Przedmiotem wynalazku jest harniuslec narty w postaci dwuramiermej dzwigni, kitórej os wy- chylina rozciaga sie ina powierzchni narty po¬ przecznie do kierunku podluznego narty i której jedno ramie sluzy jalko pedal uruchamiamy butem narciarskim, a drugie ramie jest rozdzielone i two¬ rzy dwie, umieszczone na zewnetrznej stronie narty, hamujace ostrogi, przy czym ramie slu¬ zace jako pedal jest do tego stopnia sprezynu¬ jace, ze hamulec narty po zdjeciu buta automa¬ tycznie zajmuje polozenie hamowania, w którym hamujace ostrogi rozciagaja sie od narty ku do¬ lowi.W znanych hamulcach nart obciazenie sprzezyste nastepuje przez co najmniej jedna zwinieta spre¬ zyne zginana, która (nasadzona jest na trzpien tworzacy os wychylna i za pomoca ramie nia od¬ dzialuje na pedal.Ponadito znane jest jeszcze przy starszych pio¬ nowych wspornikach lub zabezpieczeniach prze- cdwsMzgowych, ze obciazenie hamujacej dzwigni nastepuje przy pomocy sprezymy srubowej roz¬ ciaganej lub sciskanej lub sprezymy piórowej.Wada tego rodzaju hamulca marty polega na jego stosunkowo duzej wysokosci i skomplikowanej konstrukcji.Duza wysokosc konstrukcyjna powoduje, ze za¬ stosowanie hamulca narty do nowoczesnych za¬ bezpieczajacych wiazan narciarskich jest proble¬ matyczne a czesciowo nawet niemozliwe. Nato- 10 miast skomplikowana konstrukcja odbija sie niekorzystnie na cenie produkcji. Do tego docho¬ dzi jeszcze wada funkcjonalna polegajaca na tym, ze napiecie sprezymy w polozeniu spoczynkowym hamulca narty wywiera na niego duza sile dla odchylenia w polozenie hamowania. Jest to nie¬ pozadane, poniewaz sila ta przy zjezdzie na nar¬ tach oddzialuje na but narciarski a przez to wiel¬ kosc luzu zabezpieczajacego wiazania narciarskie¬ go zastaje zmniejszona, wplywajac niekorzystnie na jego funkcje zabezpieczajaca. Te funkcjonalna wade wykazuje poza tym jeszcze jeden znamy hamulec narty z jedna tyilko umieszczona na ze¬ wnetrznej stronie narty hamujaca ostroga, w któ¬ rym dwuramienna dzwignia utworzona jest z tyl¬ ko jednego okraglego sprezynowego drutu.Przez odpowiednie uksztaltowanie i podparcie sprezynowego drutu ma powierzchni narty nie¬ potrzebna jest dodatkowa sprezyna. Niekorzystne jest przy tym hamulcu to, ze posiada on tylko jedna hamujaca ostroge. W praktyce dla uzyska¬ nia wystarczajaco dobrego efektu hamowania usi¬ lowano radzic sobie w ten sposób, ze na jednej narcie umieszczono dwa hamulce tego rodzaju, 25 przez co oczywiscie trzeba bylo zrezygnowac z ko¬ rzystnej prostoty wykonania i korzystnej ceny, w porównaniu z innymi hamulcami.Celem niniejszego wynalazku jest skonstruowa¬ nie i uksztaltowanie hamulca narty, który bylby 30 prosty i tani w produkcji a przestrzennie nie zaj- 20 107 2743 107 274 4 mowal duzo miejsca, wykazujac przy tym zadane dzialanie hamujace. Zadanie to wykonano w ten sposób, ze hamulec narty w postaci dwuraimien- nej dzwigni, której os wychylna rozciaga sie na powierzchni narty poprzecznie do kierunku po¬ dluznego narty i której jedno ramie sluzy jako pedal uruchamiany narciarskim butem, a drugie ramie jest, rozdzielone i tworzy dwie umieszczo¬ ne po zewnetrznych stronach narty, hamujace ostrogi, przy czym ramie sluzace jako pedal jest do tego stopnia obciazone sprezyna, ze hamulec harty po zdjeciu narciarskiego buita automatycz¬ nie zajmuje polozenie hamowania, w którym ha¬ mujace ostrogi rozciagaja sie do narty ku dolowi, osiagnieto to (zgonie z wynalazkiem dzieki itemu,. fee pedal sklada sie z wygietego w zasadzie na ksztalt litery M palaka ze sprezynowego drutu, którego -zewnetrzne konce rozciagaja sie co naj¬ mniej n kowej czesci, konczacej sie w odstepie od osi wychylnej, zamocowany jest przegubowo lacznik, oparty o narte po stronie osi wychylnej.Geometria hamulca narty jest tak dobrana, ze hamujace ostrogi dzieki rozprezaniu sie palaka ze sprezynowego drutu utnzyimywane sa w polo¬ zeniu hamowania pod katem ostrym do slizgu narty wynoszacym korzystnie okolo 70°. Poniewaz hamujace ostrogi i pedal tworza praktycznie kat pólpelny, pedal wznosi sie w polozenie hamowa¬ nia odpowiednio skosnie do góry. Przy wkladaniu buta narciarskiego w to wiazanie, pedal zostaje obnizony i obydwa zewnetrzne konce palaka sa przez przytrzymywanie srodkowej czesci na lacz¬ niku, poddawane wyginaniu w kierunku jeden do drugiego. To sprezyste odksztalcenie jest najwiejk- sze w polozeniu spoczynkowym hamulca narty.W przeciwienstwie do znanych hamulców nart, zakumulowana tu sila nie oddzialuje w tym polo¬ zeniu na zelówke.Wymaganie jakie jest stawiane hamulcowi nar¬ ty, a który (dotychczas wymagania tego nie spel¬ nial, jest aby mozna bylo uzyskac coraz wiekszy opór przy obciazeniach poza normalnym poloze¬ niem hamowania. W hamulcu wedlug wynalazku udaje sie to bez trudu osiagnac. W przypadku takich obciazen, srodkowa czesc palaka ze spre¬ zynowego drutu przytrzymywana jest przez lacz¬ nik tak, ze palak po obydwu stronach srodkowej czesci .poddawany jest skrecaniu. Po ustaniu sily odchylajacej, hamulec powraca automatycznie znów w jego normalne polozenie hamowania.W konstrukcyjnym wykonaniu hamulca narty wedlug wynalazku, zewnetrzne konce palaka ze sprezynowego drutu posiadaja zagiete przedluze¬ nia, przy czym przedluzenia te ulozone sa wzgle¬ dem siebie wspólosiowo i tworza os wychylna dzwigni. Zewnetrzne konce palaka ze sprezyno¬ wego drutu sa przy tym zblizone ku sobie a ich przedluzenia zagiete na zewnatrz.Korzystna postac wykonania hamulca narty polega na tym, ze zewnetrzne konce palaka ze sprezynowego drutu siegaja poza os wahan i two¬ rza lufo poditnzymuija hamujace ostrogi. W tym przypadku, zewnetrzne konce palaka ze sprezy¬ nowego drutu sa zblizone w obrebie osi wychyl¬ nej, a sasiadujace z hamujacymi ostrogami czesci tych konców sa ulozone wspólosiowo wzgledem siebie i tworza os wychylna dzwigni.W przypadku, gdy os wychylna hamulca narty podzielona jest poprzecznie, w dalszym uksztalto¬ waniu wynalazku obydwie czesci osi wychylnej na narcie znajduja sie w pewnym odstepie od siebie z ograniczeniem pr/zesuwu podluznego i sa obciazone sprezynujaco w kierunku do siebie.Nastepna zaleta, w porównaniu ze znanymi ha¬ mulcami narty, polega na tym, ze hamulce narty wzglednie ich hamujace ostrogi nastawiaja sie automatycznie na kazda szerokosc narty. Jest to bardzo wazne, poniewaz hamujace ostrogi przy¬ legaja jak najszczeliniej do scianki bocznej narty lub moga byc prowadzone obok niej. O ile zna¬ ne hamulce narty przewiduja w ogóle mozliwosc dopasowania do szerokosci narty, to nastepuje to przez wzajemne przesuniecie srubowych czesci polaczonych za pomoca rozlacznych polaczen, co komplikuje i przedluza montaz hamulca narty.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia hamulec narty w widoku z gó¬ ry w polozeniu spoczynkowym, fig. 2 — srodkowy przekrój podluzny przez hamulec narty wzdluz linii II—II na fig. 1, fig. 3 — przekrój odpowia¬ dajacy przekrojowi na fig. 2, przy czym hamulec narty zajmuje polozenie hamowania, fig. 4 — hamulec z fig. 3, jednakze w stanie obciazenia ponad normalne polozenie hamowania.Hamulec 1 narty dziala jako dwuramienna dzwignia, której os 2 wychylna utrzymana jest na powierzchni narty 3 za pomoca korpusu 4 lo¬ zyska. Korpus lozyska przymocowany jest do nar¬ ty dwoma srubami 5 i posiada szerokosc, która odpowiada szerokosci najwezszej uzywanej narty.Pokazane na fig. 1 i 2 na prawo od osi wychyl¬ nej 2 lezace ramie 6 dzwigni sluzy jako pedal, podczas gdy drugie ramie dzwigni jest podzielo¬ ne i (tworzy dwie, umieszczone na zewnetrznych bokach narty, hamujace ostrogi 7.Wedlug wynalazku, pedal utworzony jest z prze¬ waznie wygietego na ksztalt litery M palaka ze sprezynowego drutu. W niniejszym przykladzie wykonania, zewnetrzne konce palaka ze sprezyno¬ wego drutu rozciagaja sie, w nie przedstawiony w szczególach sposób, poza os 2 wychylna i two¬ rza nosna czesc dla tworzacej dana hamujaca ostroge 7 okladziny z tworzywa sztucznego. Ze wzgledu na ksztalt litery M, zewnetrzne konce palaka ze sprezynowego drutu przeprowadzone sa w obrebie osi 2 w ten sposób, ze sasiadujace z ha¬ mujacymi ostrogami 7, czesci 8, 9 tych konców ulozone sa wspólosiowo wzgledem siebie i tworza os 2 wychylna dzwigni.Obciazenie sprezyste, niezbedne do automatycz¬ nego odchylenia hamulca narty w polozenie ha¬ mowania, uzyskuje sie wedlug wynalazku przez wykorzystanie sprezystosci wlasnej wygietego za¬ zwyczaj w ksztalcie litery M palaka ze sprezyno¬ wego drutu w ten sposób, ze na srodkowej kon¬ czacej sie w pewnym odstepie od osi 2 wychylnej czesci 10 palaka ze sprezynowego drutu po dru¬ giej stronie osi 2 wychylnej zamocowany jest 10 15 20 25 30 35 40 45 50 56 60107 5 porzegulbowo, ulozyskowany w korpusie 4 lozyska, lacznik 11.Na fig. 3 przedstawiano hamulec narty w jego normalnym polozeniu hamowania, w którymi pa- lak ze sprezynowego drutu praktycznie nie jest napiety. Hamujace ositrogi 7 utrzymywane sa pod katem ostrym okolo 70° w stosunku do powierz¬ chni slizgu narty. Kalt ten ustalony jest przez dlu¬ gosc lacznika 11 i odleglosc srodkowej czesci 10 w ksztalcie litery M od osi 2 wychylnej. Przy od¬ chylaniu hamulca 1 narty z polozenia hamowania wedlug fig. 3 w polozenie spoczynkowe wedlug fig. 2, jak to nastepuje przy ukladaniu buta 12 narciarskiego w wiazanie i co oznaczono limia prze¬ rywana na fig. 2, uzyskuje sie sciagniecie wzajem¬ ne obydwu zewnetrznych czesci M dzieki temu, ze srodkowa czesc M 10 nie odchyla sie wprost wo¬ kól osi 2 wychylnej, lecz odchylana jest przez lacznik 11 o wielkosc „a", pokazana na fig. 3.Przy nacisnieciu pedalu w dól, obydwie zewnetrz¬ ne czesci M wyginaja sie w kierunku na siebie; ich odksztalcenie sprezyste jest najwieksze przy polozeniu spoczynkowym hamulca narty. Wazne jest przy tym, ze skumulowana sila w polozeniu spoczynkowym tylko w niewielkiej mierze od¬ dzialuje na zelówke buta tak, ze sila ta nie ma wplywu na zabezpieczajaca funkcje wiazania.Zaleta hamulca 1 narty wedlug wynalazku w porównaniu ze znanymi hamulcami nart polega na tym, ze przy przeciazaniu na przyklad przez uderzenie hamujacej ostrogi 7 o przeszkode moze odchylic sie sprezyscie dalej ponad normalne polozenie hamowania, jak to pokazano na fig. 4.W tym przypadku, srodkowa czesc 10 palaka ze sprezynowego drutu powstrzymywana jest przez lacznik 11 tak, ze palak z obydwu stron srodko¬ wej czesci narazony jest na skrecanie.Po ustaniu dzialania sily odchylajacej hamulec powraca automatycznie z powrotem w jego nor¬ malne polozenie hamowania, wedlug fig. 3. Przez te zabezpieczajace ustalenie polozenia hamowania praktycznie nie jest mozliwe przy wkladaniu bu¬ ta 12, aiby hamulec narty mógl sie odchylic w kie¬ runku przeciwnym i przy tym uszkodzic lub znisz¬ czyc lub stac sie bezuzytecznym.Hamulec narty nadaje sie do stosowania dla wszystkich szerokosci nart. Nie wymagane jest w tym celu zadne specjalne nastawienie. Jest to mozliwe dzieki .ternu, ze obydwie czesci 8, 9 osi wychylnej utrzymywane sa na narcie w pewnym odstepie od siebie i posiadaja ograniczony prze¬ suw osiowy a przez ksztaltowanie palaka ze spre¬ zynowego drutu sprezynuja w kierunku do siebie.Hamulec narty wedlug wynalazku mozna prak- 274 6 tycznie dostosowac do kazdych warunków zalez¬ nie od podeszwy buta lub zabezpieczajacych wia¬ zan nart na calym obszarze podeszwy buta. Ha¬ mujace ostrogi w polozeniu hamowania musza byc 5 przy tym skierowane zarówno do wierzcholka narty, jak równiez do konca narty.Zastrzezenia patentowe 10 1. Hamulec narty w postaci dwuramiermej dzwigni, której os wychylna rozciaga sie na po¬ wierzchni narty poprzecznie do kierunku podluz¬ nego narty i której jedno ramie sluzy jako pedal uruchamiany butem narciarskim, a drugie ramie 15 jest rozdzielone i tworzy dwie, umieszczone na zewnetrznej stronie narty, hamujace ostrogi, przy czym ramie sluzace jako pedal jest do tego stop¬ nia sprezynujace, ze hamulec narty po zdjeciu buta automatycznie zajmuje polozenie hamowania, 20 w którym ostrogi hamujace rozciagaja sie od nar¬ ty ku dolowi, znamienny tym, ze pedal (6) sklada sia z wygietego w zasadzie w ksztalcie litery M palaka ze sprezynowego drutu, którego zewnetrz¬ ne konce rozciagaja sie co najmniej do obszaru 25 osi wychylnej (2) i na którego czesci (10) kon¬ czacej sie w pewnej odleglosci od osi (2) zamo¬ cowany jest przegubowo na stronie osi wychyl¬ nej ulozyskowany trwale na narcie lacznik (11). 2. Hamulec narty wedlug zastrz. 1, znamienny 30 *ym ze zewnQtrzne konce palaka ze sprezynowe¬ go drutu maja zagiete przedluzenia oraz ze prze¬ dluzenia te umieszczone sa wzglejdem siebie wspól¬ osiowo i stanowia os obrotu dzwigni. 3. Hamulec narty wedlug zastrz. 2, znamienny 35 tym, ze zewnetrzne konce palaka ze sprezynowego drutu sa zblizone do siebie a ich przedluzenia zagiete na zewnatrz. 4. Hamulec narty wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zewnetrzne konce palaka ze sprezynowego m drutu siegaja poza os wychylna (2) i tworza lub podtrzymuja hamujace ostrogi (7). 5. Hamulec narty wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze zewnetrzne konce palaka ze sprezynowego drutu w obszarze osi wychylnej (2) sa zblizone do siebie a sasiadujace z hamujacymi ostroga¬ mi <7) czesci (9, 8) tych konców umieszczone sa wzgledem siebie wspólosiowo i tworza os (2) wy¬ chylna dzwigni. 6. Hamulec narty wedlug zastrz. 1, znamienny w tym, ze obydwie czesci (8, 9) podzielonej poprzecz¬ nie osi wychylnej zamocowane sa do narty (3) w odstepie od siebie, z ograniczeniem przesuwu podluznego i obciazone sa sprezyscie w kierunku do siebie. 107 274 PKG Koszalin D-2146 90 egz. A-4 Cena 45 zl PL