Wiadomo, ze niektóre nitrozoaminy mozna otrzymac przy wprowadzaniu dwu- azo- lub czteroazozwiazków do cieczy alkalicznych. Wprawdzie w ten sposób otrzymane nitrozoaminy kilku nitromo- noaminów uzyskaly techniczne znaczenie, lecz dajace sie otrzymac z aromatycznych czteroazozwiazków nitrozoaminy nie uka¬ zaly sie dotad w handlu, mimo ze na te ciala jest zapotrzebowanie.Przyczyna tego lezy zdaje sie w tern, ze dot3^chczas niema sposobu, któryby pozwalal na technicznie korzystne otrzy¬ mywanie nitrozoaminów z aromatycznych czteroazozwiazków, jak n. p. z czteroazo- dwumetoxydwufenylu.Wprawdzie jest opisane w niemieckim opisie patentowym 81206, KI. 12, otrzy¬ mywanie nitrozoaminu z o-dwuanizydyny, lecz, pominawszy niedostateczna wydaj- . nosc tego sposobu, ma on takze te wade, ze zuzywa sie przy nim niezwykle wielkie ilosci lugu sodowego: 19,5 czesci Na OH na 1 czesc o-dwuanizydyny. Glówna czesc alkalji musi byc odfiltrowana od nitro¬ zoaminu w formie zanieczyszczonego lugu sodowego i, aby nie tracic* drogiego wo¬ dorotlenku sodowego, musi go sie uwal¬ niac od domieszanej soli i przez odparo¬ wywanie zpowrotem odzyskiwac.Znaleziono wlasnie, ze bardzo ko¬ rzystnie mozna otrzymac nitrozoaminy pierwszorzednych aromatycznych aminów, wzglednie ich soli, alkaljów, przy od¬ dzialywaniu alkaljów zracych na arylo- sulfonaty odpowiednich dwuazo- wzgle¬ dnie czteroazozwiazków, znajdujacych sie w wydzielone] stezonej formie. Ma siel&. tu moznosc uzycia lugów zracych do¬ wolnej koncentracji i z koncentracja tych lugów mozna isc tak wysoko, jak w zad¬ nym innym wypadku, a co wlasnie przy przerabianiu tetraazodwufenylowych zwiazków jest korzystnem. Uzycie ary- losulfonatów dwuazozwiazków jest ko¬ rzystnem. Uzycie arylosulfonatów dwu¬ azozwiazków w wydzielonej skoncentro¬ wanej formie umozliwia mniejsze zuzycie ilosci lugów zracych, niz w dotychczaso¬ wych sposobach pracy i przez to oznacza ten nowy sposób znaczny postep w prze¬ mysle.Przyklad 1. 100 kg o-dwuanizydyny czteroazu- je sie zwyklym sposobem i miesza sie z okolo 180 kg soli sodowej 1,5-dwu- sulfokwasu naftaliny. Powstaly osad od¬ sacza sie na prasie i ostroznie suszy. 30 kg tak powstalego dwumetoxydwu- fenylotetraazosulfonatu (zawartosc o-dwu¬ anizydyny okolo 33 procent) miele sie z dowolna iloscia np. 19 kg sproszkowane¬ go wodorotlenku sodowego (okolo 1,92 czesci NaOH na 1 czesc dwuanizydyny).Nastepnie wkrapla sie powoli przy ciaglem mieszaniu i chlodzeniu 4,7 1 wody (lub odpowiednia ilosc lugu sodowego). Teraz ogrzewa sie, az próba w wodzie roz¬ puszczona nie da wiecej zadnego barwnika z (3-naftolem. Po ostudzeniu otrzymuje sie nitrozoamin bezposrednio w formie su¬ chego czekoladowo-brunatnego proszku.Przyklad 2.Czteroazuje sie benzydyne jakzwy- kle, wytraca 1,5 dwusulfokwasem naftali¬ ny, filtruje i suszy osad. 30 kg czteroazodwufenylosulfonatu (czysta zawartosc okolo 29 % obliczone na benzydyne) miele sie z 31 kg wodo¬ rotlenku sodowego, a nastepnie wkrapla sie przy dobrem przerabianiu masy 7,8 1 wody (lub odpowiednia ilosc lugu sodo¬ wego). Potem ogrzewa sie, az reakcja tetraazowa zniknie. Po ostygnieciu otrzy¬ muje sie nitrozoamin jako suchy proszek.Przyklad 3. 3- nitro - 4 - amino-1-metylobenzol dwu- azuje sie i straca 1,5 dwusulfokwasem naftaliny. Sulfonat moze byc wprowa¬ dzony w mokrym lub suchym stanie do lugu sodowego o dowolnem stezeniu.Nitrozoamin powstaje natychmiast i uzy¬ skuje go sie przez przesaczenie lub w da¬ nym wypadku przez wysolenie.Zamiast dwuazo -1,5 - dwusulfonatów naftaliny moga byc uzyte sole dwuazowe innych sulfokwasów szeregu benzolu lub naftaliny, o ile tylko sa dostatecznie tru¬ dno rozpuszczalne lub daja sie wysalac.Z innemi dwuazozwiazkami przepro¬ wadza sie te metode w sposób odpo¬ wiedni. PL PL PLIt is known that some nitrosamines can be obtained by introducing diazo- or tetraazo compounds into alkaline liquids. Although the nitrosamines of several nitromonoamines obtained in this way have achieved industrial importance, nitrosamines obtainable from aromatic tetraazo compounds have not yet appeared commercially, despite the demand for these substances. The reason for this seems to lie in the fact that to date there is no method that would allow for the technically advantageous preparation of nitrosamines from aromatic tetraazo compounds, such as, for example, tetraazodimethoxydiphenyl. Although the preparation of nitrosamines from o-dianisidine is described in German patent specification 81206, KI. 12, it is difficult to determine the yield. This method, despite its usefulness, also has the disadvantage of consuming unusually large amounts of sodium hydroxide: 19.5 parts of NaOH to 1 part of o-dianisidine. The main part of the alkali must be filtered from the nitrosamines in the form of impure sodium hydroxide, and to avoid losing the expensive sodium hydroxide, it must be freed from the admixed salt and recovered by evaporation. It has now been found that nitrosamines of primary aromatic amines, or their salts, can be obtained very advantageously by reacting with alkalis corrosive to the arylsulfonates of the corresponding diazo- or tetraazo-compounds present in the isolated concentrated form. Here, the use of caustic lyes of any concentration is possible, and the concentration of these lyes can be as high as in no other case, which is advantageous when processing tetraazodiphenyl compounds. The use of arylsulfonates of diazo compounds is advantageous. The use of arylsulfonates of diazo compounds in a separated, concentrated form allows for a smaller consumption of caustic lyes than in previous methods of operation, and thus this new method represents significant progress in the industry. Example 1. 100 kg of o-dianisidine is tetraazonated in the usual manner and mixed with approximately 180 kg of the sodium salt of 1,5-naphthalene disulfide. The resulting precipitate is filtered off and carefully dried. 30 kg of the resulting dimethoxydiphenyltetraazosulfonate (o-dianisidine content approximately 33 percent) is ground with an arbitrary amount, e.g., 19 kg of powdered sodium hydroxide (approximately 1.92 parts NaOH to 1 part dianisidine). Then, 4.7 liters of water (or an appropriate amount of sodium hydroxide solution) is slowly added dropwise with constant stirring and cooling. Now it is heated until the sample dissolved in water no longer gives any dye with 3-naphthol. After cooling, the nitrosamine is obtained directly in the form of a dry chocolate-brown powder. Example 2. Benzidine is tetraazoated as usual, precipitated with 1.5-naphthalene disulfoacid, filtered and the precipitate dried. 30 kg of tetraazodiphenylsulfonate (pure content about 29% calculated as benzidine) is ground with 31 kg of sodium hydroxide, and then, with good working up, 7.8 l of water (or the appropriate amount of sodium hydroxide solution) is added dropwise. Then the tetraazo reaction is stopped. After cooling, the nitrosamine is obtained as a dry solid. powder. Example 3. 3-Nitro-4-amino-1-methylbenzene is diazotized and precipitated with 1,5-naphthalene disulfide. The sulfonate can be added in a wet or dry state to sodium hydroxide of any concentration. The nitrosamine is formed immediately and is obtained by filtration or, where appropriate, by salting out. Instead of the diazotized 1,5-naphthalene disulfides, diazotized salts of other sulfoacids of the benzene or naphthalene series can be used, provided they are sufficiently sparingly soluble or can be salted out. This method is carried out in an appropriate manner with other diazo compounds. PL PL PL