania nowego bloku danych dla elementów (288, 290) magazynujacych dane. 55 3. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze z linia (85) zapotrzebowania danych jest polaczo¬ ny obwód przerzutnikowy (360, 364, 370) czuly na blok danych wybrany z bloku danych, umozli¬ wiajacy przeslanie nastepnego bloku danych ze » zródla (69) bloku danych do elementów (288, 290) magazynujacych dane. 4. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera obwód regulacji predkosci przenosnika w zaleznosci od ilosci impulsów synchronizujacych *5 (E) pojawiajacych sie w jednostce czasu.21 112 640 22 5. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera obwód (344, 346, 352) zabezpieczenia przed nadmierna predkoscia przenosnika, wytwarzaja¬ cy sygnal ostrzegawczy, gdy okres czasu (T), w którym wyloty powietrza z przewodów powie¬ trznych sa zamkniete, staje sie zbyt dlugi w sto¬ sunku do okresu czasu (I) pomiedzy dwoma ko¬ lejnymi impulsami synchronizujacymi.Fig.] Fig.2 i—r [-69 I 1 1 r 1 64 i 64< i i 64 42.Y X X4fX ^50 74 1 72 I "\ 70K i -\l^7d 7*klX'\ • I l i VAmmw/mm ^& \ \ i WAWS/SAW//^^^ 999/ 6'oij m-ft^. m u i '/.0V/\ KOAYO./ / - A) - y/z/A-D'/////, T -b~ \oA L2 - / - r -l i to '//O/y'A 1 1/ |— .i. - 1 Q9IJ 0*9 Zll112 640 n « i <' i ) i 36 -76 72 654 m 73 LC l i 7J*nH" 7(9 r" -d=b- 7; 7to f I .75 i r r/G. 7 ' 36. 7/ L (Hk 75q 67-\ m i JL. 69 r/o. (5 65? \-84 110V AC r- A2. I 4P\ ¦85 S6 dH 110V AC -Jl 80 82 #1 W\ 110V AC r- _L #2 li ¦81 on 110 V AC 82^ I L. (9/- pi 43 n #/ #2 #3 &H mv ac I 48 £1 #0 .9* /02 —r 102 ~Jo2 Y-98 102 100, -98 /00^ 100. ~~l -90 1QO\ ~[ -i m 84g NIMI ^w. Illllh^^ 7J0 f/e. /O 118 AR2 152 2 3p WI H 7 /05 /76 -ESz 140 / 192 hc- 160 11.112 640 Fig.11 290 430 1302 98\/ \/298 u II xl '-290-* 304 T 02 [-226 -224 J T K 360 y 3% , Jl A '\ J, 370 / 366 Fig. i HO' Ji/O 13 35 263 i— *V Fig. 12 344 Drukarnia Narodowa Z-6, zam. 24/82 Cen* 45 zl PL PL PL PL PL PL