Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania N-cykloheksylo-N-metylo- (2-amino-3,5-dwubromoben- zylo)-aminy, albo bromoheksyny, o wzorze 1 oraz jej soli addycyjnych z kwasami, w szczególnosci chlorowodor¬ ku.Bromoheksyna jest czynnikiem wywolujacym skurcz oskrzeli, który ma nadzwyczaj silne dzialanie usmierzajace kaszel, przy czym dawkowanie i toksycznosc sa nadzwyczaj male.Wytwarzanie bromoheksyny zostalo wczesniej opisane na przyklad w finskich opisach patentowych nr nr 40631, 40803, 40804 i 41962.W finskich opisach patentowych nr nr 40631, 40803, 40804, które odpowiadaja opisowi patentowemu RFN nr 11(59939, opisano trzy rózne sposoby wytwarzania róznych terapeutycznie wartosciowych benzyloamin, w szczególnosci wytwarzania zwiazku wedlug niniejszego wynalazku, mianowicie bromowanie N-(2-aminobenzy- lo)-N-metylo-cykloheksyloaminy, reakcje halogenku 2-acyloamino-3,5-dwubromobenzylu z N-metylo-cyklohe- ksyloamina i nastepne odacylowanie oraz redukcje odpowiedniego 2-nitrozwiazku z utworzeniem zadanego 2-amino-zwiazku.Dla zadnego z tych procesów nie podano wydajnosci, sposób trzeci jest jednakze nieprzydatny dla praktycznych celów juz z powodu skrajnie uciazliwej dostepnosci odpowiedniego nitrozwiazku. Dane dotyczace wydajnosci w pierwszych dwóch wymienionych procesach znajduja sie jednakze w Liebigs Annalender Chemie, §62, 171—177, 1963. Podano tam dla pierwszego procesu bromowania wydajnosc wynoszaca zaledwie 38,5% wydajnosci teoretycznej, dla sposobu analogicznego do procesu drugiego zaledwie 28% wydajnosci teoretycznej, a dla wytwarzania odpowiedniego zwiazku piro I idynowego w procesie drugim wlacznie z odacylowaniem przy zastosowaniu jako substancji wyjsciowej bromku benzylu wydajnosc wynosi zaledwie 17,5% wydajnosci teoretycznej. Wydajnosc samego odacylowania wynosi tylko 32,8% wydajnosci teoretycznej.2 94 658 Sposób wedlug finskiego opisu patentowego nr 41962, który odpowiada opisowi patentowemu RFN nr 1194418, nie jest równiez bardziej korzystny niz wymienione znane sposoby, poniewaz polega on na redukcji odpowiedniego 2-amino-3,5-dwubromo-N-cykloheksylo-N-metylo-benzamidu za pomoca wodorku litowo-glino- wego. Wydajnosci nie sa tutaj równiez podane, nie sa one jednak na pewno lepsze, niz podane w Annalen der Chemie. Ponadto zawsze wystepuje tutaj równiez niebezpieczenstwo odchlorowcowania.Obecnie znaleziono sposób, który calkowicie rózni sie od metod opisanych w wyzej wymienionych opisach patentowych. Jako material wyjsciowy stosuje sie kwas 2,4-dwubromo-6- [(N-metylo-N-cykloheksylol-aminome- tylo)- benzoesowy o wzorze 2, który jest nowym srodkiem. Wedlug wynalazku substancje te poddaje sie w obojetnym rozpuszczalniku organicznym, na przyklad w chloroformie, reakcji z azydkiem sodowym NaN3 w obecnosci kwasu mineralnego, przy czym grupa karboksylowa zostaje przeprowadzona w grupe aminowa.Reakcja ta nie byla dotychczas stosowana do wytwarzania substancji tego rodzaju. Przebiega ona nieoczekiwanie korzystnie z wydajnoscia 40-60% i nalezy uznac za nadzwyczaj zaskakujacy fakt, ze opisana reakcje mozna przeprowadzic z graniczna przeszkoda przestrzenna grupy karboksylowej nawet z dobra wydajnos¬ cia.Sposób wedlug niniejszego wynalazku rózni sie zasadniczo od znanych sposobów tym, ze ostatni produkt posredni nie zawiera ani grupy aminowej ani nitrowej, lecz ze grupe aminowa otrzymuje sie przez wymiane odpowiedniej grupy karboksylowej za pomoca tak zwanej reakcji Schmidt'a. Reakcja ta nie zostala jeszcze nigdy przeprowadzona z kwasem benzoesowym, który jednoczesnie zawiera grupe aminowa i 2 atomy chlorowca, zatem proces wedlug wynalazku nie byl latwy do przewidzenia.Jako kwasy, które powoduja przeksztalcenie azydku sodowego w wolny kwas azotowodorowy, stosuje sie korzystnie stezony kwas siarkowy albo kwas polifosforowy. Poniewaz wolny kwas azotowodorowy jest nietrwaly, silnie trujacy i lotny, stosuje sie azydek sodowy, który jest dodawany stopniowo do rozpuszczalnika, zawierajac o silny kwas, w celu utworzenia kwasu azotowodorowego in statu nascend i. Jako rozpuszczalnik mozna stosowac obojetny rozpuszczalnik organiczny, na przyklad chloroform. Stosuje sie temperature okolo —100°C, w tej temperaturze reakcja pr/* z kwasami w znany sposób.Zwiazek wyjsciowy o wzorze 2 wytwarza sie z kwasu 2,4-dwubromo-6-metylo-benzoesowego o temperatu¬ rze topnienia 162—164°C, w którym bromuje sie grupe metylowa, i produkt reakcji bez wydzielania czystego produktu poddaje sie reakcji z metylocykloheksyloamina z utworzeniem kwasu 2,4-dwubromo- 6[(N-metylo-N- cykloheksylo)-amino metyloj-benzoesowego, który jest nowa substancja i ma temperature topnienia 277—280°C.Przyklad. 20,25 g kwasu 2,4-dwubromo-6-[(N-metylo-N-cykloheksylo)-aminometylo] -benzoesowego, 100 ml stezonego kwasu siarkowego i 200 ml chloroformu miesza sie w temperaturze 35°C i dodaje sie 10 g azydku sodowego w tej temperaturze w ciagu godziny. Nastepnie mieszanine ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna wciagu 3godzin, oziebia i wylewa na lód. Produkt reakcji ekstrahuje sie heptanem i heptan odparowuje.Pozostalosc rozpuszcza sie w kwasie siarkowym i dodaje sie kwas chlorowodorowy w celu wytracenia chlorowo¬ dorku N-cykloheksylo-N-metylo- (2-amino-3,5-dwubromobenzylo) -aminy. Wydajnosc wynosi 11,3g, to znaczy 55% wydajnosci teoretycznej, temperatura topnienia 240-242°C. PL