PL90205B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek chwastobójczy do odchwaszczania upraw, zwlaszcza zbóz, bawelny I soji, charakteryzujacy sie tym, ze zawiera jako substancje czynna mieszanine N4izopropylofenylo-N',N'-dwume- tylomocznika i 2,4-dwunitro-6-lll-rzed.-butylofenolu lub jednej z jego pochodnych.Srodek ten ma zastosowanie do odchwaszczania zarówno przed jak i po wzejsciu upraw.W dalszej czesci opisu pochodna mocznika o wzorze przedstawionym na rysunku, jest okreslana jako I.P.U., a 2,4-dwunitro-lIl-rzed.-butylotenol jest okreslana jako dinoterbe.Zastosowanie I.P.U. do selektywnego odchwaszczania zbóz po ich wzejsciu jest znane. Chociaz uzytkowa¬ nie tego zwiazku przedstawia istotne korzysci w porównaniu z uprzednio znanymi zwiazkami, to Jednak zauwazono wystepowanie zjawiska fitotoksycznosci w stosunku do upraw, jesli zwiazek ten jest uzyty w odpowiednio duzych dawkach, co niekiedy jest pozyteczne, gdy warunki uzycia tego zwiazku sa niekorzystne.Jest pozadane, aby mozna bylo uzupelnic aktywnosc I.P.U. odnoszaca sie zasadniczo do chwastów z rodziny trawiastych, innym zwiazkiem wykazujacym aktywnosc szczególnie przeciw roslinom dwulisciennym.Stwierdzono nieoczekiwanie, ze mieszaniny zawierajace I.P.U. i dinoterbe lub jego pochodna /ykazuja nieoczekiwane wlasciwosci, biorac pod uwage znane wlasciwosci kazdego z tych zwiazków z osobna. Stwierdzo¬ no mianowicie, ze dodatek do I.P.U. pewnych ilosci dinoterbe lub jego pochodnej usuwa zjawisko fitotoksyczno- sci wystepujace przy stosowaniu I.P.U., przy czym te same mieszaniny wykazuja w stosunku do chwastów, waznych z ekonomicznego punktu widzenia, zjawisko synergizmu dzialania, objawiajace sie znacznie wyzszym stopniem niszczenia roslin dziko rosnacych w uprawach niz przy uzyciu kazdego z tych zwiazków oddzielnie w takich samych dawkach. Dokonane cznaczenia pod wzgledem selektywnosci w dzialaniu mieszaniny tych zwiazków sa tym bardziej zadziwiajace, ze na ogól, jesli do jednego zwiazku chwastobójczego doda sie drugi, to zjawisko fitotoksycznosci przypisane jednemu lub drugiemu z tych zwiazków, wzietych oddzielnie, ma tendencje do zwiekszenia toksycznosci przez obecnosc drugiego zwiazku.Otóz w szczególnym przypadku mieszanin I.P.U. zdionoterbe zaobserwowane zjawisko Jest akurat odwrotne/'jak wykazano w ponizszych przykladach, ilustrujacych ponadto nieoczekiwane polepszenie aktyw¬ nosci przeciwko niektórym waznym chwastom.2 90205 Przyklad I. Wlasciwosci chwastobójcze i selektywne substancji czynnych wykazano w próbach prowa¬ dzonych w szklarni, porównujac wyniki z próba kontrolna wykonana równolegle, w tych samych warunkach, lecz bez stosowania badanej substancji. Doniczki o wymiarach 10 X 15 cm wypelniono ziemia nie poddawana nigdy dzialaniu herbicydami. Na powierzchni ziemi umieszczano nasiona róznych gatunków roslin, na których przeprowadzono próby selektywnego dzialania badanych substancji herbicydowych. Nasiona przykrywano warstwa ziemi odpowiedniej grubosci, w zaleznosci od wielkosci nasion. Po wzejsciu roslin, gdy pedy osiagnely faze dwóch listków, rozpylano na doniczki badany srodek herbicydowy w postaci zwilzalnego proszku przygotowanego przez zmieszanie w mieszarce w ciagu 1 minuty nastepujacych skladników: badana substancjaczynna 20% srodek wiazacy (iignosulfonian wapnia) 5% srodek zwilzajacy (alkiloarylosulfonian sodu) 1% wypelniacz (krzemianglinu) 74% Otrzymany zwilzalny proszek mieszano z odpowiednia iloscia wody dla uzyskania w rozpylanej mieszaninie odpowiedniego stezenia w przeliczeniu na 1 ha gleby.W przypadku zastosowania badanego srodka przed wzejsciem roslin, srodek ten rozpyla sie na powierzchnie gleby po przykryciu nasion warstwa ziemi. W kazdej próbie utrzymuje sie rosline porównawcza nie poddana dzialaniu substancji czynnej, aby móc stwierdzic ewentualne zahamowanie wzrostu i równiez skontrolowac brak zdolnosci kielkowania lub wadliwy wzrost roslin w danych warunkach.Doniczki potraktowane w powyzszy sposób sa utrzymywane przez pewien czas w szklarni w stalych warunkach wilgotnosci, temperatury i oswietlenia. Po uplywie 5 tygodni przystepowano do oceny wyników, okreslajac w procentach stopien zniszczenia badanego gatunku roslin w stosunku do próby porównawczej.Rózne rosliny uprawne oraz chwasty, na których przeprowadzono badahia, podano w tablicy I.Tablica l Roslina Owies gluchy Pszenica Jeczmien Zycica trwala Wyczyniec polny Gorczyca biala Rumianek polny Rdcst powojowy Nazwa naukowa 1 Avcna fatua TriLicuin vulgarc Horclcum distichum Lol inni italicum Alopccurus myosuroides Sinapis alba Matricaria sp.Polygonu m convolvulu» Symbol AV BL OR RA VU MO MT -RE W wyzej opisanych warunkach stwierdzono, ze w dawkach 2 kg/ha i 4 kg/ha mieszanina równych czesci I.P.U. i soli dinoterbu z monometyloamina jest calkowicie selektywna w stosunku do pszenicy i jeczmienia, podczas gdy I.P.U. uzyty w takich samych dawkach jest fitotoksyczny na te same uprawy, w odpowiednim stopniu w zaleznosci od dawki.Przyklad II. W sposób jak opisano w przykladzie I zbadano dzialanie mieszaniny 50/50 I.P.U. I soli dinoterbu z monometyloamina w porównaniu z kazdym z tych skladników oddzielnie, uzytym w takiej samej dawce. Uzyskane wyniki, wyrazone w procentach zniszczenia, podano w tablicy II.Tabl ica II Próby przed wzejsciem Substancja czynna kg/ha -Diirateurbe0,$ /•ól/ I.P.U. 0,25 Dinoterbe 0,5 + I.P.U 0,25 LP.U 0,5 Dinoterbe 0,5 + LP.U. 0,5 BL d< 0 0 0 0 Kukury¬ dza 0 0 0 0 0 Bawelna 0 0 0 0 0 * Soja 0 0 0 0 0 Wlosnica 65 70 98 0 50 70 60 90 Ra 40 65 85 100 VU 80 95 100 MO . 50 80 70 9590205 3 Próby po wzejsdu Substancjaczynna kg/ha AV RA VU MO MT RE LP.UO,5 Dinoterbe 0^5 LP.U0,25 + Dinotcrbe 0,25 Podobne wyniki uzyskano z mieszaninami 0t24 kg/ha LP.U. z 0,16 kg/ha dinoterbe oraz 0,16 kg/ha dinoterbu z 0,24 kg/ha LP.U Wyniki te uwidaczniaja zjawisko synergizmu dzialania, poniewaz otrzymany afekt z mieszanina jest wyraznie lepszy w porównaniu z wynikami otrzymanymi przy uzyciu w takich samych dawkach kazdego zwiazku oddzielnie. W niektórych przypadkach, np. z zycica, róznica pomiedzy 00% 1100% zniszczenia moze wydawac sie malo znaczaca. Jednak tak wcele nie jest, poniewaz w przypadku silnego opanowania uprawy przez chwasty trawiaste, takie jak zycica trwala, jest sprawa zasadnicza, ze - aby odchwaszczanie bylo ekonomicznie oplacalne — zniszczenie chwastów powinno byc bardzo zblizone do 100%. Zachowanie w uprawie chwastów w ilosci okolo 10% jest wystarczajace, aby ze wzgledu na ich zawartosc, spowodowac znaczne straty w zbiorach.Przyklad IU. Badania dotyczace prób po wzejsciu roslin prowadzono w terenie otwartym na dzialkach o powierzchni 30 m2, przy czym w kazdej próbie stosowano próby kontrolne prowadzone wcaha porównawczym.Do prób z pszenica uzyto odmiane „Capitote". Badana substancje czynna w postaci zwllzalnego proszku o zawartosci 60% substancji czynnej stosowano do zboza juz po wzejsciu, na poczatku krzewienia sie i po Uplywie 45 dni przystepowano do oceny wyników.W powyzszych warunkach, przy dawce 4 kg/ha, stwierdzono calkowity brak fitotoksycznego dzialania na pszenice mieszaniny 60 :50 I.P.U i soli dinolerbu z monometyloamina, natomiast przy takiej samej dawca samego LP.U. ulegalo zniszczeniu. Ponadto stwierdzono doskonale wyniszczenie wystepujacych chwastów, mianowicie owsa gluchego, zycicy trwalej, lopuchy i rumianku.Z drugiej strony, w tych samych warunkach calkowite zniszczenie zycicy sztywnej (Loltum rigidum) i zycicy wielokwiatowej (Lolium multiflorum) bylo zapewnione przy uzyciu tej samej mieszaniny 50:50 w dawce poczawszy od 3 kg/ha, to jest stosujac 1,5 kg/ha LP.U., podczas gdy taki sam efekt mozna bylo uzyskac z samym LP.U. uzytym w ilosci co najmniej 1,8 kg/ha, przy czym dawka samego dionoterbu w ilosci 1f5 kg/ha nie wykazuje aktywnosci przeciw tym chwastom.Równiez owies gluchy (Avena fatua, Avena ludoviciana) zostal calkowicie zniszczony przez LP.U. uzyty W dawce 1,8 kg/ha w mieszaninie z dinoterbem w proporcji 50 : 50, podczas gdy dla uzyskania takiego samego wyniku przy uzyciu samego LP.U. trzeba bylo go stosowac w ilosci 2,4 kg/ha, a sam dinoterbe w dawca 1,8 kg/ha nie wykazywal aktywnosci.Podobne wyniki otrzymano z mieszaninami LP.U i dinoterbu uzytymi w proporcji 50 :50, zawierajacymi dinoterbe w postaci fenolowej lub soli z potasem albodwuetanoloamina. ' Powyzsze próby wykazaly, ze dodatek dinoterbu do LP.U. prawie calkowicie usuwa fitotoksycznosc LP.U. wystepujacego w tej mieszance uzytej w uprawie pszenicy, a z drugiej strony mieszanina tych zwiazków ma dzialanie synergiczne aktywnosci przeciwko bardzo waznnym chwastom trawiastym i wykazuje doskonala niszczace dzialanie na roslinydwuliscienne. '•:¦¦ ' «« X Mieszaniny wedlug wynalazku sa wiec szczególnie odpowiednie do skutecznego, selektywnego odchwasz- czania zbóz, zwlaszcza pszenicy i jeczmienia, w zastosowaniu po wzejsciu upraw.Mieszaniny te charakteryzuja sie szerokim zakresem aktywnosci, jak równiez szybkim I dostatecznie trwalym dzialaniem, nie dopuszczajacym do rozrastania sie opóznionych chwastów.Proporcja powyzszych dwóch skladników mieszaniny moze zmieniac sie w odpowiednich granicach, przy czym debre wyniki uzyskuje sie z mieszaninami zawierajacymi 0,5-3 czesci dinoterbu na 1 czesc LP.U.Jak wyzej podano, dinoterbe moze byc stosowany równiez w postaci jego pochodnych. Przez pochodna nalezy rozumiec rózne postacie, w jakich zwiazek ten jest wytwarzany, to jest postac fenolowa lub jego soli z alkaliami, amoniakiem, amina alifatyczna, np. monometyloamina, lub z alkanoloamina.Stosowane dawki moga wahac sie w szerokim zakresie, w zaleznosci od aktywnosci uzytego srodka,, rodzaju usuwanych chwastów, stadium rozwoju uprawy i chwastów, jak równiez rodzaju gleby i warunków klimatycz¬ nych. 80, 70 90 20 30 .. 30 0 0 0 85 60 50 100 100 98 100 95 984 00205 Na ogól dawki substancji czynnej moga wynosic 0,5—10 kg/ha.W praktyce rzadziej sa stosowane same mieszaniny substancji aktywnych wedlug wynalazku, najczesciej stanowia one czesc srodka chwastobójczego, którym jest mieszanina substancji czynnych, nosnika i/lub srodka powierzchniowo czynnego.Okreslenie „nosnik" oznacza skladnik organiczny lub nieorganiczny pochodzenia naturalnego lub synte¬ tycznego, z którym substancja czynna jest polaczona, tworzac jednorodna mieszanine w celu ulatwienia w zastosowaniu jej do roslin, nasion lub gleby, a takze ulatwienia w manipulacjach przygotowawczych.Nosnik moze wystepowac w postaci stalej, jak np. ily, krzemiany, naturalne lub syntetyczne, zywice, popioly, nawozy stale itd., lub w postaci cieklej, jak np. woda, alkohole, ketony, frakcje ropy naftowej, chlorowane weglowodory, gazy skroplone.Jako srodek powierzchniowo czynny moze byc stosowany srodek emulgujacy, dyspergujacy lub zwilzajacy, o charakterze jonowym lub niejonowym, taki jak sole kwasu poliakrylowego, kwasu lignosulfonowego, produkty kondensacji tlenku etylenu z alkoholami alifatycznymi, kwasy tluszczowe lub aminy kwasów tluszczowych.Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku moze byc wytwarzany w postaci proszków zwilzalnych , proszków do opylania, granulek, roztworów, koncentratów emulsyjnych emulsji oraz koncentratów w postaci zawiesiny.Proszki zwilzalne sa wytwarzane zazwyczaj o zawartosci 20—95% wagowych substancji czynnej i zwykle zawieraja wiecej niz 1 nosnik, 0—5% wagowych srodka zwilzajacego, 3—10% wagowych stabilizatora i/lub innych dodatków, takich jak srodki ulatwiajace przenikanie do gleby, adhezje, srodki przeciwzbrylajace, barwniki itd.Jako przyklad srodka chwastobójczego wedlug wynalazku, w postaci proszku zwilzalnego, moze podac srodek o skladzie nastepujacym: substancja czynna 60% lignosulfonian wapnia (stabilizator) 5% anionowy srodek zwilzajacy 1% krzemionka przeciwzwilzajaca 5% kaolin (wypelniacz) 29% Formy uzytkowe zawierajace wode mozna przygotowac przez rozcienczenie woda proszków zwilzalnych lub koncentratów emulsyjnych. Emulsje te moga byc typu wody woleju lub oleju w wodzie i,moga miec gesta konsystencje, podobna do „majonezu".Srodki chwastobójcze wedlug wynalazku moga zawierac takze inne skladniki, np. koloidalne srodki ochronne, srodki wiazace, zageszczajace, fiksotropowe i utrwalajace, jak równiez inne znane substancje czynne o wlasciwosciach szkodnikobójczych, zwlaszcza chwastobójczych, takie jak znane pod nazwa „Mdcoprop", „Dichlorprop", f,loxynil", „Bronwcynil". PL

Claims (6)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek chwastobójczy zawierajacy staly lub ciekly nosnik i substancje czynna, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera mieszanine N-4-izopropylofenylo-N'-N'-dwumetylomocznlka 12,4-dwunitro-6- 11 l-rzed.-buty lofenolu lub jednej z jego pochodnych w stosunku 1 -: 0,5-3 czesci wagowych.
2. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako pochodna 2,4-dwunitro-6-lll-rzed.-butylofe- nolu zawiera sól z metalem.
3. 3. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako sól z metalem zawiera sól z metalem alkalicznym.
4. 4. Srodek wedlug zastrz. 1,znamienny tym, ze jako pochodna 2,4-dwunitro-6-l Il-rzed.-buty lofe¬ nolu zawiera sól z amina.
5. 5. Srodek wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze jako sól z amina zawiera sól z alkanoloamlna.
6. 6. Srodek wedlug zastrz. 4, z n a m i e n n y tym, ze jako sól z amina zawiera sól z monometyloamina.90 205 3 O CH 3 CK PL