Przedmiotem wynalazku jest reflektor z oswietleniem kierowanym — umozliwiajacy zmiany kierunku i rozpro¬ szenia swiatla. ' W znanych reflektorach ksztaltowanie i rozklad swiatla rzucanego dokonywane sa w sferze opracowania i wyko- 5 nania konstrukqi — w wyniku doboru ksztaltu i wielkosci luster oraz formy szyb, budowy odpowiedniej zarówek i sposobu ich usytuowania w reflektorze, stosowania prze¬ slon i dodatkowych luster, sprzegania zaleznego reflektorów w pary i odpowiedniej ich zabudowy w nadwoziu. Wszystkie 10 one maja jednak charakter trwaly (staly) i w niewielkim tylko stopniu moga byc zmieniane w trakcie eksploatacji — stacjonarnie przy uzyciu odpowiednich przyrzadów.Reflektor kierowany (szperacz) posiada raczke obrotowa i przekladnie zebata, które pozwalaja na obracanie go 15 w dowolnym kierunku oraz zmiane usytuowania zarówki w stosunku do ogniska lustra. W nastepstwie tego strumien swietlny moze byc kierowany w dowolnie wybranym kie¬ runku oraz moze uzyskac wieksze lub mniejsze rozproszenie (skupienie). Ruch wielokierunkowy reflektora podczas 2o regulacji nie pozwala na zainstalowanie go we wnece obu¬ dowy nadwozia oraz strumien swietlny wysylany z niego zajmuje cala powierzchnie szyby przedniej. Reflektor uzywany jest w czasie postoju pojazdu.Reflektory przeciwmglowe wyposazone sa w specjalne 2$ przeslony, elektromagnesy lub przegubowe umocowania oraz szyby rozpraszajace — pozwalajace na zatrzymanie promieni bezposrednich skierowanych do góry (powodu¬ jacych powstawanie tzw. sciany swietlnej) i pochylenie ich wraz z pozostalymi ku dolowi, dzieki czemu zwieksza 30 sie intensywnosc oswietlenia nawierzchni przed pojazdem.Regulaqa w tym przypadku jest zwiazana tylko z jedna plaszczyzna — pionowa oraz jednostopniowym ruchem przeslony albo ruchem calosci reflektora.Reflektor wedlug wynalazku zbudowani jest z obudowy- i ukladu optycznego wyposazonego w lustro dodatkowe oraz zespolu do wprawiania w ruch posuwisto-zwrotny i obrotowy obudowy oraz w ruch wahliwy — lustra do¬ datkowego. Obudowa reflektora zakonczona jest po stronie szyby pierscieniem wystajacym i po stronie zarówki — po¬ dluzna szyjka.Pierscien i szyjka umozliwiaja reflektorowi ruch prze¬ suwny i obrotowy w ulozyskowaniu (w tulejach) umoco¬ wanym we wnece nadwozia. W tym celu na koncu szyjki osadzone jest kólko zebate, które zazebiajac sie z kólkiem obracanym z kabiny kierowcy pozwala na obracanie w do¬ wolnym kierunku i o dowolny kat reflektora. Kólko na szyjce wchodzi pomiedzy dwa wystajace pierscienie kólka na walku; te z kolei przekazuja z kabiny kierowcy za po¬ srednictwem tego samego walka przesuwny ruch na re¬ flektor. Oprawka zarówki umieszczona jest na stale we wnece reflektora (wewnatrz szyjki obudowy). Wewnatrz lustra zasadniczego wykonane sa w postaci nadlewów dwa lozyska, w których umieszczone sa czopy lustra dodatko¬ wego. Lustro zasadnicze i obudowa ponadto posiada z jednej strony podluzny otwór, przez który przechodzi na zewnatrz ramie lustra dodatkowego, polaczone z pretem regulacyjnym przesuwanym z kabiny kierowcy.Zarówno walek do obracania i przesuwu reflektora jak i pret do ruchu wahliwego dodatkowego lustra umieszczone 108 679sa w kanale przelotowym wykonanym w przedniej czesci Wewnatrz kanalu moga byc rozmieszczone i Mtafc^iló^ligtfpc&tepach obrotowe tarcze prowadnicze z otworami na walel i pret. ^a koncu walka — na tablicy" rozdzielczej lub w(jej poblizu — nasadzona jest galka obracania i przesuwu walka, która r^^» ^fr^^ji y,mi<~^^T^ dzwignie do przesuwu preta lustra dodatkowego. Czynnosci nastawiania oswietle¬ nia dokonuje sie: —»w przypadku zmiany kierunku — poprzez pokrecanie galki (pokretla) powodujace obrót reflektora oraz docisk umieszczonej w niej dzwigni wywolujacy ruch wahliwy dodatkowego lustra, — w przypadku regulacji rozproszenia (skupienia) wiazki — poprzez docisk gaft^i powodujacy przesuw reflek¬ tora i zmiane usytuowania ogniska lustra wzgledem zarówki.Pokretlo w ukladzie kolowym i liniowym (pionowym) oraz umieszczona w nim dzwignia — w ukladzie liniowym (pionowym) zaopatrzone winne byc w zatrzaski stabilizu- jac^uttzymujace jfiJRUKte^ietoi^ odpowia¬ dajacym cyfrowym oznaczeniom na skalach (przedzialom).Plynny ruch przesuwny reflektora oraz ruch wahliwy lustra uzyskac mozna w wyniku zastosowania sterowników (pokretel) gwintowych. Lustro dodatkowe posiada wykro¬ jony u dolu otwór kulisc^, pcmriekszsja^ jege^t wahania dzieki mozliwosci zachodzenia gó na oprawke zarówki.Jego rola rozciaga sie równiez na role przeslony w reflek- tórze ^rTCcrwm3fcwoni-^bowiem zmieniajac uksztalto¬ wanie i rozklad Swiatla rzucanego moze zmieniac inten¬ sywnosc oswietlenia przestrzeni przed samochodem w wa¬ runkach niezadowalajacej widocznosci (mgly, opadów, zawiei itp.).Konstrukcja wedlug wynalazku wyróznia sie przede wszystkim tym, ze: — umozliwia z kabiny kierowcy podczas jazdy sterowanie niezalezne obu swiatlami w zakresie ich kierunku, rozpro¬ szenia (zasiegu, intensywnosci i szerokosci), rozkladu i uksztaltowania, ¦—zakres i dowolnosc sterowania (plynnego lub ograni- czonego przedzialami) swiatlami sa stosunkowo duze i wystarczajace zarówno dla potrzeb drogowych jak i zmien¬ nych warunków -jazdy (ograniczona 'widocznosc zla kon¬ figuracja terenu* wzmozony ruch, zabudowania itp.), ' —sterowanie swiatlami odbywa sie przy pomocy wskaz¬ ników cyfrowych i skal, które umozliwiaja orientowanie sie kierowcy o wybranym parametrze i pozwalaja na pro¬ wadzenie informacji w zakresie dostosowywania swiatel do róznych warunków jazdy, --pozwala uwzgledniac indywidualne potrzeby kierowcy wynikajace z róznych predyspozycji fizyczno-psychicznych (zwlaszcza zdolnosci wzrokowej w porze nocnej oraz ref¬ leksu) i róznego orientowania sie w terenie — w granicach dopuszczalnych przepisami drogowymi, — stwarza podstawy do ujednolicenia swiatel drogo¬ wych w skali kraju (hib szerzej) i wyeliminowania wielu stolowanych dotychczas oraz — wprowadzenia zmian w dotychczasowych przepisach drogowych nv in. wydaniem,nakazu obowiazku oswietlania lewej strony, jezdni pojazdem nadjezdzajacym z przeciwka przez rzucenie snopu iwiatia lewego jeflektora na nawierz¬ chnie. Moze znalezc szerokie zastosowanie równiez w rol¬ nictwie — nie tylko w iwiatlach drogowych.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia: JB7» a — schemat ogólny reflektora w przekroju podluznym z elementami do sterowania oswietleniem, b — schemat ukladu optycznego reflektora w przekroju podluznym, c — schemat przekladni zebatej do nadawania reflektorowi 5 ruchu obrotowego i przesuwnego — w przekroju podluz¬ nym, d — obudowe i lustro zasadnicze w widoku z boku i z przodu (wnetrza), e — lustro dodatkowe w widoku z tylu i z boku (strony zewnetrznej).Fig* 2 przedstawia: a —!galke (pokr^t^ i dzwignie 10 (przycisk) w widoku z przodu oraz schemat polaczenia galki z walkiem i dzwigni z pretem w przekrojujKJSmiznyni, b — galke (pokretlo) z dzwignia w widoku z boku, c — schemat usytuowania elementów (zatrzasków) stabilizuja¬ cych polozenie reflektora i lustra dodatkowego, zainstalo- 15 wanych w galce (pokretle) ido stabilizacji je;i;polozenia W ruchu obrotowym i przesuwnym oraz stabilizacji powo¬ zenia dzwigni w galce (pokretle)i V } ^ ; A \ Obudowa reflektora lub lustro zasadnicze 1 o ksztalcie paraboloidy wyposazone sa w miejscu styku z szyba 6 20 w wystajacy pierscien i w miejscu wystepowania oprawy- zarówki (wierzcholku) — w szyjke podluzna z nasadzonym w koncu kólkiem zebatym Z2 (fig. la, c). Kólko Z2 zazebia sie z kólkiem Zj, które osadzone jest trwale na koncu walka 5. Kólko to posiada po bokach obwodu wystajace pierscie- 25 nie 7, kfeóre obejmuja' kólko Zj. W ruchu przesuwnym i obrotowym walka 5, pochodzacym od pokretla 12 umiesz¬ czonego w kabinie kierowcy, kólko Z, przekazuje ruch na kólko Zj i w ten sposób nadaje ruch reflektorowi. Granice ruchu przesuwnego (skok maksymalny) reflektora okreslone 30 sa wymiarem h, który to wymiar jest zarazem wymiarem dlugosci ^prowadnicy (ulozyskowania) pierscienia duzego obudowy (lustra zasadniczego) — powiekszonej o szerokosc tego promienia. Prowadnica ta (ulozyskowanie) wraz z prowadnica (znacznie wezsza) szyjki wbudowana jest we 35 wneke przedniej czesci nadwozia. Gladkosc powierzchni tych wspólpracujacych ze soba elementów musi byc .wlas¬ ciwa, bowiem od niej zalezec bedzie sprawny przebieg dokonywanych zmian oswietlenia. Dlatego pozadane, jest, aby elementyrte wykonane byly z materialu nierdzewnego 44 lub posiadaly dobre smarowanie oraz hermetyczne zabez¬ pieczenie (uszczelki) przed dostawaniem sie. wilgoci.Oprawa zarówki umiejscowiona jest we wnece nadwozia na Stale.' ..-.. - . ¦ •'¦...¦ . •¦;:¦; ..-..¦ Wewnatrz lustra zasadniczego 1 (fig, Id) wykonane 45 sa po dwu przeciwleglych stronach wystajace lozyska 9, w których osadzone sa czopy 10 lustra podatkowego 2, wprawianego w ruch wahliwy. Lustro to ksztaltem swoim winno byc maksymalnie zblizone do ksztaltu lustra zasad¬ niczego — jak najdokladniej doniego przylegac (ze wzgledu 50 na koniecznosc minimalnego zróznicowania-. ogniskowych obu luster) oraz jednoczesnie nie ograniczac kata swoich wahan. Stad wynika koniecznosc zblizenia ksztaltu obu luster do kulistego i odpowiedniego oddalenia szyby 6 od wierzcholka albo nadania szybie kulistego profilu. Lustro 55 dodatkowe 2 posiada ramie a wychodzace na zewnatrz luatza zasadniczego i obudowy .reflektora otworem 8.Ramie to polaczone jest pretem 4 z dzwignia jednoramienna 13 umieszczona w kabinie kierowcy. Ruchy z dzwigni 13 przenoszone sa na dodatkowe lustro.¦%. które zmienia kie* 6p runek oswietlenia. W celu, umozliwienia odpowiednio duzego zakresu tych zmian i regulacji wielkosci ich prze¬ dzialów, nalezy otworowi 8 nadac mozliwie wydluzony ksztalt wraz z wykrojeniem u dolu lustra dodatkowego 2 otworu kulisowego 11 oraz wykonaniempodluznego otworu 55 w ramieniu 3 do regulacji polaczenia preta 4. Walek 5108 6 5 i pret 4 równolegle wzgledem siebie przechodza w strone kabiny w obudowie kanalu przelotowego w czesci przedniej nadwozia. W zaleznosci od sytuacji przestrzennej i zabudo¬ wy nadwozia, winny one byc gietkie — sprezyste lub skladac sie z krótkich odcinków polaczonych ze soba prze- 5 gubami. W kanale winne znajdowac sie w odpowiednich odstepach prowadnicze tarcze obrotowe, utrzymujace walek 5 i pret 4 w odpowiednim dystansie oraz zapobiegajace ich zginaniu wskutek przesuwu wzdluznego.Galka (pokretlo) 12 walka 5 wykonana jest w postaci io odpowiedniej wysokosci krazka o obwodzie rowkowanym, z wglebieniem i rowkiem w czesci górnej na dzwignie jednoramienna 13. W spodzie galki znajduje sie otwór do zaciskania jej na walku 5 oraz z boku — wystep z otworem na pret 4. Pomiedzy wystepem a dzwignia 13 znajduje sie 15 sprezyna, która odpycha dzwignie od wystepu. W otworze wystepu umieszczony jest sworzen stabilizujacy z ze spre¬ zyna, który wchodzi we wglebienia rowkowe wykonane w odpowiednich odstepach na koncowej dlugosci preta 4.Podczas docisku dzwigni 13 pret 4 przesuwa sie na okreslona 20 odleglosc w jedna lub druga strone, przy czym sworzen z przy pomocy sprezynki wciska sie w rowki preta 4 blokujac go w odpowiednich polozeniach.W podobny sposób odbywa sie blokowanie walka 5 w jego ruchu przesuwnym (fig. 2a, c), z tym, ze zatrzask 25 z moze byc osadzony w otworze walka, zas dolki ha niego — wykonane w tulei zacisnietej (m. in. przed ruchem obroto¬ wym) w stalym polozeniu pomiedzy dwiema plytami ta¬ blicy rozdzielczej. Blokowanie walka 5 w odpowiednich polozeniach w jego ruchu obrotowym dokonuje sie za 30 pomoca zatrzasku z umieszczonego promieniowo w galce (fig. 2c) 12, posiadajacej w spodzie wydrazony otwór, w który wchodzi krazek nieobrotowy polaczyny z tablica rozdzielcza — posiadajacy na obwodzie równomiernie 6 rozlozone dolki. Wysokosc otworu w galce musi byc wieksza od wysokosci krazka, tak, by galka z walkiem mogla wyko¬ nywac ruch przesuwny w pozadanym zakresie.Prostszym jednak rozwiazaniem moze byc zastosowanie sterowników z gwintowym uruchamianiem walka 5 i preta 4, pozwalajacym na ruch plynny.Zastrzezenia patentowe 1. Reflektor z oswietleniem kierowanym, znamienny tym, ze obudowa jego lub lustro zasadnicze (1) posiada w miejscu styku z szyba (6) wystajacy pierscien i w wierz¬ cholku zakonczona jest podluzna szyjka, z osadzonym na niej kólkiem zebatym (Z2) zazebiajacym sie poprzez kólko (Zt) z wystajacymi pierscieniami (7), przy czym kólko Zj jest umocowane na walku (5), na którego prze¬ ciwnym koncu znajduje sie pokretlo (12) do recznego obracania i przesuwu reflektora w prowadnicach slizgo¬ wych wbudowanych we wnece przedniej czesci nadwozia oraz ma w ukladzie optycznym dodatkowe lustro (2), osadzone obrotowo czopami (10) w wystajacych lozyskach (9) wykonanych wewnatrz fustra zasadniczego (1) i posia¬ dajace ramie (3) wychodzace podluznym otworem (8) na zewnatrz obudowy, którym to ramieniem za pomoca preta (4) usytuowanego równolegle do walka (5) i zakon¬ czonego jednoramienna dzwignia (13) wprawiane jest w ruch wahliwy, przy czym pokretlo (12) jak i zespolona z nim dzwiplia (13) umieszczone sa w kabinie kierowcy. 2. Reflektor wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pokretlo (12) i dzwignia (13) wyposazone sa w zatrzaski (z), umozliwiajace dokonywanie ruchu przesuwnego i obrotowego reflektora oraz ruchu wahliwego lustra (2) W okreslonych przedzialach, oznaczonych skalami cyfro¬ wymi albo posiadaja sterowniki gwintowe dajace ruch plynny.108 679 X \JL C.TIQl-a,b,c108 679 Sa_J T I G. i - d, g; 108 679 C L - SWOTUEli / IMUZMlt / STftfcli.TIG.2-a,b,c LZG Z-d 3, z. 82/1400/81, n. 90+20 egz.Cena 45 zl PL