PL99188B1 - Sposob otrzymywania chlorku 3,3dwu/beta-hydroksyetylo/-5,5-dwumetoksy-9-etylobenzenotiokarbocyjaniny - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania chlorku 3,3*-dwu-(/Miydroksyetylo)- 5,5*-dwumetoksy« 9-etylobenzenotiokarbocyjaniny. Otrzymany produkt jest barwnikiem sensybilizujacym czarno-biale materialy fotograficzne w zakresie dlugosci fal swietlnych od 510 do 680 nm. * Stan techniki. Dotychczas chlorek 3,3'-dwu-{/3-hydroksyetylo)- 5,5*-dwumetoksy-9-etylobenzenotiokarbo- cyjaniny wedlug wzoru podanego na rysunku otrzymuje sie w ten sposób, ze najpierw syntetyzuje sie jodek hydroksyetylowy 2-metylo-5-metoksybenzotiazolu na drodze równomolowej reakcji chemicznej jodohydryny etylenowej z 2-xrietylo-5-metoksybenzotiazolem w temperaturze 110—115°C w czasie okolo 24 godzin. Zestalona mase poreakcyjna po roztarciu z acetonem poddaje sie myciu w celu usuniecia zanieczyszczen smolowych i nieprzereagowanych surowców z produktu. Nastepnie na jodek hydroksyetylowy 2-metylo-5-metoksy benzotia- zolu dziala sie estrem etylowym kwasu ortopropionowego w obecnosci bezwodnej pirydyny w temperaturze 115°C w czasie okolo 3 godzin. Mase reakcyjna poddaje sie ochlodzeniu i na drodze filtracji wydziela sie jodek 3,3*-dwu/j3- hydroksyetylo/-5,5*-dwumetoksy-9- etylobenzenotiokarbocyjaniny, który po wysuszeniu poddaje sie reakcji wymiany jonu jodowego na chlorowy z chlorkiem srebra w kwasnym roztworze wodnym w temperaturze 70—90°C. Z mieszaniny reakcyjnej wydziela sie osad jodku srebra. Przesacz zobojetnia sie woda amoniakalna wytracajac osad chlorku 3,3'-dwu/j3- hydroksyetylo/-5,5*-dwumetoksy-9- etylobenzenotiokarbocyjaniny, który po odsaczeniu i odmyciu woda, alkoholem etylowym poddaje sie krystalizacji z etanolu i suszeniu. Wydajnosc opisanego procesu w stosunku do teoretycznej wynosi 13,9%. Glówna wada tego sposobu jest stosowanie w reakcjach pochodnych jodowych, a nastepnie prowadzenie uciazliwej imalo wydajnej wymiany jodku jodowego nachlorowy.

Celem wynalazku jest unikniecie znanej wady i zwiazanych z nia niedogodnosci przez zastapienie w ciagu prowadzonych syntez jodku hydroksyetylowego 2-metylo:5-metoksy benzotiazolu, chlorkiem hydroksyetylo- wym 2-metylo-5-metoksy benzotiazolu, wyeliminowanie wymiany jonowej i 2-3 krotne zwiekszenie wydajnosci produktu.2 99 188 Istota wynalazku polega na tym, ze synteze prowadzi sie poprzez chlorek hydroksyetylowy 2-metylo-5-me- toksy benzotiazolu, który otrzymuje sie na drodze reakcji 2-metylo-5-metoksy benzotiazolu z chlorohydryna etylenowa przy stosunku molowym surowców od 1 :1 do 1 :10, a najlepiej w stosunku 1 :4 w temperaturze 70—120°C, a uzyskany produkt wydziela sie przez zadanie ochlodzonej mieszaniny reakcyjnej acetonem. Odzysk 2-metylo-5-metoksy benzotiazolu z mieszaniny po wydzielaniu chlorku hydroksyetylowego 2-metylo-5-metoksy benzotiazolu prowadzi sie na drodze oddestylowania mieszaniny acetonu i chlorohydryny, a nastepnie ekstrakcje czterochlorkiem wegla. Chlorek 3,3*-(0-hydroksyetylo)-5,5,-dwumetoksy-9-etylobenzenotiokarbocyjaniny otrzy¬ muje sie w reakcji chlorku hydroksyetylowego 2-metylo-5-metoksy benzotiazolu zestrem etylowym kwasu otopropionowego w mieszaninie wyjsciowej zawierajacej chlorek hydroksyetylowy 2-metylo-5-metoksy benzotia¬ zolu, ester etylowy kwasu ortopropionowego i pirydyne w stosunkach molowych od 1 :1, 5 :4 do 1 :2 :8 a najlepiej w stosunkach 1 :1,84 : 5,85 w temperaturze lekkiego wrzenia mieszaniny reakcyjnej, w czasie od 8 do godzin a najlepiej 16 godzin i po zakonczonej syntezie odestylowuje sie rozpuszczalnik w ilosciach 10 do 50% wagowo, a najlepiej 38% wagowo do uzytej pirydyay przed krystalizacja produktu.

Zaleta techniczna sposobu wedlug wynalazku jest zmniejszenie zuzycia estru etylowego kwasu ortopropio¬ nowego na jednostke masy produktu, duzy wzrost wydajnosci produktu oraz znaczne uproszczenie procesu produkcyjnego w stosunku do znanej technologii wymagajacej wymiany jonowej J "na Cl " Ponadto zaleta sposobu jest maksymalne wykorzystanie 2-metylo-5-metoksy benzotiazolu i dzieki temu duza wydajnosc procesu. W calosci procesu produkcyjnego unika sie koniecznosci syntezy jodohydiyny niezbednej w znanej technologii, stosujac dostepna chlorohydiyne. « Przyklad. Do reaktora laduje sie 20kg 2-metylo-5-metoksy benzotiazolu i36kg chlorohydryny * etylenowej. Zawartosc reaktora miesza sie w temperaturze 115°C przez 24 godziny. Po reakcji mieszanine chlodzi sie do temperatury okolo 20°C zalewa sie okolo 3001 acetonu i miesza sie przez 1 godzine. Uzyskana w ten sposób zawiesine produktu odsacza sie na nuczy prózniowej, przemywa sie czystym acetonem w ilosci 51 i suszy w temperaturze 30 do 50°C. Uzyskuje sie produkt w ilosci 11,4 kg (okolo 40% wydajnosci teoretycznej).

Przesacze acetonowe po filtracji w ilosci 344 kg poddaje sie destylacji prózniowej uzyskujac 324 kg destylatu — - mieszaniny acetonu i chlorohydryny oraz 20 kg oleju, do którego dodaje sie 32 kg wody. Wodna mieszanine oleju poddaje sie czterokrotnej ekstrakcji czterochlorkiem wegla w ilosci po 12 kg na kazda ekstrakcje. Warstwa wodna w ilosci 48 kg stanowi bezuzyteczny odpad, warstwe organiczna poddaje sie destylacji, w wyniku której odzyskuje sie 4,5 kg 2-metylo-5-metoksy benzotiazolu (okolo 30%) i czterochlorek wegla.

Uzyskany chlorek hydroksyetylenowy 2-metylo-5-metoksy benzotiazolu przerabia sie na produkt ostatecz¬ ny w nastepujacy sposób. Do reaktora o pojemnosci 301 zaopatrzonego w mieszadlo i chlodnice zwrotna dozuje sie 9,8 kg pirydyny bezwodnej, 5,4 kg chlorku hydroksyetylenowego 2-metylo-5-metoksy benzotiazolu i 6,8 kg estru etylowego kwasu ortopropionowego. Zawartosc reaktora ogrzewa sie do 115°C. Temperatura w reaktorze obniza sie po 16 godzinach do 98°C. Podczas syntezy utrzymuje sie lekkie wrzenie mieszaniny reakcyjnej. Po zakonczeniu wygrzewania odpedza sie 41 przedgonu. Zawartosc schladza sie w czasie 12 godzin do 20°C i filtruje wydzielony produkt na nuczy prózniowej. Uzyskuje sie 6 kg wilgotnego chlorku 3,3a-dwu-(/3-hydroksy- etylo)-5,5^9-etylobenzenokarbocyjyniany (wydajnosc 70% wagowych), który suszy sie w 55°C. Sumarycznie z 1 kg benzotiazolu uzyskuje sie 400-500 g produktu.

Claims (3)

Zastrzezenia patentowe

1. Sposób otrzymywania chlorku S^-dwu-tf-hydroksyctylo^S^S^-dwumetoksy-C^tylobenzenotiokarbocyj- aniny z2-metylo-5-metoksybenzotiazolu, znamienny tym, ze na 2-metylo-5-metoksybenzotiazol dziala sie chlorohydryna etylenowa w stosunku molowym od 1 :1 do 1 :10, a najlepiej 1 :4, w zakresie temperatur 70-120°C, otrzymuje sie chlorek hydroksyetylowy 2-metylo-5-metoksy benzotiazolu, który wydziela sie przez zadanie ochlodzonej mieszaniny poreakcyjnej acetonem, a nastepnie otrzymany produkt przereagowuje sie zestrem etylowym kwasu orto-propionowego w srodowisku piiydyny, przy czym po zakonczonej syntezie oddestylowuje sie czesc rozpuszczalnika z ukladu reakcyjnego,

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze odzysk 2-metylo-5«metoksybenzotiazolu z miesza¬ niny po wydzielaniu chlorku hydroksyetylowego 2 oddestylowania mieszaniny acetonu i chlorohydryny, a nastepnie ekstrakcje czterochlorkiem wegla.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje chlorku hydroksyetylowego 2-metylo-5- metoksybenzotiazolu zestrem etylowym kwasu orto-propionowego prowadzi sie w temperaturze lekkiego99 188 3 wrzenia mieszaniny reakcyjnej, przy stosunku chlorku hydroksyetylowego 2-metylo-S-metoksybenzotiazolu, estru etylowego kwasu orto-propionowego i pirydyny od 1:1, 5:4 do 1 :2 :8, a najlepiej w stosunku 1 : 1,84 : 5,85 w czasie od 8 do 20 godzin, a najlepiej 16 godzin a ilosc oddestylowanego rozpuszczalnika po reakcji wynosi od 10 do 50% wagowo, a najlepiej 38% wagowo w stosunku do uzytej pirydyny. 0_ O Csl 8 te o o OJ o