Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania l-(m- acyloksyfenylo)-l-hydroksy-2-N-alkiloaminoetanów o wzo¬ rze ogólnym 1, w którym R± oznacza grupe alkilowa o 17 atomach wegla i R2 oznacza grupe metylowa albo etylowa, jak równiez ich soli addycyjnych z kwasami. Zwiazki o wzorze 1 posiadaja asymetryczny atom wegla i moga wystepowac zarówno w formie racematu, jak równiez w formie zwiazku optycznie czynnego. Najblizej spokrewnionym chemicznie zwiazkiem, w swie¬ tle znanego stanu techniki, jest l-(m-piwaliloksyfenylo)-l- -hydroksy-2-N-metyloaminoetan (A), opisany w opisie patentowym RFN DOS nr 21 52 058. Otrzymany sposobem wedlug wynalazku zwiazek o wzo¬ rze 1 (B), w porównaniu z tym znanym zwiazkiem, wyka¬ zuje nastepujace dane (testy prowadzono na dekapitowa- nych kotach, liczby sa wzgledne, jako standard stosowano SympatolR = Synephrin, zastrzyki robiono dozylnie): zwiazek Synephrin 'A B obnizenie cisnienia krwi 1 2 0,67 zwiekszenie czestotli¬ wosci bicia serca 1 2 czas trwania dzialania 1 | 2 3 1 Przy mniejszej mocy dzialania, otrzymywany sposobem wedlug wynalazku zwiazek B wyróznia sie silniejszym dzialaniem nasercowym i przede wszystkim dluzszym 30 okresem dzialania. Poniewaz szczególnie pozadane jest dluzsze utrzymywanie sie dzialania, znacznie wieksze zna¬ czenie ma dluzszy okres dzialania, które moze zostac zwie¬ kszone uprzez zastosowanie asymilowanego wyzszego daw¬ kowania. Ponadto, przy stosowaniu doustnym, wskutek mniejszej rozpuszczalnosci zwiazku otrzymywanego spo¬ sobem wedlug wynalazku, osiaga sie dodatkowy efekt prze¬ dluzonego dzialania. Wedlug wynalazku zwiazki o wzorze ogólnym 1 wytwarza sie przez redukcje odpowiednich pochodnych acetofenonu o wzorze 2, w którym Rt i R2 maja wyzej podane znaczenie i R3 oznacza atom wodoru albo ewentualnie podstawiona grupe benzylowa. Grupa benzylowa moze byc podstawiona na przyklad grupa alkilowa albo alkoksylowa, albo atomem chlorowca, korzystnie atomem chloru, i Redukcje przeprowadza sie przez kataliczne uwodornie¬ nie wobec znanych katalizatorów uwodorniania, jak na przyklad Pd, Pt, Ni albo kompleksowymi wodorkami metali slabiej redukujacymi, jak na przyklad wodorkiem sodowo- -borowym. Gdy R3 oznacza grupe benzylowa, to przy ka- talicznym uwodornieniu nastepuje jednoczesne wodoroli- tyczne usuniecie jej. Przy redukcji grupy ketonowej kom¬ pleksowymi wodorkami metali, grupa benzylowa zostaje odszczepiona przez nastepne katalityczne uwodornienie. Potrzebny w procesie produkt wyjsciowy o wzorze 2 moze byc wytwarzany z m-hydroksyacetofenonu o wzorze 3, w którym R2 i R3 maja podane wyzej znaczenie, przez acy- lowanie chlorkiem kwasowym o wzorze 4, w którym Kt ma podane wyzej znaczenie i ewentualna selektywna wodoro- lize grupy benzylowej. Recemiczne zwiazki o wzorze 1 95 293W29« rozdziela sie w razie potrzeby w zwykly sposób na antypody optyczne. Wytworzone sposobem wedlug wynalazku zwiazki o wzo¬ rze 1 sa zasadami i moga byc w znany sposób przeprowa¬ dzone w fizjologicznie dopuszczalne sole addycyjne z kwa¬ sami. Do twór&ania soli nadaja sie na przyklad kwasy mi¬ neralne, jak kwas solny, bromowodorowy, jodowodorowy, fluorowodorowy, siarkowy, fosforowy, azotowy albo kwasy cisnieniu 5 atmosfer. Po zakonczeniu pochlaniania wodoru oddziela sie katalizator i oddestylowuje metanol. Krysta¬ liczna pozostalosc miesza z acetonitrylem i odsacza. Otrzy¬ muje sie 69 g, co stanowi 95,5% wydajnosci teoretycznej. Temperatura topnienia 113 °, po przekrystalizowaniu z eta¬ nolu. Wedlug podanego w pierwszym przykladzie sposobu otrzymuje sie nastepujacy zwiazek: Zwiazek o wzorze 1 w postaci chlorowodorku Przyklad Nr n Ri CH3-/CH2/16- • R2 CH3 Temperatura topnienia 96 Przekrystalizowane z etanol % wydajnosci teoretycznej 96,5 organiczne, jak kwas octowy, propionowy, maslowy, ka- pronowy, kaprylowy, walerianowy, szczawiowy, malonowy, bursztynowy, maleinowy, fumarowy, mlekowy, winowy, cytrynowy, benzoesowy, p-hydroksybenzoesowy, p-amino- benzoesowy, ftalowy, cynamonowy, salicylowy, askorbino¬ wy, metanosulfonowy, etanofosfonowy, 9-chloroteofilina albo tym podobne. Wytworzone sposobem wedlug wynalazku zwiazki o wzo¬ rze ogólnym 1 jak równiez ich sole addycyjne z kwasami, wyrózniaja sie wartosciowymi wlasnosciami terapeutyczny¬ mi. Nadaja sie szczególnie jako substancje czynne do srodków nasercowych i krazeniowych i moga byc stosowane w nie¬ wydolnosci serca i schorzeniach ukladu krazenia. Zwiazki o wzorze ogólnym 1 jak równiez ich sole addycyj¬ ne z kwasami moga byc stosowane dojelitowo albo poza- jelitowo w dawkach od 5 do 100 mg. Zwiazki o wzorze 1 lub ich sole addycyjne z kwasami moga byc dodawane do innych substancji czynnych jako jeden ze skladników. Odpowiednimi do podawania formami galenowymi sa na przyklad tabletki, kapsulki, czopki, roztwory, emulsje, aerozole a#x proszki, przy czym do wytwarzania ich znaj¬ duja zastosowanie uzywane zwykle pomocnicze srodki galenowe, nosniki, irodki rozpryskowe rozkruszajace lub poslizgowe* albo substancje pozwalajace osiagnac prze¬ dluzone dzialanie. Wytworzenie tych form galenowych przeprowadza sie w zwykly 'sposób wedlug znanych metod. Nastepujace przyklady wyjasniaja blizej wynalazek, nie ograniczajac jego zakresu. P r z y k l a d I. Chlorowodorek l-Cm-stearyloksyfenylo)- -l-hydroksy-2-N-etyloaminoetanu) A.) Chlorowodorek m-stearyloksy-ca-N-etyloamino-aceto- fenonu. Do roztworu 53,8^ (0,25; mola) chlorowodorku m-hydro- ksy^ca-N-etyloarninoacetofenonu w 100 ml kwasu trójfluoro- octowego wkrapla sie, przy mieszaniu w temperaturze 30°, 94,5 g (0*312 mola) chlorku stearoilu. Po zakonczeniu wkraplania utrzymuje sie jeszcze mieszanine reakcyjna przez 5 miutat w temperaturze 60 ° i bez schlodzenia wpro¬ wadza sie do 1 1 octanu etylu i miesza. Nastepuje krystaliza¬ cja zwiazku. Krysztaly odsacza sie i przemywa octanem etylu. Otrzymuje sie ich 108 g co stanowi 89,6% wydaj¬ nosci teoretycznej. Temperatura topnienia 195° po prze¬ krystalizowaniu z etanolu, B.) Chlorowodorek l-(m-stearylóksyfenylo)-l*hydroksy- -2-N-etyloaminoetanu. 72 g (0yl5 mola) otrzymanego w stadium A zwiazku uwodornia sie w 1,44 1 metanolu w obecnosci 5 g 5%-owego, osadzonego na weglu palladu, w temperaturze 60° i przy 40 55 80 Przykladll. Chlorowodorek l-(m-stearyloksyfenylo) -1-hydroksy-2-N-etyloaminoetanu A.) m-stearyloksy-co-N-etyloammo-acetofenon Do 22 g chlorowodorku m-hydroksy-co-(N-etylo-N-ben- zyloamino)-acetofenonu (0,0656 mola) rozpuszczonego w 167 ml 1 n lugu sodowego wkrapla sie, przy mieszaniu, 22 g (0,0725 mola) chlorku stearoilu. Po 20 minutach pro¬ dukt acylowania ekstrahuje sie eterem i warstwe organiczna wytrzasa najpierw z 1 n lugiem, sodowym, a nastepnie z woda. Wysuszona warstwe eterowa zateza sie, a pozosta¬ losc uwodornia sie w 390 ml 66% metanolu, zawierajacego wyliczona ilosc chlorowodoru, 10 ml chlorku palladowego i 1 g wegla, pod cisnieniem, w temperaturze 60°. Odbenzylo- wanie jest zakonczone po 5 minutach, a uwodornienie zatrzymuje sie. Katalizator odsacza sie na goraco i z prze¬ saczu krystalizuje po schlodzeniu zadany zwiazek. Po od¬ saczeniu krysztaly przemywa sie acetonitrylem. Otrzymuje sie 22 g, co stanowi 69,6% wydajnosci teoretycznej. Tem¬ peratura topnienia 195°, po przekrystalizowaniu z etanolu. B.) chlorowodorek l-(m-stearyloksyfenylo)-l-hydroksy- -2-N-etyloaminoetanu Przez kataliczne uwodornienie 19 g (0,0395 mola) otrzy¬ manego w stadium A zwiazku w 400 ml metanolu, w obec¬ nosci 0,5 g tlenku platynowego* pod normalnym cisnieniem, w temperaturze 20° otrzymuje sie 18,5 g produktu konco¬ wego, co stanowi 96,5% wydajnosci teoretycznej. Tempe¬ ratura topnienia 113°, po przekrystalizowaniu z etanolem. Przyklad III. Chlorowodorek l-(m-stearyloksyfenylo) -1-hydroksy-2-N-etyloaminoetanu ,55 g (0,1 mola)rm-hydroksy-(o-(N-etylo-N-benzylo- amino)-acetofenonu rozpuszcza sie w 250 ml 1 n lugu so¬ dowego i poddaje reakcji z 33,5 g (0,11 mola) chlorku stea¬ roilu w temperaturze pokojowej, uzyskujac chlorowodorek m-stearyloksy-a)-N(-etylo-N-benzyloamino)-acetofenonu. Po 20 minutach ekstrahuje sie eterem i organiczna warstwe wytrzasa sie z 1 n lugiem sodowym, a nastepnie z woda. Warstwe eterowa suszy sie nad siarczanem sodowym i od¬ destylowuje rozpuszczalnik. Pozostalosc rozpuszcza sie w 800 ml metanolu, neutralizuje metanolowym roztworem kwasu solnego i wobec niklu Raneya poddaje uwodornieniu. Uwodornienie nastepuje pod cisnieniem, w temperaturze 40 °C. Pochlanianie wodoru odpowiada 2 równowaznikom molowym wodoru. Po oddzieleniu katalizatora, oddestylo¬ wuje sie metanol pod próznia i wydziela z pozostalosci zadany zwiazek. Otrzymuje sie 35 g, co starfówi 72,5% wydajnosci teoretycznej. Temperatura topnienia 113°, po przekrystalizowaniu z etanolu.95 296 PL PL PL PL PL PL PL