Opis patentowy opublikowano: 15.03.1978 MKP HOlh 9/20 Int. Cl.2 H01H 9/20 Twórcy wynalazku: Tomasz Tarasiuk, Janusz Kuc, Krzysztof Wrega, Ro^ muald Marszycki Uprawniony z patentu: Zaklady Wytwórcze Aparatury Wysokiego Napie¬ cia im. Dymitrowa, Warszawa (Polska) Mechanizm ryglujacy Erzedmlotem wynalazku jeslt mechanizm ryglu¬ jacy warunkujacy przemieszczanie sie elementu roboczego od stanu elementu odblokowujacego, zwlaszcza impulsowanego zdalnie, szczególnie przy zastosowaniu elektromagnesu lub pomocniczego si¬ lownika tlokowego.Mechanizmy ryglujace zwiekszaja pewnosc dzia¬ lania ukladów zdalnego sterowania i blokad, ko¬ niecznych dla zapewnienia bezpieczenstwa piracy obslugi oraz nalezytej dyspozycyjnosci ukladów rozdzielczych, na przyklad w wysokonapieciowych systemach przesylowych, w których w przypadku awarii wywolanej blednym manewrowaniem od¬ lacznikami lub uziemnikami wystepuja zazwyczaj zagrozenia zycia personelu obslugujacego, oraz za¬ klócenia w dostawie energii na wielkich obsza¬ rach, pociagajace za soba niekiedy nieobliczalne straty ekonomiczne i spoleczne.W takich ukladach blokad bywaja stosowane proste mechanizmy ryglujace, w których osadzo¬ ny suwliwie w korpusie rygiel w postaci preta o stalym przekroju, stanowiacy czlon ruchomy elektromagnesu, wspólpracuje z obrotowym lub suwliwym elementem roboczym, zaglebiajac sie we wglebienia w jego powierzchni cylindrycznej lub plaskiej.Istota mechanizmu ryglujacego wedlug wynalaz¬ ku polega na tym, ze zakonczenie rygla osadzo¬ nego suwliwie w korpusie wyposazonym w uspre- zynowana dzwignie zapadkowa ma diwie plaszczyz-. ny klinowe nachylone symetrycznie do jego osi wzdluznej. W stalej odleglosci od korpusu i prze¬ ciwlegle zarazem do rygla, obok ryglowanego ele¬ mentu roboczego,. moze byc umieszczony element oporowy. Pomiedzy dzwignia zapadkowa i ryglem jest umieszczona dzwignia posredniczaca, zwlasz¬ cza usprezynowana, ulozyskowana obrotowo w kor¬ pusie, badz os obrotu dzwigni zapadkowej Jest umieszczona na przedluzeniu osi wzdluznej rygla, zwlaszcza zaopatrzonego w sprezyne. Dzwignia za¬ padkowa jest wytracana z zajmowanego polozenia martwego przez element odblokowujacy.Dzieki rozwiazaniu wedlug wynalazku sily utru¬ dniajace przestawienie dzwigni zapadkowej przez element odblokowujacy sa wydatnie ograniczone, poniewaz znaczne opory tarcia pomiedzy ryglem i korpusem, oraz plaszczyzna klinowa rygla i pla¬ szczyzna sciana wglebienia, jak równiez pomie¬ dzy elementem oprowym i ^elementem roboczym, wystepujace przy naprezaniu elementu roboczego w stanie zaryglowania przyczyniaja sie do wy¬ datnego ograniczenia nacisku wywieranego na rol¬ ke blokujaca przez dzwignie posredniczaca lub plaszczyzne oporowa rygla.Wynalazek jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia mechanizm ryglujacy z elementem robo¬ czym obrotowym w widoku, fig. 2 przedstawia go 95186w przekroju wzdluz zaznaczonej na fig. 1 osi A-A, obrazujac wspóldzialanie rygla z usprezynowana dzwignia posredniczaca, oraz fig. 3 przedstawia mechanizm z elementem roboczym suwliwym w przekroju poprzecznym obrazujac wspóldzialanie rygla z dzwignia zapadkowa.Do wspornika 1 lozyskujacego ryglowany ele¬ ment roboczy 2 o ruchu obrotowym (fig. 1 i fig. 2) lub postepowym (fig. 3) jest przymocowany korpus 3, w którym osadzony jest suwliwie rygiel 4 zaglebiajacy sie czesciowo we wglebienie 5 w powierzchni cylindrycznej "(fig. ii i fig. 2) lub pla¬ skiej (fig. 3) tego elementu roboczego 2. Wymie¬ niony rygiel 4 stale napiera sprezyscie swym za¬ konczeniem na ryglowany element roboczy 2, prze¬ noszac nacisk swej sprezyny 6 (fig. 3), lub spre¬ zyny 7 dzwigni posredniczacej 8 (fig I i fig. 2), która swa rolka posredniczaca 9 przylega docisko¬ wa*do plaszczyzny 10 (fig. 2) stanowiacej jego drugie zakonczenie.Napierajace na element roboczy 2 zakonczenie rygla 4 ma dwie symetrycznie do jego osi wzdlu¬ znej 11 nachylone ku sobie plaszczyzny klinowe 12, które przylegajac dociskowo do plaszczyzno¬ wych scian 13 wglebien 5 w powierzchni wymie¬ nionego elementu roboczego 2, umozliwiaja wy¬ pieranie tego rygla 4 z poszczególnych wglebien , w uzaleznieniu od przestawienia przez element odblokowujacy 14 dzwigni zapadkowej 15 zaopa¬ trzonej w sprezyne 16 i rolke blokujaca 17. W stanie zaryglowania elementu roboczego 2 (fig. 2 i fig. 3) dzwignia zapadkowa 15 wraz ze swa rói^ ka blokujaca 17 jest ustawiona w polozeniu mar¬ twym wzgledem dzwigni posredniczacej 8 (fig. 2), lub plaszczyzny oporowej 18 drugiego zakoncze¬ nia rygla 4 (fig. 3), prostopadlej do jego osi wzdlu¬ znej 11.Do wspornika 1 jest przymocowany element oporowy 19, sasiadujacy z ryglowanym elementem roboczym 2 przeciwlegle do rygla 4. W stanie za¬ ryglowania elementu roboczego (fig. 2 i fig. 3) plaszczyznowa sciana 13 jego wglebienia 5, naci¬ skajac na plaszczyzne klinowa 12 rygla 4 unieru¬ chomionego wzgledem korpusu 3, wywoluje spre¬ zyste ugiecie wspornika 1, tak ze rygiel 4 wraz z korpusem 3 oddala sie nieco od tego elementu iroboczego 2, a element oporowy 19, przyblizajac sie do niego opiera sie dociskowo o jego pwierz¬ chnie, uniemozliwiajac zarazem dalsze wzajemne &5186 40 45 przemieszczanie tych czesci. Nacisk dzwigni po¬ sredniczacej 8 lub plaszczyzny oporowej 18 na rol¬ ke blokujaca 17 dzwigni zapadkowej 15 jest wy¬ datnie ograniczony dzieki znacznym oporom tar¬ cia pomiedzy wspólpracujacymi ze soba czesciami !tak, ze przestawienie tej dzwigni zapadkowej 15 przez element odblokowujacy 14 jest mozliwe przy niewygórowanym poborze mocy przez jego nieu- widoczniony na rysunku zespól napedowy w ro¬ dzaju elektromagnesu lub pomocniczego silowni¬ ka tlokowego.Sygnalizowanie stanu zaryglowania i przeciwne¬ go umozliwia wspólpracujacy z dzwignia zapad¬ kowa 15 element sterowniczy 20, stanowiacy na przyklad lacznik niskonapieciowy miniaturowy.Mechanizm ryglujacy wedlug wynalazku moze znalezc zastosowanie szczególnie w napedach i urzadzeniach nastawczych przewidzianych do pra¬ cy w ukladach zdalnego sterowania i blokad, na przyklad w napedach odlaczników i uziemników wysokonapieciowych, od których wymaga sie mo¬ zliwosci uzaleznienia przemieszczania elementu ro- ibocznegio o ruchu zwrotnym obrotowym lufo po¬ stepowym od stanu innych aparatów w systemie sterowania i blokad rozdzielni. PL