Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do zapobiegania powstawaniu skorupy lodowej na powierzchni wód plynacych, zwlaszcza na szlakach zeglownych takich jak rzeki skanalizowane i nieskanalizowane o predkosci przeplywu wody powyzej 0,5 m/sek.Obserwuje sie w czasie zimy, ze na wodach plynacych w miejscach wystepowania wirów wodnych nie powstaje skorupa lodowa i powierzchnia wody jest w tych miejscach wolna od lodu. Burzliwe wiry wodne powstaja na wodach plynacych zakolami, po wkleslej stronie brzegu i w miejscach, gdzie w dnie koryta znajduja sie przypadkowe wglebienia lub przedmioty zatopione na dnie, na przyklad wraki i kamienie Wir burzliwy zawiera na powierzchni wody lej, wokól którego cyrkuluja czasteczki wody. W lej wiru wciagane jest powietrze atmosferyczne doprowadzane do dennych warstw wody. Wiry wodne powoduja wymiane wody miedzy warstwami powierzchniowymi i warstwami glebiej polozonymi, a tym samym wymiane ciepla miedzy warstwami posiadajacymi rózne temperatury oraz wywoluja falowanie powierzchni wody objetej zasiegiem wiru.Sposób zapobiegania powstawaniu skorupy lodowej na powierzchni wód plynacych, wedlug wynalazku polega na tyrn, ze przed utworzeniem sie na powierzchni wody pokrywy lodowej, na dnie koryta, w osi drogi wodnej, umieszcza sie w pewnych odstepach urzadzenia w postaci naczyn majacych sciany o ksztalcie walców lub stozków otwartych od góry, albo wykonuje sie w dnie koryta wglebienie o ksztalcie stozkowym lub walcowym. Urzadzenia te ustawia sie swymi otworami lub kanalami wlotowymi w kierunku pod prad wody, na przemian z lewej i prawej strony osi ustawienia urzadzen lub osi wydrazonych w dnie wglebien. W warstwie wody przeplywajacej nad urzadzeniami powstaja wiry wodne. Kierunki wirowania kolejnych wystepujacych po sobie wirów wodnych sa przeciwne, a wektory predkosci obwodowych czastek wody dwóch sasiednich wirów maja zgodny kierunek i sumuja sie. Odpowiedni kierunek wirowania wiru osiaga sie przez boczne umieszczenie otworu wlotowego w scianie naczynia lub kanalu wlotowego do wglebienia w dnie wzgledem kierunku pradu wody.2 93 367 Urzadzenie do zapobiegania powstawania skorupy lodowej na powierzchni wód plynacych wedlug wynalazku stanowi naczynie o scianach cylindrycznych lub stozkowych, otwarte od góry, wykonane z dowolnego materialu odpornego na dzialanie wody. Urzadzeniem takim moze byc równiez wglebienie o ksztalcie cylindrycznym lub stozkowym wykonane w dnie koryta, o ile dno jest odpowiednio twarde i trudnorozmywalne. W scianie bocznej naczynia znajduje sie otwór wlotowy dla wody zaopatrzony w pletwe kierujaca, usytuowana stycznie do sciany bocznej naczynia i .laczaca sie z naczyniem wzdluz tworzacej bedacej krawedzia otworu wlotowego. Wglebienie wykonane w dnie koryta zawiera kanal wlotowy wyzlobiony w dnie, którego sciana zewnetrzna boczna jest styczna do sciany naczynia, a sciana dolna kanalu jest pochylona w kierunku wglebienia.Sposób i urzadzenie wedlug wynalazku umozliwiaja dzieki wywolywanym wirom wodnym utrzymanie powierzchni wodnej pozbawionej pokrywy lodowej, co w przypadku szlaku wodnego pozwala na przedluzenie sezonu zeglugowego i uprawianie zeglugi równiez w zimie. Powietrze atmosferyczne wciagane przez wiry do glebszych warstw wodnych wzbogaca je w tlen, czym przyczynia sie do samooczyszczenia wody, utrzymania i odnowy zycia biologicznego. Proponowane sposób i urzadzenie moga byc stosowane takze w rejonie mostów, przepraw promowych i wszedzie tam, gdzie wymagane jest utrzymanie powierzchni wody wolnej od skorupy lodowej.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia akwen w przekroju pionowym z umieszczonymi na jego dnie trzema urzadzeniami do wywolywania wirów, a fig. 2 dno akwenu z urzadzeniami do wywolywania wirów w widoku z góry.Sposób zapobiegania powstawaniu skorupy lodowej polega na tym, ze na dnie koryta ustawia sie szereg urzadzen 1, 2 lub 3, tak, aby kierunek pradu wody tworzyl z powierzchnia pletwy kierujacej 5 lub ze sciana boczna 7 kanalu wlotowego wglebienia 3 kat ostry. W przypadku drogi wodnej, urzadzenia ustawia sie szeregowo w osi toru zeglownego, w przypadku miejsca przeprawy promowej w linii poprzecznej do kierunku nurtu, a w rejonie mostów w miejscach bezposrednio przed filarami. Nad urzadzeniami 1, 2 i 3 w warstwie wody i na jej powierzchni tworza sie wiry, a wektory predkosci obwodowych dwóch sasiednich wirów sumuja sie.Urzadzenie 1 stanowi naczynie o scianach cylindrycznych, urzadzenie 2 stanowi naczynie o scianach stozkowych, a urzadzenie 3 jest wglebieniem cylindrycznym wykonanym w dnie koryta. Naczynia 1 i 2 oraz wglebienie 3 sa od góry otwarte. W scianach bocznych urzadzen 1 i 2 wykonane sa otwory wlotowe 4 zaopatrzone w kierujace pletwy 5 usytuowane stycznie do scian bocznych i laczace sie ze sciana boczna wzdluz jej tworzacej bedacej krawedzia otworu wlotowego 4 . Wglebienie 3 zawiera kanal wlotowy 6 wyzlobiony w dnie koryta, przy czym zewnetrzna sciana boczna 7 kanalu 6 jest styczna do sciany bocznej wglebienia, wewnetrzna sciana boczna 8 kanalu jest równolegla do kierunku nurtu, a sciana dolna 9 jest pochylona w kierunku wglebienia. Urzadzenia 1 i 2 moga byc wykonane z dowolnego materialu jak beton, blacha stalowa, drewno, kamionka lub wypalona glina. Wykonywanie wglebien 3 w dnie koryta moze byc dokonane przy pomocy swidrów wietniczych o odpowiedniej srednicy, a powierzchnie wykonanych wglebien moga byc utwardzone jednym ze znanych sposobów. PL