Wiadomo, ze niektóre nitrozoaminy mozna otrzymac przy wprowadzaniu dwu- azo- lub czteroazozwiazków do cieczy alkalicznych. Wprawdzie w ten sposób otrzymane nitrozoaminy kilku nitromo- noaminów uzyskaly techniczne znaczenie, lecz dajace sie otrzymac z aromatycznych czteroazozwiazków nitrozoaminy nie uka¬ zaly sie dotad w handlu, mimo ze na te ciala jest zapotrzebowanie.Przyczyna tego lezy zdaje sie w tern, ze dot3^chczas niema sposobu, któryby pozwalal na technicznie korzystne otrzy¬ mywanie nitrozoaminów z aromatycznych czteroazozwiazków, jak n. p. z czteroazo- dwumetoxydwufenylu.Wprawdzie jest opisane w niemieckim opisie patentowym 81206, KI. 12, otrzy¬ mywanie nitrozoaminu z o-dwuanizydyny, lecz, pominawszy niedostateczna wydaj- . nosc tego sposobu, ma on takze te wade, ze zuzywa sie przy nim niezwykle wielkie ilosci lugu sodowego: 19,5 czesci Na OH na 1 czesc o-dwuanizydyny. Glówna czesc alkalji musi byc odfiltrowana od nitro¬ zoaminu w formie zanieczyszczonego lugu sodowego i, aby nie tracic* drogiego wo¬ dorotlenku sodowego, musi go sie uwal¬ niac od domieszanej soli i przez odparo¬ wywanie zpowrotem odzyskiwac.Znaleziono wlasnie, ze bardzo ko¬ rzystnie mozna otrzymac nitrozoaminy pierwszorzednych aromatycznych aminów, wzglednie ich soli, alkaljów, przy od¬ dzialywaniu alkaljów zracych na arylo- sulfonaty odpowiednich dwuazo- wzgle¬ dnie czteroazozwiazków, znajdujacych sie w wydzielone] stezonej formie. Ma siel&. tu moznosc uzycia lugów zracych do¬ wolnej koncentracji i z koncentracja tych lugów mozna isc tak wysoko, jak w zad¬ nym innym wypadku, a co wlasnie przy przerabianiu tetraazodwufenylowych zwiazków jest korzystnem. Uzycie ary- losulfonatów dwuazozwiazków jest ko¬ rzystnem. Uzycie arylosulfonatów dwu¬ azozwiazków w wydzielonej skoncentro¬ wanej formie umozliwia mniejsze zuzycie ilosci lugów zracych, niz w dotychczaso¬ wych sposobach pracy i przez to oznacza ten nowy sposób znaczny postep w prze¬ mysle.Przyklad 1. 100 kg o-dwuanizydyny czteroazu- je sie zwyklym sposobem i miesza sie z okolo 180 kg soli sodowej 1,5-dwu- sulfokwasu naftaliny. Powstaly osad od¬ sacza sie na prasie i ostroznie suszy. 30 kg tak powstalego dwumetoxydwu- fenylotetraazosulfonatu (zawartosc o-dwu¬ anizydyny okolo 33 procent) miele sie z dowolna iloscia np. 19 kg sproszkowane¬ go wodorotlenku sodowego (okolo 1,92 czesci NaOH na 1 czesc dwuanizydyny).Nastepnie wkrapla sie powoli przy ciaglem mieszaniu i chlodzeniu 4,7 1 wody (lub odpowiednia ilosc lugu sodowego). Teraz ogrzewa sie, az próba w wodzie roz¬ puszczona nie da wiecej zadnego barwnika z (3-naftolem. Po ostudzeniu otrzymuje sie nitrozoamin bezposrednio w formie su¬ chego czekoladowo-brunatnego proszku.Przyklad 2.Czteroazuje sie benzydyne jakzwy- kle, wytraca 1,5 dwusulfokwasem naftali¬ ny, filtruje i suszy osad. 30 kg czteroazodwufenylosulfonatu (czysta zawartosc okolo 29 % obliczone na benzydyne) miele sie z 31 kg wodo¬ rotlenku sodowego, a nastepnie wkrapla sie przy dobrem przerabianiu masy 7,8 1 wody (lub odpowiednia ilosc lugu sodo¬ wego). Potem ogrzewa sie, az reakcja tetraazowa zniknie. Po ostygnieciu otrzy¬ muje sie nitrozoamin jako suchy proszek.Przyklad 3. 3- nitro - 4 - amino-1-metylobenzol dwu- azuje sie i straca 1,5 dwusulfokwasem naftaliny. Sulfonat moze byc wprowa¬ dzony w mokrym lub suchym stanie do lugu sodowego o dowolnem stezeniu.Nitrozoamin powstaje natychmiast i uzy¬ skuje go sie przez przesaczenie lub w da¬ nym wypadku przez wysolenie.Zamiast dwuazo -1,5 - dwusulfonatów naftaliny moga byc uzyte sole dwuazowe innych sulfokwasów szeregu benzolu lub naftaliny, o ile tylko sa dostatecznie tru¬ dno rozpuszczalne lub daja sie wysalac.Z innemi dwuazozwiazkami przepro¬ wadza sie te metode w sposób odpo¬ wiedni. PL PL PL