Wiadomo, jakie trudnosci dla malych zakladów przedstawia podczas kampanji utrzymanie w stanie czystym stosowanych dzis powszechnie kultur drozdzowych. W wiekszosci przypadków zaklady te nie roz¬ porzadzaja pomocniczemi srodkami tech- nicznemi, jakiemi posluguja sie zaklady wielkie, ani tez nie sa w stanie zastosowac kosztownych urzadzen w celu hodowania drozdzy wedlug najnowszych podstaw naukowych.Szkodliwe dzialanie dwutlenku wegla, powstajacego podczas fermentacji, oraz niedostatecznej ilosci tlenu powietrza na wlasciwy rozwój drozdzy zostalo równiez dokladnie naukowo zbadane. Powolac sie tu mozna na prace Henneberga ,,Handbuch der Garungsbakteriologie" II wyd- t. I str. 235 i nastepne, gdzie odpowiedni ustep brzmi: ,,Jezeli drozdze w brzeczce bogatej w cukier byly stale wietrzone w ciagu 72 wzglednie 96 godzin, nie znajdowano w nich prawie komórek martwych, natomiast przy równoleglem doswiadczeniu bez prze¬ wietrzania znaleziono 95 wzglednie 99% komórek: niezywych". Dalej o szkodliwym wplywie dwutlenku wegla na drozdze Eu-ler i Lindner w dziele „Chemie der Hele" 1915 str. 284, pisza co nastpuje: „Nalezy w przenjysle fermentacyjnym dazyc tid ftsuwania* dwfatlenku wegla z roz¬ tworu fermentacyjnego".Dalej nalezy jesizcze wspomniec o pra¬ cach: Fotha (Woch. f. Br. 6.263:, 1889), Delbruck'a (Zeitschrift f. Spiritusindustrie 9,231, 1886), Boussingaulta J. (Compt. rend. T. XCI str. 373, 1880; Agronomie 1 VII str. 82, 1884), Thibauta F. (Zentral- blatt f. Baki. II t. IX str. 743, 1902), Jór- gensena (Mikiiooiiganismen der Garungs- industrie, wyd. V, 1909 str. 287 i nasi).Wsizystkie Je prace i badania stwier¬ dzaja wazne znaczenie przewietrzania o- raz koniecznosc usuwania dwutlenku we¬ gla, aby z cieczy fermentujacej otrzymac drozdze zdolne do fermentacji, jednak ani w praktyce naukowej ani fachowej nie za¬ stosowano tych wskazan w sposób wlasci¬ wy. Zwykle przewietrzanie fermentujacej cieczy, stosowane w wielkich gorzelniach i fabrykach drozdzy, jest tylko czesciowem wypelnieniem tego zadania, dosc oddalo- nem od rozwiazania idealnego, a poza tern nie mozna/ go brac pod uwage w malych zakladach z powodu zbyt kosztownych u- rzadzen. W praktyce w wielu mniejszych zakladach nie wykorzystano jeszcze tej, uznanej przez nauke za koniecznosc, zasa¬ dy otrzymywania ( doskonalych (zdolnych do fermentacji drozdzy. Sposób niniejszy oraz urzadzenie usuwaja powyzsize niedo¬ godnosci. Pozwalaja one gorzelniom na ta¬ kie prowadzenie hodowli drozdzy robo¬ czych, stosowanych w postaci czystej ho¬ dowli, zeby drozdze te podczas calej kam- panji mogly zniesc maksymalna wydaj¬ nosc pracy. Wynalazek opiera sie na ko- rzystnem dzialaniu przewietrzania droz¬ dzy oraz na koniecznosci usuwania dwu¬ tlenku wegla.Na rysunkach przedstawiono dwa przyklady wyktaania wynalazku.Fig. 1 wyjasnia usuwanie dwutlenku wegla i przewijebrzanie cieczy fermeniar cyjnej pod zimniejsizonem cisnieniem, w celu otrzymania drozdzy roboczych, powo¬ dujacych szczególnie silna fermentacje. Fig. 2 wyjasnia usuwanie dwutlenku wegla i przewietrzanie cieczy fermentujacej pod zwiekszonem cisnieniem w celu otrzyma¬ nia drozdzy roboczych, wywolujacych szczególnie silna fermentacje.Frzyklad I. Stosowane w kazdej go¬ rzelni drewniane lub miedziane naczynie / (fig. 1) do nastawiania hodowli zaopatruje sie w mysl sposobu wedlug wynalazku w szczelnie dopasowana pokrywe 2, o ile ta¬ kowej nie posiadia, i zostaje polaczone z malym zbiornikiem zaczynowym 3. Naczy¬ nie / i zbiornik zaczynowy polaczone sa z niewielka pompa 4 za posrednictwem plóczki do dwutlenku wegla. iNad dnem w naczyniu 1 oraz y/t zbiorniku zaczynowym znajduje sie waz zaopatrzony w otwory, przyczem wpust dla powietrza w wezu tym znajduje sie nazewnatrz zbiornika i przy¬ laczony jest do filtru 7 napelnionego srod¬ kiem wyjalawiajacym. Do filtru, wykona¬ nego z waty i (sluzacego do sterylizacji po¬ wietrza, dodaje) sie srodek antyseptyczny dla drozdzy. Zastosowanie pompy nie wy¬ maga w gorzelni specjalnego nakladu, po¬ niewaz zaklady takie do destylacji wy¬ magaja dosc wysokiego cisnienia wody.Takie proste urzadzenie wystarcza do o- siagniecia celu wedlug wynalazku.Przebieg pracy jest nastepujacy: naj¬ przód w znany sposób wprowadza sie droz- dlze, przeznaczone do hodowania, do zbior¬ nika zaczyniowego. Przy ochladzaniu wy¬ jalowionego izacieru powietrze sluzy jako skuteczny srodek chlodzacy. Przez pu¬ szczenie w ruch pompy 4 w zbiorniku za¬ czynowym otrzymuje sie niedopreznosc.Skutkiem tego przeiz filtr dla powietrza o- raz przez podziurawiona wezownice naste¬ puje wciaganie wyjalowionego powietrza, przyczem osiaga sie jednoczesnie chlodze¬ nie oraz mieszanie. Jesli brzeczka jest do- — 2 —prowadzona do odpowiedniej temperatu¬ ry, to przez kurek do zaszczepiania 8 do¬ daje sie drozdze, przeznaczone do hodo¬ wania. ZbionA zaczynowy mozna prze¬ wietrzac w'dowolny sposób tak, zeby do¬ starczyc drozdzom tlenu, niezbednego do ich rozwoju, przyozem jednoczesnie usuwa slie dwutlenek wegla wywiazujacy sie pod¬ czas fermentacji. Zaleznie od prowadzenia oraz przy zachowaniu zwyklych prawidel dla otrzymywania hodowli czystych, droz¬ dze takie mozna przechowywac w stanie wyjalowfionym nietylko w ciagu dni, lecz nawet tygodni, przyozem wlasciwosci tych drozdzy nie ulegaja zmianie. Drozdze wy¬ hodowane w ten sposób, zastosowane w gorzelniach nawet przy dluzszych prze- tfwiach w ruchu, nie ulegaja zepsuciu.Przy niormalnym biegu pracy, skoro drozdze dojrzeja, wpi*wadza sie je do na¬ czynia do nastawiania hodowli, wyjalowio¬ nego uprzednio wraz z cala jegb zawarto¬ scia. W tym celu zamyka sie kurki 9 i 10, a otwiera kudki 11 i 12. Pompa 4 jest wte¬ dy polaczona tylko z naczyniem 1, a to o- statnie ze zbiornikiem zaczynowym 3. Z chwila puszczenia w ruch pompy w naczy¬ niu wytwarza sie niedopreznosc i dojrzale drozdze zostaja ze zbiornika zaczynowego wessane do naczynia do nastawiania. Nie¬ zbedne przewietrzanie oraz usuwanie wy¬ wiazujacego sie dwutlenku wegla odbywa sie w taki sam sposób, jak w zbiorniku za¬ czynowym. Podczas dojrzewania i rozmna¬ zania sie drozdzy w naczyniu 1 zbiornik za¬ czynowy oczyszcza' sie ponownie i wyjala¬ wia. Do zacieru przygotowanego na nowo w zbiorniku zaczynowym, zgodnie z kolejno¬ scia procesów zacierowych w kadzi fer¬ mentacyjnej, z naczynia / wprowadza sie zpowrotem mniej lub wiecej drozdzy, aby miec do rozporzadzenia kazdorazowo no¬ we czyste drozdze do nastepnego nasta¬ wiania hodowli.Im wieksza jest procentowosc sily droz¬ dzy macierzystych w zbiorniku do nasta¬ wiania, tem szybciej nastepuje dojrzewa¬ nie* Poniewaz takie hodowanie drozdzy unie¬ mozliwia ich zanieczyszczenie i Otrzymane w ten spoisób drozdze przy dzisiejszym stanie techniki nalezy uwazac za idealne, wiec dalsze ich uzycie, z zachowaniem zwy¬ klych przepisów dotyczacych fermentacji, zapewnia maksymalna ich wydajnosc.Przyklad II. Odpowiednio do wyko¬ nania sposobu przedstawionego na fig. 2, naczynie do nastawiania i zbiornik zaczy¬ nowy sa te same, jak w urzadzeniu we¬ dlug fig. 1, natomiast nie uzywa sie pom¬ py. Pokrywa naczynia do nastawiania u- mieszozona jest w zamknieciu wodnem i w czesci na której sie wspiera posiada szcze¬ liny, przez które wydostaje sie nadmiar po¬ wietrza oraz dwutlenek wegla. Zamiast pompy w sklad niniejszego urzadzenia wchodzi zbiornik napelniony powietrzem i polaczony z przewodem wodnym. Z chwi¬ la otwarcia zaworu doprowadzajacego wo¬ de, powietrze odlpowiednio do cisnienia w przewodzie wodnym zostaje stloczone i wy¬ twarza sie w ten sposób powietrze sprezone, zapomoca którego mozna przewietrzac za¬ cier drozdzowy w zbiorniku zaczynowym jak i w naczyniu do nastawiania hodowli. W ten sposób dostarcza sie drozdzom niezbed¬ na do ich rozwoju ilosc tlenu z powietrza o- raz usuwa sie wywiazujacy sie podczas fermentacji dwutlenek wegla. Gdy cala i- losc powietrza ze zbiornika zostanie zuzy¬ ta, wypuszcza sie z niego wode i ponownie wtlacza sie don powietrze. Przy ponownem doprowadzaniu wody otrzymuje sie znowu powietrze sprezone. Zabieg ten powtarza sie okresowo dopóty, dopóki sprezone po¬ wietrze potrzebne jest dla drozdzy. W ce¬ lu usuniecia nadmiaru wprowadzonego po¬ wietrza i wywiazanego dwutlenku wegla sluzy umieszczona przy zbiorniku zaczy¬ nowym plóczka do dwutlenku wegla, w której jednoczesnie moze byc wyplókany porwany wraz z pradem alkohol. Zagad- — 3 —nienie to dla naczynia do nastawiania ho¬ dowli zostalo rozwiazane dzieki budowie pokrywy, spoczywajacej w zamknieciu wodnem j posiadajacej szczeliny na obwo¬ dzie. Równiez i to urzadzenie zapewnia u- trzymywanie w stanie jalowym brzeczki i drozdzy, przy zachowaniu sprzyjajacych warunków dla rozwoju drozdzy roboczych. PL