Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowej, dzialajacej hiiipotoniczauie 2-/2',6'-dwu- chlorofenyloamino/^tyloguanidyny o wzorze 1 ewentualnie w postaci jej soli addycyjnych z kwa- siaimi. Podstawione fenyloaminoallkilogiuaoidyny zosta¬ ly juz opisanie w opislie patentowym Stanów Zje¬ dnoczonych Ameryki nr 3 200151 ((pierwszenstwo w Wielkiej Brytanii od dn. 15J2«19©1). Jednak zaden ze zwiazków tej grupy, znanej od okolo 14 lat, nie mógl byc zastosowany do leczenia nadcisnie¬ nia ze wzgledu na mala skutecznosc dzialania, gwaltowne wystepowanie dzialania powodujace ortostatyczhe dzialania uboczne, oraz krótki czas dzialania. Natomiast 2-i/l2/,6'-d(wuchlorofenyloaimi- no/-etyIoguanidyna, wytwarzana sposobem wedlug wynalazku, posiada wlasnosci farmakologiczne umo¬ zliwiajace zastosowanie tego zwiazku do skutecz¬ nego leczenia nadcisnienia. Do porównawczych badan faanmafcologicznych, które dowodza wyzszosci dzialania zwiaizku wy¬ twarzanego sposobem wedlug wynalazku w stosun¬ ku do zwiazków o zblizonej budowie uzyto siar¬ czan 2^2',6'-dwuch!lorofenyloamm^ wytworzony sposobem wedlug wynalazku oraz naste¬ pujace zwiazki porównawcze: czesciowo nowe D), czesciowo znane (E) oraz opisane w zacyto¬ wanym opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki zwiazki (A, C): 2 kwasny siarczan 2n/2^6'^wumetyio£enyloaamno/- -etyloguanidyny (A), (wzór 4), kwasny siarczan 2H/(2',4^6'-tirójchlorofenyloamiino/- etyloguanodyny (B), (wzór 5), • kwasny siarczan 2-[N-metylo-N-/2',6'-dwuimetyiofe- nylo/namino] -etyloguanidyny (C), (wzór 6) kwasny siarczan 2-[NHmetylo-N^/2',6ndwuchlorOife- nylo/amino]-etyloguanidyny (D), (wzór 7) kwasiny siarczan 2-guanidynometyilo-!l,4Hbenzodio- w ksanu i(E), (iwizór 8). Kwasny siiarczan^ 2^guamdynometyilo-l,4-benzo- dioksainu znany jako preparat handlowy pod na¬ zwa Guanoksannsulfat, jest stosowany do leczensa oadcisnrieniia i dziala podobnie jak wyzej wyimtie- w mione zwiazki. Do oceny leków, stosowanych do leczenia nad¬ cisnienia, pod katem ich jakosciowego i iloscio¬ wego dzialania, polegajacego na adtremecgicznej blo¬ kadzie neuronów stosuje sie przede wsizystMim dwa parametry: stopien opadania powieki oka nie spiacego kota i stopien zmiany zawartosci katecho- laminy w sercu. Metoda polegajaca na badaniu stopnia opadania powieki oka nie spiacego kota stanowi mcdyfi- » kacje metody opisanej przez McLeana (J. Phar- macol, exp. Ther. 129 (1060) 11). Nadaje sie ona do badania dzialania sympatyko- litycznego leku podanego per os na nie spiace zwierzeta. Stopien zmniejszenia napiecia miesnia powieki (Palpebra tertia) wyraza skutecznosc dzia- 100 186100 186 lania lekiu okreslona liczbami w zakresie od 0 do 3. Poczatek dzialania podaje sie w godzinach a czas dzialania w dniach. Tablica I Stopien opadania powieki oka nie spiacego kota Zwiazek o wzorze 1 4 (A) (B) 6 (C) 7 8 (E) Dawka (imgi/lkig pjo) Skutecznosc idzialania ((Wairitosci w zakresie 0-^3) 2,5 1,0 0 0 Ifi ,1,0 Poczatek dzialania (godziny) 24 3 — — 12 7 Ozials dzialania ,(dni) 7 3 — — 4 6 Z tablicy I wynika, ze przy podawaniu takich samych dawek zwiazek o wzorze 1 przewyzsza znacznie pod wzgledem skutecznosci i czasu dzia¬ lania wszystkie zwiazki uzyte do porównania. Zwiazek o wzorze 1 otrzymywany sposobem we¬ dlug wynalazku, przewyzsza takze zwiazki C i D, zawierajace jako podstawnik grupe metylowa przy aromatycznym atomie azotu, a zwlaszcza zwiazek C, który w cytowanym opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki okreslony jest jako szeze- gólnde korzystny. Z wykonanych badan wynika takze ze z po¬ zoru nieznaczne zmiany w czasteczce zwiazku o wzorze 1, takie jak zamiana atomów chloru na grupy metylowe (zwiazek A) lub wprowadzenie dodatkowego atomu chloru w pozycji 4 (zwiazek B), prowadza do znacznego zmniejszenia skutecz¬ nosci dzialania i czasu dzialania lub do calkowi¬ tej utraty skutecznosci Opatrz tablica I). Znacznie mniejsza skutecznoscia dzialania od zwiazku o wzorze 1 odznacza sie takze preparat Guanoksan- suifiat (E) stosowany do leczenia nadcisnienia. Dailsza zaleta zwiazku o wzorze 1 w stosunku do wszystkich innych zwiazków uzytych do porówna¬ nia jest opóznienie poczatku dzialania stwierdzo¬ ne metoda badania opadania powieki, co wskazuje na wystepowanie oszczedzajacego i rozpoczynajja- cego sie z opóznieniem dzialania hipotonicznego. Metoda polegajaca na oznaczaniu katecholaminy w sercu sluzy do badania selektywnej efektyw¬ nosci dzialania na komórki wspólezulnego ukladu nerwowego. W przypadku uzycia zwiazku o ba¬ danym tu typie dzialania katecholaminy pelniace role przekazników sa wypierane z miejsc ich zmagazynowania co wskutek zmniejszenia aktyw¬ nosci katecholamin powoduje spadek cisnienia krwi. Przygotowanie preparatu narzadu i fluarometry- azne oznaczenie katecholamin wykonuje sie me¬ toda v. Eulera (Acta physiol scand. 33 (1955) suppl. 118). Z podanych w tablicy II wartosci spadku zawartosci katecholaminy w sercu szczura wynika, ze zwiazek o wzorze 1 przewyzsza wszystkie zwiaz¬ ki uzyte do badan porównawczych. W modelu tym szczególnie slabym dzialaniem w porównaniu do 40 45 55 00 zwiazku o wzorze 1 odznacza sie takze pochodna C zawierajaca jako podstawnik grupe metylowa przy aromatycznym atomie azotu. Tablica II Zmiana zawartosci katecholaminy w sercu szczura Zwiazek o wzorze 1 4/A/ /W 6/C/ 7/D/ 8/E/ Dawka tog/kg/ Zmiana zawartosci katecholaminy po uplywie 24 godzin /w °/o/ — 63 — 51 — 21 — 22 — 33 — 49 Ostra toksycznosc badanych zwiazków oznaczono na myszach (samcach o wadze 18-^22 g, szczep H) po podaniu dozylnym. Wskaznik LD 50 oraz jego granice ufnosci oznaczano metoda Iichtfielda i Wilcoxom (Ther, Grudlagen der exp. Arzneiimittel- forschung, Wiss, Veri.-Ges. Stuttgart 1965). Jak wy¬ nika z tablicy III zwiazki zawierajace grupe me¬ tylowa jako podstawnik przy aromatycznym atomie azotu sa od dwu do trzech razy bardziej toksyczne niz pozostale zwiazki. Wprawdzie zwiazki A, B i C sa toksyczne w tym samym stopniu co zwiazek o wzorze 1 lecz róznia sie od niego znacznie sku¬ tecznoscia i czasem dzialania (patrz tablice I i II). T a b 1 i c a III Dzialanie toksyczne na myszy Zwiazek 1 4/A/ /B/ 6/C/ T/Bf v 8/E/ ¦:¦¦:¦. LD 50 /mg/kg i.v./ ±1,6 ± 2,1 ±1,8 ± 0,7 ; 7,4±i;i ; 16 ±2,0 Uwaga: do badan farmakologicznych wszystkie zwiazki ^stosioiwano w postaci kwasnych siarczanów. i Z uzyskanych wyników badan farmakolo¬ gicznych wynika, ze 2^,6'ndwuchlroifienyiloaimino/- -etyloguanidyna, otrzymana sposobem wedlug wy¬ nalazku, przewyzsza wszystkie uzyte do porówna¬ nia zwiazki pod wzgledem czasu skutecznosci dzia¬ lania. Silne i dlugotrwale dzialanie zwiazku o wzo¬ rze 1 umozliwiia zmniejszenie wymaganych dawek na jednostke czasu przy leczeniu ciezkich i sred- niociezkich przypadków choroby nadcisnieniowej oraz wytworzenie u pacjenta stalego poziomu cisnie¬ nia krwi. Szczególnie korzystna zaleta 2^^6'-dwuchlorofe- nyloamino/-etyloguanidyny jest opóznianie poczatku dzialania. Wada wszystkich znanych dotychczas le¬ ków stosowanych do leczenia nadcisnienia, których% 100186 6 dzialanie polega na adrenergicznej blokadzie neu¬ ronów, jesit gwaltowne wystepowanie dzialania tych leków. Powoduje to dysregulacje ortostatyczna. W przypadku zwiazku otrzymanego sposobem wedlug wynalazku to dzialanie uboczne wstepuje tylko w niewielkim stopniu. W mniejszym stopniu wyste¬ puja takze inne dzialania uboczne typowe dla czynników adrener@ioznej blokady neuronów, jak utrata sily, bóle gfowy, zaburzenia potencji i bie¬ gunka. Dotwka lecznicza leku podawanego doustnie pacjentom chorym na nadcisnienie wynosi na ogól 10^60 mg dziennie. Sposobem wedlug wynalazku 2^,6'-dwuchloro- fenyloamd^^yiloiguan^^ o wzorze 1 mozna ótrizyimywac vr postaci wolnej zasady lub w po¬ staci soli addycyjnej z nietoksycznymi nieorga- nicznyimtt lub organicznyimi kwasami. Sodami addy¬ cyjnymi moga byc takie jak chlorowodorek, bro- mowodorek, kwasny siarczan, rostfotian, azotan, oc¬ tan, winian, salicylan, toiuenosulfondairu ' Wedlug wynalazku 2-^,6'HoywiK!iilOTOfenyaoami- no/etyiogiuainidyine & wzorze l lub jej sole wyta¬ rzaja sie w ten sposób, ze ^/^^'ndiwuchtorófen^o- aimirwV-etyloaniine o wzorze 2 poddaje siif'reakcji ze zwiazkiem o ogólnym wzorze 3, w którym Ri oznacza grupe iminowa a R2 grupe alkilofóo, za¬ wierajaca 1—3 atomów wegla, grupe alkoksyilowa zawierajaca -1—3 atomów wegla lub ewentualnie podstawiona grupe ptirazolilotwa, albo Rt i R2 ozna¬ czaja lacznie atom azotu zwiazany potrójnym wiazaniem z sasiednim atomeBft wegla, przy czym jeden z reagentów o wzorach 2 i 3 stosuje sie w postaci sold addycyjnej z kwasami, zwlaszcza z kwasami nieorganicznymi, w nieobecnosci lub w obecnosci rozpuszczalnika takiego jak alkohol zawierajacy 1—4 atomów wegla, dwumetyioforma- miid lub ich mieszanin z woda, albo samej wody, w temperaturze 20—160°C. Reakcja miedzy zwiazkiem o wzorze 2 a zwiaz¬ kiem o wzorze 3, w wyniku której nastepuje od- szczpienie podstawnika R2 w zwiazku o wzorze 3, zachodzi samorzutnie juz. w temperaturze pokojo¬ wej, bez szczególnych dalszych zabiegów, przy czym szybkosc reakcji jest rózna w zaleznosci od rodzaju podsitawniika R2. Szybkosc reakcji mozna odpowiednio zwiekszyc przez podwyzszenie tem¬ peratury w podanym zakresie. Przykladami zwiazków o ogólnym wzorze 3 sa takie zwiazki, jak cyjanamid, S-metyloizotiomocz- nik i lHamidynoH3,5Hdwumetylopirazoi oraz ich sole, zwlaszcza sole z kwasami nieorganicznymi, jak z kwasem solnym, bromowodorowyim a prze¬ de wszystkim z kwasem siarkowym i azotowym. Reakcje miedzy 2H/2^6/-diwuchionx)fenyloamino/- e^yloamina o wzorze 2 lub jej sola addycyjna z kwasem a zwiazkiem o ogólnym wzorze 3 albo jego sola addycyjna z kwasem mozna wykonywac w nieobecnosci lub w obecnosci rozpuszczalnika. Pracujac bez rozpuszczalnika ogrzewa sie reagen¬ ty o ogólnych wzorach 2 i 3 az do stopienia i pro¬ wadzi reakcje w stanie stopionym. Jako rozpusz- czalndM mozna stosowac np. alkohole, zawierajace 1—4 atomów wegla, dwumetyloformamid lub ich mieszaniny z woda. Korzystnym rozpuszczalnikiem jest woda. Reakcje prowadzi sie w temperaturze —!l20°C. Zwiazki o ogólnym wzorze 3 mozna na ogól stosowac zarówno w ilosciach • równomoto- wych jak i w nadmiarze. W przypadlku uzycia cyjanoamidu jest jednak stosowanie nadmiaru, 6 korzystnie nawet do pieciokrotnego nadmiaru tego zwiazku (w molach). Przyklad I. Mieszanine 10,25 g 2-/2,,6/ndwu- chloro!fienyloa(mino/-etyloamiLny i 60 ml wody za¬ daje sie 2 n kwasem solnym az do wartosci pH 7 i po dodaniu 25 ml 35*/o wodnego roztworu cyjano¬ amidu ogrzewa sie w ciagu 20 godzin pod chlodni¬ ca zwrotna. Po chlodzeniu oddziela sie wydzielony dwucyjanodwuamid a przesacz zadaje 20 ml 30*/©- owego lugu sodowego. Wytacony fcrysitaldczny 16 pfiodukt odsacza sie pod zmniejszonym cisnieniem, suszy pod zmniejszonym cisnieniem nad piecio¬ tlenkiem fosforu i przekrysitalizowuje z toluenem. Wydajnosc: 10,4 g <84°/o teoretycznej) 2-/2/,6/-dwu- chloirofenylOTamimo/-etyloiguanidyny o temperattuirze topnienia 1G1h-109°C. Przylclad II. Roztwór 12,1 g chlorowodorku 2-/^,6/-^lwuchiorofenyloaminoi/-e^^ i 0,3 g cyjanc^umidu w 50 ml aitooholu etylowego ogrze¬ wa sie w ciagu 20 godzin pod chlodnica zwrotna. ** Nastepnie óddestylowuje sie rozpusaczainik i za¬ daje pozostalosc 50 mil eteru. Otrzymany w ten sposób krystathcoany produkt odsacza sie pod zmniejszonym cisnieniem i przekrystaMzowuje z etanolu/eteru.- Wydajnosc: 9,8 g /CS*/* teoretycz- ne^,/ chlorowodorku 2-/2^6'-dwuchioitafenyloamiino/- -etyiloiguanddyny o temperaturze topnienia 115^— 120°C. Po ponownym oczyszczeniu przez krystali¬ zacje otrzymuje sie produkt ó temperaturze top¬ nienia 127—219°C. Przyklad III. 16 g 2-^e'Hdwoicliilorofenylo- aminoZ-etyiloaminy zadaje sie 2n kwasem siarko¬ wym do uzyskania wartosci pH 7 i po dodaniu 130 mi lOMnowego wodnego roztworu cyjanoami¬ du ogrzewa sie w ciagu 20 godzin pod chlodnica *o zwrotna. Produkt wytracony przez ochlodzenie oddziela sie i oczyszcza przez dwukrotne przekry- stalizowanie z mieszaniny metanolu i wody /10 : \J Wydajnosc: 14,4 g /62,#/o teoretycznej/ kwasnego siarczanu 2^',6'^iwuchlorofenyloamiino/-e)tyiogua- 45 nadyny o temperaturze topnienia 218—223°C. Przyklad IV. Mieszanine 214 g 2^2',6'Hdwu- chlorofenyloamino/Hetyloaminy i" 146 g siarczanu S-metyloizotiuroniowego w 650 ml wody ogrzewa sie w ciagu 8 godzin w temperaturze wrzenia 50 lazni wodnej. Mieszanine reakcyjna pozostawia sie w spokoju na noc, a wykrystalizowany produkt odsacza i przekrystalizowuje z mieszaniny * meta¬ nolu i wody /10 :1/. Wydajnosc: 251,4 g IW&k teo¬ retycznej/ kwasnego siarczanu 2^/2',6/-dwuchioro- 55 fenyloarniinoZ-etyloguanidyny o temperaturze top¬ nienia "221—223°C. Przyklad V. Do ^oztworu, 2 g 2-/2',6'-dwu- ohilorofenyloguanidyny w 3 ml alkoholu etylowego dodaje sie 0,56 . ml lodowatego" kwasu octowego. 00 Roztwór odparowuje sie do suchosci, a pozostalosc przemywa eterem. Wydajnosc: 2,1 g octanu 2^12',6'- HdwuchlQrofenyloamino/-etyloguanidyny o tempe¬ raturze topnienia 118—120°C. Przyklad VI. Z roztworu 2 g 2V2/,6'-dwu- 05 chlorofenyloaminoZ-etyloguanidyny w 3 ml aikoho-100 186 lu etylowego otrzymuje sde przez dodanie 1,4 g 48%-owego kwasu bromowodorowego 2,4 g boro¬ wodorku 2-/2^6'-dwuchlorofenyloaminD/-etyloguanii- dyny o temperaturze topnienia 150—153°C. Przyklad VII. Mieszaninie, 10,25 g 2-/2',6'- ndwuchlorofenyilomino^ i 6,1 g. siarcza¬ nu O-metyloizomoczniika w 30 ml wody miesza sie przez 5 godzin w temperatuirze 20°(A Krystaliczny prodfulkt odsacza sie, przemywa woda i oczyszcza przez dwukrotne przekrystaltizowanie z mieszaniny metanolu i wody /10 :1/. Wydijnosc: 7,7 g /52fyo teo¬ retycznej/ kwasnego siarczanu l^^^wuchlicaiofe- nyik|umino/-etyilogluariidyny o terniperturze topmie- nia 217^222°C. Przyklad VIII. Mieszanine 20,5 g 2-^12/J6/- -drwuchloxófenyloaimiiino/-^yJoaaiiiny i 12,9 g sdar- czainu S-rcietyloizoitdumriiowego ogrzewa sie przez 8 godizin w temperatuinze wirzenda lazni wodnej. Krysfbadiczna pozostalosc rozpuszcza sie iw 150 ml goracego metanolu, usuwa niewielka ilosc nieroz- puszczongp siarczanu SnmetyMzoturondowego a do pirzesaczu dodaje sie 65 ml wody. Wytracony pro¬ dukt odsacza siie. Po wysuszeniu produkt przekry- stalizowuje sie z mieszaniny metanolu 'i wody /10:1/. Wydajnosc: 16,7 g /56,4^/p teoretycznej/ kiwasnego sianoziaftiu ^n/B^-dwiuchdorafeny^^ -etyloguainidyiny o teimperaturze topnienia 217L^223°C. Przyklad IX, 20,5 g 2V2^6'^wiucMorofenylo- anninoZ-etyloamliny i 12,9 g sdairczanu Snmetyiloizo- tiuroruowego w 50 ml dwiunietylofiorimaimiidu ogrze¬ wa aie przez 5 godzin w temperaturze wrzenia lazni wodinej. Po ochlodzeniu odsacza sie niewielka ilosc nierozipuszczonej substancji a przesacz zadaje 50 ml wody. Wytracony produkt odsacza aie, prze¬ mywa woda i suszy w temperaturze 100°C. Po dwu¬ krotnym przekrystalizowaniu z mieszaniny metano¬ lu i wody /10 :1/ otrzymuje sde 18,4 g /I62,2tya wy¬ dajnosci teoretycznej/ kwasnego siarczanu 2n/2',6'- diwiuchloro(fenyloaaiaiino/-etyloguainidyny o tempera¬ turze topnienia 217—223°C. PL PL PL PL PL PL