PL97560B1 - Srodek grzybobojczy - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek grzybobój¬ czy.Wiadomo, ze N,N'-bis-[(l-formamido-2,2,2-trój- chloro)-etylo]-piperazyna („trite-ina") posiada sil¬ ne dzialanie na liczne chorobotwórcze grzyby.Znaleziono, ze otrzymana znanym sposobem (o- pis patentowy RFN DAS nr 1901421) triforina sklada sie z dwóch skladników, które mozna roz¬ dzielic na podstawie ich róznej rozpuszczalnosci.Obydwa te skladniki wykazuja w praktycznym stosowaniu jako substancje grzybobójcze znaczne róznice przy takim samym kierunku dzialania. Spo¬ sród fizykochemicznych wlasciwosci wystepuja oprócz róznic w rozpuszczalnosci równiez róznice, np. w widmie rezonansu jadrowego i w wartos¬ ciach Rf.Czasteczka triforiny zawiera dwa asymetryczne atomy wegla, o jednakowych grupach, tak ze w syntezie tego zwiazku powstaje 50% D,L-triforiny (postac mezo) i 50°/o racemicznej trifoniny (25% lewoskretnej i 25% prawoskretnej triforiny).W wyzej wspomnianych skladnikach o róznej rozpuszczalnosci chodzi z jednej strony o racemat, dalej oznaczany jako liz drugiej strony o postac mezo, dalej okreslana jako II.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze mieszaniny I i II, w Jctórych I stanowi okolo 60% lub wiecej, wy¬ kazuja znacznie silniejsze dzialanie grzybobójcze,' niz nalezalo sie spodziewac oznaczaja procenty wagowe, o ile nie jest zazna¬ czone inaczej).Przedmiotem wynalazku jest wiec srodek grzy¬ bobójczy, wyrózniajacy sie szczególnie wysoka ak¬ tywnoscia wobec chorobotwórczych grzybów, któ¬ ry w przypadku preparatu cieklego po rozcien¬ czeniu woda, daje ciecz do opryskiwania odzna¬ czajaca sie dobra stabilnoscia, w którym substan¬ cje czynna stanowi mieszanina racematu z posta¬ cia mezo, zawierajaca co najmniej 60% racematu, zwlaszcza 65—97% racematu, przede wszystkim jednak 70—95% racematu.Dla róznych mieszanin poddanych biologicznym badaniom, otrzymano nastepujace wyniki: A = triforina otrzymana sposobem podanym w opisie wylozeniowym RFN nr 1901421, sto¬ sowana jako porównawcza substancja czyn¬ na, I = 60% racematu + 40% postaci mezo, II = 80% racematu + 20% postaci mezo, III = 97% racematu + 3% postaci mezo. 1. Dzialanie przeciw maczniakowi ogórkowemu przy profilaktycznym traktowaniu.Traktuje sie podloze na 2 dni przed zainfeko¬ waniem. Dzialanie podane jest w stosunku pro¬ centowym do nietraktowanej próby kontrolnej. 2. Dzialanie systemiczne wobec maczniaka ogór¬ kowego przy traktowaniu leczniczym.Traktowanie podloza w 3 dni po zainfekowaniu. 97 56097 560 Substancjia czynna A I II III Dawkowanie substancji czynnej w ppm | 50 97 97 98 98 12,5 77 87 90 91 3,1 1 21 22 22 23 | Dzialanie .podane jest w % stosunku do inietrakto- wamej próby kontrolnej.Substancja czynna A I II III Dawkowanie substancji czynnej w ppm 50 100 100 100 100 12,5 | 40 1 72 76 79 | Z tablic tych wynika oczywiscie znacznie lepsze dzialanie od tritforiny, mieszanek wedlug wynalaz¬ ku, przy dawkowaniu wynoszacym 12,5 ppm.Z substancji czynnej sporzadza sie w znany spo¬ sób srodki grzybobójcze wedlug wynalazku w po¬ staci pylu, granulatów, proszku zawiesinowego koncentratów emulsyjnych lub srodków do opry¬ skiwania, stosujac zwykle uzywane substancje po¬ mocnicze i/lub nosniki.Stezenie substancji czynnej w cieklych postaciach uzytkowych wynosi na ogól okolo 0,001 do 0,1, zwlaszcza 0,004 do 0,05% wagowych. W prepara¬ tach o ultra niskiej objetosci i w proszkach mozna stosowac równiez wyzsze stezenie substancji czyn¬ nej (do okolo 85% wagowych).Nastepujace przyklady wyjasniaja blizej wyna¬ lazek. a) Srodek do rozpylania.Sklad: 1% substancji czynnej, 98% talku, 1% metylocelulozy.Srodek wytwarza sie przez zmielenie skladników do stanu homogennego. b) Proszek do tworzenia zawiesiny.Sklad: % substancji czynnej (60% racematu / 40% posta¬ ci mezo), 55% kaolinu, % koloidalnej krzemionki, 9% lignimosulfonianu (srodek dyspergujacy), 1% soli sodowej kwasu tetrapropylenobenzenosul- fonowego (srodek zwilzajacy). \ Skladniki miesza sie i zawiesza w wodzie takiejN ilosci, zeby stezenie -substancji czynnej wynosilo 0,001—0,5%.Srodek stosowano profilaktycznie przeciw macz- niakowi ogórkowemu (traktowanie gruntu na 2 dni przed zainfekowaniem). Przy dawkach 12,5 ppm osiagnieto dzialanie wynoszace 87% w porównaniu do nietraktowanej próby kontrolnej. c) Srodek do opryskiwania.Sklad: 0,05% substancji czynnej, 40 45 50 0,10% oleju sezamowego, ,00% N-metylopirolidonu, 89,85% frigenu.Mieszanina skladników sluzy do stosowania srodka w postaci aerozolu. d) Stezony roztwór. 1) 1000 g technicznej, drobno sproszkowanej tri- foriny (zawartosc substancji czynnej 99%, stosu¬ nek racematu I do formy mezo II (47:53) zawiesza sie w 1000 ml dwumetyloformamidu. Zawiesine miesza sie przez 1 godzine w temperaturze 22°C i odciaga.Ciasto na filtrze przemywa sie 2x50 ml dwu- metyloformamidu. Otrzymuje sie lacznie 1220 ml przesaczu o gestosci 1,11.Oznaczenie zawartosci wykazuje, ze w otrzyma¬ nym roztworze DMP znajduje sie 522 g triforiny (substancji czynnej), co odpowiada 42,8% cie¬ zar/objetosc, w czym 440 ig I (racematu) i 82 g II (formy mezo), to znaczy, ze stostfnek 1:11 = 84:16.Wzbogacenie wiec w racemat I z 44,7% do 84% zachodzi z wydajnoscia I wynoszaca ponad 93%. 2) 58,5 ml otrzymanego pod 1) 42,8% roztworu tri¬ foriny w DMF zadaje sie 25 g soli izopropyloami- ny kwasu dodecylobenzenosulfonowego. Przez do¬ danie okolo 27 ml DMF mieszanine dopelnia sie do 100 ml. Otrzymuje sie w ten sposób stezony roztwór o zawartosci 25% ciezar/objetosc trifori¬ ny (1:11 = 84:16), który mozna rozcienczyc woda do pozadanego dla stosowania stezenia. Przez do¬ danie odpowiedniej ilosci technicznej triforiny (I i II = 47:53) w DMF otrzymuje sie koncentrat w stosunku 1:11 = 80:20.Koncentrat wodny stosowano do zwalczania maczniaka ogórkowego (dawkowanie 12,5 ppm) traktujac grunt po 3 dniach po zainfekowaniu..W porównaniu z próba kontrolna stwierdzono 70% dzialanie. Wyniki ze stosowania technicznej substancji czynnej (znane z opisu patentowego RFN DAS nr 1901 421) wynosza tylko 40%. e) Stezony roztwór. ,1 ml otrzymanego pod dl) 42,8% roztworu tri¬ foriny w DMF zadaje sie 15 g polaczenia etano- loaminy z kwasem dodecylobenzenosulfonowym g 2-etylo-2-oktyloetanolui(=HDA) i 12 ml ksyle¬ nu. Po wymieszaniu dopelnia sie N-metylopirali- donem (okolo 36 ml) do 100 ml i otrzymuje stezo¬ ny roztwór o zawartosci 15% ciezar/objetosc tri¬ foriny (1:11 = 84:16), który rozciencza sie woda do potrzebnego do stosowania stezenia. f) Stezony roztwór. g substancji czynnej (95% racematu/5% posta¬ ci mezo) g soli dwuizopropyloaminowej kwasu dodecy- lobenzenosulfonowego 2 g alkoholu izooktadecylowego 65 g dwumetyloformamidu 65 102 g = 100 ml stezonego roztworu Biologiczne badanie prowadzono analogicznie jak pod pkt d), stosujac dawki 12,5 ppm stwierdzono dzialanie wynoszace 79%.Do wytworzenia racematu triforiny (skladnik I) lub produktu wzbogaconego w racemat wychodzi sie z technicznej triforiny..97 560 W technicznym wytwarzaniu triforiny z pipera¬ zyny i czterochloroetyloformamidu wyodrebnia sie mieszanine I i II, w przyblizeniu w stosunku wa¬ gowym wynoszacym 45:65.Stwierdzono, ze przez traktowanie tej mieszani¬ ny róznymi rozpuszczalnikami, które dla postaci I i II maja rózna zdolnosc rozpuszczania, mozna osiagnac wzbogacenie I lub II, które w zaleznosci od rodzaju i ilosci rozpuszczalnika oraz ewentu¬ alnie doboru temperatury moze doprowadzic do czystego produktu.Dla ekonomicznego wzbogacenia korzystne jest stosowanie rozpuszczalnika, który posiada nie tyl¬ ko wysoka selektywnosc pod wzgledem zdolnosci rozpuszczania I lub II, lecz równiez umozliwia wytwarzanie wysoko stezonych roztworów rozdzie¬ lanych skladników.Takimi rozpuszczalnikami sa metanol, cyklohek- sanon, 90% aceton {10% wody), tetranydrofuran, dwumetyloformamid.Szczególnie nadaje sie do rozdzielenia skladni¬ ków I i II wodny roztwór acetonu o zawartosci —20% wody. Jezeli stosuje sie, np. do ekstrakcji mieszaniny z 50% I i 50% II 90% aceton, wówczas otrzymuje sie na podstawie znacznej róznicy roz¬ puszczalnosci I i II w tej mieszaninie w fazie cieklej silne wzbogacenie latwiej rozpuszczalnego skladnika I. Za pomoca ciaglej lub powtarzanej ekstrakcji jest to osiagalne bez trudnosci. Na ko¬ niec otrzymuje sie pozostalosc •skladajaca sie z trudno rozpuszczalnej postaci II. Przez odparo¬ wanie ekstraktu otrzymuje sie frakcje triforiny silnie wzbogacone w I, które dalej odpowiednio oczyszczane, np. przez przekrystalizowanie z aceto- nitrylu doprowadzaja do otrzymania czystego skladnika I.Inna szczególnie korzystna postacia wzbogacania w skladnik I jest traktowanie technicznej trifo¬ riny nie wystarczajaca do calkowitego rozpuszcze¬ nia substancji czynnej iloscia dwumetyloformami- du.Wyzej opisane sposoby rozdzielania prowadza fia ogól do pozostalosci, skladajacej sie z prawie 6 czystej postaci II, a otrzymany z roztworu I za¬ wiera jednak jeszcze okolo 10 do 30% II. Jest to widoczne z nastepujacego schematu, przedstawia¬ jacego przyklad rozdzielania: 500 g triforiny, I:KK = 45:55.Ekstrakcja za pomoca 500 ml DMF Pozostalosc 240 g 1:11 = 5:95 Roztwór 650 ml, zawierajacy 260 g trifori¬ ny = 40% ciezar/objetosc stosunek skladników rozpuszczonej substancji czynnej 1:11 = 82:18 | Dalsze wzbogacenie wzglednie uzyskanie czyste¬ go skladnika I jest mozliwe przez drugie oczysz¬ czanie, nowa ekstrakcje lub przez przekrystalizo¬ wanie, np. z acetonitrylu. Jednakze okazalo sie korzystnym dla wytwarzania substancji czynnej, zawierajacej jeszcze pewna ilosc II. W ten spo¬ sób otrzymuje sie przy rozcienczaniu stezonych roztworów ciecz do spryskiwania o pozadanej do stosowania koncentracji. Takie ciecze sa szczegól¬ nie stale i nawet po dluzszym pozostawieniu nie tworza zadnego osadu na dnie naczynia. Jezeli do wytwarzania tych koncentratów stosuje sie czysty skladnik I, to, zwlaszcza przy niskiej twardosci wody otrzymuje sie ciecz do spryskiwania, w któ¬ rych po dluzszym przechowywaniu nastepuje wy¬ dzielanie sie zauwazalnych ilosci substancji czyn¬ nej, co utrudnia w tych warunkach stosowanie tych cieczy do ochrony roslin. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek grzybobójczy, znamienny tym, ze za¬ wiera substancje czynna, która sklada sie z co najmniej 60% wagowych racemicznej i do 40% wagowych mezo-N,N'-bis-t(l-formamido-2,2,2-trój- chloro)-etylo]-piperazyny.
2. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym,. ze zawiera substancje czynna skladajaca sie z 70— 95% wagowych racemicznego i 30% — 5% mezo- zwdazku. 15 20 25 30 35 PL