Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do skokowego posuwania poziomego stosu formy odlewniczej, w którym wiele jednakowych czesci formy odlewniczej wytwarza sie kolejno w komorze cisnieniowej formierki pomiedzy modelowa plyta dociskowa hydraulicznego silownika prasujaco-wypychajacego formierki a modelowa plyta oporowa i przenosi na prowadnice przenosnikowa, na której sa one ciasno dostawiane do siebie lub kolejno zestawiane w celu utworzenia stosu fermy odlewniczej posuwanej skokowo, zawierajacej jedna lub wiecej wnek odlewniczych na kazdej powierzchni podzialu pomiedzy kolejnymi czesciami formy. Prowadnica przenosnikowa zwykle zawiera cztery odcinki, a mianowicie odcinek przygotowania formy, gdzie czesci formy ostatnio wytworzone, po zaopatrzeniu ich w rdzenie, jesli wystepuja, dostawia sie do juz utworzonego stosu formy odlewniczej, dalej odcinek zalewania wnek stosu formy, odcinek krzepniecia i chlodzenia odlewów. Przenoszenie nowo wytworzonych czesci formy na prowadnice przenosnikowa realizuje sie w ten sposób, ze po otwarciu komory cisnieniowej formowania przez od¬ chylenie modelowej plyty oporowej czesc formy odlewniczej wypycha sie z komory cisnieniowej forfhowania za pomoca plyty dociskowej, która równiez uczestniczy w skokowym posuwaniu stosu poziomego formy odlewniczej po prowad¬ nicy przenosnikowej, której pierwsze trzy odcinki korzystnie sa utworzone przez sztywne loze lub nieruchomy kanal, wykluczajacy mozliwosc przemieszczania sie czesci stosu formy miedzy soba, az do chwili dostatecznego zestalenia sie i ochlodzenia odlewów. Jesli laczna dlugosc prowadnicy przenosnikowej prze¬ kracza 4 do 6 m, to nacisk modelowej plyty dociskowej potrzebny do posuniecia stosu formy odlewniczej musialby byc tak duzy, ze móglby spowodowac uszkodzenie ostatnio dodanej czesci formy, dlatego skonstruowano wiele róznych urzadzen pomocniczych wspomagajacych posuwanie stosu formy odlewniczej, umozliwiajacych utrzymywanie nizszej wartosci tego nacisku od tej, przy której istnieje niebezpie¬ czenstwo uszkodzenia stosu formy odlewniczej. Przyklady takich urzadzen pomocniczych sa podane w dunskich opisach patentowych nr 119 373 i 127 494 oraz w opublikowanym zgloszeniu dunskim nr 4796/74, w którym podaje sie, ze urzadzenie takie zawiera oddzielna stacje napedowa dla takiego urzadzenia pomocniczego. Ponadto, znane jest z opisu zgloszeniowego RFN nr 1608 010 urzadzenie, które nie zawiera takiej oddzielnej stacji napedowej. W tym przypadku prowadnica przenos¬ nikowa ma na odcinku chlodzenia znany przenosnik tas¬ mowy, zawierajacy pare walków, z których co najmniej jeden jest napedzany silownikiem hydraulicznym, zasila¬ nym czynnikiem roboczym, wytlaczanym z cylindra silow¬ nika hydraulicznego, napedzajacego modelowa plyte pra- sujaco-wypychajaca. ^ Podczis przemieszczania nowo utworzonej czesci formy i przed dostawieniem jej do zestawionego stosu poziomego formy odlewniczej, wytloczony czynnik roboczy zawraca sie bezposrednio do pompy glównej urzadzenia za pomoca zaworu zwrotnego, który jest sterowany przez fotokomórke reagujaca w chwili, kjedy dostawiana czesc formy odlewni* czej zetknie sie z jut zestawionym stosem formy odlewniczej. 106 5613 Podczas tej fezy przenosnik tasmowy pozostaje nieruchomy. Po dodaniu czesci formy, powodujacym uruchomienie zaworu zwrotnego, czynnik roboczy jest tloczony do silow¬ nika hydraulicznego, który napedza tasme przenosnika za pomoca przekladni dopasowanej do pojemnosci silownika 5 hydraulicznego w celu odpowiedniego zsynchronizowania ruchów tasmy i modelowej plyty dociskowej. Trudno jfdnak zrealizowac takie urzadzenie w pisktyce. W lcazeLym ra^je trzeba bezwarunkowo we wlasciwym czasie uruchomic zawór zwrotny, poniewaz opóznienie oznacza 10 wgniecenie jednej lub wielu czesci formy, natomiast przed¬ wczesne uruchomienie zaworu moze byc przyczyna otwarcia sie formy w chwili przechodzenia jej z nieruchomej komory formowania na przerfosnik tasmowy. W przypadku zastosowania srodków technicznych, 15 zapewniajacych uruchomienie zaworu zwrotnego we wlas¬ ciwym czasie mozliwe jest osiagniecie niezbednej synchro¬ nizacji podczas poczatkowej czesci ruchu posuwania stosu formy odlewniczej, lecz podczas hamowania lub w fazie zwalniania ruchu wystepujacy zanik nacisku napedu hydra- 20 ulicznego, który byl pomocny w fazie przyspieszania, znowu moze byc przyczyna otwierania sie formy odlewniczej lub oddzielania sie kolejnych jej czesci. W pewnych przypad¬ kach moze to byc dopuszczalne w praktyce, lecz kazde takie otwaicie formy lub oddzielenie sie jej czesci oznacza konie- J5 cznosc ponownego zanikniecie, przy czymwystepuja udary, a zatem i niebezpieczenstwo znieksztalcenia czesci formy odlewniczej i odlewów. Celem wynalazlsu jest opracowanie urzadzenia przenosni¬ kowego, który podczas dolaczania kazdej nowo wytworzonej se czesci formy do juz istniejacego poziomu stosu formy odle¬ wniczej, umozliwia zaistnienie pozadanego styku z docis¬ kiem lub pod obciazeniem pomiedzy ta czescia formy a juz istniejacym stosem formy odlewniczej w ciagu calej fazy przenoszenia, zachowanie takiego docisku w pionowych 15 powierzchniach podzialu na calej dlugosci sjjosu formy odle¬ wniczej oraz wyeliminowanie niebezpieczenstwa znieksztal¬ cenia stosu formy odlewniczej podczas jej posuwania. Urzadzenie do skokowego posuwania stosu formy odle¬ wniczej) zawierajacej jednakowe czesci formy, które sa 40 ciasno dostawiane do siebie na prowadnicy przenosnikowej, majacej odcinek przygotowywania formy, gdzie czesci formy odlewniczej sa kolejno dodawane do juz istniejacego stosu formy odlewniczej i ewentualnie zakladane rdzenie za pomo¬ ca plyty modelowej zamocowanej do tloczyska hydraulicz- 45 nejgo sijów&ika prasujaco-wypychajacego formierki oraz kolejno odcinek zalewania formy, odcinek krzepniecia • i Chlodzenia odlewów, z których co najmniej ten ostatni jest 'Wyposazony w zespól do posuwania stosu formy, który podczas zabiegu posuwania jest przemieszczany 50 synchronicznie z tlokiem silownika prasujaco-wypychajacego formierki za pomoca co najmniej jednego silownika hydrau¬ licznego, zasilanego czynnikiem roboczym, wytlaczanym przez tlofc silownika prasujaco-wypychajacego formierki Wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze zespól do 55 przesuwania poziomego stosu,*formy odlewniczej jest wprawiany w ruch posuwisto-zwrotny przez silownik hydrauliczny z tlokiem, którego pole powierzchni czynnej jest wieksze od pola powierzchni czynnej tloka silownika hydraulicznego prasujaco-wypychajacego formierki, do- 60 ciskajacego plyta modelowa przesuwna, zageszczajaca mase wykonywanej czesci formy do oporowej plyty modelowej odsuwanej i wypychajacego te czesc formy z formujacej komory cisnieniowej po jej wykonaniu, przy czym ten silownik hydrauliczny jest polaczony z pompa glówna es * czynnika roboczego za pomoca przewodu zawierajacego róznicowy zawór samoczynny w celu umozliwienia dodat¬ kowego zasilania cylindra silownika hydraulicznego czyn¬ nikiem roboczym, kiedy róznica cisnien po obu stronach tloka w cylindrze silownika prasujaco-wypychajacego for¬ mierki przekroczy z góry okreslona wartosc. Róznica w polu powier^phni czynnej pomiedzy tymi tlokami wynosi korzystnie raedu 10%, tak, aby suwy tlo¬ ków byly jednakowe, czynnik roboczy wytlaczany przez tlok silownika prasujaco-wypychajacego formierki i m~u- chamiajacy silownik hydrauliczny urzadzenia do posuwania skokowego poziomego stosu formy odlewniczej jest od¬ powiednio wspomagany. W tym celu stosuje sie róznicowy zawór samoczynny, który otwiera sie jednak dopierc w chwili wytworzenia sie okreslonej róznicy cisnien po obu stronach tloka silownika prasujaco-wypychajacego formierki, po¬ jawiajacej sie na skutek wzrostu oporów przemieszczania tego tloka, to jest nadmiernego wzrostu tych oporów, wys¬ tepujacych podczas fazy wypychania, a glównie spowodo¬ wanego oporami tarcia w ruchu nowo wytworzonej czesci formy po prowadnicy przenosnikowej do stosu formy odlew¬ niczej juz znajdujacej sie na niej. Podczas tej fazy przeno¬ szenia, czynnik ro.boczy wytlaczany przez tlok silownika prasujaco-wypychajacego powraca do pompy glównej urzadzenia przez zawór odcinajacy, otwarty w tym czasie* natomiast doplyw czynnika roboczego do silownika hyd¬ raulicznego urzadzenia posuwania pozostaje odciety za pomoca dwóch innych, zamknietych zaworów. W chwili zderzenia opory w ruchu tloka silownika prasujaco-wypy¬ chajacego formierki gwaltownie wzrastaja, bedac przyczyna wzrostu cisnienia pomiedzy pompa glówna a tym tlokiem, które jest wykorzystywane do uruchomienia trzech zaworów odcinajacych po pozadanym dociazeniu wykonanej czesci formy ostatnio dolaczonej do istniejacego juz stosu formy odlewniczej. Teraz, urzadzenie do posuwania formy odlew¬ niczej przeniesie czesc sily potrzebnej do przemieszczenia stosu formy odlewniczej lecz róznica w polu powierzchni czynnej, istniejaca pomiedzy tymi dwoma tlokami, przy wspóldzialaniu róznicowego zaworu samoczynnego spowo¬ duje, ze plyta modelowa tloczyska silownika prasujaco- -wypychajacego formierki bedzie utrzymywala czesc formy odlewniczej w styku ze soba pod zgóry ustalonym naciskiem czy dociazeniem równiez podczas tej fezy, eliminujac tym samym mozliwosc otwarcia sie stosu formy lub rozdzielenia sie jego czesci, a takze ich znieksztalcenia pod nadmiernym obciazeniem lub dzialaniem sil hamowania. Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie - wykonania na rysunku, na którym urzadzenie do skokowego posuwania stosu formy odlewniczej znajduje sie w fezie jego przemieszczania, zawierajacego jednakowe czesci Scisle dolegajace do siebie, w lewo po prowadnicy przenosni¬ kowej, która w tym przypadku ma postac nieruchomego loza czy tez plyty. Podczas poprzedniej fazy wypychania z tunelu cisnie¬ niowej komory formowania czesc 1 fotwiyodlewnicaej, znajdujaca sie po prawej stronie, wytworzona jako ostatnia, zostala przeniesiona z tunelu komory cisnseaiowej formo¬ wania, nie przedstawionej na rysunku, do prowadnicy przenosnikowej *2 i dolaczona do stetu formy odlewniczej za pomoca prasujacej plyty modelowejJ,którt^cst sztywno polacaona z tloczyskiem tloka 4 silownia pwtoujaoo-wy- pychajacego 5 formierki, który z kolei laczy sie a pompa gówna S przez cylinder f akumulatora hydraulicznego i przewodu 7. Podczas fezy przetMsfeenia kwa przestrzen cylindra silownika 5 jest polaczona z otworem wlotowym106 5S1 pompy 8 rura lub przewodem 9 oraz dalsza rura lub prze¬ wodem 10, wyposazonym w zawór odcinajacy 11, który w tym czasie jest zamkniety. Prowadnica przenosnikowa 2 wspóldziala z zespolem do posuwania form, które w przedstawionym przykladzie wykonania ma znana postac pary listew bocznych 12, poru¬ szanych ruchem posuwisto-zwrotnym i sprzeganych oraz zwalnianych ze sprzegniecia z bokami formy odlewniczej 1. Zespól posuwania formy jest napedzany ruchem posuwisto zwrotnym przez tlok 13 cylindra silownika hydraulicznego 14, którego przestrzenie sa odpowiednio polaczone prze¬ wodami 15 i 16, zawierajacymi zawory odcinajace 17 i 18, z przewodem wylotowym 9 cylindra silownika 5 prasujaco- -wypychajacego formierki i z otworem wlotowym pompy 8. Pole czynnej powierzchni tloka 13 jest niego wieksze od odpowiedniego pola po lewej stronie tloka 4 silownika pra¬ sujaco-wypychajacego formierki. Podczas fazy wypychania wykonanej czesci formy i prze¬ noszenia stosu formy, zawory odcinajace 17i 18 sa zamkniete, a tym samym zespól 12 do posuwania formy pozostaje nieruchomy. Ponadto na rysunku jest przedstawiony przewód la¬ czacy 19, zawierajacy róznicowy zawór samoczynny 20, znajdujacy sie pomiedzy dwoma przewodami 7 i 9, Zawór ten jest równiez zamkniety podczas fazy wypychania i przenoszenia. Na koncu fazy prasowania czesci formy w cisnieniowej komorze formierki cisnienie w przewodzie 7 wzrasta i ten wzrost cisnienia jest wykorzystywany do otwarcia zaworów 11,17 i 18, umozliwiajac czynnikowi roboczemu, tloczonemu przez tlok 4 silownika prasujaco-wypychajacego formierki, wplyniecie przewodami 9 i 15 do prawostronnej przestrzeni cylindra silownika hydraulicznego 14. Czynnik roboczy wydalony z tego cylindra powraca do pompy 8 przewodem 16. W przypadku wystapienia okreslonej róznicy cisnienia po obu stronach tloka 4 silownika prasujaco-wypychajacego formierki, to jest pomiedzy przewodami 7 i 9 róznicowy zawór samoczynny 20 otwiera sie, umozliwiajac dodatkowe zasilanie, poprzez ten kanal, cylindra silownika hydraulicz¬ nego 14 czynnikiem roboczym z pompy 8. Teraz, tlok 4 silownika prasujaco-wypychajacego formierki i zespól 12 do posuwania formy wspóldzialaja w celu przemieszczenia formy odlewniczej 1 o jeden skok w lewa strone po prowad¬ nicy przenosnikowej, przy czym równoczesnie nacisk wywierany przez tlok 4 utrzymuje czesci 1 formy odlewni¬ czej w zespoleniu z soba. Nacisk ten jest zalezny cd róznicy cisnien i od róznicy czynnych powierzchni tloka. Korzystnie stosuje sie tez róznicowy zawór samoczynny 6 takiego rodzaju, w którym róznica cisnien potrzebna do otwarcia zaworu zmienia sie w zaleznosci od poziomu cisnienia w taki sposób, aby skompensowac tarcie powierz¬ chniowe i wewnetrzne, w cylindrach silowników, có umo- zliwia regulacje sily docisku przylozonej do formy odlew¬ niczej przez odpowiednie nastawienie zaworu samoczyn¬ nego. Korzystnie urzadzenie wedlug wynalazku jest wyposazone w urzadzenie do zmiany kierunku przeplywu czynnika io roboczego, powodujacego wycofanie tloków 4 i 13, jak równiez w urzadzenia do sterowania zespolu 12 urzadzenia do skokowego posuwania poziomego stosu formy odlew¬ niczej niezaleznie od silownika prasujaco-wypychajacego formierki w celu umozliwienia oprózniania prowadnicy przenosnikowej 2, lecz te srodki techniczne jako nieistotne dla wynalazku wraz z innymi, drugorzednymi szczególami nie zostaly przedstawione na rysunku. PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL