Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do for¬ mowania przetlocznego, zlozone z zespolu wtrysko¬ wego i formy, ruchomych wzgledem siebie .W znanych urzadzeniach tego typu forma za¬ wiera kilka wnek, a zespól wtryskowy utworzo¬ ny jest przez cylinder, z którego otwartego konca wytlaczane jest we wneki formy tworzywo ela- stomeryczne, np. mieszaniny kauczukowe, wulka¬ nizujace pod wplywem ciepla lub tworzywa sztu¬ czne, kiedy forma i cylinder sa polaczone ze jsoba.Cylinder ma wielootworowa plyte koncowa, któ¬ ra jest przymocowana nieruchomo do otwartego konca tego cylindra lub jest przytrzymywana cier¬ nie lub innym- sposobem w otwartym koncu cy¬ lindra z mozliwoscia osiowego ruchu wzgledem niego przynajmniej czesciowo do wewnatrz komo¬ ry cylindra.Aby wytwarzane ksztaltki nie mialy wyplyw- ków, wazne jest miedzy innymi usuniecie wszel¬ kich niepozadanych gazów, np. powietrza, za¬ mknietych we wnekach formy oraz w komorze wtryskowej, polaczonej z wnekami formy po rzez otwory w plycie koncowej, zanim nastapi napel¬ nienie wnek tworzywem elastomerycznym.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia umozliwiajacego wyeliminowanie niedokladnosci wytwarzanych ksztaltek, spowodowanej obecnoscia powietrza lub innego plynu we wnekach formy i w komorze wtryskowej cylindra.Wedlug wynalazku urzadzenie do formowania, 10 15 20 30 zwlaszcza przetlocznego, zawierajace zespól wtry¬ skowy z otwartym na koncu cylindrem z tworzy¬ wem elastomerycznym, w którym to cylindrze umieszczony jest ruchomo tlok sluzacy do sciska¬ nia tworzywa i wytlaczania go z cylindra, przy czym do otwartego konca cylindra przymocowana jest posiadajaca wiele otworów plyta koncowa, a ponadto zawierajace wielownekowa forme, któ¬ rej wneki sa usytuowane na jednej linii z otwo¬ rami w plycie koncowej, oraz mechanizm poru¬ szania zespolu wtryskowego i formy wzgledem siebie w celu polaczenia formy z plyta koncowa, charakteryzuje sie ogólnie tym, ze posiada urza¬ dzenie odpowietrzajace, które sluzy do równocze¬ snego usuwania gazów zamknietych w komorze cylindra i we wnekach formy z zamknietymi, liniami podzialu, przygotowanych do napelniania tworzywem elastomerycznym z cylindra.Urzadzenie do formowania przetlocznego wedlug pierwszego wariantu rozwiazania wedlug wyna¬ lazku charakteryzuje sie tym, ze posiada element uszczelniajacy, umieszczony pomiedzy zespolem wtryskowym a forma dla uszczelnienia zespolu wtryskowego wzgledem formy, zanim plyta konco¬ wa zespolu wtryskowego zetknie sie z forma, zas urzadzenie od owietrzajace jest doprowadzone do przestrzeni dzielacej pomiedzy plyta koncowa ze¬ spolu wtryskowego a forma, przez co moze ono odprowadzac powietrze i inne gazy z komory cy¬ lindra poprzez otwory w plycie koncowej oraz 107 516107 516 8 4 z wnek poprzez odpowiednie otwory w* formie. Je¬ zeli forma jest wykonana z wielu plyt rozlacz¬ nych, które wspólnie wyznaczaja wneke, wówczas urzadzenie odpowietrzajace moze byc doprowa¬ dzone takze do przestrzeni dzielacych pomiedzy takimi plytami dla otrzymania dodatkowego toru odprowadzania powietrza i gazów.Urzadzenie do formowania przetlocznego wedlug drugiego wariantu rozwiazania wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze posiada element' usz¬ czelniajacy, umieszczony pomiedzy zespolem wtry¬ skowym a forma dla uszczelnienia zespolu wtry¬ skowego wzgledem formy, zanim plyta . koncowa zetknie sie z forma, zas urzadzenie odpowietrza¬ jace jest doprowadzone do komory cylindra, przez co moze ono odprowadzac powietrze i inne gazy z komory cylindra i jednoczesnie odprowadzac powietrze z wnek poprzez komore cylindra, otwo¬ ry w plycie koncowej i otwory w formie.Urzadzenie do formowania przetlocznego wedlug trzeciego wariantu rozwiazania wedlug wynalaz¬ ku charakteryzuje sie tym, ze posiada przewezone kanaly, towarzyszace kazdej wnece formy, przy czym kazdy przewezony kanal siega od towarzy¬ szacej mu wneki do otworu przy przestrzeni dzie¬ lacej pomiedzy forma a plyta koncowa, a ponad¬ to w plycie koncowej jest utworzona siec kana¬ lów, zawierajaca liczne otwory nakrywajace otwo¬ ry przewezonych kanalów, zas urzadzenie odpo¬ wietrzajace jest podlaczone do sieci kanalów, przez co moze ono odprowadzac powietrze i inne gazy z wnek formy poprzez siec kanalów i prze¬ wezone kanaly. Urzadzenie odpowietrzajace moze takze odprowadzac powietrze i inne gazy z ko¬ mory cylindra zespolu wtryskowego poprzez siec kanalów, kanaly przewezone, wneki, otwory w for¬ mie i otwory w plycie koncowej.Przedmiot wynalazku zostanie dokladniej objas¬ niony na przykladach wykonania przedstawionych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia drugi wariant wykonania urzadzenia wedlug wynalazku w przekroju, fig. 2* — pierwszy wariant wykona¬ nia urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 3 —- urza¬ dzenie podobne do pokazanego na fig. 2 ale z in¬ nym rozwiazaniem ukladu odpowietrzania, fig. 4 — trzeci wariant urzadzenia .wedlug wynalazku z jeszcze innym przykladem rozwiazania ukladu od¬ powietrzania, fig. 5 — plyte koncowa z fig. 4 w widoku w kierunku' strzalek x na linii podzialu pomiedzy plyta koncowa a forma, fig. 6 — ele¬ ment^ zamykajacy do ukladu odpowietrzania z przykladu wykonania z fig. 1, fig. 7 — inne roz¬ wiazanie zamkniecia ukladu odpowietrzania urza¬ dzenia wedlug przykladu z fig. 1, fig. 8 — jeszcze inne rozwiazanie zamkniecia ukladu odpowietrza¬ nia, fig. 9 — element uszczelniajacy urzadzenia odpowietrzajacego w przekroju, fig. 10 — jeszcze inny przyklad wykonania urzadzenia odpowietrza¬ jacego, fig. 11 —- uszczelke pomiedzy plytami for¬ my w stanie niescisnietym, a fig. 12 — uszczelke z fig. 11 w stanie scisnietym.Urzadzenie do formowania przetlocznego we¬ dlug wynalazku sklada sie z zespolu wtryskowego 20 i formy 22.Zespól wtryskowy 20 ma pozbawiony dna cylin¬ der 24, w którego komorze 28 umieszczony jest ruchomy osiowo tlok 26. Elastomeryczne tworzy¬ wo 30,. umieszczone w komorze 28, jest wypycha-, ne z niej przez tlok 26. Do otwartego konca cy¬ lindra 24 przymocowana jest wielootworowa plyta koncowa 32 z materialu izolujacego cieplnie. Na plycie koncowej 32 z otworami 34 naprzeciwko tworzywa elastomerycznego jest przymocowana elastyczna metalowa plyta 36 z otworami wspól¬ osiowymi z otworami 34 plyty 32.Forma 22 ma plyte podstawy 38, na której umieszczona jest plyta wnekowa 40, oraz plyte pokrywy 42 umieszczona na plycie wnekowej 40.Plyty 38, 40 i 42 moga byc przykladowo umiesz¬ czone na podporze 44 wyposazonej w elementy umozliwiajace przemieszczanie formy do i od ze¬ spolu wtryskowego 20. Oczywiscie zespól wtrys¬ kowy 20 moze byc wyposazony w elementy (nie ^pokazane) dó poruszania cylindra 24 do i od for¬ my 22. W takim przypadku podpora 44 jest nie¬ ruchoma. Plyta wnekowa 40 z fig. 1 ma kilka wnek 46 usytuowanych zgodnie z otworami 48 w plycie pokrywy 42. Otwory 48 sa wspólosiowe z otworami 34 w plycie koncowej 32 zespolu wtrys¬ kowego 20.Pomiedzy plytami 44, 38, 40 i 42 formy 22 u- i mieszczone sa korzystnie trzy uszczelki dystansu- jace 50, które najlepiej widac na fig. 11 i 12.Kazda uszczelka dystansujaca 50, jezeli nie jest :::scisnieta przez przeciwlegle plyty formy, np. ply¬ ty 38 i 40 (fig. 11), ma w przekroju ksztalt owal¬ ny lub kolowy, o wymiarach wystarczajacych do odsuniecia plyt 38 i 40 od siebie na ich linii po¬ dzialu 52. Jednak gdy plyty 38 i 40 sa docisniete do siebie, jak to ma miejsce wówczas, gdy zespól wtryskowy 20 i forma 22 sa osiowo docisniete do siebie przed wtryskiem tworzywa elastomerycz- nego z cylindra 24 do wnek 46 formy, wtedy usz¬ czelka dystansujaca 50 jest wystarczajaco scisnie¬ ta, tak ze nie utrudnia ruchu plyt 38 i 40 (lub 40 i 42 itd.) do zetkniecia ze soba, natomiast za¬ pewnia uszczelnienie linii podzialu 52 pomiedzy tymi plytami (fig. 12). Korzystnie przynajmniej jedna plyta kazdej pary plyt rozlacznych, uszczel¬ nianych za pomoca uszczelki'dystansujacej 50, ma pierscieniowy kanal 54, zwykle o przekroju trój¬ katnym, wystarczajacy na pomieszczenie w nim scisnietej uszczelki 50, jak pokazano na fig. 1&.Cylinder 24 na swym otwartym koncu ma piers¬ cieniowy rowek 58, w którym umieszczony jest (fig. 1 i 9) elastomeryczny, pierscieniowy element uszczelniajacy 60, którego pierscieniowe odsadze¬ nie 62 jest umieszczone w pierscieniowym rowku 58 cylindra 24. Element uszczelniajacy 60 ma po¬ nadto stopke 64,,która jest scisliwa osiowo i od¬ ksztalcania promieniowo na zewnatrz z pierwsze¬ go polozenia do drugiego polozenia, kiedy zespól wtryskowy 20 i forma 22 sa doprowadzane do styku z soba.Zespól wtryskowy 20 ma urzadzenie odpowie¬ trzajace 66, sluzace do usuwania niepozadanego gazu, np. powietrza, z wnek 46 formy przed na¬ pelnieniem ich tworzywem elastomerycznym 30 z komory 28. Urzadzenie to sklada sie z wielu polaczonych ze soba przewodów, które na jednym 10 15 20 25 30 35 40 45 50 60107 516 koncu sa polaczone z urzadzeniem wytwarzajacym podcisnienie, np. z pompa 68, a na drugim koncu sa polaczone z wnetrzem komory wtryskowej 28, z kazdym z otworów 48 w plycie pokrywy 42 i z kazda z wnek 46 formy 22.Urzadzenie odpowietrzajace 66 zawiera pierwsza pare wzajemnie prostopadlych przewodów 70 i 72 wykonanych w otwartym koncu cylindra 24, oraz majacy kierunek boczny przewód 74 wykonany w plycie koncowej 32 pomiedzy np. izolujaca cie¬ plnie czescia plyty a metalowa plyta 36. Urzadze¬ nie odpowietrzajace 66 zawiera ponadto przebie¬ gajacy osiowo kanal 76, zwrócony do góry i po¬ laczony bezposrednio z wnetrzem komory wtry¬ skowej 28.Kanal 76 jest zakryty elastyczna pokrywa 78, najlepiej pokazana na fig. 6. Pokrywa ma pierw¬ sza czesc, która jest przymocowana do metalowej plyty 36, np. za pomoca kolka 80, oraz druga czesc 82, która jest wsparta z odstepem nad kana¬ lem 76. Czlon 78 moze uginac sie do dolu aby calkowicie zakryc i uszczelnic kanal 76 pod nacis¬ kiem tworzywa elastomerycznego zawartego w ko¬ morze wtryskowej 28. Jednakze w swym poloze¬ niu spoczynkowym czlon 78 jest usytuowany nie¬ co nad kanalem 76, gdy kanal ten jest wykorzy¬ stywany do usuwania powietrza z wnek 46 formy i z komory wtryskowej 28 za pomoca urzadzenia wytwarzajacego podcisnienie 68. Urzadzenie wy¬ twarzajace podcisnienie 68 moze miec postac pom¬ py sluzacej do wtryskiwania gazu, np. dwutlenku wegla, w polaczone z soba wneki 46 i w komore wtryskowa 28, aby pomóc tworzywu elastomerycz- nemu w pochlonieciu gazu, na przyklad powietrza, zamknietego w tych wnekach i w komorze wtry¬ skowej, w celu unikniecia koniecznosci usuwania takiego zamknietego plynu. Dwutlenek wegla jest latwo pochlaniany przea gumowe tworzywo ela¬ stomeryczne.Podczas dzialania urzadzenia przedstawionego na fig. 1 zespól wtryskowy 20 i forme 22 mozna zbli¬ zac do siebie tak blisko, ze górna powierzchnia plyty pokrywy 42 formy 22 styka sie z elemen¬ tem uszczelniajacym 60 i powoduje niewielkie od¬ ksztalcenie tego elementu do stanu pokazanego na fig. 9. Po odksztalceniu elementu uszczelniajacego 60 mozna uwazac, ze cylinder 24 i forma 22 sa skutecznie uszczelnione pneumatycznie wzgledem siebie. Mozna wtedy wlaczyc urzadzenie wytwa¬ rzajace podcisnienie 68, dla wytworzenia przynaj¬ mniej czesciowej prózni we wnekach formy 46 i w komorze wtryskowej 28 w celu zapoczatko¬ wania usuwania plynu z tych wnek i z komory wtryskowej.W okresie usuwania plynu z wnek i z komory wtryskowej czesc 82 (fig. 6) czlonu 78 pozostaje w odstepie od kanalu 76 ukladu przewodów urza¬ dzenia odpowietrzajacego 66 umozliwiajac usuwa¬ nie plynu. Jednakze przy koncu okresu usuwania pneumatycznego, tlok 26 zespolu wtryskowego 20 dociska* tworzywo elastomeryczne' 30 do wielootwo- rowej plyty koncowej 32 i przetlacza przynajmniej czesc tego tworzywa Tzez otwory 34 do otworów 48 i do wnek 46. Zageszczone wstepnie tworzywo 30 naciska element 78 w kierunku do kanalu 76.Kiedy element 78 zetknie sie z czescia plyty kon¬ cowej 32 otaczajaca kanal 76, wówczas zamyka ten kanal, dzieki czemu tworzywo elastomeryczne 30 nie moze .wejsc w kanal 76. 5 Oczywiscie przynajmniej poczatkowo, kiedy we wnekach 46 i w komorze wtryskowej 28 panuje podcisnienie, forma 22 nie musi byc dociskana scisle do plyty koncowej 32 zespolu ^wtryskowego 20. Zapewniony musi byc jedynie wystarczajacy 10 styk plyty pokrywy 42 z elementem uszczelniaja¬ cym 60, aby element ten uszczelnial wnetrze ko¬ mory wtryskowej 28 i wneki 46 wzgledem atmo¬ sfery. Oczywiscie po rozpoczeciu wtrysku forma - 22 i plyta koncowa 32 musza byc dokladnie do- 15 cisniete do siebie z odksztalceniem uszczelki dys¬ tansujacej 50 (fig. 11 i 12), a plyty 38, 40 i 42 formy musza równiez dokladnie przylegac do siebie.Zamiast elementu 78, przyporzadkowanego ka- 20 nalowi odpowietrzajacemu 76 (fig. 7), do uszczel¬ nienia kanalu 76 wzgledem tworzywa elastomery¬ cznego mozna zastosowac "zawór 90, który moze byc zmieszczony czesciowo w kanale 76 plyty kon¬ cowej 32. Zawór 90 ma grzybek 92 o ksztalcie 25 kolowym przymocowany do drazka 94, ruchomego osiowo w kanale 76. Na przeciwnym koncu draz¬ ka 94 znajduje sie nakretka 96, która jest rucho¬ ma osiowo wraz z koncowa czescia drazka 94 w wycieciu 98 wykonanym w plycie koncowej 32. 30 Pomiedzy nakretka 96 a grzybkiem 92 zaworu 90 umieszczona jest sprezyna srubowa 100, która jednym koncem naciska na przewezenie 102 w górnej czesci wglebienia 98 lub w dolnej czesci kanalu odpowietrzajacego 76, a swym drugim kon- 35 cem naciska na grzybek 92. Na skutek tego spre¬ zyna 100 spycha grzybek 92 zaworu 90 do góry tak, ze umozliwia polaczenie kanalów 74 i 76 z wnetrzem komory wtryskowej 28, przy czym na^ kretka 96 dziala jako zderzak ograniczajacy ruch 40 grzybka 92 do góry. Z drugiej strony, kiedy two¬ rzywo elastomeryczne w komorze wtryskowej 28 jest tloczone do dolu na grzybek 92 zaworu 90, wówczas grzybek ten styka sie z górna czescia kanalu odpowietrzajacego 76 i uszczelnia ten ka- 45 nal, uniemozliwiajac wejscie tworzywa elastome¬ rycznego.Na fig. 2 przedstawiono zespól wtryskowy do formowania przetlocznego oznaczony ogólnie jako 200. Zespól wtryskowy 200 przedstawiono we 50 wspólpracy z forma 22.Zespól wtryskowy 200 ma cylinder i tlok (nie pokazane), .które sa polaczone z komora przejscio¬ wa 202 za r3osrednictwem zwezonego kanalu 204.Komora przejsciowa 202 ma cylindryczna komore 55 206, w której umieszczona jest ruchoma osiowo, wielootworowa plyta koncowa 32. W przykladzie z fig. 2 plyta koncowa 32 jest wyposazona w gór¬ na, wielootworowa plyte metalowa 36 z cylindry¬ cznym lub pierscieniowym kolnierzem 37, który 60 sluzy do uszczelnienia plyty koncowej 32 wzgle¬ dem komory przejsciowej 202 w okresie, kiedy wneki formy sa napelniane tworzywem elastome- rycznym 30 zawartym w komorze 206 komory przejsciowej 202. «5 Mozliwe sa rózne rozwiazania zamocowania7: 107 514 * plyty koncowej 32 w komorze 206, przykladowo plyta koncowa 32 moze byc zamontowana w spo¬ sób cierny.Zespól wtryskowy 200 a zwlaszcza komora przej¬ sciowa 202, wyposazone sa w urzadzenia odpo- 5 wietrzajace 208. Urzadzenie odpowietrzajace 208 ma pare ', wzajemnie prostopadlych kanalów 210 i 212, Kanal 210 konczy sie^.w otwartej czesci kon¬ cowej zwróconej do plyty pokrywy 42 formy. Ka¬ nal 212 jest z jednego konca polaczony z kanalem io 210, a' jego drugi koniec jest polaczony z ruro¬ wym elementem 214, który z kolei jest polaczony z urzadzeniem Wytwarzajacym podcisnienie, na przyklad takim jest urzadzenie 68 wytwarzajace, podcisnienie z fig,1. 15 Podczas dzialania urzadzenia wedlug przykladu wykonania z fig. 2, forma 22 i zespól wtryskowy 200 sa poruszane wzgladem siebie tak, ze element uszczelniajacy-60 przymocowany do komory przej¬ sciowej 202 w sposób podobny jak element 20 uszczelniajacy 60 z fig. 1, styka sie z górna po¬ wierzchnia plyty pokrywy 42 tak, aby utworzyc plynoszczelny uklad przestrzenny, a którym ko¬ mora 206 jest polaczona z wnekami 46 formy po¬ przez otwory 48 i otwory 34 w plycie koncowej 25 32. Taki stan poczatkowego styku elementu usz¬ czelniajacego 60 z plyta pokrywy 42 przedsta¬ wiony jest na fig. 2. W tym stanie pierscieniowe uszczelki dystansujace 50 umieszczone pomiedzy plytami formy 38, 40 i 42 poczatkowo nieznacznie 30 dystansuja plyty formy wzgledem siebie, tak ze pomiedzy nimi istnieje poziomy przeswit. Element uszczelniajacy 60 ma taki wymiar osiowy, ze utrzy¬ muje plyte koncowa 32 w niewielkim odstepie od plyty pokrywy 42, tak ze i pomiedzy nimi rów- 35 niez istnieje niewielki poziomy przeswit.Urzadzenie odpowietrzajace 208 jest polaczone z przestrzenia dzielaca 211 (lub linia podzialu) po¬ miedzy plyta pokrywy 42 a plyta koncowa 32, oraz z wnekami 46 formy poprzez otwory 48, jak 40 równiez z wnetrzem komory 206 poprzez otwory 34 w plycie koncowej 32. Urzadzenie odpowietrzajace 208 sluzy do usuniecia niepozadanych gazów, na przyklad powietrza, z przestrzennego ukladu pola¬ czonych ze soba wnek formy, przeswitów na li- *5 niach podzialu plyt formy i komory 206. Po usu¬ nieciu niepozadanego gazu z tego przestrzennego ukladu forme 22 i zespól wtryskowy 200 mozna docisnac do siebie tak, ze forma 22 wciska plyte koncowa 32 do wnetrza komory 206, aby docisnac 50 tworzywo elastomeryczne 30 znajdujace sie nad plyta koncowa 32. Scisniecie tworzywa elastome- rycznego 30 powoduje odksztalcenie elementu uszczelniajacego 60 i uszczelek- dystansujacych 50.Wszystkie plyty formy opieraja sie szczelnie o 55 siebie, tak ze forma - 22 opiera sie szczelnie o plyte koncowa 32. Nastepnie zostaje uruchomiony tlok (nie pokazany), który powoduje przetloczenie tworzywa elastomerycznego 30 poprzez otwory 34 w plycie koncowej do otworów 48 w formie, aby 60 napelnic wneki 46 formy. Wneki 46 mozna zatem napelnic tworzywem elastomerycznym bez zakló¬ cen powodowanych przez niepozadane gazy, które wystepowalyby przy braku urzadzenia odpowie¬ trzajacego 208. , 65- Na iig. 3 przedstawiono przyklad wykonania odmienny niz na fig. 2. Róznica pomiedzy tymi dwoma przykladami wykonania jest taka, ze przed¬ stawione na fig. 3 urzadzenie odpowietrzajace 308 umieszczone jest w formie 22 a nie w zespole wtryskowym 200. Urzadzenie odpowietrzajace 308 ma pare wzajemnie prostopadlych kanalów 310 i 312, które sa wykonane w plycie podstawy 38 formy 22. Kanal 312 jest polaczony na jednym koncu z linia podzialu 52 pomiedzy plyta podsta¬ wy 38 a plyta wnekowa 40. Z drugiej strony ka¬ nal 310 polaczony jest jednym koncem z kana¬ lem 312, a jego drugi koniec jest polaczony z ru¬ rowym elementem 314, który jest polaczony z u- rzadzeniem wytwarzajacym podcisnienie, na przy¬ klad takim jak urzadzenia wytwarzajace podcis¬ nienie 68 pokazane na fig. 1.Urzadzenie odpowietrzajace 308 zawiera ponadto pionowy kanal 316, przebiegajacy calkowicie po¬ przez plyte wnekowa 40 i pionowy kanal 318 wy¬ konany w plycie pokrywy 42. Kanaly 316 i 318 lacza sie wspólosiowo z soba i z kanalem 312.Kanal 318 jest ponadto polaczony z linia podzialu 320 pomiedzy forma 22 a komora przejsciowa 202, oraz z pozioma przestrzenia dzielaca 322 pomiedzy plyta koncowa 32 a plyta pokrywy 42. Urzadzenie odpowietrzajace 308 z fig. 3 jest zatem w sposób podobny jak urzadzenie odpowietrzajace 208 z fig. 2 polaczone równoczesnie z wnetrzem komory 206 poprzez otwory 34 w plycie koncowej 32, oraz z wnekami 46 formy poprzez otwory 48. Ponadto urzadzenie odpowietrzajace 308 jest równiez po¬ laczone ze wszystkimi liniami podzialu pomiedzy poszczególnymi plytami formy i pomiedzy forma 22 a komora przejsciowa 202, aby umozliwic usu¬ wanie niepozadanych gazów z calego uszczelnione¬ go obwodu przestrzennego w sposób opisany dla przykladu wykonania z fig.2. v W przykladzie wykonania przedstawionym na fig. 10 urzadzenie odpowietrzajace 208 jest wyko¬ nane w komorze przejsciowej 202 tak jak to opi¬ sano dla urzadzenia odpowietrzajacego 208 dla przykladu wykonania z fig. 2. Jednakze urzadze¬ nie odpowietrzajace 208 z fig. 10 zawiera ponadto pare wspólosiowych kanalów 414 i 416, które sa wykonane odpowiednio w plycie pokrywy 42 i w plycie wnekowej 40 formy 22. Te dodatkowe ka- jialy 414 i 416 w plytach formy zwiekszaja wy¬ dajnosc urzadzenia odpowietrzajacego 208 dzieki polaczeniu z liniami podzialu 52 pomiedzy poszcze¬ gólnymi plytami formy, w celu zoptymalizowania usuwania niepozadanych gazów równiez z prze¬ switów^ pomiedzy plytami formy. x Kiedy zespól wtryskowy 200 i forma 22 sa do¬ prowadzone calkowicie do styku ze soba, tak ze wszystkie przeswity linii podzialowych 52 sa za¬ mkniete, wówczas urzadzenie odpowietrzajace 208 zostaje równiez zamkniete, w szczególnosci przy koncu kanalu 416, który jest polaczony z linia po¬ dzialowa 52 pomiedzy plyta podstawy 38 a plyta wnekowa 40. Podobnie jak w przykladach wyko¬ nania przedstawionych na fig. 2 j. 3, usuwanie niepozadanych gazów * z obwodu - przestrzennego . utworzonego przez polaczone z soba wneki 46 for¬ my i wnetrze komory wtryskowej 206 nastepuje9 107 516 10 natychmiast po zetknieciu plyty pokrywy 42 z elementem uszczelniajacym 60, tak aby obwód przestrzenny byl uszczelniony wzgledem zewnetrz¬ nej czesci ukladu. Usuwanie gazu moze trwac nadal nawet podczas okresu, w którym rozpoczyna sie wtlaczanie tworzywa elastomerycznego 30 do wnek 46. Kiedy forma 22 jest szczelnie zamknieta z zespolem wtryskowym 200, wówczas plyta kon- co.wa 32 jest wtlaczana do wewnatrz komory 206, powodujac sciskanie tworzywa elastomerycznego 30.Przyklad wykonania urzadzenia odpowietrzaja¬ cego przedstawiony na fig. 4 moze byc stosowany w polaczeniu z zespolem wtryskowym 20 pokaza¬ nym na fig. 1, gdzie plyta koncowa 32 jest nieru¬ chomo przymocowana do cylindra 24, albo tez al¬ ternatywnie w polaczeniu z zespolem wtrysko¬ wym 200 z fig. 2, gdzie plyta koncowa 32 jest umieszczona ruchomo w komorze 206.W przykladzie wykonania przedstawionym na fig. 4 urzadzenie odpowietrzajace 500 zawiera glówny kanal 502 przebiegajacy w bok plyty kon¬ cowej 302 pomiedzy jej czescia izolujaca cieplnie a metalowa plyta 36. Drugi kanal 504 przebiegaja¬ cy prostopadle do pierwszego kanalu 502 i pola¬ czony z nim przebiega osiowo przez plyte konco¬ wa 32 i konczy sie otwarta czescia 506 o zwiek¬ szonej srednicy. Czesc 506 jest wykonana w dnie 32 (fig. 5) plyty koncowej S2 i jest polaczona z podluznym, waskim rowkiem 508 wykonanym w dnie 32 plyty koncowej 32. Ten podluzny rowek 508 jest polaczony z przewezonym kanalem 510, którego maksymalna srednica nie jest wieksza niz 0,5 mm. Przewezony kanal 510 przebiega pionowo w plycie pokrywy 42 formy 22 i jest polaczony z jedna wneka formy 46. Czesc koncowa 509 po¬ dluznego rowka 508, która jest polaczona z prze¬ wezonym kanalem 510, wykonana jest jako nie¬ przelotowa w plycie koncowej 32, a zatem nie przechodzi calkowicie przez te plyte. Dla porów¬ nania usytuowania katowe róznych kanalów urza¬ dzenia odpowietrzajacego przedstawiono ogólnie na fig. 5.Podczas dzialania urzadzenia odpowietrzajacego 500 z fig. 4 kanal 502, który jest polaczony z urza¬ dzeniem wytwarzajacym podcisnienie, moze byc uzyty do wytwarzania podcisnienia równoczesnie we wnekach 46 formy i we wnetrzu zespolu wtry¬ skowego, zawierajacego tworzywo elastomeryczne 30, przy czym "polaczenie nastepuje poprzez otwo¬ ry 48 i otwory 34. Pod wplywem podcisnienia niepozadane gazy, na rzyklad powietrze, sa usu¬ wane z wnek formy 46 i z komory wtryskowej przez przewezony kanal 510, podluzny rowek 508, pionowy "kanal 504 i kanal glówny 502.Jezeli jednoczesnie z usuwaniem powietrza na¬ stepuje wtrysk, wówczas niewielka ilosc tworzy¬ wa elastomerycznego 30 moze byc wciagnieta przez przewezony kanal 510 i czesciowo w podluzny rowek 508, przy czym podczas wulkanizacji two¬ rzywa we wnekach formy 46 nastepuje równiez wulkanizacja tworzywa wciagnietego w rowek 508* Przy oddzielaniu formy od zespolu wtryskowego utwardzona pzesc tworzywa elastomerycznego wciagnietego w podluzny rowek 508 jest latwo usuwana recznie lub mechanicznie. Dzieki szcze¬ gólnie malym wymiarom rowka 508 i przewezone¬ go kanalu 510 na przyklad o szerokosci rzedu 0,5 mm, tworzywo elastomeryczne nie jest wcia¬ gane w pionowy kanal 504 oraz w przebiegajacy w bok kanal 502. Aby jednak uzyskac calkowita pewnosc, ze tworzywo elastomeryczne nie bedzie wciagane w rózne kanaly urzadzenia odpowietrza¬ jacego w zadnym z tych przykladów wykonania, kazdy z tych przykladów wykonania mozna wy¬ posazyc w urzadzenie przedstawione na fig. 8.Jak przedstawiono na fig. 8 plyta koncowa 32 ma urzadzenie odpowietrzajace 600, które prze¬ biega w kierunku bocznym i jest polaczone z po¬ wiekszonym wglebieniem 602 w tej powierzchni czolowej plyty koncowej, która styka sie z plyta pokrywy 604 formy wielownekowej. We wglebie¬ niu 602 umieszczona jest wkladka 608, której gór¬ ny otwór 608 jest polaczony z urzadzeniem odpo¬ wietrzajacym 600. Wkladka 606 ma wewnetrzna komore, w której umieszczony jest cylindryczny porowaty element metalowy 610. Komora wkladki jest wspólosiowa z elementem 612 umieszczonym w plycie pokrywy 602 i ma pionowy, bardzo wa- , ski kanal 614, przez który moze przechodzic plym Porowaty element metalowy 610 umozliwia prze¬ chodzenie plynu pneumatycznego, na przyklad po¬ wietrza itp., do góry przez ten element do urza¬ dzenia odpowietrzajacego 600 i na zewnatrz urza¬ dzenia. Dzieki malej szerokosci kanalu pionowego 614 i dzieki zastosowaniu porowatego elementu metalowego 610 tworzywo elastomeryczne zawarte w odpowiedniej wnece formy nie moze byc wcia¬ gane do góry przez wkladke 606 do urzadzenia odpowietrzajacego 600.^ # Wkladka 606 moze miec oczywiscie inne male otwory, przykladowo o wielkosci otworu 614, aby uniknac koniecznosci stosowania porowatego ele¬ mentu 610.Dzieki zastosowaniu urzadzenia odpowietrzajace¬ go wedlug wynalazku, w róznych przykladach wy¬ konania usuwanie niepozadanych gazów moze od¬ bywac sie równoczesnie z napelnianiem wnek formy tworzywa elastomerycznego. Dzieki, temu w okresie tuz przed wtryskiwaniem tworzywa elastomerycznego we wneki formy, w calym ob-; wodzie przestrzennym polaczonych ze soba wnek formy i komory wtryskowej moze byc wytwarza¬ na czesciowa próznia, aby rozpoczac usuwanie nie-; pozadanych plynów. Nastepnie, kiedy wolna prze¬ strzen we wnekach i w komorze wtryskowej jest wypelniona dostarczonym tworzywem elastomery- cznym, podcisnienie wzrasta (na skutek zmniej¬ szenia wolnej przestrzeni), co zapewnia usuniecie wszelkich niepozadanych plynów.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do formowania przetlocznego, za-' wierajace zespól wtryskowy z otwartym na kon¬ cu cylindrem, w którym jest umieszczone tworzy¬ wo elastomeryczne, usytuowany ruchomo w ko¬ lo u 20 25 30 35 40 45 Dd 55 6011 1#7 516 ' M morze cylindra. tlok sluzacy do sprezania tworzy¬ wa i wytlaczania go z komory cylindra, przy czym do otwartego konca cylindra jest przymocowana, wieloobrotowa plyta koncowa, a ponadto zawiera¬ jace wielownekowa forme, której wneki wspól- 5 pracujace z otworami sa usytuowane na jednej linii z odpowiadajacymi otworami plyty koncowej, oraz mechanizm do poruszania zespolu wtrysko¬ wego i formy wzgledem siebie dla polaczenia for¬ my z plyta koncowa, tak ze odpowiednie otwory 10 komunikuja sie ze soba, znamienne tym, ze dla jednoczesnego odprowadzania powietrza zamknie¬ tego w cylindrze (24) i wnekach (46) formy (22j) przygotowanej do napelniania wnek (46) tworzy¬ wem elastomerycznym (30) z cylindra (24), urza- i» dzenie posiada element uszczelniajacy (60) umiesz¬ czony pomiedzy zespolem wtryskowym (20) a for¬ ma (22) dla pneumatycznego uszczelniania zespolu wtryskowego (20) i formy (22) wzgledem siebie, gdy forma (22) i zespól wtryskowy (20) znajduja * sie w bliskim kontakcie, przy czym ten element uszczelniajacy (60) otacza przestrzen dzielaca (211), (322) pomiedzy plyta koncowa (32) a forma (22), zas do przestrzeni dzielacej (211), (322) jest do¬ prowadzone urzadzenie odpowietrzajace (208) za » pomoca kanalów (210, 212), (310, 312, 316, 318), przez które to kanaly urzadzenie odpowietrzajace (208) odprowadza powietrze z* komory cylindra (24) zespolu wtryskowego (20) poprzez otwory (34) i równoczesnie powietrze z wnek (46) poprzez *• otwory (48). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tyto, ze ma forme (22) zawierajaca wiele rozlacznych plyt (40, 42), które wspólnie wyznaczaja wneki (46) oraz nakrywaja pierscieniowe elementy elastome- *¦: ryczne, umieszczone pomiedzy rozlacznymi plytami (40, 42) na zewnatrz wnek (46), przy czyin ele¬ menty elastomeryczne sa umieszczone pomiedzy przynajmniej jedna para sasiednich. plyt rozlacz¬ nych (40, 42) i stanowia uszczelki dystansujace 40 (50), które w stanie niescisnietym powoduja roz¬ stawienie wzgledem siebie plyt kazdej pary roz¬ lacznych plyt (40, 42), zas w stanie scisnietym pozwalaja na mocne docisniecie do siebie tych plyt i uszczelnienie przestrzeni dzielacych (211, « 322) pomiedzy plytami dla zapobiegniecia wycie¬ kowi tworzywa elastomerycznego (30), a ponadto iorma (22) zawiera równiez kanal (312, 316, 318), <414, 416) utworzony w przynajmniej jednej z roz¬ lacznych plyt (40, 42) i komunikujacy sie z przy- •• najmniej jedna przestrzenia dzielaca (211, 322) pomiedzy, przynajmniej jedna para sasiednich plyt rozlacznych (40, 42), gdzie sa umieszczone uszczelki dystansujace (50), przy czym kanal (312, 316, 318), (414, 416) komunikuje sie z kazda przestrzenia li dzielaca (211, 322) w punkcie oddalonym od wneki (46), lecz wewnetrznie wzgledem uszczelek dystan¬ sujacych (50), oraz komunikuje sie takze z urza¬ dzeniem odpowietrzajacym (208), przez co urza¬ dzenie odpowietrzajace (208) moze odprowadzac •• powietrze z wnek (46) poprzez kazda przestrzen dzielaca (211, 122), kanal (312, 316, 318), (414, 416) i poprzez otwory (48). • - - & Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ^e ma kanal (312, 318, 318), (414, 416) utworzony a w rozlacznych plytach (40, 42) formy (22) komuni¬ kujacy sie z przestrzenia dzielaca (211), (322) po¬ miedzy zespolem wtryskowym (20) a forma (22). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze urzadzenie odpowietrzajace (208) komunikuje sie z przestrzenia dzielaca (322) pomiedzy plyta koncowa (32) a forma (22) poprzez kanal (312, 316, 318), utworzony w rozlacznych plytach (40, * 42) formy (22). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze ma element odpowietrzajacy (208). komuniku¬ jacy sie z przestrzenia dzielaca (211) pomiedzy plyta koncowa (32) a forma (22) za pomoca kana¬ lu (212), utworzonego w zespole wtryskowym (20) i poprzez przestrzen dzielaca (211) z kanalem (414, 416), utworzonym w rozlacznych plytach (40, 42) formy (22). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze ma forme (22) zawierajaca przynajmniej trzy pary rozlacznych plyt (40, 42), przy czym elemen¬ ty elastomeryczne umieszczone pomiedzy przynaj¬ mniej dwiema parami sasiadujacych ze soba roz¬ lacznych plyt (40, 42) stanowia uszczelki dystan¬ sujace (50), zas kanal (312, 316, 318), (414, 416) utworzony w rozlacznych plytach (40, 42) formy (22) komunikuje sie z kazda przestrzenia dzielaca, gdzie umieszczone sa uszczelki dystansujace (50). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze przynajmniej jedna z rozlacznych plyt (40, 42) formy (22) posiada wypukle obszary/ otaczajace blisko kazde wglebienie (46) i przystosowane do stykania sie z powierzchnia sasiedniej jednej z rozlacznych plyt (40, 42) formy (22), gdy plyty te sa mocno sciskane razem, przy czym wykon¬ czenie powierzchni tych obszarów wypuklych po¬ zwala podczas styku na przeplyw gazó\v pomiedzy obszarami wypuklymi a powierzchnia sasiedniej plyty rozlacznej, ale nie pozwala na przeplyw tworzywa elastomerycznego (30), zas kanal (312, 316, 318) utworzony w rozlacznych plytach (40, 42) formy (22) komunikuje sie z przestrzenia dzielaca pomiedzy kazda plyta, posiadajaca tego rodzaju obszary wypukle, a sasiednia jedna z plyt rozla¬ cznych (40, 42) formy (22), przez co urzadzenie odpowietrzajace (208) pozostaje w kontakcie pneu¬ matycznym z wnekami (46), dopóki rozlaczne ply¬ ty (40, 42) formy (22) sa mocrfó sciskane razem podczas wypelniania wnek (46). 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym, ze wykonczenie powierzchni zawiera wyszlifowa- ne oznakowania, ukierunkowane zasadniczo pro¬ mieniowo wzgledem kazdej wneki (46) i majaca okolo 0,25 do 0,51 mikrona glebokosci. 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze element uszczelniajacy (60) zawiera pierscie- mieniowo wzgledem kazdej wneki (46) i majace osiowa wieksza niz grubosc plyty koncowej (32), przy czym ten pierscieniowy element elastome- ryczny jesj tak zamocowany do zespolu wtrysko¬ wego (20), ze Otacza wokól plyte koncowa (32), przez co styka sie on z forma (22) zanim forma ta zetknie sie z plyta koncowa (32). 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 9„ znamienne tym, ze pierscieniowy element elastomeryczny posiada pierscieniowe odsadzenie (62), zamocowane do ze-IW 1* ^polu wtryskowego (20), oraz stopke (64) stano¬ wiaca calosc z pierscieniowym odsadzeniem (62), przy czym stopka (64) jest odchylona ukosnie na zewnatrz i jest odksztalcalna osiowo i promienio¬ wo na zewnatrz. * • 5 11. Urzadzenie do formowania przetlocznego za¬ bierajace zespól wtryskowy z otwartym na koncu ¦cylindrem, w którym jest umieszczone tworzywo -elastomeryczne, usytuowany ruchomo w komorze cylindra tlok sluzacy do sprezania tworzywa i W wytlaczania go z komory cylindra ,przy czym do otwartego konca cylindra jest przymocowana wie- .-* lootworowa plyta koncowa, a ponadto zawierajace wielownekowa forme, której wneki wspólpracuja¬ ce z otworami sa usytuowane na jednej linii z 15 odpowiadajacymi otworami plyty koncowej, oraz mechanizm do poruszania zespolu wtryskowego i lormy wzgledem siebie dla polaczenia formy z plyta koncowa, tak ze odpowiednie otwory komu¬ nikuja sie ze soba, znamienne tym, ze dla jedna-. 20 -czesnego^ odprowadzania powietrza zamknietego w ^komorze (28) cylindra ($4) i wnekach (46) formy (22), przygotowanej do napelniania wnek (46) two- Tzywem elastomerycznym (30) z komory (2*8) cy¬ lindra (24), urzadzenie posiada element uszczel- 25 niajacy (60), umieszczony pomiedzy zespolem wtry¬ skowym (20) a forma (22) dla pneumatycznego uszczelnienia zespolu wtryskowego (20) i formy (22) wzgledem siebie, gdy forma (22) i zespól wtry¬ skowy (20) znajduje sie w bliskim kontakcie, 36 przy czym element uszczelniajacy' (60) otacza przestrzen dzielaca (211), (322) pomiedzy forma (22) f a plyta koncowa (32) zespolu wtryskowego !20), zas do wnetrza cylindra (24) jest przylaczone urzadze¬ nie odpowietrzajace (66) za pomoca kanalu (70, 35 72, 74, 76), utworzonego w zespole wtryskowym (20) I posiadajacego jeden koniec otwarty do wne¬ trza cylindra (24), przez co urzadzenie odpowie¬ trzajace (66) komunikuje sie z komora (28) cylin¬ dra (24) za pomoca kanalu (70, 72, 74, 76), a z 40 wnekami (46) formy (22) za pomoca kanalu (70, 72, 74, 76), cylindra (24), otworów <34) w plycie kon¬ cowej (32), przestrzeni dzielacej (211), (322) pomie¬ dzy plyta koncowa (32) a forma (22) oraz otwo¬ rów (48) w formie (22), przy czym przy koncu ka- 45 nalu (70, 72, 74, 76), otwartym do wnetrza cylin¬ dra (24) znajduje sie zawór (78, 90), przystosowa¬ ny do zatykania tego konca kanalu pod naporem tworzywa elastomerycznego ,(30) w komorze (28) cylindra (24) dla zapobiegania przedostawaniu sie 50 tego tworzywa do kanalu (70, 72, 74, 76); 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 11, znamienne tym, ze plyta koncowa (32) jest. na stale zamocowana do cylindra (24), zas kanal (70, 72, 74, 76) zawiera czesc (7^, 76) utworzona w plycie koncowej (32) 55 oraz czesc (70, 72) utworzona w scianie cylindra /<24).. . 13. Urzadzenie wedlug zastrz. ,4,2, znamienne tym, ze zawór (78, 90) zawiera elastyczna pokrywe (78), zamocowana jednym koncem do plyty koncowej 60 <32,), a jej przeciwlegly koniec (82) jest usytuowa¬ ny wysiegnikowo nad koncem kanalu (70, 72,. 74, 76), otwartym do wnetrza cylindra (24). 14. Urzadzenie wedlug zastrz. 11, znamienne tym, ze zawór (78, 90) zawiera drazek (94), utrzymywa- 85 14 nys slizgowo w kanale (70, 72, 74, 76) i przylegle do konca ;kanalu, otwartego do wnetrza cylindra (24), grzybek (92) przymocowany do drazka (94 i przykrywajacy ten koniec "kanalu, oraz element sprezysty (100) dla dociskania grzybka (92) w stro¬ ne wnetrza cylindra (24) dalej od wspomnianego konca kanalu. 15. Urzadzenie do formowania przetlocznego, za¬ wierajace zespól wtryskowy z otwartym na koncu cylindrem, w którym jest umieszczone tworzywo elastomeryczne, usytuowany ruchomo w komorze cylindra tlok sluzacy do sprezania tworzywa i wytlaczania go z komory cylindra, przy. czym do otwartego konca cylindra jest przymocowana wielootworowa plyta koncowa, a ponadto zawiera¬ jace wielownekowa forme, której wneki wspólpra¬ cujace z otworami sa usytuowane na jednej linii z odpowiadajacymi otworami plyty koncowej, oraz mechanizm do poruszania zespolu wtryskowego i formy wzgledem siebie dla polaczenia formy z plyta koncowa, tak ze odpowiednie otwory komu¬ nikuja sie. ze soba, znamienne tym, ze dla jedno¬ czesnego odprowadzania powietrza zamknietego w komorze cylindra (24) i wnekach (46) formy (22) przygotowanej do napelniania wnek (46) ( tworzy¬ wem elastomerycznym (30) z komory (28) cylindra (24) i dla kontynuowania odprowadzania powie¬ trza z wnek (46) podczas tego napelniania, ma forme (22) wyposazona w przewezone kanaly (510), przy czym kazdej wnece (46) towarzyszy jeden ta¬ ki przewezony kanal ,(510), siegajacy od otworu wneki (46), oddalonego* od otworu (48), do otwo¬ ru w przestrzeni dzielacej (211), (322) 'pomiedzy forma (22) a plyta koncowa (32)* zespolu wtrysko¬ wego (20), zas plyta "koncowa (32) jest wyposazona w siec kanalów (502, 504, 506), (508, 600), posiada¬ jaca otwory (509) wychodzace na przestrzen dzie¬ laca (211), (322) pomiedzy plyta' koncowa (32) a forma (22), przy czym otwory (509) sieci kanalów sa xtak usytuowane, ze nakladaja sie na otwory przewezonych kanalów (510) formy (22) przy prze¬ strzeni dzielacej (211), (322) pomiedzy plyta kon¬ cowa (32) a forma (22), gdy forma ta styka sie z plytami koncowymi (32), przy czym do sieci ka¬ nalów (502, 504, 506, 508, 600) jest przylaczone urzadzenie odpowietrzajace (500), które komuni¬ kuje sie z wnekami (46) przez te kanaly oraz przewezone kanaly (510), oraz komunikuje sie z komora (28) cylindra (24) poprzez siec kanalów, wneki (46), otwory (48) oraz otwory (34) w plycie koncowej (32), a ponadto forma (22) jest wyposa¬ zona w element zapobiegajacy przedostawaniu sie tworzywa elastomerycznego (30) do sieci kanalów (502, 504, 506, 508), (600) podczas napelniania wnek (46). ' 16. Urzadzenie wedlug zastrz. 15, znamienne tyni, ze element zapobiegajacy przedostawaniu sie two¬ rzywa elastomerycznego (30) do .sieci kanalów (502, 504, 506, 508), (600) podczas napelniania wnek - (46) stanowi czesc kazdego z przewezonych kana- - lów (510), posiadajaca srednice nie - wieksza niz 0,5 milimetra. 17. Urzadzenie wedlug zastrz. 15, znamienne tym, ze element zapobiegajacy przedostawaniu sie two¬ rzywa elastomerycznego (30) do sieci kanalów (502,15 107 516 16 504, 506, 508), (600) podczas napelniania wnek (46) stanowi filtr (610) usytuowany przylegle do kaz¬ dego z otworów (509) sieci kanalów. 18. Urzadzenie wedlug zastrz .17, znamienne tym,. ze kazdy z filtrów (610) zawiera porowaty ele¬ ment metalowy. tt. tó4107 516 1CA PL PL