Przedmiotem wynalazku jest uklad dodajaeo- -odejmujacy w przetworniku impulsowo-fazowym, majacy zastosowanie w sy&temach sterowaniia nu¬ merycznego.W znanych systemach sterowania numerycznego, jak Nuimeroblok, przetwornik impulsowo-fazowy zbudowany byl z ukladu dodajaco-odejmujacego i licznika. Na wejscia ukladu dodajaco-odejmuja¬ cego podawane byly dwa ciagi impulsów zegaro¬ wych a i B przesuniete wzgledem siebie o pól okre¬ su oraz impulsy sterujace z sygnalem znaku do¬ dawania lub odejmowania. Na wejscie licznika przychodzily impulsy z wyjscia ukladu dodajaco- -odejmujacego. Przy braku impulsów sterujacych na wyjsciu ukladu dodajaco-odejmujacego wyste¬ powal ciag impulsów zegarowych a.W przypadku podawania impulsów sterujacych z sygnalem znaku dodawania na wyjsciu ukladu dodaj aco-odejmujacego pojawial sie ciag impul¬ sów stanowiacy sume ciagu impulsów zegarowych a i impulsów sterujacych w fazie zgodnej z ciagiem impulsów B.Natomiast przy podawaniu impulsów sterujacych z sygnalem znaku odejmowania na wyjsciu ukladu dodajaco-odejmujacego pojawial sie ciag impul¬ sów stanowiacych róznice impulsów ciagu zegaro¬ wego a i impulsów sterujacych.Istota ukladu wedlug iwynalazku polega na tym, ze sklada sie on z przerzutnika, elementu logicz¬ nego negujacego, elementów iloczynu logicznego 2 oraz elementu sumy logicznej: powiazanych w ten sposób, ze wejscie przyjmujace ciag impulsów sterujacych zanegowanych polaczone jest z wej¬ sciami przerzutnika, z wejsciem elementu logicz¬ nego negujacego i z jednym z wejsc elementu iloczynu logicznego, wejscie wychodzace ze zródla ciagu impulsów zegarowych polaczone jest z wej¬ sciem trigerowym przerzutnika i z wejsciami ele¬ mentów iloczynu logicznego, wejscie podajace syg¬ nal znaku dodawania lub odejmowania polaczone jest z wejsciem elementu iloczynu logicznego, wyj¬ scie elementu logicznego negujacego polaczone jest. z wejsciem elementu, iloczynu logicznego, wyjscie przerzutnika polaczone jest z wejsciem elementu iloczynu logicznego, wejscia ^lamentu sumy logicz¬ nej polaczone sa z wyjsciami elementów iloczynu logicznego, a wyjscie elementu sumy logicznej, z wejsciem licznika, przy czym wartosc przesunie¬ cia fazy impulsów na wyjsciu licznika jest pro¬ porcjonalna do ilosci impulsów sterujacych na wejsciu, zas kierunek przesuniecia fazy impulsów na wyjsciu licznika zalezy od sygnalu znaku doda¬ wania lub odejmowania.Zaleta techniczna ukladu dodaj aco-odejmujacego o wyjsciu synchronicznym wedlug wynalazku jest jego prostota, poniewaz wymaga on tylko jednego ciagu zegarowego, co wplywa na obnizenie czesto¬ tliwosci generatora i- zwiekszenie pewnosci dziala¬ nia ukladu. 96 9&0- ¦¦ ¦- 3 Uklad wedlug wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania przetwornika impulsowo- -fazowego na rysunku w postaci schematu ideo¬ wego.Sklada sie on z przerzutnika P typu J-K, ele¬ mentu logicznego negujacego N, elementu iloczynu logicznego II, elementu iloczynu logicznego 12, elementu sumy logicznej S oraz licznika L. Wej¬ scie 1 polaczione jest z wejsciami J, K praerzutnti- ka P, wejsciem elementu logicznego negujacego N i jednym z wejsc elementu iloczynu logicznego II.Wejscie 2 polaczone jest.z wejsciem trigerowym T iitfzettSButnlka P oraz z wejsciami elementów ilo¬ czynu logicznego II i 12. Wyjscie 4 elementu lo¬ gicznego negujacego N polaczone jest z wejsciem] elementu iiloczynu logicznego 12. Wyjscie 5 przejTzuU nika P polaczone jest z wejsciem elementu ilo¬ czynu ibgiczneigo II. Wejscia 6 'i 7 eleimenitu sumy logicznej S polaczone sa z wyjsciami elementu ilo¬ czynu, logicznego_JI i 12, a wyjscie 8 elementu sumy logicznej S z wejsciem licznika L. Na wej¬ scie 2 podawany jest ciag impulsów^ zegarowych, natomiast na wejscie 1 podawany jest ciag impul¬ sów sterujacych zanegowanych o szerokosci rów¬ nej okresowi impulsów zegarowych na wejsciu 2, oraz na wejscie 3 sygnal znaku dodawania lub odejmowania.Dzialanie przetwornika impulsowo-fazowego z ukladem dodajaco-odejmujacym o wyjsciu syn¬ chronicznym jest nastepujace: — Jezeli na wejsciu 1 jest brak* impulsów ste¬ rujacych zanegowanych, to na wejsciach J-K prze¬ rzutnika P i na wejsciach, elementów logicznych N i II wystepuje sygnal, który przyjmuje wartosc lo¬ giczna „1" i niezaleznie od wartosci logicznej syg¬ nalu dodawania lub odejmowania przerzutnik P pracuje wówczas w ukladzie dwójki dzielacej, dzie¬ lac ciag impulsów zegarowych przez dwa. Spelnio¬ ny jest wówczas iloczyn logiczny na elemencie II i na wyjsciu 8 elementu sumy logicznej S otrzy¬ mujemy ciag impulsów o czestotliwosci o polowe mniejszej niz czestotliwosc impulsów zegarowych na wejsciu 2.— Jezeli na wejsciu 1 wystepuja impulsy steru¬ jace zanegowane i jednoczesnie na wejsciu 3 syg¬ nal znaku dcdawania lub odejmowania przejmuje wartosc logiczna „0" wówczas na czas trwania impulsu sterujacego na wejsciach J, K przerzutni¬ ka P i na wejsciach elementów logicznych N i II wystepuje sygnal, który przyjmuje wartosc logicz¬ na „0" co powoduje, ze wyjscie 5 przerzutnika P nie zmienia stanu, nie sa spelnione iloczyny logicz¬ ne na elementach II i 12 i dlatego na wyjsciu 8 elementu sumy logicznej S otrzymujemy sygnal, który przyjmuje wartosc logiczna „0', co oznacza brak impulsów na wejsciu licznika L na czas trwa¬ nia kazdego impulsu sterujacego na wejsciu 1, co odpowiada odejmowaniu impulsów sterujacych od ciagu impulsów zegarowych.— Jezeli na wejsciu 1 wystepuja impulsy steru¬ jace zanegowane i jednoczesnie na wejsciu 3 syg¬ nal znakiu dodawania lub odejimowania przyjmuje wartosc logiczna „1" wówczas na czas trwania impulsu sterujacego na wejsciach J, K przerzutni- 90 980 4 ka P i na wejsciach elementów logicznych N i II wystepuje sygnal, który przyjmuje wartosc logicz¬ na „0" co powoduje, ze wyjscie 5 pnzeirzutndka P . nie zmienia stanu, nie spelniony jest iloczyn lo- giczny na elemencie II, natomiast spelniony jest iloczyn logiczny na elemencie 12 co powoduje, ze na wyjsciu 8 elementu sumy logicznej S otrzymu¬ jemy impuls zegarowy. To oznacza* ze na wejsciu 8 licznik L na czas trwania kazdego impulsu ste¬ lo rujacego otrzymujemy impulsy zegarowe nie po¬ dzielone przez dwa, co odpowiada dodawaniu impulsów sterujacych na wejsciu 1 do ciagu impul¬ sów zegarowych na wejsciu 2.Przy braku impulsów sterujacych na wejsciu 1 na wyjsciu 9 licznika L wystepuja impulsy o cze¬ stotliwosci impulsów zegarowych .podzielonej przez podwójna wartosc pojemnosci licznika L o stalej fazie. Przy podawaniu impulsów sterujacych na wejscie 1 ,w zaleznosci od wartosci logicznej syg- nalu znaku dodawania lub odejmowania nastepuje przesuwanie fazy impulsu na wejsciu 9 licznika L- o wartosc proporcjonalna do ilosci impulsów sterujacych na wejsciu 1.W przypadku dodawania impulsów sterujacych 28 do ciagu impulsów zegarowych nastepuje pirzyspie- szanie fazy impulsów na wyjsciu 9 licznika L, a w przypadku odejmowania impulsów sterujacych od ciagu impulsów zegarowych nastepuje opóznie¬ nie fazy impulsów na wyjsciu 9 licznika L. PL