Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do na¬ pedu i sterowania srubosteru statku, zawierajace wspornik, korpus cylindryczny zmontowany na wsporniku, wal kierujacy zmontowany w korpu¬ sie cylindrycznym i podparty przez ten korpus za posrednictwem lozyska oporowego, zespól nos¬ ny sruby przymocowany do walu kierujacego, pierwsze srodki do napedu sruby, w celu prze¬ mieszczania statku, i drugie srodki sterujace do zmiany polozenia walu kierujacego, w celu zmia¬ ny kursu statku.W takim znanym urzadzeniu pierwsze srodki do napedu zawieraja co najmniej jedna jednostke hydrostatyczna umieszczona w zespole nosnym sru¬ by i polaczona z druga jednostka hydrostatyczna za posrednictwem pary przewodów do krazenia oleju, przystosowanych do zmiany katowej polo¬ zenia walu kierujacego w korpusie cylindrycznym.Drugie srodki sterujace sa natomiast umieszczone na górnym koncu walu kierujacego.Urzadzenie do napedu i sterowania srubosteru statku ma ponadto pare przewodów zawieraja¬ cych pare kanalów usytuowanych we wnetrzu wa¬ lu kierujacego i pare zlacz obrotowych umieszczo¬ nych miedzy walem kierujacym i korpusem cylin¬ drycznym.Istota wynalazku polega na tym, ze zlacza obro¬ towe, drugie srodki sterujace i lozysko oporowe sa zgrupowane na górnym koncu walu kierujace¬ go. 2 Dzieki takiemu wiazaniu, przewody do krazeni* oleju maja duzy przekrój, który umozliwia prze¬ niesienie duzych mocy.Korzystnie drugie srodki sterujace, zawierajace 5 wieniec zebaty zazebiony z wycinkiem kola zeba¬ tego osadzonym na wale kierujacym, sa umiesz¬ czone bezposrednio powyzej pary zlacz obroto¬ wych, które sa umieszczone bezposrednio powyzej lozyska oporowego. io Ta konstrukcja jest prosta, mocna, zwarta i umo¬ zliwia dobre funkcjonowanie urzadzenia. Ponadto srednice korpusu cylindrycznego i walu kierujace¬ go moga byc stosunkowo male, zwlaszcza sredni¬ ca kola napedzanego przez zebatke, znajdujacego 15 sie w górnej czesci walu, jest korzystnie bardzo mala.W przykladzie wykonania, jednostka hydrosta¬ tyczna umieszczona w zespole nosnym sruby, jest wspólosiowa i polaczona posrednio ze sruba pod- 20 czas, gdy w innym przykladzie wykonania jedno¬ stka hydrostatyczna i sruba maja osie równolegle, umieszczone w pewnej odleglosci od siebie, a jed¬ nostka hydrostatyczna napedza srube za posred¬ nictwem srodków zazebiajacych. 25 W innym przykladzie wykonania sa zastosowa¬ ne co najmniej dwie jednostki hydrostatyczne, przy czym te jednostki i sruba maja osie równo¬ legle i umieszczone w pewnej odleglosci od sie¬ bie, z tym, ze te jednostki napedzaja srube za po- 30 srednictwem kól osiowych i wienca zebatego. 108 9283 108 928 4 Korzystnie, zespól nosny sruby zawiera oslone ostrolukowa do prowadzenia wody, umieszczona przed sruba wzgledem kierunku przeplywu wo¬ dy. Jednostka hydrostatyczna lub jednostki hy¬ drostatyczne sa korzystnie umieszczone w tej oslo- Wówczas, gdy kilka Jednostek hydrostatycznych jest zastosowanych, stosuje sie korzystnie wstepny montaz oslony zawierajacej srodki do zespalania jednostek hydrostatycznych i czesci przewodów do krazenia oleju, w celu polaczenia tych jedno¬ stek z kanalami walu kierujacego, przy czym to rozwiazanie zawiera kolpak odplywowy, srodki do przeniesienia napedu i lozyska.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy- • Lffcrdach-wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie do napedu i sterowania srubosteru, umieszczone z tylu statku, w widoku z fcoku, fig. 2 — sruboster z oslona prowadzaca wode, zawierajaca jednostke hydrostatyczna, w widoku zTboku; fig. 3—^. urzadzenie w przekroju wzdluz linii III—III oznaczonej na fig. 4, fig. 4 — urza¬ dzenie w widoku wzdluz strzalki IV, oznaczonej na fig. 3, fig. 5 — wal kierujacy, w przekroju wzdluz linii V—V oznaczonej na fig. 3, fig. 6 — koniec górny walu kierujacego, w przekroju wzdluz linii VI—VI oznaczonej na fig. 5, fig. 7 — koniec górny walu kierujacego w przekroju wzdluz linii VII—VII oznaczonej na fig. 5, fig. fr — drugi przyklad wykonania srubosteru z fig. 2, fig. 9 — trzeci przyklad wykonania srubosteru z fig. 2, fig. 10 — czwarty przyklad wykonnia srubosteru z fig. 2.W przykladzie wykonania przedstawionym na fig. 1 do 7 urzadzenie do napedu i sterowania srubosteru jest przystosowane do róznego rodzaju jednostek plywajacych takich jak okrety, statki, barki, lodzie, pontony, urzadzenia zatapialne i amfibie.Statek V (fig. 1) zawiera z tylu rame (fig. 1, 3 i 4) odpowiednio przystosowana do umieszczenia w niej srubosteru 10 lub sterowanego pednika.Na ramie (fig. 3 i 4) jest umieszczony wspornik S majacy pionowe prowadnice 11, w których sa umieszczone prowadniki 12 i 13. Korpus cylin¬ dryczny 14 jest zmontowany przesuwnie na pro¬ wadnicach 11 za pomoca tych prowadników 12 i 13. Dzwignik 15 jest umieszczony miedzy wspor¬ nikiem S i korpusem 14 umozliwiajac jego prze¬ suw w celu regulowania glebokosci zanurzenia srubosteru 10.Ponadto cylindryczny korpus 14 jest podnoszo¬ ny w celu wyjecia z wo4y srubosteru 10 w przy¬ padku przegladów i napraw. Do tego celu, korpus 14 jest przymocowany obrotowo do górnych pro¬ wadników 12 za posrednictwem dzwignika 15 pod¬ czas, gdy prowadniki dolne 13 sa umieszczone w prowadnicach 11.W korpusie 14 jest umieszczony wal kierujacy 16, na którego dolnym koncu 17 jest przymoco¬ wany sruboster 10.Wal kierujacy 16 jest podparty wspólsrodkowo przez korpus 14 za posrednictwem lozyska oporo¬ wego 18 (fig. 3 i 6) umieszczonego w górnej czesci walu 16 podczas, gdy lozysko 19 jest umieszczone u dolu walu 16 (fig. 3) w celu jego wycentrowania.Sruboster 10 zawiera obudowe 20 przymocowa¬ na u dolu, do konca 17 walu 16 i ma lozyska 21.Te lozyska podtrzymuja wal obrotowy 22 polaczo¬ ny ze sruba 23 umieszczona z tylu zespolu. Ten 5 zespól zawiera równiez oslone ostrolukowa 24 prowadzaca wode, umieszczona przed sruba 23 wzgledem kierunku przeplywu wody.Do napedu obrotowego sruby 23 przemieszcza¬ jacej statek V sluza pierwsze srodki sterujace. io Te pierwsze srodki sterujace zawieraja jednost¬ ke hydrostatyczna 25 (fig. 2) umieszczona w oslo¬ nie 24 srubosteru 10. Jednostka 25 jest wspólosio¬ wa ze sruba 23 i jest z nia polaczona posrednio za pomoca polaczenia wpustowego 26. 15 Jednostka hydrostatyczna 25 jest polaczona pa¬ ra przewodów 27, 28 obiegu oleju z jednostka hy¬ drostatyczna 29 umieszczona pod pokladem statku V i napedzana przez silnik M, na przyklad wyso¬ koprezny. 20 Para przewodów 27 i 28 zawiera czesci 27A i 28A (fig. 2) umieszczone w zespole utworzonym przez sruboster 10, kanaly 27B i 28B (fig. 7) wyko¬ nane we wnetrzu walu 16, zlacza obrotowe 27C i 28C (fig. 7) usytuowane miedzy walem 16 i korpu- 25 sem 14, oraz czesci 27D i 28D (fig. 1 i 7), które sa usytuowane miedzy korpusem 14 i jednostka 29 i które sa co najmniej czesciowo odksztalcalne lub przegubowe, w celu umozliwienia przemieszczania korpusu cylindrycznego 14 w stosunku do wspor- 30 nika S.Kanaly 27B i 28B we wnetrzu walu 16, sa usy¬ tuowane z obu stron osi Z walu 16 wzdluz osi X i T (fig. 5) i równolegle do nich. Plaszczyzna P (fig. 1 i 5) okreslona przez osie X i Y, Z jest pro- 35 stopadla do osi W sruby 23 (fig. 1), Plaszczyzna P stanowi neutralna plaszczyzne srodkowa walu 16 podczas, jego roboczego ugiecia w czasie pracy.W przedstawionym przykladzie kanaly 27B i 40 28B (fig. 7) zawieraja z. jednej strony rury 30 i 31 umieszczone we wnetrzu walu 16, którego czesc 32 jest wydrazona, a z drugiej strony rury 33 i 34 w koncu górnym 35 wal 16 jest pelny. Kanaly 27B i 28B maja duza srednice, a to umozliwia stoso- 45 wanie duzych mocy.Obrotowe zlacza 27C i 28C (fig. 6 i 7) sa utwo¬ rzone przez piesrcieniowe rowki wykonane jeden nad drugim w korpusie 14 i otaczajace czesc górna 35 Walu 16 laczac sie stale z przewodami 33 i 34. 50 Zlacza 27C i 28C sa odpowiednio polaczone z czes¬ ciami, 27D i 28D przewodów 27 i 28.W celu zmiany polozenia walu 16 W korpusie 14 zastosowano drugie srodki sterujace do regulowa¬ nia zanurzenia statku V. 55 Drugie srodki sterujace (fig. 5 16) zawieraja ze¬ batke 36 zazebiona z wycinkiem zebatym 37 sta¬ nowiacym czesc kola zebatego osadzonego w czes¬ ci górnej 35 walu 16. Zebatka 36 jest sterowana hydraulicznie i jest utworzona przez tlok plywa- eo jacy umieszczony przesuwnie w cylindrze 38. Ko¬ mory hydrauliczne 39 i 40 sa usytuowane w cy¬ lindrze 38 po obu stronach tloka stanowiacego ze¬ batke 36* w celu jej sterowania.Jak przedstawiono na fig. 6 zlacza obrotowe 27C 65 i 28C, drugie srodki sterujace 36 i 37 i lozysko opo-108 928 5 6 rowe 18 sa zgrupowane w sposób zwarty na jed¬ nym koncu 35 walu 16.Wycinek zebaty 37 jest umieszczony bezposred¬ nio powyzej zlacz 27C i 28C, które sa umieszczone bezposrednio powyzej lozyska 18.Wycinek zebaty 37 ma srednice, która moze byc wybrana dowolnie mala, dostosowana do wymaga¬ nego przemieszczenia zebatki 36.Na fig. 6 przedstawiono kanal zbierajacy prze¬ cieki oleju.Ponizej przedstawiono dzialanie urzadzenia.Silnik M napedza jednostke hydrauliczna 29, któ¬ ra poprzez obieg oleju w przewodach 27, 28 na¬ pedza jednostke hydrostatyczna 25 napedzajaca z kolei srube 23, a to zapewnia przemieszczanie statku V. W celu zmiany kursu oddzialywuje sie na komory hydrauliczne 39 i 40, w celu przesunie¬ cia zebatki 36 i obrócenia walu utrzymujacego sru- boster 10.W przykladzie wykonania przedstawionym na fig. 1 do 7, jednostka hydrostatyczna 25 jest wspól¬ osiowa i polaczona posrednio ze sruba 23.W przykladzie wykonania przedstawionym na fig. 8, jednostka hydrostatyczna 25 i sruba 23 ma¬ ja swoje osie U i W równolegle i umieszczone w pewnej odleglosci od siebie. Jednostka 25 umiesz¬ czona w oslonie 24 napedza srube 23 za posred¬ nictwem zazebienia 41.W innym przykladzie wykonania przedstawio¬ nym na fig. 9, zastosowano co najmniej dwie jed¬ nostki hydrostatyczne 25' i 25". Sa one umieszczo¬ ne w oslonie 24. Jednostki 25' i 25" oraz sruba 23 maja swoje osie U', U" i W równolegle i oddalone od siebie. Jednostki 25' i 25" napedzaja srube 23 za posrednictwem kól osiowych 43 i wienca zeba¬ tego 42.W korzystnym rozwiazaniu przedstawionym na fig. 10, urzadzenie zawiera oslone 24, w której za¬ stosowano przednie czesci 27A i 28A w postaci przejscia i kolpak oplywowy 45 zawierajacy scian¬ ke 44, w której sa umocowane lozyska 46 jedno¬ stek 25', 25" oraz druga scianke 47, w której sa umieszczone lozyska 48 jednostek 25* i 25" jak równiez wienca zebatego 42.Pozostaje wiec tylko zmontowac czesci obroto¬ we, to jest jednostki 25' i 25" oraz kola 43.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do napedu,! sterowania srubosteru statku, zawierajace wspornik, korpus cylindryczny zmontowany na wsporniku, wal kierujacy zmonto¬ wany obrotowo w korpusie cylindrycznym i pod¬ party przez ten korpus za pomoca lozyska oporo¬ wego, zespól nosny sruby polaczony sztywno z wa¬ lem kierujacym, pierwsze srodki do napedu sru¬ by, w celu przemieszczania statku i drugie srod¬ ki sterujace do zmiany polozenia walu w korpusie cylindrycznym, w celu zmiany kursu statku, przy czym pierwsze srodki do napedu zawieraja co najmniej jedna jednostke hydrostatyczna umiesz¬ czona w zespole nosnym sruby i polaczona przez pare przewodów do krazenia oleju z druga jed- 5 nostka hydrostatyczna, zas drugie srodki sterujace sa umieszczone na koncu górnym walu kierujace¬ go, a para przewodów zawiera pare kanalów wy¬ konanych we wnetrzu walu kierujacego, i pare zlacz obrotowych umieszczonych miedzy walem kierujacym i korpusem cylindrycznym, znamien¬ ne tym, ze zlacza obrotowe (27C i 28C) i lozysko oporowe (18) sa zgrupowane z drugimi srodkami sterujacymi na górnym koncu walu kierujacego (16). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze para zlacz obrotowych (27C, 28C) jest umiesz¬ czona bezposrednio ponizej drugich srodków ste¬ rujacych. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze para zlacz obrotowych (27C, 28C) jest umiesz¬ czona bezposrednio powyzej lozyska oporowego (18). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze miedzy walem (16) i korpusem (14) jest umie¬ szczone lozysko promieniowe (19) na dolnym kon¬ cu tego korpusu (14). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze jednostka hydrostatyczna (25) napedzajaca sru¬ be za posrednictwem zazebienia i sruba (23) maja osie równolegle i umieszczone w pewnej odleglo¬ sci odsiebie. * 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze jednostki hydrostatyczne (25* i 25") umieszczone w zespole nosnym sruby i sruba (23) maja osie równolegle i umieszczone w pewnej odleglosci od siebie, przy czym te jednostki (25' i 25") sa pola¬ czone ze sruba (23) za posrednictwem kola osio¬ wego (43) i wienca zebatego (42). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze jednostki hydrostatyczne (25' i 25") sa umiesz¬ czone w oslonie ostrolukowej (24) prowadzacej wo¬ de, usytuowanej przed sruba w stosunku do kie¬ runku przeplywu wody. 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym, ze jednostki hydrostatyczne (25' i 25") sa zmonto¬ wane wstepnie w oslonie z czesciami przewodów do laczenia tych jednostek z kanalami (27B, 28B) wykonanymi we wnetrzu walu (16), przy czym oslona jest utworzona przez kolpak oplywowy (45) i zawiera srodki napedowe i lozyska. 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze para zlacz obrotowych (27C, 28C) zawiera dwa rowki pierscieniowe utworzone jeden nad dru¬ gim w korpusie cylindrycznym (14) otaczajace wal (16) laczac sie stale odpowiednio z tymi kanalami, przy czym rowki sa polaczone z czescia tych prze¬ wodów, które sa umieszczone miedzy korpusem cylindrycznym (14) i jednostka hydrostatyczna (25). 15 20 25 30 35 40 45 50108 928 28D 27D FIG. 2108 928 FI G. 3 FIG. 4108 928 FIG. 5 FIG. 7 FIG. 6108 928 FIG.d FI G.9108 928 FI G.10 D.S. Zam. 1354 nakl. 90 egz.Cena 45 zl PL PL PL PL PL PL PL