PL94113B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek do regulacji wzrostu roslin, zawierajacy jako substancje czynna nowe pochodne imidazolu.

Zwiazki stanowiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku sa2-imino pochodnymi imidazoli i ich solami z mocnymi kwasami o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza nizszy rodnik alkilowy lub, korzystnie, nizszy rodnik alkoksyalkilowy, R1 oznacza nizszy rodnik alkilowy, R2 oznacza nizszy rodnik alkilowy lub, korzystnie, atom wodoru, R3 oznacza nizszy rodnik alkilowy lub, korzystnie, atom wodoru, Z oznacza atom fluoru, chloru, bromu, nizszy rodnik alkilowy, nizszy rodnik chlorowcoalkilowy lub nizszy rodnik alkoksylowy, n oznacza liczbe calkowita 0-2, a X oznacza anion mocnego kwasu.

Stosowany w niniejszym opisie termin „nizszy" oznacza larteuch alkilowy, prosty lub rozgaleziony, zawierajacy nie wiecej niz 4 atomy wegla, taki jak na przyklad rodnik metylowy, etylowy, propylowy, izporppylowy, butylowy, lll-rzed.-butylowy itp. Jako podstawnik alkoksylowy wystepuje rodnik metoksylowy, etoksylowy, propoksylowy, izopropoksylowy, butoksylowy, Il-rzed. butoksylowy itp. W przypadku, gdy n jest równe 2, podstawniki Z moga byc takie same lub rózne.

Sole zwiazków o wzorze 1 z kwasami sa solami kwasów nieorganicznych lub organicznych o stalej dysocjacji nie mniejszej niz 5-TO"2. Sa to, na przyklad, chlorowodorki, bromowodorki, jodowodorki, wodorosiarczany, nadchlorany, dwuchlorooctany, trójchlorooctany, szczawiany, maleiniany, pikryniany itp, korzystnie chlorowcowodorki, takie jak chlorowodorki, oraz szczawiany.

Nowy sposób otrzymywania pochodnych imidazolu polega na reakcji odpowiednio podstawionego karbondwuimkJu z podstawiona alkinyloamina zgodnie ze schematem 1, w którym R, R\ R2, R Z i n maja znaczenia podane powyzej.

Sole pochodnych imidazolu z kwasami otrzymuje sie dodajac mocny kwas do produktu reakqil w odpowiednim rozpuszczalniku, takim jak aceton, eter etylowy itp. Korzystniejszy jest produkt w postaci soli, gdyz latwiej go oczyscic i wyodrebnic, a ponadto jest trwaly I wykazuje drobne zdolnosci regulacji wzrostu roslin.2 04113 Reakcje pomiedzy karbondwuimidem i alkinyloamina prowadzi sie zazwyczaj w obecnosci odpowiedniego rozpuszczalnika takiego jak benzen, toluen, ksylen itp. Reakcje prowadzic mozna w szerokim zakresie temperatury, ale dobre wyniki uzyskano prowadzac ja w temperaturze podwyzszonej, korzystnie w temperaturze wrzenia, Reakcje mozna prowadzic zarówno pod zmniejszonym jak i podwyzszonym cisnieniem, ale zazwyczaj prowadzi sie ja pod cisnieniem atmosferycznym uzyskujac dobre wyniki. Stosunek reagentów nie jest parametrem krytycznym, ale dla wygody stosowac mozna niewielki nadmiar aIkinyloaminy. Czas reakcji zmienia sie oczywiscie w zaleznosci od zastosowanych warunków, ale wystarczajaco dobra wydajnosc uzyskuje sie prowadzac reakcje w ciagu kilku godzin, na przyklad od 1 do 24 godzin lub dluzej.

Sposób otrzymywania pozadanych karbondwuimidów i alkinyloamin jest dobrze znany. Karbondwuimidy mozna latwo otrzymac prowadzac reakcje odpowiednio podstawionego tiomocznika z zóltym tlenkiem rteciowym zgodnie ze schematem 2, w którym R, Z i n maja znaczenie podane powyzej. Sposób otrzymywania karbondwuimidów opisal dokladnie H.G. Khorana wChem. Reviews,63, (1953), str. 145-164 oraz autorzy cytowani w tej publikacji.

Podane ponizej przyklady ilustruja sposób wytwarzania substancji czynnej srodka wedlug wynalazku.

W przykladach, jesli nie podano inaczej czesci oznaczaja czesci wagowe, a procent oznaczaja procenty wagowe; temperatura podana jest w stopniach Celsjusza.

Przyklad I. W odpowiednim naczyniu reakcyjnym zaopatzonym w termometr, mieszadlo i nasadke Dean-Starka zchlodnica umieszcza sie 14,7g (0,05 mola) 1-(3,4-dwuchlorofenylo)-3-(3-metoksypropylo)-2-tiomocznika oraz 100 ml benzenu, calosc ogrzewa do wrzenia i dodaje, malymi porcjami, 16,2g (0,075 mola) zóltego tlenku rteciowego. Mieszanine utrzymuje sie w stanie wrzenia wciagu 30 minut, wciagu których cale 0,9 ml wody zbiera sie w nasadce Dean-Starka. Mieszanine reakcyjna oziebia sie i saczy. Przesacz umieszcza sie w kolbie zaopatrzonej w chlodnice zwrotna, dodaje do niej 4,9 g (0,05 mola) N-izopropylo-(N-propyn-2-ylo)-aminy i calosc utrzymuje w stanie wrzenia w ctagu 18 godzin.

Nastepnie mieszanine sie chlodzi i usuwa rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc rozpuszcza sie w 10 ml acetonu i dodaje do roztworu 6,3 g (0,05 mola) dwuwodzianu kwasu szczawiowego w 40 ml acetonu umieszczonego w odpowiednim naczyniu reakcyjnym. Calosc rozciencza sie 150 ml octanu etylu i oziebia otrzymujac 7,9 g ciala stalego. Ciecz znad osadu zateza sie, i pozostalosc miesza z 10 ml acetonu.

Otrzymane cialo stale rekrystalizuje sie z 15 ml acetonu i 30 ml octanu etylu uzyskujac dodatkowo 4,3 g produktu. W ten sposób otrzymuje sie 12,2 g 55% szczawianu 1-izopropylo-2-[(3-metoksypropyk))imino]-3-(3,4- dwuchk>rofenylo)-4-metylo-4-imidazoliny. Po rekrystalizacji z mieszaniny octanu etylu z acetonem w stosunku 2 :1 otrzymuje sie produkt w postaci ciala stalego o barwie bialej topniejacy w temperaturze 123-126°C Na podstawie widma uzyskanego za pomoca magnetycznego rezonansu jadrowego w D20 mozna ustalic, iz produkt jest zwiazkiem o wzorze 6.

Przyklad II.W odpowiednim naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w termometr, mieszadlo i nasadke Dean—Starka z chlodnica umieszcza sie 16,2 g zóltego tlenku rteciowego w 100 ml benzenu, zawiesine ogrzewa sie do wrzenia, mieszajac, i dodaje do niej, w ciagu 10 minut, 13,8 g (0,05 mola) -1-butylo-3-(3,4-dwucblorofeny- lo)-2-tiomocznika w 50 ml benzenu. Calosc utrzymuje sie wstanie wrzenia wclagtflO minut, oziebia i saczy.

' Przesacz umieszcza sie w odpowiednim naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w mieszadlo i chlodnice zwrotna i dodaje do niego 6,0 g (0,06 mola) N-izopropylo-N-(própyn-2-yto)aminy. Calosc miesza sie w temperaturze pokojowej w,ciagu 1 godziny oraz, w temperaturze wrzenia, jeszcze wciagu 3 godzin. Nastepnie mieszanine oziebia sie i usuwa rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc rozpuszcza sie w 10 ml acetonu i dodaje do roztworu 6,3 g dwuwodzianu kwasu szczawiowego w 40 ml acetonu. Niewielkie ilosci zanieczyszczen odsacza sie, przesacz rozciencza 100 ml octanu etylu i calosc oziebia w ciagu nocy. Po rekrystalizacji uzyskanego z acetonu ciala stalego otrzymuje sie 4,7 g szczawianu 1-izopropylo-2-(n-butylo)imino-3-(3,4-dwuchlorofenylo)- 4-metylo-4-imidazoliny topniejacego W temperaturze 158-161°C.

Dla wzoru CX2H2S Cl2 N3 04 obliczono; C-53,03; H-5,86; N-9,77 znaleziono: C-53,16; H-5,75; N-9,62.

Przyklad III.W odpowiednim naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w mieszadlo, dodatkowy lejek do wsypywania cial sypkich I nasadke Dean-Starka z chlodnica umieszcza sie 11,2 g (0,05 mola) 3-(3-metoksypro- pylo)-1-fenylo-2-tiomocznika i 100 ml benzenu, roztwór ogrzewa sie do wrzenia i dodaje do niego, malymi porcjami, 16,2g zóltego tlenku rteciowego. Po zakonczeniu dodawania mieszanine utrzymuje sie wstanie wrzenia wciagu 10 minut, oziebia i saczy. Przesacz umieszcza sie w naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w mieszadlo i chlodnice zwrotna i dodaje do niego 6,0 g N-izopropylo-N-(propyn-2-ylo)aminy. Calosc miesza sie w pokojowej temperaturze w ciagu 1 godziny, a nastepnie utrzymuje w stanie wrzenia w ciagu 4 godzin, oziebia i pozostawia na noc. Po usunieciu rozpuszczalnika pod zmniejszonym cisnieniem pozostalosc miesza sie z 20 ml94113 3 acetonu i dodaje do roztworu 6,3 g dwuwodzianu kwasu szczawiowego w 40 ml acetonu. Roztwór saczy sie I przesacz rozciencza 150 ml octanu etylu. W trakcie oziebiania usuwa sie rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem i pozostalosc umieszcza pod 100 ml octanu etylu. Po kilku godzinach otrzymuje sie lepkie cialo stale, które odsacza sie. Po trzykrotnej rekrystalizacji z acetonu otrzymuje sie 4,9 g szczawianu 1 -izopropy!o-2-/3- metoksypropylo(imino)-3-fenylo-4-metylo-4-lmidazoliny o temperaturze topnienia 120-121°C.

Dla wzoru: Ct 9 H2 7 N305 obliczono: C-60,46; H-7,21; N—11,13 znaleziono: C-60,54; H-7,22; N-11,02 Przyklad IV. W naczyniu zaopatrzonym w termometr, mieszadlo i nasadke Dean-Starka z chlodnica umieszcza sie 14,7 g (0,05 mola) 1-(3,4-dwuchlorofenylo)-3-(3-metoksypropylo)-2-tiomocznika i 100 ml benze¬ nu, calosc ogrzewa do wrzenia i dodaje, malymi porcjami, 16,2 g zóltego tlenku rteciowego. Nastepnie calosc utrzymuje sie wstanie wrzenia wciagu 20 minut, oziebia i saczy. Przesacz umieszcza sie w naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w mieszadlo i chlodnice zwrotna i dodaje do niego 4,9 g (0,05 mola) N-propylo-N-(propyn-2-ylo)- aminy. Mieszanine reakcyjna miesza sie w pokojowej temperaturze w ciagu 1 godziny i w stanie wrzenia w ciagu 3 godzin. Z kolei usuwa sie rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem, pozostalosc rozpuszcza w 10 ml acetonu i dodaje do roztworu 6,3 g dwuwodzianu kwasu szczawiowego w 40 ml acetonu.

Otrzymany roztwór rozciencza sie 150 ml octanu etylu i oziebia wciagu nocy otrzymujac 9,6 g ciala stalego topniejacego w temperaturze 115-120°C. Ciecz znad osadu zateza sie i pozostalosc miesza z 10 ml acetonu otrzymujac 1,5 g ciala stalego topniejacego w temperaturze 111-118°C. Oba produkty, razem 11,8g rekrystalizuje sie dwukrotnie z 50 ml acentonu otrzymujac szczawian 1-propylo-2-(3-metoksypropylo)-imino(-3- 3,4-dwuchbrofenylo)-4-metylo-4-imidazoliny topniejacy w temperaturze 116-119°C.

Dla wzoru Cj 9 H2 5 Cl2 NC05 obliczono: C-51,15; H-5,65; N-9,42 znaleziono: C-51,28; H-5,56; N-9,28.

Przyklad V. W naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w termometr, mieszadlo i nasadke Dean-Starka z chlodnica umieszcza sie 14,7 g (0,05 mola) 1-(3,4-dwuchlorofenylo)-3-(3-metoksypropylo)-2-tiomocznika i 100 ml benzenu, calosc ogrzewa do wrzenia i dodaje do niej, malymi porcjami, 16r2g zóltego tlenku rteciowego. Nastepnie mieszanine utrzymuje sie wstanie wrzenia wciagu 20 minut, oziebia i saczy. Przesacz umieszcza sie w naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w mieszadlo i chlodnice zwrotna i dodaje do niego 5,5 g N-butylo-N-(propyn-2-ylo)aminy. Calosc umieszcza sie w temperaturze pokojowej wciagu 1 godziny i wstanie wrzenia, w ciagu 3 godzin, oziebia i usuwa rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc rozpuszcza sie w 10 ml acetonu i dodaje do roztworu 6,3 dwuwodzianu kwasu szczawiowego w 40 mi acetonu. Roztwór saczy sie i przesacz rozciencza 125 ml octanu etylu. Po oziebieniu otrzymuje sie 10,1 g ciala stalego topniejacego w temperaturze 115-119°C. Po krystalizacji z 90 ml acetonu uzyskuje sie szczawian 1-butylo-2-[(-3- metoksypropylo)imino]-3-(3,4-dwuchlo rofenylo)-4-metylo-4-imidazoliny topniejacy w temperaturze 118-122°C Dla wzoru C2oH27CI2N3Os obliczono: C-52,18; H-5,91; N-9,13 znaleziono: C-52,47; H-6,14; N-9,09.

Przyklad VI.W naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w termometr, mieszadlo i nasadke Dean-Starka z chlodnica umieszcza sie 14,7 g (0,05 mola) 1-(3,4-dwuchlorofenylo)-3-(3-metoksypropylo)-2-tiomocznika i 100 ml benzenu, calosc ogrzewa do wrzenia i dodaje/malymi porcjami, 16,2 g zóltego tlenku rteciowego.

Nastepnie mieszanine utrzymuje sie wstanie wrzenia wciagu 20 minut, oziebia i saczy. Przesacz umieszcza sie w naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w chlodnice zwrotna i dodaje 3,5 g (0,05 mola). N-metylo-N-(propyn-2- ylo)aminy. Calosc utrzymuje sie wstanie wrzenia wciagu 5godzin, oziebia i usuwa rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc rozpuszcza sie w 10 ml acetonu i dodaje do roztworu 6,2 g dwuwodzianu kwasu szczawiowego w 40 ml acetonu. Otrzymany roztwór rozciencza sie w 100 ml octanu etylu i oziebia w ciagu nocy otrzymujac 13 g ciala stalego. Po rekrystalizacji z izopropanolu otrzymuje sie szczawian 1 -metylo-2- [(3-metoksypropylo)imino]-3-(3,4-dwudhlorofenylo)-4-metylo-4-imidazoliny topniejacy w temperaturze 154-157°C.

Dla wzoru C17H21CI2N305 obliczono: C-48,81; H-5,06; N-10,05 znaleziono: C-49,25; H-5,32; N-9,88.

Przyklad VII. W naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w termometr, mieszadlo i nasadke Dean-Starka z chlodnica umieszcza sie 11,2g 10,05 mola) M3-metoksypropylo)-3-fenylo-2-tiomocznika i 100 ml benzenu, calosc ogrzewa sie do wrzenia i dodaje do niej, malymi porcjami, 16,2g zóltego tlenku rteciowego. Nastepnie mieszanine reakcyjna utrzymuje sie w stanie wrzenia wciagu 20 minut, oziebia i saczy.4 04113 Przesacz umieszcza sie w naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w chlodnice zwrotna i dodaje do niego 3,5 g (0,05 mola) N-metylo-N-(propyn-2-ylo)aminy. Calosc utrzymuje sie w stanie wrzenia w ciagu 12 godzin, oziebia i usuwa rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc rozpuszcza sie w 10 ml acetonu i dodaje do roztworu 6,3 g dwuwodzianu kwasu szczawiowego w 40 ml acetonu. Otrzymany roztwór rozciencza sie 50 ml octanu etylu i oziebia otrzymujac lepkie cialo stale. Po rekrystalizacji z izopropanolu otrzVmuje sie 6,1 g szczawianu Vmetylo-2-[(3-metoksypropylo)imino]-3-fenylo-4-metylo-4-imidazoliny topniejacego w temperaturze 131-133°C.

Dla wzoru Ct 7 H2 3 N3 05 obliczono: C-58,44; H-6,64; N-12,03 znaleziono: C-58,33; H-6,49; N-11,92.

Przyklad VIII. W naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w termometr, mieszadlo i nasadke Dean-Star- ka z chlodnica umieszcza sie 14,6 g (0,05 mola) 1-(3-metoksypropylo)-3-(3-trójfluorometylofenylo)-2-tiomoczni- ka i 100 ml benzenu, calosc ogrzewa do wrzenia i dodaje, malymi porcjami, 16,2 g zóltego tlenku rteciowego.

Nastepnie mieszanine utrzymuje sie w stanie wrzenia wciagu 20 minut zbierajac 0,8 ml wody w nasadce Dean—Starka. Z kolei mieszanine oziebia sie i saczy. Przesacz umieszcza sie w naczyniu reakcyjnym zaopatrzo¬ nym w chlodnice zwrotna i dodaje do niego 4,9 g N-izopropylo-N-(propyn-2-ylo)aminy. Calosc utrzymuje sie wstanie wrzenia wciagu 12godzin i usuwa rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc rozpusz¬ cza sie w 10 ml acetonu i dodaje do roztworu 6,3 g dwuwodzianu kwasu szczawiowego w 40 ml acetonu. Do tego roztworu dodaje sie z kolei 150 ml octanu etylu i oziebia calosc wciagu nocy nie uzyskujac jednak zadnego osadu. Rozpuszczalnik usuwa sie pod zmniejszonym cisnieniem a pozostalosc miesza z 70 ml octanu etylu i oziebia do temperatury -35°C. Wytraca sie olej, który zestala sie po roztarciu. Po dwukrotnej rekrystalizacji z octanu etylu otrzymuje sie 7,6 g szczawianu 1-izopropylo-2-[(3-metoksy-propylo)imono]-3-(3-trójfluorometylo- fenylo)-4-metylo-4-imidazoliny topniejacego w temperaturze 95—99°C.

Dla wzoru C20H2«F3N3O5 obliczono: C-53,92; H-5,88; N-9,43 znaleziono: C-54,07; H-5,98; N-9,52.

Przyklad IX. W naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w termometr, mieszadlo i nasadke Dean—Starka z chlodnica umieszcza sie roztwór 9,8 g (0,04 mola) 1-(3-metoksypropylo)-3-(3-fluorofenylo)-2-tiomocznika w 100 ml benzenu, ogrzewa do wrzenia i dodaje, malymi porcjami, 12,2 g zóltego tlenku rteciowego. Nastepnie calosc utrzymuje sie w stanie wrzenia w ciagu 20 minut zbierajac 0,8 ml wody w nasadce Dean-Starka. Z kolei mieszanine reakcyjna oziebia sie, saczy a przesacz umieszcza w naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w termom¬ etr. Do przesaczu dodaje sie 2,8 g (0,04 mola) N-metylo-N-(propyn-2-y1o)aminy, calosc utrzymuje sie w tempe¬ raturze 75°C w ciagu 5 godzin, oziebia i usuwa rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc miesza sie z 10 ml acetonu i dodaje do roztworu 5,0 g dwuwodzianu kwasu szczawiowego w 35 ml acetonu. Do calosci dodaje sie z kolei 80 ml octanu etylu i oziebia do temperatury -35°C. Otrzymuje sie olej, który zestala sie po roztarciu. Po rekrystalizacji z acetonu otrzymuje sie 3,5 g szczawianu 1-metylo-2-[(3-metoksypropylo)imino]-3-(3-. fluorofenylo)-4-metylo-4-imidazoliny topniejacego w temperaturze 143—145°C.

Dla wzoru Ct 7 H21F N3 05 obliczono: C-55,57; H-6,03; N-11,43 znaleziono: C-55,61; H-5,93; N—11,17.

Przyklad X. W naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w termometr, mieszadlo i nasadke Dean-Starka z chlodnica umieszcza sie 11,2 g (0,05 mola) 1-(2-etoksyetylo)-3-fenylo-2-tiomocznika i 100 ml benzenu, calosc ogrzewa sie do wrzenia i dodaje do niej, malymi porcjami, 16,2g zóltego tlenku rteciowego. Nastepnie mieszanine utrzymuje sie wstanie wrzenia wciagu 10 minut, oziebia i saczy. Przesacz umieszcza sie w naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w mieszadlo i chlodnice zwrotna i dodaje 3,5 g (0,05 mola) N-metylo-N-(propyn-2- ylo)aminy. Calosc miesza sie w pokojowej temperaturze wciagu 1 godziny i nastepnie utrzymuje wstanie wrzenia wciagu. 4godzin. Po usunieciu rozpuszczalnika pod zmniejszonym cisnieniem pozostalosc miesza sie z 20 ml acetonu i dodaje do roztworu 6,3 g dwuwodzianu kwasu szczawiowego w 40 ml acetonu. Roztwór saczy sie i przesacz rozciencza 150 ml octanu etylu. Po oziebieniu otrzymuje sie olej, który miesza sie z mieszanina acetonu z octanem etylu i wytraca po oziebieniu. Oczy szczanie oleju powtarza sie trzykrotnie. Nastepnie rozpuszcza sie go w acetonie. Z roztworu, po dluzszym oziebianiu, otrzymuje sie cialo stale. Po rekrystalizacji z acetonu otrzymuje sie 2,9 g szczawianu 1-metylo-2-[(3-etoksyetylo)imino]-3-fenylo4-metylo4-imidazoliny topniejacego w temperaturze 113—114°C.

Dla wzoru C17H23N302 obliczono: C-58,44; H-6,63; N-12,03 znaleziono: C-58,53; H-6,64; N-12,02.94113 5 Przyklad XI.W naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w termometr, mieszadlo i nasadke Dean-Starka z chlodnica umieszcza sie 12,1 g (0,05 mola) 1-(3-izopropoksypropylo)-3-fenylo-2-tiomocznika i 100 ml benze¬ nu, calosc ogrzewa do wrzenia i dodaje do niej, malymi porcjami, 16,2 g zóltego tlenku rteciowego. Nastepnie mieszanine utrzymuje sie w stanie wrzenia w ciagu 10 minut, oziebia i saczy. Przesacz umieszcza sie w naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w mieszadlo i chlodnice zwrotna i dodaje do niego 3,5 g (0,05 mola) N-metylo- N(propyn-2-ylo)aminy. Mieszanine reakcyjna miesza sie wciagu 1 godziny, a nastepnie utrzymuje wstanie wrzenia wciagu 3 dni. Po usunieciu rozpuszczalnika pozostalosc miesza sie z jak najmniejsza iloscia acetonu i dodaje do roztworu 6,3 g dwuwodzianu kwasu szczawiowego w 40 ml acetonu. Do calosci dodaje sie z kolei 150 ml octanu etylu otrzymujac po oziebieniu 7,f g szczawianu 1-metylo-2-[(3-izopropoksypropylo)imino]-3-fe- nylo-4-metylo-4-imidaziliny, który po rekrystalizacji z izopropanolu topnieje w temperaturze 133-135°C.

Dla wzoru C19H37N305 obliczono: C-60,45; H-7,21; N—11,13 znaleziono: C-60,31; H-7,25; N-10,89.

Przyklad XII. W naczyniu reakcyjnym zaopatrzonym w mieszadlo, termometr i nasadke Dean—Star¬ ka z chlodnica umieszcza sie 16,7g (0,05 mola) 1-(3-metoksypropylo)-3-(3-trójfluorometylo-4-chlorofenylo)-2- tiomocznika i 100 ml benzenu, calosc ogrzewa sie do wrzenia i dodaje do niej, malymi porcjami, 16,2 g zóltego tlenku rteciowego. Nastepnie mieszanine utrzymuje sie wstanie wrzenia wciagu 10 minut, oziebia i saczy.

Przesacz umieszcza sie w naczyniu zaopatrzonym w chlodnice zwrotna i dodaje do niego 4,9 g (0,05 mola) N-izopropylo-N-(propyn-2-ylo)aminy. Mieszanine reakcyjna utrzymuje sie wstanie wrzenia wciagu 24godzin, oziebia i usuwa rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc miesza sie z 20 ml acetonu i dodaje do roztworu 6,3 g kwasu szczawiowego w 40 ml acetonu. Nastepnie do calosci dodaje sie 150 ml octanu etylu otrzymujac po oziebieniu szczawian 1-izopropylo-2-[(3-metoksypropylo)imino]-3-(3-trójfluorometylo-4-chlorofe- nylo)-4-metylo-4-imidazoliny. Po rekrystalizacji z izopropanolu otrzymuje sie 7,5 g produktu topniejacego w temperaturze 102-105°C.

Dla wzoru Cj 8 H2 5 CIF3 N3 05 obliczono: C-50,05; H-5,25; N-8,76; znaleziono: C-50,69; H-4,87; N-8,41.

Zwiazki stanowiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku mozna równiez otrzymac w wyniku reakcji pomiedzy odpowiednio podstawionym chlorkiem imidazoliowym i podstawiona amina, zgodnie ze schematem reakcji 3, w którym R, R1, R2, R3 Z i n maja znaczenia podane powyzej. Dla wygody stosuje sie dwa mole aminy na jeden mol chlorku w celu wychwycenia jednego mola chlorowodoru powstajacego jako produkt uboczny. Do wychwytywania kwasu mozna stosowac równiez inne srodki.

Sposób otrzymywania podstawionego chlorku imidazoliowego i jednopodstawionej aminy jest znany.

Podstawione chlorki imidazoliowe mozna latwo otrzymac w wyniku reakcji podstawionego alkinylomocznika z pieciochlorkiem fosforu zgodnie ze schematem reakcji 4, w którym R1, R2, R3, Z in maja wyzej podane znaczenie. Szczególy dotyczace sposobu otrzymywania takich chlorków imidazoliowych mozna znalezc w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3136776 oraz w podanych nizej przykladach.

Przyklad XIII. Roztwór 22,3 g (0,08 mola) 1-(3,4-dwuchlorofenylo)-3-izopropylo-3-(propyn-2-ylo)- mocznika i 17 g (0,08 mola) pieciochlorku fosforu w50 ml benzenu utrzymuje sie wstanie wrzenia wciagu 2 godzin w odpowiednim naczyniu reakcyjnym. Nastepnie calosc oziebia sie i odsacza cialo stale. Osad przemywa sie dwukrotnie 50 ml eteru otrzymujac 22 g chlorku imidazoliowego. 11,1 g (0,03 mola) chlorku umieszcza sie w naczyniu zawierajacym 75 ml chloroformu i wkrapla sie 0,06 mola 3-metoksypropyloaminy w 50 ml chloroformu. Nastepnie mieszanine reakcyjna utrzymuje sie wstanie wrzenia w ciagu 2 godzin, oziebia i usuwa rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc, zestalona po odstaniu, rozpuszcza sie w jak najmniejszej ilosci goracego acetonitrylu. Po oziebieniu i roztarciu otrzymuje sie cialo stale. Po dwukrotnej rekrystalizacji z acetonitrylu otrzymuje sie 2,0 g chlorowodorku 1-izopropylo-2-[(3-metoksypropylo)imino]-3-(3#4- dwuchlorofenylo)-4-metylo-4-imidazol iny topniejacego w temperaturze 220-223°C.

Dla wzoru C17H24Cl3N30 obliczono: C-51,99; H-6,16; N-10,70 znaleziono: C-52,20; H-6,47; N-10,63.

Przyklad XIV. W odpowiednim naczyniu reakcyjnynj zaopatrzonym w chlodnice zwrotna umieszcza sie roztwór 15,2g (0,06 mola) 1-(4-ch1orofenylo)-3-izopropylo-3-(propyn-2-ylo)mocznika w 100ml benzenu oraz 0,06 mola pieciochlorku fosforu i calosc utrzymuje w stanie wrzenia w ciagu 4 godzin. Nastepnie mieszani¬ ne oziebia sie i saczy. Osad przemywa sie dwukrotnie 100 ml eteru i suszy otrzymujac 13,5 g (0,045 mola) chlorku imidazolilowego. Chlorek rozpuszcza sie w 200 ml chlorku metylenu i dodaje do niego 8,0 g (0,09 mola) 3-metoksypropylo-aminy w 50 ml chlorku metylenu. Przebiegajaca reakcja jest egzotermiczna.8 94113 Mieszanine utrzymuje sie w stanie wrzenia w ciagu 5 godzin, oziebia i usuwa rozpuszczalnik pod zmniejszo¬ nym cisnieniem. Pozostalosc umieszcza sie w naczyniu zawierajacym 50 ml acetonu i oziebia wciagu nocy otrzymujac 8,6 g ciala stalego. Przesacz zateza sie i pozostalosc miesza z 50 ml octanu etylu i 10 ml izopropano- lu i oziebia w suchym lodzie otrzymujac cialo stale zidentyfikowane jako chlorowodorek 3-metoksypropyloaml- ny. Przesacza zateza sie i pozostalosc miesza z 20 ml acetonu uzyskujac dodatkowo 2,1 g produktu. Obie porcje produktu, razem 10,7 g, rekrystalizuje sie z mieszaniny acetonu z octanem etylu otrzymujac chlorowodorek 1-izo propylo-2-[(3-metoksypropylo)imino]-3-(4-chlorofenylo)-4-metylo-4-imidazoliny topniejacy w temperaturze 193-196°C.

Dla wzoru C! 7 H2 5 Cl2 N3O obliczono: C-56,98; H-7,03; N-11,73 znaleziono: C-56,96; H-7,05; N-11,74.

Przyklad XV. Postepujac zasadniczo w sposób opisany w przykladzie XIV lecz zastepujac mocznik 1-(3,4-dwuchlorofenylo)*3-metylo-3-(1-metylopropy n-2-ylo)mocznikiem i amine metyloamine otrzymuje sie chlorowodorek 1-metylo-2-metyloimino-3-(3f4-dwuchlorofenylo)-4,5-dwumetylo-4-imidazoliny, topniejacy w te¬ mperaturze 156—160° C.

Przyklad XVI. Postepujac zasadniczo w sposób opisany w przykladzie IM, lecz zastepujac amine metyloamina otrzymuje sie chlorowodorek 1-izopropylo-2-metyloimino-3-(3,4-dwuchlorofenylo)4-metylo-4-imi* dazoliny topniejacy w temperaturze 238—241 °C.

Sole kwasów i pochodnych imidazolu wedlug wynalazku, ttfkie jak chlorowcowodórki, wodorosiarczany, nadchlorany, dwu- i trójchlorooctany, maleiniany i pokryniany otrzymuje sie postepujac w sposób opisany w przykladach I—XII, lecz zastepujac kwas szczawiowy odpowiednim kwasem. Inny sposób otrzymywania soli róznych kwasów polega na zobojetnieniu chlorowodorku wodorotlenkiem sodowym i potraktowaniu wolnej zasady równomolowa iloscia odpowiedniego kwasu. Szczególy tego sposobu opisano w ponizszym przykladzie.

Przyklad XVII. W odpowiednim naczyniu reakcyjnym umieszcza sie roztwór 2,3 g (0,0064 mola) chlorowodorku 1-izopropylo-2-[(3-metoksypropylo)imino]-3-(4-chlorofenylo)-4-metylo-4-imidazoliny otrzyma¬ nego sposobem opisanym w przykladzie XIV, w 5 ml wody i oziebia do temperatury 5°C. Do tego roztworu dodaje sie zimny roztwór 0,26 g wodorotlenku sodowego w 5 ml wody i oddziela utworzony syrop. Mieszanine ekstrahuje sie chlorkiem metylenu i ekstrakt suszy nad siarczanem magnezowym. Nastepnie usuwa sie rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem, pozostalosc, 1,86 g, miesza sie z jak najmniejsza iloscia acetonu i dodaje do roztworu 0,66 g dwuwodzianu kwasu szczawiowego w 4,5 mi acetonu. Z kolei do calosci dodaje sie 18 ml octanu etylu i roztwór oziebia. Po 6 dniach otrzymuje sie 1,52 g szczawianu 1-izopropylo-2-[(3-metoksypro« pylo)imino]-3-(4-chlorofenylo)-4-metyb-4-imidazoliny topniejacego w temperaturze 102—105°C.

Dla wzoru C,9H2*CIN305 obliczono: C-55,40; H-6,36; N-10,20 znaleziono: C-55,47; H-6,33; N-10,36.

Wolne zasady substancji czynnej srodka wedlug wynalazku sa zazwyczaj lepkimi cieczami. Sole ich z kwasami sa natomiast krystalicznymi cialami stalymi o barwie bialej, rozpuszczalnej w wiekszosci polarnych rozpuszczalników, w tym równiez i w wodzie.

Stosujac sposoby opisane w powyzszych przykladach otrzymano szczawian 1-propylo-2[(3-metoksypropy- lo)imino]-3-fenylo-4-metylo-4-imidazoliny, chlorowodorek 1-izopropylo-2-[(2-izopropoksyetylo)imino]-3-(3,4-dwubromofenylo)-4-metylo-4-imidazoH- ny, szczawian 1-izopropylo-2-[(3-metoksypropyio)imino]-3-(3-etDksyfenylo)-4-metylo-4-lmidazoliny, szczawian 1-izopropylo-2-[(3-metoksypropyloHmino]-3-(3,5-dwumetoksyfenylo)4-metylo4-lmidazoliny, jodowódorek 1-metylo-2-[(3-izopropoksypropylo)imino]-3-(3-trójfluorometylofenylo)-4-metylo-4-imidazol- iny, bromowodorek1-butylo-2[(3-metoksy-propylo)imino]-3-(3,4 szczawian 1-izopropylo-2-[(3-metoksypropy1o)imino]-3-(3,4-dwuchlorofenylo)-4-butylo-4-imidazoliny, szczawian 1-izopropylo-2-[(2-butoksyetylo)imino^ szczawian 1-propylo-2-(metoksymetyloimino)-3-(3-butoksyfenylo)-4r6-dwumetylo-4-imidazollny, szczawian 1-izopropylo-2-[(3-metoksypropylo)imino]-3-^^^ y' V ,-j chlorowodorek 1-metylo-2-[(3-izopropoksypropylo)iml^ zoliny, jodowódorek 14)utylo-2-[(3-metoksypropylo)imino]-3-^ szczawian 1-izopropylo-2-propyloimino-3-(3,4-dwuchlorofenylo)-4-metylo-4-lmidazoliny,94113 7 szczawian 1-etylo-2-[(3-metoksypropylo)imino]-3-(3-trójfruorometylofenylo)-4-metylo-4-imida2oliny I szczawian 1-izopropylo-2-[(3-butoksypropylo)imino]-3-(3#4-dwuchlorofenylo)-4-metylo-4-imidazoliny.

Zwiazki o ogólnym wzorze 1 sa skutecznie dzialajacymi regulatorami wzrostu roslin. Termin „regulator wzrostu roslin" jest tu zastosowany w zwykle uzywanym znaczeniu i oznacza substancje, która, dzieki dzialaniu fizjologicznemu, zwieksza lub zmniejsza szybkosc wzrostu lub szybkosc dojrzewania lub w inny sposób zmienia zachowanie roslin ozdobnych lub uprawnych lub tez produkty z nich otrzymywane. Tak wiec, uzycie w niniejszym opisie powyzszego terminu jest dostosowane do definicji ogloszonej przez Kongres w Public Law 92-516, The Federal Environmental Pesticide Control Act z 1972 r., sekcja 2, podsekcja v, w wedlug której „regulator wzrostu roslin" oznacza substancje lub mieszanine substancji, które, dzieki dzialaniu fizjologicznemu, beda zwiekszaly lub zmniejszaly szybkosc wzrostu lub szybkosc dojrzewania lub w inny sposób zmienialy zachowanie sie roslin ale nie obejmuje substancji, które maja pelnic role skladników odzywczych, pierwiastków sladowych, zywieniowych chemikalii, organizmów zakazajacych rosliny lub srodków poprawiajacych wlasciwosci gleby.

Sposób regulacji naturalnego wzrostu lub rozwoju roslin polega na stosowaniu do nich wystarczajacej dla uzyskania skutecznej regulacji zwiazku o wzorze 1, w którym R, R1, R2, R3, Z, n, m i X maja wyzej podane znaczenia.

Tak wiec sposób regulacji wzrostu roslin polega na traktowaniu zdolnych do zycia roslin substancjami chemicznymi zmieniajacymi ich naturalny wzrost lub rozwój w celu spotegowania róznych cech roslin korzystnych z punktu widzenia rolnictwa i ogrodnictwa. Uzyty w niniejszym opisie termin „naturalny wzrost lub rozwój" oznacza normalny cykl rozwojowy rosliny, zgodny z jej genetyka i otoczeniem bez oddzialywania sztucznych wplywów zewnetrznych. Termin„skladnik aktywny" bedzie oznaczal w niniejszym opisie jeden lub wiecej zwiazków o wzorze 1.

Nalezy pamietac, iz regulacja naturalnego wzrostu i rozwoju roslin nie oznacza dzialania zabijajacego lub chwastobójczego. Chociaz czasem, w celu zniszczenia pewnych roslin, mozna uzyc skladnik aktywny w dawce fitotoksycznej lub smiertelnej, to w niniejszym opisie bierze sie pod uwage jedynie takie dawki skladnika aktywnego, które umozliwia regulacje naturalnego wzrostu lub rozwoju pozytecznej rosliny bez znacznego jej uszkodzenia. Jak mozna sie spodziewac i jak oddawna stwierdzono, dawka skladnika pozwalajaca uzyskanie dobrego skutku bedzie sie zmieniac w zaleznosci nie tylko od wybranego skladnika aktywnego, lecz równiez w zaleznosci od skutku, jaki ma byc osiagniety, od gatunku rosliny i stadium jej rozwoju, oraz od tego, czy skutek ten ma byc trwaly czy przejsciowy. Dawka ta bedzie równiez zalezala od srodowiska, w którym wzrasta roslina, od sposobu jej traktowania skladnikiem aktywnym oraz od warunków atmosferycznych, takich jak temperatura, opady deszczu itp.

Stwierdzono, ze pozadana regulacje wzrostu lub rozwoju rosliny osiaga sie traktujac rosline, w róznym stadium jej rozwoju. Zgodnie z doswiadczeniami skladnik aktywny mozna wiec stosowac do rosliny w stadium wschodu, w stadium kwitniecia lub w stadium owocowania itp., lub tez mozna go stosowac w kilku stadiach.

Skladnikiem aktywnym mozna traktowac rózne czesci rosliny, jedna lub wiecej, takie jak lodyga, kwiaty, liscie, owoce itp. ale zazwyczaj traktuje sie nim liscie.

Wzrost lub rozwój roslin reguluje sie chemicznie wskutek oddzialywania substancji chemicznej na przebieg procesów fizjologicznych zachodzacych w roslinie, który to wplyw moze przejawiac sie zmianami w morfologii rosliny. Jak latwo stwierdzic, skutkiem regulacji moga byc równoczesne lub nastepujace po sobie zmiany w fizjologii i morfologii. Zazwyczaj skutki regulacji naturalnego wzrostu lub rozwoju rosliny, prowadzacej do zmian morfologicznych, mozna latwo zaobserwowac wizualnie. Dzialanie takie objawia sie w zmianie rozmiaru, ksztaltu, barwy lub tekstury traktowanej rosliny lub jakiejs jej czesci. Mozna równiez stwierdzic zmiany w ilosci uzyskiwanych owoców lub kwiatów.

Skutki regulacji powodujacej zmiany jedynie w procesach fizjologicznych w traktowanych roslinach sa natomiast z reguly niewidoczne dla oka. Sa to najczesciej zmiany w wytwarzaniu, lokalizacji, przechowywania lub zuzywaniu naturalnie wystepujacych zwiazków chemicznych, w tym równiez hormonów, w obrebie rosliny.

Zmiany fizjologiczne w roslinie sa czesto rozpoznawane, jezeli po nich nastepuja zmiany w morfologii. Ponadto, istnieja liczne przepisy analityczne pozwalajace na okreslenie natury i wielkosci zmian w róznych procesach fizjologicznych. r Poszczególne zwiazki sluza do regulacji naturalnego wzrostu lub rozwoju roslin rozmaitymi sposobami.

Oczywiscie, kazdy zwiazek oddzialywuje nieco inaczej na rózne gatunki roslin, przy czym sposób oddzialywania zalezy takze od dawki. Jak juz wspomniano, skutek zalezy od zastosowanego zwiazku, dawki, od rosliny.

Skutek dzialania zwiazków stosowanych w praktyce wedlug wynalazku mozna zwykle okreslic jako opóznienie wzrostu wegetatywnego, co przejawia sie w wielu korzystnych cechach roslin. U pewnych roslin opóznienie wzrostu wegetatywnego powoduje zmniejszenie lub wyeliminowanie wzrostu wierzcholkowego8 94113 prowadzace do uzyskania krótsze] lodygi glównej i zwiekszenia rozgalezienia bocznego. Taka regulacja naturalnego wzrostu lub rozwoju rosliny powoduje uzyskania mniejszych, bardziej krzaczastych roslin, czesto bardziej odpornych na skrajne warunki klimatyczne, dzialanie szkodników itp. Tak wiec, sposób ten pozwala na otrzymanie roslin w dobrym stanie zdrowotnym i lepsza wydajnosc upraw.

Jak wynika z zamieszczonych nizej przykladów, zwiazki o wzorze 1 reguluja naturalny wzrost lub rozwój traktowanych nimi roslin dwulisciennych powodujac równiez inne zmiany, jak na przyklad wzbudzenie rozwoju paków pachwinowych, zmiane ksztaltu baldachimu, opóznienie lub przyspieszenie zawiazywania sie owoców lub straków itp. Czesto skutek taki jest podstawowym wynikiem dzialania regulujacego, choc tylko czasami jest on pozadany. Ma on pierwszorzedne znaczenie ekonomiczne w hodowli roslin uprawnych i estetyczne w przypadku roslin ozbodnych. Tak wiec, przy ocenie skutków dzialania regulujacego wzrost lub rozwój rosliny zawsze nalezy brac pod uwage wzrost wydajnosci poszczególnych roslin, wzrost wydajnosci na jednostke uprawianej powierzchni, poprawe jakosci produktów, poprawe zywotnosci rosliny i zmniejszenie kosztów zbiorów i/lub nastepujacych po nich czynnosci.

Srodek wedlug wynalazku jest szczególnie uzyteczny przy zwiekszaniu wydajnosci dwulisciennych upraw miedzyrzedowych, takich jak sola (Glycine). Zastosowanie pochodnych imidazolu do tak rosnacych roslin uprawnych zmniejsza ich wzrost bez spodziewanego znaczenia zmniejszenia wydajnosci nasion. W ten sposób poprawiona zostaje produktywnosc roslin, a zastosowane srodki, przyczyniaja sie do uzyskania optymalnych efektów hodowlanych poprzez zwiekszenie populacji na jednostke powierzchni i traktowanie tych upraw srodkiem aktywnym w stadium wzrostu. Takie zmniejszenie wzrostu roslin ulatwia równiez dostep do pola w celu dodatkowego traktowania roslin, uprawiania ich oraz zbiorów.

Ustalenie odpowiedniej niechwastobójczej dokladnej dawki skladnika aktywnego zalezy od gatunku rosliny poddanej dzialaniu tego skladnika, od stadium rozwoju rosliny, od zastosowanego srodka, od sposobu stosowania srodka i róznych innych znanych czynników. Zazwyczaj skladnik aktywny stosuje sie w ilosci od okolo 0,056 do okolo 11,2 lub wiecej kg/ha. Przy stosowaniu skladnika aktywnego na liscie korzystnie jest stosowac go w ilosci od 0,11 do 5,6 kg/ha. Szczególnie korzystne jest stosowanie skladnika aktywnego na liscie w stadium kwitnienia, na przyklad przy 10% kwiatów.

Uzyteczne i niespodziewane zdolnosci regulowania wzrostu pochodnych imidazolu o podanym wzorze zademonstrowano na przykladowym tescie opisanym ponizej w przykladzie XVIII. W nastepnych przykladach zastosowano srodek chemiczny w postaci wodnej kompozycji w ilosci równowaznej wskazana ilosc skladnika aktywnego. Kompozycje wodne przygotowano przez rozpuszczenie pozadanej ilosci srodka chemicznego w odpowiedniej objetosci acetonu lub wody i zmieszanie z podobna objetoscia wodnego roztworu zawierajacego 0,5% wagowych jednolaurynianu polisorbitanu o nazwie handlowej Tween 20, bedacego srodkiem powierzchnio* wo-czynnym. Otrzymana kompozycje stosowano w ilosci odpowiadajacej 190 litrom/ha, co pozwala na zastoso¬ wanie chemikaliów we wskazanej dawce.

Przyklad XVIII. Kilka roslin soji przedstawicieli roslin dwulisciennych hodowano z nasion w alumi¬ niowych naczyniach umieszczonych w cieplarni w ciagu okolo 1 tygodnia do osiagniecia stadium 1 liscia. Rosliny przerwano tak, by w kazdym naczynia zostaly trzy, zmierzono wysokosc rosliny do koncowego paka i obliczono srednia. Kazde naczynie traktowano innym srodkiem a cztery pozostawiono jako czynia kontrolne. Nastepnie rosliny potraktowano wodnymi korhpozycjami droga opryskiwania z góry w ustalonej Ilosci, wyrazonej w kg/ha.

Zarówno naczynia potraktowano srodkiem, jak i kontrolne, podlewano z dolu, nawozono i hodowano w cieplar¬ ni w jednakowych warunkach.

Dwa tygodnie po potraktowaniu roslin srodkiem ponownie zmierzono wysokosc roslin, i obliczono srednia.

Róznica miedzy wysokoscia przed i wysokoscia po traktowaniu rosliny srodkiem jest miara rozwoju roslin traktowanych. Rozwój ten porównano ze srednim rozwojem roslin kontrolnych w tym samym okresie czasu.

Zmiany o 25% lub wiecej w wysokosci roslin traktowanych chemicznie w porównaniu ze zmiana wysokosci roslin kontrolnych wskazuje, ze srodek wedlug wynalazku jest skutecznie dzialajacym regulatorem naturalnego wzrostu lub rozwoju roslin. Zgodnie z powyzszym, srodek chemiczny uwaza sie za skutecznie dzialajacy regulator, jezeli potraktowane nim rosliny wykazuja, w stosunku do roslin kontrolnych, zmniejszenie wysokosci o co najmniej %, to znaczy srodek opóznia wzrost wegetatywny.

' Postepujac w sposób opisany w przykladzie XVIII i stosujac pochodne imidazolu w Ilosciach podanych w tablicy I uzyskano opóznienie wzrostu wegetatywnego w wiecej niz25%. ; Ciemny kolor lisci zaobserwowany w testach oznacza rosline w kolorze ciemniejszym zielonym I wskazuje na wyzsza aktywnosc chlorofilowa, co z kolei oznacza wieksza szybkosc fotosyntezy. Nieco spalone liscie zaobserwowane podczas testów ograniczaja sie jedynie do istniejacych lisci traktowanej rosliny, natomiast nie wystepuja w przypadku nowo rozwinietych lisci ani nie wydaja sie wplywac szkodliwie na rozwój rosliny.

Chociaz przeprowadzono dodatkowe testy stosujac mniejsze i wieksze dawki srodka chemicznego, to dawki94113 9 powyzej cytowane sa wskaznikiem rodzaju regulacji wzrostu rosliny otrzymanego dzieki zastosowaniu skladni¬ ków aktywnych wedlug wynalazku, w przypadku stosowania ich do roslin we wczesnym stadium rozwoju.

Przyklad XIX. Do niniejszego testu stosowano rosliny soji rosnace w doniczkach pojedynczo i wyhodowane w stadium 3-4 lisci (po 4 tygodniach) ido stadium 5-6 lisci (po 6 tygodniach). Rosliny opryskano od góry wodna kompozycja w ilosciach podanych w tablicy II. Kazda kompozycje traktowano po 2 doniczki w róznym wieku. Jako rosliny kontrolne sluzyly 2-4 zestawy roslin nie traktowanych chemicznie.

Wszystkie doniczki przechowywano w dobrych dla hodowli warunkach, podlewano i nawozono jednakowo w jednakowych warunkach.

Dwa tygodnie po opryskiwaniu rozwój roslin opryskanych porównano z rozwojem roslin kontrolnych.

Wysokosc roslim mierzono do szczytu koncowego paka. Zmniejszenie wysokosci sredniej rosliny o 15% lub wiecej w porównaniu z roslinami kontrolnymi wskazywalo na to, ze zastosowany srodek jest skutecznie dzialajacym regulatorem naturalnego wzrostu lub rozwoju rosliny. W czasie testu dodatkowo zaobserwowano inne zmiany zachodzace w roslinach pod wplywem dzialania regulatorów, oprócz opóznienia wzrostu wegeta¬ tywnego.

Postepujac w sposób opisany w przykladzie XIX zbadano niektóre zwiazki wedlug wynalazku i stwierdzo¬ no, ze redukuja one wysokosc rosliny o wiecej niz 15% przy stosowaniu ich w ilosciach podanych w tablicy II do roslin cztero- i szesciotygodniowych.

Zwiazek otrzymany sposobem opisanym w przykladzie I zastosowano do testu polowego w dwu róznych miejscach. W obu testach rosla soja Wayne w nadmiernym zageszczeniu wynoszacym okolo 500000 roslin na ha.

Zwiazek stosowano w postaci wodnej kompozycji do roslin w stadium wczesnego kwitnienia, okolo 10% kwiatów, i traktowane rosliny porównywano z roslinami kontrolnymi rosnacymi w takich samych warunkach.

W jednym miejscu zastosowano srodek w ilosci 1, 12 i 2, 24 kg/ha. W przypadku obu dawek stwierdzono, ze rosliny, w porównaniu z kontrolnymi, sa krótsze i bardziej zwarte, ciemniejsze zielone i ze wydajnosc nasion jest wieksza.

Przy zastosowaniu srodka w ilosci 1,12 kg/ha uzyskano lepsza wydajnosc. W drugim miejscu rosliny opryskano zwiazkami w ilosci 034, 1,40 i 2,80 kg/ha. Uzyskano rosliny krótsze bardziej zwarte o ciemniejszym zabarwieniu zielonym. W przypadku pierwszym (0,84 kg/ha) nie stwierdzono wplywu dzialania Srodka na wydajnosc. W przypadku zastosowania go w ilosci 1,40 uzyskano lepsza wydajnosc, a w przypadku zastosowania srodka w ilosci 2,80 kg/ha uzyskano wydajnosc nieco mniejsza niz dla roslin kontrolnych. Takwiec najkorzyst¬ niejsza do stosowania w takich warunkach dawke dla zwiazku otrzymanego sposobem opisanym w przykladzie I jest 1,12 do 2,24 kg/ha.

Wobec aktywnosci pochodnych imidazolu przy niskich stezeniach korzystnie jest stosowanie kompozycji zawierajacych skuteczna ilosc skladnika aktywnego i dodatek ulatwiajacy równomierne rozprowadzenie pochodnej imidazolu na rosliny. Dodatek w postaci jednego lub wiecej skladnika mozna stosowac w postaci stalej lub cieklej. Odpowiednimi dodatkami sa rozcienczalniki, wypelniacze, nosniki, srodki powierzchniowo-czynne, srodki pianotwórcze, srodki do kondycjonowania, rozpuszczalniki i, zazwyczaj, ich mieszaniny. ^ Kompozycje mozna stosowac w róznych formach uzytkowych, jak na przyklad pyly, proszki, proszki zwilzalne, roztwory, piany, dyspersje lub emulsje. Zazwyczaj korzystnie jest, aby kompozycja zawierala jeden lub wiecej srodków powierzchniowo-czynnych ulatwiajacych zwilzanie powierzchni rosliny, zwiekszajacych trwalosc dyspersji skladnika aktywnego w róznych obojetnych nosnikach lub rozcienczalnikach w kompozycji lub tez dodawac je do kompozycji przed jej zastosowaniem. Odpowiednimi srodkami powierzchniowo-czynnymi, które mozna stosowac w kompozycji wedlug wynalazku, sa znane srodki powierzchniowo-czynne, takie jak srodki zwilzajace, emulgatory, srodki dyspergujace zarówno anionowe, kationowe jak i niejonowe. Korzystnymi srodkami powierzchniowo-czynnymi sa niejonowe lub anionowe srodki powierzchniowo-czynne szeroko stosowane w kompozycjach uzywanych w rolnictwie. Jako niejonowe srodki powierzchniowo-czynne stosuje sie estry kwasów tluszczowych i glikolu polioksyetylenowego, oksyetylenowany oktylofenol, oksyetylenowe pochodne alkoholi dlugolancuchowych itp. Jako anionowe srodki powierzchniowo-czynne stosuje sie sole alkaliczne lub metale ziem alkalicznych kwasów alkilóarenosulfonowych takich jak sól sodowa sulfonianu laurylu, sól sodowa sulfoestru dwualkilowego itp.

Zazwyczaj kompozycje w^lug~wV^ roslin przygotowuje sie w postaci koncentra¬ tu, który mozna latwo rozcienczyc obojetnym nosnikiem przed zastosowaniem kompozycji do roslin. Takie koncentraty, w postaci plynu, zawieraja rozpuszczalnik, srodek powierzchniowo-czynny i okolo 25-27% wagowych pochodnej imidazolu. Mozna je rozcienczyc woda w celu uzyskania kompozycji nadajacej sie do uzycia, zawierajacej od okolo 0,1 do okolo 15% wagowych skladnika aktywnego. Koncentraty w postaci stalej sa zwilzalnymi proszkami, zawierajacymi rozdrobnione ciala stale, takie jak atapulgit, srodek powierzchniowo- czynny i od okolo 5 do 50% wagowych lub wiecej pochodnej imidazolu. Rozciencza sie je woda przed uzyciem.10 94113 Przy wykorzystywaniu sposobów i kompozycji wedlug wynalazku korzystnie jest traktowac dwuliscienne uprawy posadzone w nadmiernym zageszczeniu przy uzyciu odpowiedniej ilosci imidazolu w celu wywolania duzego efektu, który zrównowazy zageszczenie na polu i, zazwyczaj, zmniejszona wydajnosc.

Srodek wedlug wynalazku mozna latwo stosowac w rolnictwie wraz z innymi, takimi jak traktowanie roslin srodkami owadobójczymi, grzybobójczymi, nicieniobójczymi, nawozami itd. Zastosowanie kompozycji wedlug wynalazku zawierajacej pochodne imidazolu i inne chemikalia uzywane w rolnictwie, takie jak srodki chwastobójcze, owadobójcze, grzybobójcze, nicieniobójcze, nawozy itd. jest szczególnie korzystne dla uzyskania zadanych efektów przy minimalnych kosztach stosowania tych srodków.

Claims (7)

Zastrzezenia patentowe

1. Srodek do regulacji wzrostu roslin zawierajacy substancje czynna, staly lub ciekly nosnik i ewentualnie srodek powierzchniowo-czynny oraz znane dodatki,, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze 1, w którym R oznacza nizszy rodnik alkilowy lub nizszy rodnik alkoksyalkilowy, R1 oznacza nizszy rodnik alkilowy, R2 oznacza nizszy rodnik alkilowy lub atom wodoru, R3 oznacza nizszy rodnik alkilowy lub atom wodoru, Z oznacza atom fluoru, atom chloru, atom bromu, nizszy rodnik alkilowy, nizszy rodnik chlorowcoalkilowy lub nizszy rodnik alkoksylowy, n oznacza liczbe calkowita 0—2, mjest równe 0 lub 1 a X oznacza anion mocnego kwasu.

2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera zwiazek o wzorze 1, w którym R oznacza rodnik 3-metoksypropylowy a R1 oznacza rodnik izopropylowy a pozostale podstawniki maja znaczenie podane w zastrz. 1.

3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera szczawian 1 -izopro pylo-2-[(3-metoksypropylo)imino]-3-(3f4-dwuchlorofenylo)-4-metylo-4-imidazoltny.

4. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera chlorowodorek 1 -izo propylo-2-[(3-metoksypropylo)imino]-3-(3,4-dwuchlorofenylo)-4-metylo-4-imidazoliny.

5. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera szczawian 1 -propylo- -2-[(3-metoksypropylo)imino]-3-(3,4-dwuchlorofenyio)-4-metylo-4-imidazoliny.

6. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera szczawian 1 -izopro pylo^-IlS-metoksypropylolimino^S-tS^rójfluorometylo^-chlorofenylol^-metylo^-imidazoliny.

7. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera chlorowodorek 1 -Izo propylo-2-[(3-metoksypropylo)imino]-3-(4-chlorofenylo)-4-metylo-4-imldazoliny.94113 11 Tablica I Zwiazek z przykladu nr I II III IV V VI VII VIII kg/ha 3,36 2,01 0,33 3,36 1,34 3,36 1,34' 3,36 1.34 3,36 1,34 3,36 3,36 1,34 3,36 Inne zaobserwowane zmiany ciemny kolor lisci ciemny kolor lisci ciemny kolor lisci nieco spalone liscie, zmieniony baldachim zmieniony baldachim ciemny kolor lisci ciemny kolor lisci nieco spalone liscie.ciemny kolor-lisci ciemny kolor lisci nieco spalone liscie nieco spalone liscie, ciemny kolor lisci nieco spalone liscie nieco spalone liscie, ciemny kolor lisci, zmieniony baldachim 1,34 nieco spalone liscie, ciemny kolor lisci, ' zmieniony baldachim 0,67 ciemny kolor lisci, zmieniony baldachim IX 3,36 nieco spalone liscie, zmieniony baldachim X 3,36 nieco spalone liscie, ciemny kolor lisci, zahamowanie wzrostu lisci XI 3,36 nieco spalone liscie, ciemny kolor lisci, zmieniony baldachim 1,34 nieco spalone liscie, ciemny kolor lisci, zmieniony baldachim 0,67 ciemny kolor lisci, zmieniony baldachim XII 3,36 ciemny kolor lisci, zmieniony baldachim, rozwój paków pachwinowych 1,34 ciemny kolor lisci, zmieniony baldachim, rozwój paków pachwinowych XIII 3,36 nieco palone liscie, ciemny kolor lisci, rozwój paków pachwinowych 1,34 ciemny kolor lisci, zmieniony baldachim rozwój paków pachwinowych XIV 3,36 nieco spalone liscie, ciemny kolor lisci, zmieniony baldachim 1,34 ciemny kolor lisci, zmieniony baldachim, rozwój paków pachwinowych XVII 3,36 nieco spalone liscie,ciemny kolor lisci, zmieniony baldachim.12 94113 Tabl Ica II Zwiazek z przykladu nr 1 II III IV V VI VII VIII XII XIII XIV Ilosc kg/ha 0,56 2,80 1,12 2,80 ,1,12 2,80 1.12 2,80 2,80 1,12 0,56 1,12 0,56 1,12 1,12 0,56 Inne zaobserwowane zmiany ciemny kolor lisci, rozwój paków pachwinowych ciemny kolor lisci ciemny kolor lisci, opóznienie w zawiazywaniu straków ciemny kolor lisci ciemny kolor lisci„ liscie nieco spalone ciemny kolor lisci»wczesne zawiazywanie straków, zahamowany rozwój straków ciemny kolor lisci ciemny kolor lisci ciemny kolor lisci nieco spalone liscie, ciemny kolor lisci ciemny kolor lisci, wczesne zawiazywanie straków, zahamowanie rozwoju straków. N-R u A r1V v—O# (HX,m r = C I C = C l~ I CH- R2 Wcbr 194 113 Wzór 3 r_N=ON—Q + R1-NH-CH-OC-R3 > T R2 Wzór 2 n N-R li C = C T R2 OU l R~ Wzór 4 Schemat 1 s R-MH~C-NH~~{3 + HgO ~—> Z Wzór 5 R-N-C^N~HQ>^H2O^HgS Zn Wzór 2 Schemat 2 NCH2CH2CH2OCH3 A ^cl (CH3)2CHN N-^-Ci • HAO^ C = C i l H CH3 Wzór ' 694 113 c R1-N''© V-Q> Cl + H2N p - r I -R c = c R* CH- •n Wzór 6 N-R II R1 - N N -4 C = C Rz CH. HCl n R* Wzór 7 ¦n Schemat 3 0 R1 II /K NHC-N + PClc CH-C-C-R3 Wzór 8 Cl I c R1-N'©NN-Q-a r — r I © c = c l2 I Rz CH- U' n Wzór 6 Schemat U Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 10 zl