Przedmiotem wynalazku jest sposób sporzadza¬ nia wielometalowej plyty offsetowej na podlozu stalowym, stosowanej jako forma drukowa w prze¬ mysle poligraficznym w technice druku offsetowego.Znane sa sposoby sporzadzania wielometalowych plyt offsetowych na podlozu stalowym z podwar- stwa miedziowa lub niklowa, na która nakladane sa kolejno matowa lub blyszczaca powloka miedziowa, stanowiaca elementy drukujace przyszlej formy drukowej oraz matowa lub blyszczaca powloka chromowa, stanowiaca elementv niedrukniocp przy¬ szlej formy drukowej.Wielometalowa plyta offsetowa po naniesieniu na nia swiatloczulej warstwy kopiowej, naswietleniu przez diapozytyw i wywolaniu miejsc nienaswiet- lonych, podlega procesowi trawienia. Warstwa chro¬ mu odslonieta w procesie wywolywania zostaje przetrawiona do warstwy miedzi. Po usunieciu zagarbowanej warstwy kopiowej z wytrawionej plyty otrzymuje sie forme gotowa do druku, w któ¬ rej elementy niedrukujace stanowi warstwa chro¬ mu, a elementy drukujace warstwa miedzi.Znane sposoby sporzadzania wielometalowych plyt offsetowych na podlozu stalowym, polegaja na odtluszczeniu i usunieciu z powierzchni blachy za¬ nieczyszczen i tlenków, wstepnemu obustronnemu elektrolitycznemu miedziowaniu blachy w kapieli cy.iankowej lub tez wstepnemu niklowaniu, po oplukaniu w wodzie ponownemu obustronnemu miedziowaniu w kwasnej kapieli siarczanowej, 2 a nastepnie po dokladnym oplukaniu w wodzie jednostronnemu chromowaniu w konwencjonalnej kapieli chromowej.Otrzymana w ten sposób matowa powloka chro¬ mowa na matowej powloce miedziowej posiada najczesciej gruba niejednorodna strukture oraz niewystarczajaca gladkosc, co ma duzy wplyw na pózniejsza zgodnosc tonalna formy drukowej z Re¬ produkowanym oryginalem, zle przyjmowanie far¬ by drukarskiej i nadmierne prowadzenie wody w procesie- druku.Nadmierne i nierównomierne prowadzenie wody przez elementy niedrukujace formy drukowej po¬ woduje emulgowanie farby, zbyt duze nawilzenie gumy offsetowej i papieru, co z kolei wymaga intensywniejszego suszenia druków i prowadzi do obnizenia ich jakosci.Powloki chromowe o niejednorodnym i grubym ziarnie nie nadaja sie do nanoszenia na nie presen- sybilizowanych warstw kopiowych, których wysoka rozdzielczosc uwarunkowana jest koniecznoscia na¬ noszenia bardzo cienkich warstw.Zla rozdzielczosc warstwy kopiowej powoduje otrzymanie formy drukowej o nieprawidlowej zgo¬ dnosci tonalnej z reprodukowanym oryginalom; a tym samym zla jakosc druku. Nieodpowiednia struktura warstwy chromu otrzymywana znanymi sposobami powoduje przedluzenie czasu trawienia, co czesto prowadzi do uszkodzenia warstwy ko¬ piowej. 999 82899 828 3 Nieodpowiednia struktura warstwy miedzi formy drukowej powoduje czesto zle przyjmowanie farby, co równiez nie pozwala wiernie odtworzyc repro¬ dukowany oryginal.Znane sa równiez sposoby sporzadzania wielo - rr.ctalowyeh plyt off; etowych o gladkich i blysz¬ cz icych powlokach chromowych otrzymywanych na gladkich-, drobnoziarnistych i blyszczacych powlo¬ kach miedziowych, polegajace na zastosowaniu sfodków wyblyszczajacych do kwasnej siarczano¬ wej kapieli miedziowej.Wystepujace w procesie miedziowania produkty \ -okladu srodków wyblyszczajacych prowadza je¬ dnak z reguly do powstawania nadmiernych na¬ prezen wlasnych powlok miedziowych oraz wyso¬ kich twardosci, które to wlasciwosci obnizaja wytrzymalosc mechaniczna plyty offsetowej, zwlr.- szc:- na przeginanie i prowadza do pekania form -¦;r:;k:wych w procesie druku, szczególnie na szyb¬ ki.bi znych maszynach offsetowych.W; trzymalosc plyty offsetowej na przeginania jest szczególnie wazna przy mocowaniu go lewej formy drukowej na offsetowej maszynie drukarskiej, ze wzgledu na duzy kat zalamania krawedzi formy ¦¦¦irukowej.Otrzymywane znanymi sposobami blyszczace po¬ wloki chromowe, r.a blyszczacych powlokach mie¬ dziowych przyjmuja z kolei zbyt male ilosci wody w procesie druku, rnoga powodowac tonowanie formy drukowej i ze wzgledu na silne odbijanie swiatla od jej powierzchni utrudniaja prawidlowa obserwacje kopii w procesie sporzadzania formy drr:.rv.-ej...W celu wyeliminowania tych zjawisk stosuje sie w znanych sposobach chemiczne lub elektrolityczne matowanie powloki chromowej, co jednak nie gwa¬ rantuje otrzymania prawidlowej struktury powie¬ rzchni warstwy chromowej dla celów poligraficz¬ nych.. Celem.wynalazku jest otrzymanie trójmetalowych, plyt offsetowych o prawidlowej strukturze powlok galwanicznych oraz' o zwiekszonej wytrzymalosci mechanicznej, szczególnie na przeginanie, z któ¬ rych sporzadzane formy drukowe charakteryzuja sie wysoka jakoscia reprodukcji. Cel ten osiagnieto poprzez dobór odpowiednich kapieli do niklowania, mieLiniowania i chromowania, oraz dobór najwlas¬ ciwszych grubosci. powlok galwanicznych.Wieiometalowa plyta offsetowa wykonana spo¬ sobem wedlug wynalazku jest plyta o podlozu .-talowym, które stanowi blacha walcowana na zirv.no z niskowegiowej stali, o chropowatosci nie wyz:.ej niz Ra = 0,30 «m, wg PN-73/M-04251,z na¬ kladanymi na nia galwanicznie podwarstwa niklu .,o grubosci 2—4t/m. warstwa miedzi o grubosci —lO.um i warstwa chromu o grubosci 0,5—2«m, przy czyni wszystkie powloki galwaniczne wyka¬ zuja minimalne naprezenia wlasne.Najkorzystniejsza chropowatosc "powloki miedzio- ... ej i chromowej nie powinna byc wyzsza niz Ra--='0,25«m, wg PN-73/M-04251. Najkorzystniejsza wyirzymalosc na przeginanie gotowej plyty trójme- talowej nie powinna byc mniejsza niz oO^n wytrzy¬ malosci na przeginanie blachy stalowej. Ta ostatnia wedlug PN-58/H-04407 dla szczeki o promieniu r —2,5 mm, nie powinna wynosic mniej niz 70 prze¬ giec zgodnie z kierunkiem walcowania./ Sposób sporzadzania trójmetalowych plyt offse¬ towych wedlug wynalazku polega na tym, ze na wysoce'gladka powierzchnie niskoweglowej blachy stalowej, zimnowalcowanej, o chropowatosci nie wyzszej v.ii I:a —030;wm, uprzednio dokladnie ele¬ ktrolitycznie odtluszczona i odticniona znanymi sposobami nanosi sie dwustronnie warstwe niklu o ern-b^ci ?—4wm w kapieli typu Wattsa, doklad¬ nie plucze sie woda, poddaje miedziowaniu w al¬ kalicznej kapieli pirofosforanowej bez srodków wyblyszczajacych jednostronnie, najkorzystniej na grubosc 5—10um, wzglednie dwustronnie, a naste- pnie naklada sic'jednostronnie powloke chronowa na grubosc 0,5—2um w samosterujacej kapieli chro¬ mowej przez stosowanie odpowiednich cyklicz* nych przerw w doplywie pradu.*V alkalicznej kapieli pirofesforanowej otrzymuj*? sie wysoce gladkie, szczelne powloki miedziowo o bardzo niskich naprezeniach wlasnych.Powloke miedziowa o odpowiedniej gladkosci i niskich naprezeniach wlasnych otrzymuje sie we¬ dlug wynalazku równiez poprzez nakladanie powlo. ki miedziowej' w kwasnej kapieli siarczanowej, i nastepnie mechaniczne jej polerowanie.T,V sr..posteruJacej kapieli chromowej przy zasto¬ sowaniu cyklicznych przerw w doplywie pradu otrzymuje" sie wysoce gladka pólmatowa p wloke -o chromowa o wysoce jednorodnej strukturze i sred¬ niej chropowatosci nie wyzszej niz _ Ra = 0,25«m, umozliwiajaca wlasciwe prowadzeni'; niezbednej ilosci wody w procesie druku, oraz charakteryzu¬ jaca sie bardzo krótkim czasem trawienia. Grubosc warstwy chromu moze byc rózna, w zakresie 0,5—2«m, w zaleznosci od wysokosci drukowanego nakladu.W celu uzyskania wysoce gladkich powlok galwa¬ nicznych o niskich naprezeniach wlasnych, korzy- 40 sinym jest, aby kapiele w trakcie procesów galwa¬ nicznych poddawane byly mieszaniu i ciaglej filtracji.Sposób sporzadzania trójmetalowych plyt offse¬ towych wedlug wynalazku przedstawiony jest w nastepujacych przykladach: 4- Przykl.-.d I. Blache ze stali niskoweglowej, walcowana na zimno, gat. VST 13—05g wedlug DIN 16:1:3, o grubosci 0,28mm, dokladnie odtluszczo¬ no elektrolitycznie i odtleniono znanymi sposobami, po dokladnym oplukaniu woda zdemineralizowana poniklowano dwustronnie w kapieli o nastepujacym skladzie i parametrach pracy: uwodniony siarcznn niklowy — 250 g/l uwodniony chlorek niklawy — 20 g/l kwas borowy — 25 g/l pH — 4,5—5 katodowa gestosc pradu — 3 A/dm2. anodowa gestosc pradu — 3 A/dm2 temperatura kapieli — 50°C czas niklowania — 3min 60 anody: nikiel elektrolityczny wysokiej czystosci; kapiel mieszana powietrzem i filtrowana w sposób c:a:;iy. Poriiklowana blache oplukano dokladnie woda zdemineralizowana i wprowadzono do alkali¬ cznej pirofosforanowej k^pic ii miedziowej o naste- 65 pujacym skladzie i parametrach pracy: 50 5599 828 6 miedz jako metal — 22,5 g/l zawartosc pirofosforanu: zawartosc miedzi — 7,7 : 1 amoniak w posteci'gazowej — 1,29 g/l pH — %i temperatura kapieli — 51°C katodowa gestosc pradu — 2,7 A/dm2 nnodowa gestosc pradu — 3,8 A/dm2 anody profilowane z miedzi elektrolitycznej, bez¬ tlenowej o zawartosci miedzi — 99,98:,n; czas miedziowania — 15 min; kapiel mieszana powietrze n i filtrowana w sposób ciagly. Powloke miedziowa nalozono jednostronnie.Uzyskano chropowatosc powierzchni warstwy mie¬ dzi Ra = 0.14wm. Fomicdziov;'ana blache opukano do¬ kladnie ¦'woda zdemineralizowana i wprowadzono do kapieli chromowej o nastepujacym skladzic- i parametrach pracy: bezwodnik kwasu chromowego — 300 g/l fluorokrzemian potasowy — 18 g/l siarczan strontowy — 1 g/i katodowa gestocc pradu — 20 Arim2 temperatura kapieli — 30°C anody: stop olowi-.i z antymonem.Powloke chromowa nalozono jednostronnie.Chropowatosc powloki chromowej Ra-0,18wm. Wy¬ trzymalosc offsetowej plyty trójmetalowej na prze¬ ginanie — 70" o wytrzymalosci podlóz?, stalowego tj. srednio 54 przegiecia, Fro?es chromowania pro¬ wadzono z cyklicznymi przerwami w doplywie pra¬ du tj. 1.5 min. — chromów \nie; 0.5 — min. — przer¬ wa w doolywio pradu: 1.5 min. — chromowanie. 0,5 min. - przerwa w doplywie pradu itd. Calkowity czas przebywania blachy w kapieli wynosil 9,5 min. z tego 7,5 min. chromowanie i 2 min. przerwy w doplywie pradu Otrzyii ana plyte irójmclalowa oplukano dokladnie woda i wysuszono cieplym powietrzem., po czym przekazano do dzialu kopii, gdzie sporzadzono z niej forme drukowa w znany sposób.Przyklad II Blache stalowa o charakterystyce jak v: przykladzie I cdtluszczono elektrolitycznie wielostopniowo i odtleniono, po czym po doklad¬ nym opli-kaniu woda zdemineralizowana poniklo- wareo dwustronnie w kapieli o,nastepuj-:cym skla¬ dzie i parametrach pracy: uwodniony siarczan nikiawy — 300 g'l uwodniony chlorek niklawy — 50 gT kwasborowy — 35 g/l pil — 15 — 5 k;-.-Gdowa gestosc pradu — 3 A/dm2 anodowa gestosc pradu — 3 A/dm2 temperatura kapieli — 45°C kapiel mieszana powietrzem i filtrowana w sposób ciagly; anody: nikiel elektrolityczny wysokiej czystosci; czas niklowania — 4 min.Peniklowana blache dokladnie oplukano woda zde- leineializowan:; i jednostronnie pomiedziowano w alkalicznej kapieli pirofosforanowej o nastepujacym skladzie i parametrach pracy: miedz :ako metal — 30 g/l zawartosc pirofosforanu: zawartosc miedzi ~~~ 8,0:1 amoniak w postaci gazowej — 2,25 g/I PH — 8,5 temperatura kapieli — 55°C katodowa gestosc pradu — 3,2 A/dm2 anodowa gestosc pradu —5,4 A/dm* czas miedzowania — 12 min. anody: miedz profilowana beztlenowa, o zawartosci miedzi — 99,98%; kapiel silnie burzona powietrzem i filtrowana w io sposeb ciagly ; chropowatosc otrzymanej powloki miedziowej Ra = 0,20/zm. Po dokladnym oplukaniu woda zdemi¬ neralizowana. pomiedziowana blache wprowadzono do kapieli chromowej o nastepujacym skladzie i5 i parametrach pracy: bezwodnik kwasu chromowego — 230 g/l siarczany w przeliczeniu na kwas siarkowy — 1,14 g/l utlenialnosc — '5,2 pi fluorokrzemian aktywny — 1,8 g/i katocowa gestosc pradu — 20 A/dm2 temperatura kapieli — 28°C anody: stóp olowiu z cyna; czas chromowania z przerwami w doplywie pradu analogiczny jak w przykladzie I; chropowatosc otrzymanej powloki chromo¬ wej Ea= 0,20um. Wytrzymalosc na przeginanie trój- me.alowej ply'y offsetowej ~ 70iro wytrzymalosci podloza ftalowego tj. srednio 52 przegiecia.Przyklad III Blache stalowa o charaktery¬ styce jak w przykladzie I poddano obróbce analo¬ gicznie jak w przykladzie I lub II do procesu niklo¬ wania. Fomklowana blache poddano nastepnie mie¬ dziowaniu w kapieli o nastepujacym skladzie i pa¬ rametrach pracy: uwodniony siarczan miedziowy — 275 g/l kwas siarkowy -' — 60 g/l temperatura kapieli — 30°C katodowa gestosc pradu — 3 A/dm2 anodowa gestosc pradu — 3 A/dm2 czas miedziowania — 12 min. anody: miedz elektrolityczna, walcowana, o duzej czystosci; kapiel mieszana powietrzem i filtrowana w sposób ciagly. Pomiedziowana dwustronnie bla¬ che oplukano dokladnie woda zdemineralizowana, wysuszono, a nastepnie wypolerowano jednostro¬ nnie na odpowiedniej polerce.Chropowatosc wypolerowanej powierzchni miedzi Ra—0,25/./m. Blache z wypolerowana jednostronnie powloka miedziowa odtluszczono wielostopniowo elektrolitycznie i odtleniono znanymi sposobami, a nastepnie oplukana woda zdemineralizowana i poddano chromowaniu w samc-sterujacej kapieli chromowej analogicznie jak w przykladzie I z tym, ze cykl chromowania przebiegal nastepujaco: lr5 min. — chromowanie; 20 sek — przerwa w do¬ plywie pradu; 1 min. — chromowani?; 20 sek. — przerwa w do¬ plywie pradu; i min. — chromowanie; 20 sek. — przerwa w do¬ plywie pradu; I min. — chromowanie; 20 sek. — przerwa w do¬ plywie pradu; 1,5 min. — chromowanie. chropowatosc otrzymanej powloki chromowej 40 50 55 65 /7 8 Ea = 0,23urn. Wytrzymalosc na przeginanie trójmeta- lowej plyty offsetowej ok. 65% wytrzymalosci pod¬ loza stalowego tj. srednio 50 przegiec.Trójmetalowe plyty offsetowe sporzadzone spo¬ sobem wedlug wynalazku wykazuja, w stosunku do znanych plyt, wysoka wytrzymalosc na przegi¬ nanie na nowoczesnych szybkobieznych maszynach drukarskich i "charakteryzuja sie wysoka jakoscia reprodukcji. ? - ' PL