PL96225B1

PL96225B1 - Sposob wytwarzania 2,9-dioksatricyklo-(4,3,1,0,3,7)dekanow

Info

Publication number: PL96225B1
Application number: PL14485070A
Authority: PL
Priority date: 1969-12-08
Filing date: 1970-12-07
Publication date: 1977-12-31
Also published as: NL162560C; SE376000B; NO132990C; JPS4948960B1; NL7017535A; FI53316C; FI53316B; CH584715A5; NO132990B

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowego pierscieniowego ukladu mostkowego 2,9-dioksatricyklo-/4,3,l,0*»7-dekanu o wzorze 1, w którym RA oznacza rodnik alkoksylowy albo ary- loalkoksylowy, R2 oznacza wodór, chlorowiec, gru¬ pe —SCN, R3 oznacza wodór albo rodnik acylowy, Y oznacza CH2, albo CH3 i wiazanie w pozycji ,11 jest wiazaniem podwójnym lub moze byc uwodornione.Zwiazki te maja interesujace wlasciwosci far¬ makologiczne, które stwierdzono w szczególnosci w badaniach psychofarmakologicznych i w anali¬ zie krazenia.Sposób wytwarzania 2,9-dioksatricyklo-/4,3,l,03'7/- -dekanów o ogólnym wzorze 1, w którym R± ozna¬ cza rodnik alkoksylowy albo aryloalkoksylowy, R2 oznacza wodór, chlorowiec, —SCN, R3 oznacza rod¬ nik acylowy, Y oznacza CH2, i wiazanie w pozycji ,11 jest wiazaniem podwójnym, polega na tym, ze cyklopenta/c/piran o ogólnym wzorze 2, w któ¬ rym R2 i R3 maja wyzej podane znaczenie, R4 ozna¬ cza grupe acyloksylowa i X oznacza grupe acy- loksylowa, poddaje sie reakcji w kwasnym srodo¬ wisku z alkoholem o wzorze RAOH, w którym R! ma wyzej podane znaczenie. 2,9-dioksatricyklo/4,3,l,0*'7/-dekany o ogólnym wzorze 1, w którym Rx oznacza rodnik alkoksylo¬ wy albo aryloalkoksylowy, R2 oznacza wodór, R3 oznacza rodnik acylowy, Y oznacza CH2, a wiaza¬ nie w pozycji 10,11 jest wiazaniem podwójnym, so otrzymuje sie w ten sposób, ze cyklopetna/c/piran o ogólnym wzorze 2, w którym R2 i R3 maja wy¬ zej podane znaczenie, R4 oznacza grupe acyloksy¬ lowa i X oznacza grupe acyloksylowa, poddaje sie reakcji w kwasnym srodowisku z alkoholem o wzo¬ rze RxOH, w którym R± ma wyzej podane zna¬ czenie, po czym otrzymany zwiazek poddaje sie uwodornieniu w roztworze alkoholowym, który za¬ wiera dwuetyloamine, za pomoca wodoru z za¬ stosowaniem niklu Raney'a jako katalizatora pod cisnieniem atmosferycznym.W celu otrzymania 2,9-dioksatricyklo-/4,3,l,08'7/- -dekanów o ogólnym wzorze 1, w którym Rx ozna¬ cza rodnik alkoksylowy albo aryloalkoksylowy, R2 oznacza wodór, R3 oznacza wodór, Y oznacza CH2, a 'wiazanie w pozycji 10,11 jest wiazaniem podwój¬ nym, poddaje sie reakcji cyklopenta/c/piran o ogól¬ nym wzorze 2, w którym R2 i R3 maja wyzej po¬ dane znaczenie, R4 oznacza grupe acyloksylowa i X oznacza grupe acyloksylowa, w kwasnym srodo¬ wisku z alkoholem o wzorze R^H, w którym Rj ma wyzej podane znaczenie, po czym otrzymany zwiazek poddaje sie uwodornieniu w roztworze alkoholowym, który zawiera dwuetyloamine, za po¬ moca wodoru z zastosowaniem niklu Raney'a jako katalizatora pod cisnieniem atmosferycznym, a na¬ stepnie w otrzymanym zwiazku zmydla sie grupe estrowa w polozeniu 4. 2,9-dioksatricyklo-/4,3,l,08'7/-dekany o ogólnym wzorze 1, w którym Rj oznacza rodnik alkoksylo- «9 2153 96 225 4 wy, R2 oznacza wodór, R3 oznacza wodór, Y ozna¬ cza metyl (CH3) i podwójne wiazanie 10,11 jest uwodornione, wytwarza sie w ten sposób, ze cy- klopenta/c/piran o ogólnym wzorze 2, w którym R2 i R3 maja wyzej podane znaczenie, R4 oznacza grupe acyloksylowa i X oznacza grupe acyloksy- lowe, poddaje sie reakcji w kwasnym srodowisku z alkoholem o wzorze RiOH, w którym Rj ma wy¬ zej podane znaczenie, po czym otrzymany zwiazek poddaje sie katalicznemu uwodornieniu w roztwo¬ rze alkoholu o wzorze RiOH, w którym Rx ma wy¬ zej podane znaczenie, w obecnosci silnej zasady nieorganicznej za pomoca wodoru przy jednoczesnej alkoholizie grupy acylowej przy atomie C4, przy czym jako silna zasade stosuje sie wodorotlenek sodu. 2,9-dioksatricyklo-/4,3,l,08'7/-dekany o ogólnym wzorze 1, w którym Rx oznacza rodnik alkoksylo- wy albo aryloalkoksylowy, a R2 i R3 oznaczaja wodór i wiazanie w pozycji 10,11 jest wiazaniem podwójnym a Y oznacza grupe CH2, mozna otrzy¬ mac, poddajac reakcji cyklopenta/c/piran o ogól¬ nym wzorze 2, w którym R2 i R3 maja wyzej po¬ dane znaczenie, R4 oznacza grupe p-d-glikozydowa i X oznacza grupe acyloksylowa, w kwasnym sro¬ dowisku z alkoholem o wzorze R^H, w którym Rt ma wyzej podane znaczenie. 2,9-dioksatricyklo-/4,3,l,08»7/-dekany o ogólnym wzorze 1, w którym Rx oznacza rodnik alkoksylo- wy, a R2 i R3 oznaczaja wodór i podwójne wiaza¬ nie 10,11 jest uwodornione, a Y oznacza metyl, wytwarza sie w ten sposób, ze cyklopenta/c/piran o ogólnym wzorze 2, w którym R2 i R3 maja wy¬ zej podane znaczenie, R4 oznacza grupe p-d-gliko¬ zydowa i X oznacza grupe acyloksylowa, podda¬ je sie reakcji w kwasnym srodowisku z alkoho¬ lem i otrzymany zwiazek poddaje sie katalitycz¬ nemu uwodornieniu.Jako substancje wyjsciowa do syntezy zwiazków wedlug wynalazku stosuje sie np. cyklopenta/c/pi- rany o ogólnym wzorze 2, w którym X oznacza grupe acyloksylowa, R4 oznacza grupe acyloksy¬ lowa albo grupe p-D-glikozydowa, R2 i R3 maja wyzej podane znaczenie. Te cyklopenta/c/pirany o wzorze 2 mozna znowu wytwarzac, gdy R4 ozna¬ cza grupe acyloksylowa, z didrovaltratum i jego homologów przez przeprowadzenie epoksydów w odpowiednie hydryny.Cylkopenta/c/pirany, w których R4 oznacza gru¬ pe p-D-glikozydowa, wystepuja w korzeniach i kla¬ czach gatunków waleriany i mozna je z nich wy¬ ekstrahowac za pomoca polarnych rozpuszczalni¬ ków, takich jak woda, alkohole, aceton, octan etylu lub ich mieszaniny albo za pomoca mieszanin chlo¬ rowcowanych weglowodorów i alkoholu, przy czym ewentualnie w celu uzyskania czystych substancji ekstrakty chromatografuje sie na zelu krzemion¬ kowym lub tlenku glinu z zastosowaniem miesza¬ nin octanu etylu i alkoholu jako eluentów albo poddaje ' sie ekstrakty saczeniu zelowemu na si¬ tach molekularnych specznionych rozpuszczalnika¬ mi organicznymi. Na ogól do syntezy substancji wedlug wynalazku mozna stosowac jako substan¬ cje wyjsciowe równiez nieoczyszczone ekstrakty didrovaltratum i analogicznych p-D-glikozydów.Warunkiem reakcji cyklizacji cyklopenta/c/-pira- nów, przeprowadzanej w kwasnym, korzystnie al¬ koholowym srodowisku, jest z jednej strony polo¬ zenie cis grupy wodorotlenowej C—7, i pierscienia * piranowego przy pierscieniu cyklopetanowym, a z drugiej strony obecnosc reaktywnego ukladu alli- lowego przy atomach wegla C—3, C—4 i C—8.Zamkniecie pierscienia nastepuje przez zwiazanie tlenu grupy wodorotlenowej przy C—7 z C—3 z przegrupowaniem allilu i odszczepieniem HX. Po¬ niewaz reakcje przeprowadza sie w obecnosci al¬ koholi i kwasnych katalizatorów, jak np. HC1, kwa¬ su p-toluenosulfonowego lub kwasu Lewis'a, moz¬ na spowodowac przez alkoholize wymiany gru¬ py Ri przy C—1, zaleznie od uzytego alkoholu, na grupe alkoksylowa lub aryloalkoksylowa.Otrzymane tutaj zwiazki o wzorze 1 sa prze¬ waznie bezbarwnymi, dajacymi sie destylowac olej¬ kami albo dobrze krystalizujacymi zwiazkami o nadzwyczajnej trwalosci. Sa one przewaznie roz¬ puszczalne w wodzie i mozna je poddawac chemicz¬ nej „modyfikacji". Mozna np. poddac zmydleniu grupe acyloksylowa przy C—4 i jednoczesnie zre¬ dukowac katalitycznie grupe chlorowcometytowa przy C—3 do grupy metylowej, tak ze otrzymuje sie zwiazki o wzorze 3.Ponadto mozna w zwiazkach o wzorze 3 poddac katalitycznemu uwodornieniu w znany sposób pod¬ wójne wiazanie miedzy C—10 i C—11, w wyniku czego powstaja zwiazki o wzorze 5.Te same zwiazki otrzymuje sie równiez bez¬ posrednio z substancji o wzorze 1, w którym Rt oznacza grupe alkoksylowa albo aryloalkoksylowa, R2 oznacza atom chlorowca albo wodoru i R3 ozna¬ cza grupe acylowa, jesli prowadzi sie katalitycz¬ ne uwodornienie w alkoholach i w obecnosci sil¬ nej zasady, jak lug sodowy albo lug potasowy, przy czym jak katalizator stosuje sie korzystnie nikiel Raney'a.Substancje wedlug wynalazku o wzorze 3 dzia¬ laja juz w dawkach 31,6—100 mg/kg per os u my¬ szy wyraznie centralnie przytlumiajaco. LD50 wy¬ nosi 600—2500 mg/kg per os. Wynika stad bardzo korzystny zakres zastosowania terapetycznego.Zwiazki o wzorze 4 dzialaja po podaniu per os juz w dawce, która wynosi tylko czesc LD50, nie¬ oczekiwanie silnie rozszerzajaco na naczynia tetni¬ cze, hipotensyjnie i centralnie przytlumiajaco, bez zmniejszenia pobudliwosci odruchowej, w przeci¬ wienstwie np. do rezerpiny, która dziala wprawdzie hipotensyjnie, lecz jako niepozadane zjawisko uboczne powoduje silne zmniejszenie pobudliwosci odruchowej.Substancje wedlug wynalazku mozna dlatego sto¬ sowac zarówno jako srodki przeciw schorzeniom arteriosklerotycznym, jak równiez jako srodki psy- chofarmakologiczne, szczególnie w geriatrii.Zwiazki otrzymane sposobem wedlug wynalazku mozna stosowac w postaci znanych preparatów w lecznictwie. Jako nosniki do preparatów farmaceu¬ tycznych stosuje sie takie substancje, które sa obo¬ jetne wobec nowego zwiazku, np. wode, oleje ros¬ linne, zelatyne, cukier mlekowy, poliglikole etyle¬ nowe, skrobie, stearynian magnezu, talk, itp. Do aplikowania pozajelitowego stosuje sie korzystnie 40 45 50 55 605 96 225 6 roztwory, szczególnie roztwory olejowe i wodne, a takze zawiesiny lub emulsje substancji czynnej.Do aplikowania jelitowego stosuje sie tabletki, kapsulki lub drazetki, które moga zawierac zna¬ ne substancje dodatkowe i pomocnicze, jak srod¬ ki konserwujace, stabilizujace lub zwilzajace.Sposób wedlug wynalazku wyjasniaja nastepuja¬ ce przyklady.Przyklad I. Wytwarzanie 4-acetoksy-3-chlo- rowcometylo-/lub rodanometylo/-10-metyleno-8-me- toksy-2t9-dioksatricyklo-/4,3,l,0*'7/-dekanu a wzorze , w którym X oznacza J, —SCN, Br, Cl. 6-acetoksy-l-4a,5,6,7,7a-szesciowodoro-l-/izowale- roksy/-4-/izowaleroksymetyio/-cyklopenta/C/pirano- -7-spiró-2-oksiran/didrovaltratum), o wzorze 6, prze¬ ksztalca sie w znany sposób za pomoaa jodku so¬ dowego w kwasie octowym lodowatym i octanie sodowym w odpowiednia hydryne. g wytworzonej w ten sposób jodohydryny di- drovaltratum o wzorze 7 rozpuszcza sie w 25 ml metanolu i dodaje 10 ml metanolu, w którym roz¬ puszczono 19 »g HC1, chlodzac zewnetrznie lodem.Roztwór zabarwia sie powoli na kolor ciemnozielo- noniebieski. Po jednogodzinnym pozostawaniu w temperaturze pokojowej rozciencza sie go woda, ekstrahuje dokladnie eterem i faze eterowa zo¬ bojetnia sie dwuweglanem sodowym. Po wysusze¬ niu nad siarczanem sodowym, wyklarowaniu za po¬ moca malej ilosci wegla i zageszczeniu pod zmniej¬ szonym cisnieniem 7 mm Hg w temperaturze 50°C az do stalego ciezaru lub do zaniku zapachu estru metylowego kwasu izowalerianowego otrzymuje sie 13,8 g jasnobrunatnego oleju, który po rozpuszcze¬ niu w niewielkiej ilosci metanolu i eteru pozosta¬ wiony w chlodnym miejscu powoli krystalizuje.Otrzymany 4-acetoksy-3-jodometylp-10-metyleno- -8-metoksy-2,9Tdioksatricyklo-/4,3fl,08'V-dekan ma postac bialych slupków o nastepujacych wlasci¬ wosciach fizycznych: C13H1705J, ciezar czasteczkowy 380,19, temperatura topnienia 104:—106°C, (a) d + 68°) (w metanolu).Stosujac jako substancje wyjsciowe odpowiednie chlorowcohydryny didrovaltratum i bromek sodo- . wy lub chlorek sodowy, otrzymuje sie nastepujace zwiazki: 4-acetoksy-3-bromometylo-10-metyleno-8-metoksy^ -2,9-dioksatricyklo-/4,3,l,0«'7/-dekan: djH^OgBr; cie¬ zar czasteczkowy 333,2 temperatura topnienia 101— —102°C, ^(a) ^ + 80° (w metanolu). 4-acetoksy-3- -chlorometylo-10-metyleno-8-metoksy-2,9-dioksatri- cyklo-/4,3,l,08'7/-dekan: C13Hrt05Cl, ciezar czasteczkowy 288,74, temperatu¬ ra topnienia 90—91°C, (a)^ +81° (w metanolu).Jesli didrovaltratum poddaje sie reakcji z ro¬ dankiem potasti w kwasie octowym lodowatym i octanie sodowym, wówczas powstaje rodanohydry- na didrovaltratum, która mozna przeksztalcic przez analogiczne traktowanie HC1 w metanolu z zam¬ knieciem pierscienia w 4-acetoksy-3-rodanometylo- -10-metyleno-8-metoksy-2,9-dioksatricylko-/4,3,l 0*'7/-dekan o nastepujacych stalych fizycznych: C14Hi705NS, ciezar czasteczkowy 311,34, tempera¬ tura topnienia 118—120°C, (a)o + 46° (w metano¬ lu).Przez zastapienie metanolu innym alkoholem, np. etanolem, propanolem, butanolem, alkoholem ben¬ zylowym wytwarza sie odpowiednie 4-acetoksy-3- -chlorowcometylo-10-metyleno-8-alkoksy-Aub arylo- alkoksy/-2,9-dioksatricyklo-/4^,l,0»'7/-dekany.P r z.y k l a d II. Wytwarzania 4-hydroksy-3-me- tylo-10-metyleno-8-metoksy-2j9-dioksatricyklo-/4,3, l,0*'7/-dekanu o wzorze 3, w którym alkil = CH3: Do zawiesiny 0,08 g niklu Raney'a w 20 ml me- !0 tanolu dodaje sie roztwór 0,7 ff 4-acetoksy-3-jodo- metylo-10-metyleno-8-metoksy-2,9-dioksatricyklb- -M^l.O^Z-dekanu, wytworzonego jak opisano w przykladzie I, w 20 ml metanolu, który zawiera 0,5 ml dwuetyloaminy i uwodarnia wodorem, wy- trzasajac w temperaturze pokojowej pod cisnie¬ niem atmosferycznym. W ciagu 90 minut zuzywa sie równowaznik Ht. Po przesaczeniu przez azbest zageszcza sie.przesacz do sucha i pozostalosc ek¬ strahuje chloroformem.Z przemytego woda ekstraktu chloroformowego otrzymuje sie, po wysuszeniu nad siarczanem mag¬ nezu i zageszczeniu pod zmniejszonym cisnieniem 7 mm Hg w 50°C, 0*426 g 4-acetoksy-3-metylo-10- -metyJeno-8-metoksy-2,9-dioksatricyklo-/4^,l,0»'7/- -dekanu w postaci bezbarwnego oleju. Wydajnosc wynosi 90,5% wydajnosci teoretycznej.Nastepnie olej ten rozpuszcza sie w 25 ml me¬ tanolu i roztwór zadaje . 5 ml lnT lugu sodowego, pozostawia w spokoju w ciagu 1 godziny w tem- peraturze pokojowej, po czym rozcMcza sie, wóda i ekstrahuje octanem etylu. Ze zobojetnionej i wy¬ suszonej nad siarczanem magnezu fazy octanu ety¬ lu uzyskuje sie, po zageszczeniu pod zmniejszonym cisnieniem 7 mm Hg w temperaturze 50°C, 0,292 g 4-hydroksy-3-metylo-10-metyleno-8-metoksy-2^-dio- ksatricyklo-/4,3,l^)W-dekanu w postaci bezbarwne¬ go oleju: C11H15O4, ciezar czasteczkowy ' 212,25, (*JS + 4A° w metanolu), n.g'-¦= 1,5096.Przyklad IH. Wytwarzanie 4-hydroksy-3yl0- *o -dwumetylo-S-metoksy^O-dioksatricyklo-^iS,!,©8'7/- -dekanu z 4-acetoksy-8-jodometylo-10-metyleno-8- -metoksy-2,9-dioksatricyklo-/4,3,l,0»'7/-dekanu. 3,8 g 4-acetoksy-8-jodometylo-10-metyleno-8-metoksy- -2,9-dioksatricylko-/4,3,l,0l'7/-dekan rozpuszcza sie 49 w 25 ml metanolu, który zawiera 0,85 g NaOH.Okolo 0,4 g zwilzonego metanolem niklu Ra- ney'a zawiesza sie w 20 ml metanolu i umieszcza w gruszce do uwodorniania. Po wysyceniu katali¬ zatora wodorem dodaje sie roztwór substancji do 80 zawiesiny katalizatora i prowadzi uwodornienie za pomoca wodoru w warunkach normalnych, tj. w temperaturze pokojowej i pod cisnieniem 760 mm Hg. W ciagu 45 minut zostaje wchloniete ogólem 450 ml wodoru. w Nastepnie saczy sie calosc przez azbest i prze¬ sacz zageszcza sie pod zmniejszonym cisnieniem 7 mm Hg w temperaturze 50°C do stalego ciezaru.Po pobraniu wody i wysoleniu siarczanem amo¬ nowym ekstrahuje sie eterem. Faze eterowa suszy «o sie nad siarczanem magnezu, saczy i zageszcza do * sucha. Otrzymuje sie: 1,6825 g 4-hydroksy-3,10-dwu- metylo-8-metoksy-2,9-dioksatricyklo-/4^,l^»»7/-deka- nu w postaci bezbarwnego oleju o duzej lepkosci, tzn. 78,9,/o wydajnosci teoretycznej. Ciezar cza^ 65 steczkowy 214,26, (a)^ =-12° (w metanolu).96 225 8 Substancja jest dobrze rozpuszczalna w eterze, alkoholu i do 2% w wodzie. Widmo podczerwieni przedstawiono na rysunku, fig. 1. Jesli jako sub¬ stancje wyjsciowa stosuje sie zwiazek, który w pozycji 8 jest podstawiony grupa etoksylowa, pro- 5 poksylowa albo butoksylowa wówczas otrzymuje sie odpowiednie zwiazki alkoksylowe.Przyklad IV. Wytwarzanie 4*hydrok»y-3-me- tylo-10-metylen^-8'aikoksy-2^dioksatricyklo-/4,8,- l,^*»7/'dekan6w z zastosowaniem l-£-D-glikozydo- 10 -4-izowaleroksy-metylo-6,7^wuhydroksy-7-metyl0- *l,4fl,5,6J/7a-szesctowodorocyklopenta/c/-piranu. l-P^I^-gluko^ydo^^^zDwaleroksy-metjrlo^^-dwur bydroksy-7-metylo^l,4aAfi,7,7a-szesciowodoro-€ykk)- penta/c/-pzran otrzymuje sie w nastepujacy sposób: 1S 6 kg zmielonych korzeni i klaczy Yaleriana WaHi- chii poddaje sie dokladnej perkolaeji n-heksanem z dodatkiem 1*A kwasu octowego w perfcolaterze.Ten pierwszy perkolat zostaje odrzucony. Nastep¬ nie prowadzi sie druga perkolaela za pomoca ehlo- 20 roformu i metanolu w stosunku 5:2. Nieco zage¬ szczony perkolat przemywa sie trzykrotnie za po¬ moca 1* 1 wody, faze organiczna odrzuca sie i fa¬ za wodna po nasyceniu siarczanem amonowym ekstrahuje sie czterokrotnie ze pomoca 5 1 octanu 25 etylu. Faze estrowa suszy sie nastepnie nad siar¬ czanem magnezu i zageszcza do sucha. Ogólna po¬ zostalosc wynosi IW g, tzn. 3,3l*/t w odniesieniu do wysuszonego materialu.Frakcje zlozona glównie z rozpuszczalnych w wo- 30 dzie estrów glikozydów w celu dalszego oczysz¬ czenia chromatografuje sie na kolumnie: g pozostalosci octanu etylu rozpuszcza sie w okolo 106 ml wilgotnego octanu etylu i po odsta¬ niu odsacza sie nierozpuszczalna pozostalosc. Prze- 85 sacz przenosi sie na kolumne krzemionkowa, wy¬ pelniona 250 g zelu o wielkosci ziarna 0,2—0,5 mm.Szlamowanie zelu krzemionkowego i nastepne wy¬ mywanie przeprowadza sie za pomoca wilgotnego octanu etylu, nastepnie kontynuuje sie wymywa- *° nie octanem etylu z dodatkiem metanolu. Odbie¬ ra sie frakcje po 100 ml. Zwiazek wedlug wyna¬ lazku l-p-I-gluwzydcvr4-ri70waleroksymetykH6,7- -dwuhydroksy»7-metylo-l,4a^,6,7,7a-«zcsciowodoro- -cyklopenta/cZ-piran znajduje sie we frakcjach « 17—27. Ogólem wydziela sie z tych frakcji po za¬ geszczeniu 3,65 g glikozydu jako bezpostaciowy zóltawy proszek. 1 g l-3-glikozydo-4-rizowaleroksy-metylo-«,7-!dwu- hydroksy'7^metylo^l,4a,5l6,7,7a'-szesciowodoro-cyklo- 50 penta/c/piranu rozpuszcza sie w 20 ml alkanolu i roztwór traktuje sie 50 mg kwasu p-toluenosulfo- nowego. Po krótkotrwalym ogrzewaniu do tempe¬ ratury 40°C rozciencza sie za pomoca 60 ml wody, zobojetnia dwuweglanem sodowym i ekstrahuje sie 55 octanem etylu. Caly ekstrakt suszy sie nad siar¬ czanem sodowym. Po zgeszczeniu w prózni otrzy¬ muje sie oleje zabarwione jasnobrunatno, które oczyszcza sie przez preparatywna chromatografie grubowarstwowa na plytkach zelu krzemionkowe- 60 go. Mieszanina nosna sklada sie z 24 czesci octa¬ nu etylu, 60 czesci n-heksanu i 6 czesci n-propa- nolu. Przy wiekszych ilosciach przeprowadza sie oczyszczanie za pomoca chromatografii kolumno¬ wej na AltOs z uzyciem eteru etylowego jako roz- « tworu wymywajacego albo przez destylacje próznio¬ wa.Zaleznie od uzytego alkoholu wytwarza sie na¬ stepujace zwiazki: 1) 4-hy-droksy-3-metylo-10^metyleno-8-metoksy- -2,9-dióksatrieyklo-/4,3,l,0*'7/-dekan, CuH1604, ciezar czasteczkowy 212,25 (a) ^ = +42°C (w metanolu, n*°= 1,5096. 2) 4-hy -4iok*atricyklc^/4,5,l^V-dekan, CiAgO* ciezar czasteczkowy 226,28, («)g«+50° (njg = 1,4983. 3) 4-hydroksy-3-metylo-10-metyleno-8-/n-butoksy/ /-2,9-dipksatricyklo-/4,3,l,08'7/-dekan, C^H^O* cie¬ zar czasteczkowy 254,33 <<*)d - +a&° (w meta¬ nolu), |0 « 1,4008.Otrzymane substancje dzialaja juz w' ilosci 31,6— —10* mg/kg per os u myszy wyraznie eentramie przytlumiajaco. Te efektywne dawki stanowia tyl¬ ko okolo 1/20 oznaczonego LD50. Przez proste uwo¬ dornienie z uzyciem palladu i wegla aktywnego wytwarza sie z tych zwiazków uwodornione w po¬ zycji 10,11 odpowiednie 4-hydroksy-3,10-dwumetylo- ^alkoksy-2,9-dioksatricyklo-/4,3,l,8»'ty-dekany. PL

Claims

Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania 2,§-dioksatricyklo-/4,3,l,- 0*T/-dekan6w o ogólnym wzorze 1, w którym Rx oznacza rodnik alkóksylowy albo aryloalkoksylo- wy, Ra oznacza wodór, chlorowiec, —SCN, Rs ozna¬ cza rodnik acylowy, Y oznacza CH2, i wiazanie w pozycji 10,11 jest wiazaniem podwójnym, znamien¬ ny tym, ze eyklopenta/c/piran o ogólnym wzorze 2, w którym R2 i **3 maja wyzej podane znacze¬ nie, R4 oznacza grupe acyloksylowa i X oznacza grupe acyloksylowa, poddaje sie reakcji w kwas¬ nym srodowisku z alkoholem o wzorze R^OH, w którym H\ oznacza rodnik alkilowy albo aryio- alkilowy.
2. Sposób wytwarzania 2,9-dioksatricyklo-/4,3,l, 0*'7/-dekan6w o ogólnym wzorze 1, w którym Rx oznacza rodnik alkoksylowy albo aryloalkoksylowy, R2 oznacza wodór, R3 oznacza rodnik acylowy, Y oznacza CH2, a wiazanie w pozycji 10,11 jest wia¬ zaniem podwójnym, znamienny tym, ze cyklopen¬ ta/c/piran o ogólnym wzorze 2, w którym R2 i R3 maja wyzej podane znaczenie, R4 oznacza grupe acyloksylowa i X oznacza grupe acyloksylowa, pod¬ daje sie reakcji w kwasnym srodowisku z alkoho¬ lem o wzorze R^OH, w którym R^ oznacza rod¬ nik alkilowy albo aryloalkilowy, po czym otrzy¬ many zwiazek poddaje sie uwodornieniu w roz¬ tworze alkoholowym, który zawiera dwuetyloami- ne, za pomoca wodoru z zastosowaniem niklu Ra- ney'a jako katalizatora pod cisnieniem atmosferycz¬ nym.
3. Sposób wytwarzania 2,9-dioksatricyklo-/4,3,l, 0*'7/-dekanów o ogólnym wzorze 1, w którym Ri oznacza rodnik alkoksylowy albo aryloalkoksylo¬ wy, R2 oznacza wodór, R8 oznacza wodór, Y ozna¬ cza CHj, a wiazanie w pozycji 10,11 jest wiaza¬ niem podwójnym, znamienny tym, ze cyklopenta/c/-96 225 9 10 piran o ogólnym wzorze 2, w którym R2 i R3 ma¬ ja wyzej podane znaczenie, R4 oznacza grupe acy- loksylowa i X oznacza grupe acyloksylowa, pod¬ daje sie reakcji w kwasnym srodowisku z alkoho¬ lem o wzorze R^OH, w którym R\ oznacza rod¬ nik alkilowy albo aryloalkilowy, po czym otrzy¬ many zwiazek poddaje sie uwodornieniu w roz¬ tworze alkoholowym, który zawiera dwuetyloami- ne, za pomoca wodoru z zastosowaniem niklu Ra- ney'a jako katalizatora pod cisnieniem atmosferycz¬ nym, a nastepnie w otrzymanym zwiazku zmydla sie grupe estrowa w polozeniu 4.
4. Sposób wytwarzania 2,9-dioksatricyklo-/4,3,l, 08'7/-dekanów o ogólnym wzorze 1, w którym Ri oznacza rodnik alkoksylowy albo aryloalkoksylowy, R2 oznacza wodór, R3 oznacza wodór, Y oznacza metyl, a wiazanie w polozeniu 10,11 jest uwodor¬ nione, znamienny tym, ze cyklopenta/c/piran o ogól¬ nym wzorze 2, w którym R2 i R3 maja wyzej po¬ dane znaczenie, R4 oznacza grupe acyloksylowa i X oznacza grupe acyloksylowa, poddaje sie reakcji w kwasnym srodowisku z alkoholem o wzorze R^OH, w którym R\ oznacza rodnik alkilowy albo aryloalkilowy, po czym otrzymany zwiazek pod¬ daje sie katalitycznemu uwodornieniu w roztwo¬ rze alkoholu o wzorze R^OH, w którym R\ ma wyzej podane znaczenie, w obecnosci silnej zasady 10 20 nieorganicznej za pomoca wodoru przy jednoczes¬ nej alkoholizie grupy acylowej przy atomie C4.
5. Sposób wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze jako silna zasade stosuje sie wodorotlenek sodu.
6. Sposób wytwarzania 2,9-dioksatricyklo-/4,3,l, 0*'7/-dekanów o ogólnym wzorze 1, w którym Rt oznacza rodnik alkoksylowy albo aryloalkoksylo¬ wy, a R2 i R3 oznaczaja wodór i wiazanie w po¬ zycji 10,11 jest wiazaniem podwójnym, a Y ozna¬ cza CH2, znamienny tym, ze cyklopenta/c/piran o ogólnym wzorze 2, w którym R2 i R3 maja wyzej 4 podane znaczenie, R4 oznacza grupe (J-d-glikozydo- wa i X oznacza grupe acyloksylowa, poddaje sie reakcji w kwasnym srodowisku z alkoholem o wzorze R'iOH, w którym R\ oznacza rodnik alki¬ lowy albo aryloalkilowy.
7. Sposób wytwarzania 2,9-dioksatricyklo-/4,3,l, 08'7/-dekanów o ogólnym wzorze 1, w którym Ri oznacza rodnik alkoksylowy albo aryloalkoksylo¬ wy, a R2 i R3 oznaczaja wdór i podwójne wiazanie 10,11 jest uwodornione, a Y oznacza metyl, zna¬ mienny tym, ze cyklopenta/c/piran o ogólnym wzo¬ rze 2, w którym R2 i R3 maja wyzej podane zna¬ czenie, R4 oznacza grupe 0-d-glikozydowa i X ozna¬ cza grupe acyloksylowa, poddaje sie reakcji w kwasnym srodowisku z alkoholem i otrzymany zwiazek poddaje sie katalitycznemu uwodornieniu. C*n2 "2 WZOR 1 X-CH2 a OR3 WZOR 2 O9 /-ARYLOALKIL/ ^ ^ji^-O-ALKIL o2 l3CH3 WZOR 396 225 O9 /-ARYLOALKJL/ XV-0-ALKIL CH3 H 6\ 5 /7 Sa-CH3 (CH,)9CHCH2COOCH, i/\i-OCOCH9CH(CH3). 3'2 WZÓR 4 5-OCH: (CH3LCHCI-LCOOCH, CH2X s ^OCOCH3 WZÓR 5 4\ 1 v" 4a\ J 5 6" WZÓR 0 ^"CH2 ^OCOCH3 6 J y OCOCH2CH(CH3)2 tx?H w \—L WZÓR -C2HJ •OCOCH3 7 PRZEPUSZCZALNO^ 14,0 15,0 FIG. 1 W.Z.Graf. Z-d Nr 2, zam. 1009/78/G, A4, 105 Cena 45 zl PL