Przedmiotem wynalazku jest srodek szkodnikobójczy o przedluzonym dzialaniu sluzacy do z znajdujacych sie w glebie Coleoptera i Diptera w poembrionalnym stadium rozwoju i zabezpieczenia p zbiorów rolnych w dluzszych okresach czasu przez wprowadzenie do gleby toksycznej ilosci substancj takiej jak ester 0,0-dwuetylowy kwasu S-/t-tiobutylo/metylodwutiofosfonowego i ester 0,0-dwuetylowy -/tio/ /l ,1-dwumetylo/metylodwutiofosfonowego.Srodek wedlug wynalazku wykazuje nieoczekiwanie silne i dlugotrwale dzialanie szkodni posiadajac jednoczesnie niski stopien toksycznosci dla roslin i bedac bardzo wygodnym w uzyciu posiada przyjemny zapach.Do roslin uprawnych, do których mozna stosowac srodek wedlug wynalazku nalezy pszenica, serg orzech ziemny, bawelna, ziemniaki, burak cukrowy, ryz i inne zboza.Najwazniejszymi szkodnikami sa robaki zbóz pólnocnych, poludniowych i zachodnich, to jest o nio Diabrotica lognicornic (say), Diabrotica undecimpunotata howardi (Barbar) i Diabrotica virgifera ( Duze znaczenie maja takze robaki kapusty Hylemyn brassioae, robaki zboza siewnego Hylemyn ciliorur cebuli Hylemya antigus, robaki korzeni buraka cukrowego Tetanoos myopaeformis, robaki lodygi Meromyza americana, robaki rzepy Hylemya floralis, larwy sprezyka zbozowego (Helanotus Oribul fissilis), larwy sprezyka (Oregon), Melanotus oregonensis (Le Conte), larwy sprezyka bawelny Hori ublerii, larwy sprezyka pszenicy Agriotes manous, larwy sprezyka Eleodes sutaralis, larwy sprezyka ( Basis), Limonius subauratus (Le Conte), larwy sprezyka pól zachodnich, larwy sprezyka (Pacific Coast) canus, larwy sprezyka buraka cukrowego, larwy rdzy marchwi Psila, rosae, larwy chrzaszczy japonskie japonica, chrzaszcze zboza siewnego Agonoderus lecontei, larwy muchy heskiej Mayetiola destructo ryzowy Iissorhoptrus oryzophilus, larwy chrzaszcza Phyllophaga rugosa, powszechnie zwane bialymi la Dotychczas szkodniki te zwalczano przy uzyciu chlorowanych weglowodorów. Jednak przez ciag tarzalne stosowanie takich pestycydów, wiele z wymienionych wyzej szkodników uodpornilo sie na chlorowanych weglowodorów i obecnie nie mozna juz osiagac pozadanej skutecznosci dzialania przy u* zwiazków w dopuszczalnych dawkach. Ponadto, z uwagi na trudnosci degradacji biologicznej, chlorowan2 89685 wodory pozostaja w glebie w ciagu wielu miesiecy lub nawet lat, to jest dluzej niz sa uzyteczne i jak przyjmuje wielu specjalistów, zanieczyszczenie nimi stanowi powazny problem.W zwiazku z tym najkorzystniejszy bylby zwiazek, który po pierwsze zapewnilby skuteczne zwalczanie wyzej wymienionych zyjacych w ziemi szkodników w okresie uprawy i wzrostu wymienionych wyzej waznych roslin uprawnych i po drugie rozkladalby sie po uplywie okresu czasu, w którym spelnil ochronna role przed znajdujacymi sie w glebie Diptera i Coleoptera w ich okresie poembrionalnego rozwoju.Wedlug wynalazku, srodek szkodnikobójczy o przedluzonym dzialaniu w glebie zawierajacy jako substan¬ cje czynna zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym R oznacza grupe Ill-rzed.-butylowa lub lll-rzed.-amylowa charakteryzuje sie tym, ze ester 0,0-dwuetylowy kwasu S-/t-tiobutylo/metylodwutiofosfonowego lub ester 0,0-dwuetylowy kwasu S-/tio/l,l-dwumetylopropylo/metylodwutiofosfonowy naniesiony jest w ilosci 1-25% wagowych na nosnik w postaci granulek pokrytych ewentualnie deaktywatorem typu poliolu.Jakkolwiek zwiazki stosowane w srodku wedlug wynalazku omówione sa przez Edwina O.Hooka i in. w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 596 076, jako srodki owadobójcze i mozna by przypuszczac, ze oczywiste jest zastosowanie tych zwiazków do dlugotrwalej ochrony zbiorów przed zniszcze¬ niami ze strony Coleoptera i Diptera znajdujacymi sie w glebie, to zalozenie to jest bledne poniewaz patenty te dotycza szerokiej klasy zwiazków i zastrzegaja dzialanie owadobójcze przeciw wielu insektom. Nie sa to jednak owady Coleoptera i Diptera, które co najmniej czesc swego cyklu zyciowego spedzaja w glebie i/lub atakuja wysiane nasiona lub systemy korzeniowe wzrastajacych roslin. Z opisanych zwiazków tylko ester 0,0-dwuetylowy kwasu S-/t-tiobutylo/metylodwutiofosfonowego i ester 0,0-dwuetylowy kwasu S-/tio/l,l-dwumetylopropylo/me- tylodwutiofosfonowego maja unikalne wlasnosci, a mianowicie, szeroki zakres dzialania przeciw znajdujacym sie w glebie Coleoptera i Diptera w poembrionalnym stadium rozwoju.Stwierdzenie tego unikalnego dzialania zwiazków jest tym bardziej niespodziewane, ze nawet tacy wybitni eksperci w dziedzinie fosforowych srodków owadobójczych jak Dr Gerhard Schrader i Dr Elton Clark, nie stwier¬ dzili tego dzialania opierajac sie na sugest;i, ze zwiazki opisane przez Waltera Lorenza i in. (opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 759 010), sa dziesiec do dwudziestokrotnie bardziej aktywne jako aficydy niz ich wyzsze pochodne alkilowe C4 — C4 (oswiadczenie Gerharda Schradera zlozone w archiwum patentów amerykanskich 2 759 010) oraz na tym, ze wyzsze homologi alkilowe o budowie wyrazonej wzorem 1, w którym R' oznacza grupy C3 - Ci 2, sa mniej aktywne jako insektycydy systemowe przeciw dwucetkowym, pajakowa- tym owadom niz zwiazki, w których R' oznacza grupe C2 H5 (Elton L. Clark i in. Journal of Agricultural and Food Chemistry 3 (10), 834-836, 1955).Zadziwiajace jest to, ze srodek wedlug wynalazku mozna wprowadzac do gleby w trakcie lub okresie zblizonym do siewu i chronic takie rosliny uprawne jak zboze, ziemniaki, bawelna, kapusta, cebula, sergo, orzech ziemny, burak cukrowy, ryz i inne zboza, przed niszczeniem przez Coleoptera i Diptera w poembrionalnym stadium rozwoju, w okresie wzrostu roslin. Srodek ten jest szczególnie uzyteczny z uwagi na jego szeroki zakres dzialania w czasie w glebie przeciw robakom korzeni zbóz, larwom sprezyka, larwom i gasienicom, przy czym wszystkie te szkodniki odgrywaja powazna role przy uprawie wymienionych roslin.Zastosowanie estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/t-tiobutylo/metylo-dwutiofosfonowego i estru 0,0-dwuety- lowego kwasu S-/tio/l,l-dwumetylopropylo/metylodwutiofosfonowego ma tez te dodatkowa zalete w stosunku do znajdujacego sie w handlu estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/tioetylometylo/dwutiofosfonowego, ze ich za¬ pach jest znacznie mniej nieprzyjemny niz innych zwiazków. Ma to istotne znaczenie ze wzgledu na powazne zmniejszenie problemu zwiazanego z zapachem tych zwiazków przy wytwarzaniu, manipulacjach i uzytkowaniu.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze dawka aktywnego zwiazku okolo 0,6-11 2 kg/ha przy nakladaniu we wszystkich kierunkach lub 0,4 do 3,5 kg/ha przy nakladaniu w bruzdach lub jako pasmo w obsianych rzedach, stanowi doskonala ochrone wysianych nasion i roslin w okresie wzrostu.Zwiazki te, to jest ester 0,0-dwuetylowy kwasu S-/t-tiobutylo/metylodwutiofosfonowego i ester 0,0-dwue¬ tylowy kwasu S-/tio/1,1-dwumetylopropylo/metylodwutiofoslonowego przygotowuje sie w postaci typowej.Mozna wytwarzac z nich pyly, koncentraty pylowe, dajace sie emulgowac ciecze, zwilzalne proszki itp. Ponie¬ waz w postaci technicznej sa to zwiazki ciekle, mozna jest stosowac w bardzo malej objetosci.Pyly wytwarza sie przez nasycenie stalego nosnika substancja aktywna w ilosci od okolo 1% do 25% wagowych. Na ogól stosuje sie od okolo 75 do 99% stalego nosnika, takiego jak kaolin, skorupa kokosowa, srut zbozowy, skorupa orzechowa, lignoceluloza attapulgite, ziemia okrzemkowa, pumeks, talk itp.Koncentraty pylowe przygotowuje sie takim samym sposobem z tym, ze stosuje sie okolo 25 do 95% substancji aktywnej. Peszte mieszanki stanowi na ogól wymieniony wyzej rozcienczalnik. W celu polepszenia trwalosci mozna dodawac od okolo 1 do 20 innych srodków, takich jak czynniki klejace i dezaktywatory.89685 3 Dajace sie emulgowac koncentraty wytwarza sie przez zmieszanie okolo 25 do okolo 95% wagowych substancji czynnej z emulgatorem, najlepiej anionowym czynnikiem niejonowym, takim jak dodecylobenzenosul- fonian wapnia. Zazwyczaj stosuje sie okolo 2 do okolo 10 ^emulgatora. W razie potrzeby mozna równiez dodawac obojetny rozpuszczalnik organiczny, taki jak ksylen lub ciezkie, aromatyczne frakcje naftowe, jak np.Panasol AN-2, Esso HAN itp., zawierajace okolo 60 do 100% weglowodorów aromatycznych i o ciezarze wlasci¬ wym 0,88 do 1,5 w temperaturze 15,5/15,5°C.Zwilzalne proszki przygotowuje sie podobnie jak koncentraty pylowe z tym, ze z pylem miesza sie 1 do sagowych srodka dyspergujacego, takiego jak ligninosulfonian sodowy lub jednowapniowa sól spolimeryzo- wanego kwasu alkiloarylosulfonowego oraz na ogól dodaje sie równiez okolo 1 do 5% srodka powierzchnio- wo-czynnego, takiego jak koncentrat kwasu naftalenosulfonowego, polioksyetylowany olej roslinny lub etanol alkilofenoksypolioksyetylenowy.Granulowany srodek wedlug wynalazku sklada sie z sorpcyjnych lub niesorpcyjnych czastek granulatu, zawierajacych od 1 do 25% wagowych estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/t-tiobutylo/metylodwutiofosfonowego lub estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/tio/l,l-dwumetylopropylo/metylodwutiofosfonowego.Mieszanki te wykazuja nieoczekiwanie dlugotrwale dzialanie przeciw znajdujacym sie w glebie Coleoptera i Diptera w poembrionalnym stadium rozwoju. Takie dlugotrwale dzialanie zapewnia niespodziewanie skuteczna ochrone zbiorów przed zniszczeniami przez wymienione szkodniki.Zastosowanie granulatu estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/tiobutylo/metylodwutiofosfonowego daje dodat¬ kowa nieoczekiwana korzysc usuniecia nieprzyjemnego zapachu towarzyszacego zawsze granulatom pestycydów co stanowi to powazna zalete dla uzytkowników.Kolejna powazna zaleta zastosowania estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/t-tiobutylo/metylodwutiofosfono- wego jest niespodziewanie mala toksycznosc na rosliny. Umozliwia to wprowadzenie granulatu na miejsca upra¬ wy, np. w obsiane bruzdy w czasie siewu.Jak to wskazano w porównawczych przykladach V—VIII mozna w ten sposób chronic takie rosliny jak orzech, bawelna i burak cukrowy. Podobnie chroni sie zboze, ryz, ziemniaki i kapuste. Zauwaza sie wyraznie lepsze dzialanie przeciw plagom szkodników korzeni w glebie alkalicznej oraz zwiekszone zbiory w stosunku do dostepnych na rynku granulatów estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/tioetylometylo/dwutiofosfonowego.Granulowane mieszanki otrzymuje sie przez nalozenie okolo 1 do 25% wagowych estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/t-tiobutylo/metylodwutiofosfonowego i estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/tio/l,l-dwumetylopropy- lo/metylodwutiofosfonowego na sorpcyjne lub niesorpcyjne czastki takiego granulatu jak ziemie okrzemkowe, glinki, np. kaolin, lub attapulgit, zmielone ziarno zbozowe, piasek, zmielony kamien polny, krzemionka, wegiel aktywowany itp. W przypadku uzycia nosników niesorpcyjnych, powierzchnie czastek mozna zwilzyc aktywna substancja, a nastepnie pokryc drobno zmielona glinke, talkiem, skorupa orzecha i innymi substancjami obojet¬ nymi. W celu zapewnienia przylegania aktywnej substancji do czastek mozna dodawac srodek wiazacy lub spoi¬ wo.W przypadku uzycia nosników sorpcyjnych, takich jak glinki, na jej czasteczki dziala sie deaktywatorem typu poliolu, takim jak glikol alkilenowy, glikol dwuetylenowy, glikol propylenowy, glikol trójetylenowy, glikol polietylenowy itp. W celu polepszenia trwalosci stosuje sie okolo 1 do 20 wagowych deaktywatora.Nizej podane przyklady ilustruja wynalazek nie ograniczajac jego zakresu. Wszystkie czesci i procenty okreslone sa wagowo o ile nie zaznaczono inaczej.Przyklad I. Test na dlugotrwale zwalczanie w glebie robaków korzeni zbóz poludniowych.Przygotowuje sie 65% roztwory zwiazków w acetonie. 1 ml roztworu o pozadanym stezeniu wkrapla sie pipeta 1,11 gleby w naczyniu ze stali nierdzewnej o objetosci okolo 4,5 1. Naczynie zamyka sie, umieszcza na mechanicznej wytrzasarce w celu starannego wymieszania zawartosci. Wymieszana glebe umieszcza sie w 4 papie¬ rowych naczyniach z szerokim wlotem i objetosci okolo 0,51, zwilza sie 100 ml wody i utrzymuje w stalej temperaturze pokojowej. Glebe pozostawia sie do wysuszenia, znów dodaje sie wody, tak aby w okresie testo¬ wym kolejno nastepowalo nawilzanie i wysuszanie gleby. Co jakis czas, glebe pobiera sie z naczynia, starannie miesza i przeprowadza sie próbe biologiczna z larwami robaków korzeni zbóz poludniowych.Nabiera sie dwa 28 g naczynia z kazdej próby podanej obróbce gleby, starannie rozprowadza sie ziarno prosa i dodaje sie larwy robaków korzeni zbóz poludniowych. Naczynia przechowuje sie w stalej temperaturze pokojowej w ciagu 6 dni, po czym oblicza sie larwy i wyznacza skorygowany procent smiertelnosci.Zasadniczy wplyw wlasnosci grupy 0,0-dwuetylowej (estrowej) testowanych zwiazków wykazany jest na podstawie lepszego dzialania estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/t-tiobutylo/metylodwutiofosfonowego w stosun¬ ku do estrów 0,0-dwumetylowego i 0,0-dwuizopropylowego tych zwiazków, (tabela I).4 89685 Przyklad II. Zwalczanie robaków korzeni zbóz zachodnich. Testy na polach.Rzedy pokrywa sie granulkami przy uzyciu 17,8 cm tasmy zamocowanej na siewniku za kolem przycisko¬ wym.Granulat wprowadza sie do bruzd bez tasmy, przez bezposrednie skierowanie granulek w obsiane bruzdy.Obróbce podano dwa rzedy o dlugosci 152,5 cm i powtarzano to dwukrotnie na kazdym polu. Wybierano pola z gleba iglasto-gliniasta o pH okolo 6,6, zawierajaca 20% glinki i okolo 3 ^substancji organicznych. Zawar¬ tosc fosforanów i potasu byla odpowiednia, lecz dodawano 45,3 kg nawozu azotowego w trakcie siewu.Wiosenna uprawa gleby przed wysianiem obejmowala oranie i bronowanie. Chwasty zwalczano przez wczesniejsze zastosowanie mieszanki chwastobójczej Ramrod-Atrazin. Pólka uprawiano jednokrotnie.W testach badano dwa rózne gatunki zbóz 1 /Kt 657 i 2/ Pioneer 3306.Po raz pierwszy stwierdzono wystepowanie robaków na korzeniach zboza 10 czerwca. Najwieksza popula¬ cja, to jest 40 do 50 robaków na rosline, wystepowala mniej wiecej w pierwszym tygodniu lipca. W okresie od okolo 20 czerwca do 20 lipca przecietnie znajdowano 10 lub wiecej robaków na rosline. Silne zniszczenie stwierdzono na trzech, a czasem czterech wezlach korzeni.Zniszczenia szacowano nastepujacym sposobem.Z kazdego pola wykopywano 10 korzeni, przemywano w celu usuniecia ziemi i badano na zniszczenia przez robaki korzeni. Stan korzenia okreslano wedlug nastepujacej klasyfikacji:" — nie ma widocznego zniszczenia, 1 — pewne uszkodzenia lecz nie ma silnych podciec, 2 — pewne podciecia korzenia lecz mniej niz jedno kolanko odciete albo ostre uszkodzenia, 3 — przynajmniej jedno lecz mniej niz dwa kolanka silnie podciete, 4 — dwa lub trzy kolanka podciete i 5 - trzy lub wiecej kolanek podcietych.Tabela I Zwalczanie rcbaków korzeni zbóz poludniowych Zwiazek Wzór 3 Wzór 4 • Wzór 5 Dawka na kwarte gleby 100 mg 6 mg 3 mg mg 6 mg 3 mg 6mg 3 mg 1 mg % skorygowany smiertelnosci robaków korzeni zbóz poludniowych Liczba tygodni po dodaniu pastycydu 0 100 100 84 100 100 55 100 100 100 1 100 33 0 83 0 0 100 100 100 2 84 79 100 100 100 3 0 0 100 100 90 6 1 — - 100 100 70 Tabela II Wyniki obliczen zboza niepolozonego (zboze - Kt 657) Zwalczanie robaków korzeni zbóz zachodnich Zwiazek Wzór 5 Wzór 6 fróba kontrolna Zwalczanie 2,59^G 2,5% G %G %G % G % G 2,5% G 2,5% G %G %G % G % G % G - Dawka kg/ha 0,3 0,3 0,6 0,6 1,1 1,1 0,3 0,3 0,6 0,6 1,1 1,1 1,1 - Sposób wprowadzenia tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma - Liczba roslin (rzad 1220 cm) I 40 41 43* 40 42 41 40 42 42 41 41 40 41 39 II 40 39 41 38 41 42 42 41 41 40 39 40 40 42 H 1 Przecietna 40 40 42 39 41,5 41,5 | 41 41,5 41,5 41,5 40 40 40,5 ~ 40,589685 5 Tabela III Wyniki obliczen zboza niepolozonego (zboze - Poneer 3306) Zwalczanie robaków korzeni zbóz zachodnich Zwiazek 1 Wzór 5 Wzór 6 Próba kontrolna Zwalczanie 2,5% G 2,5% G %G ¦ 5%G I 10% G % G 2,5% G 2,5% G %G %G % G % G % G - Dawka kg/ha 0,3 0,3 0,6 0,6 1,1 1,1 " 0,3 0,3 0,6 0,6 1,1 1,1 1,1 - Sposób wprowadzenia tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma - Liczba roslin (rzad 1220 cm) I 45 45 43 43 45 43 45 45 44 45 44 43 44 45 II 43 40 43 44 43 46 42 41 44 45 44 43 45 44 Przecietna 44 43 43 44 44 45 44 43 44 45 44 43 45 | 45 G = granulka Tabela IV Wskazniki zniszczenia korzeni (zboze Kt-657) Zwalczanie robaków korzeni zbóz zachodnich Zwiazek I Wzór 4 Wzór 5 Próba kontrolna Zwalczanie 2,5% G 2,5% G %G %G % G % G 2,5% G 2,5% G %G %G % G % G % G - Dawka kg/ha 0,3 0,3 0,6 0,6 1,1 ~ 1,1 o,%~ 0,3 0,6 0,6 1,1 1,1 1,1 - Sposób wprowadzenia tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma - Przecietny wskaznik zniszczenia korzeni I 2,4 2,0 1,8 1,8 1,2 1,2 3,3 2,8 1,9 2,0 1,4 1,2 1,4 4,1 II 2,1 2,1 1,9 2,7 1,2 1,4 2,4 2,9 2,7 2,9 1,4 1,8 2,2 4,2 Stosunek liczby korzeni ze wskaznikiem 3 do 20 korzeni 4 1 3 1 4 0 0 | • 12 11 7 9 1 0 3 G ¦ granulki89685 Tabela V Liczba zniszczonych korzonków (zboze - Kt 657) Zwalczanie robaków korzeni zbóz zachodnich Zwiazek Wzór 5 Wzór 6 Próba kontrolna Zwalczanie 2,5% G 2,5% G %G %G % G % G 2,5% G 2,5% G %G %G % G % G % G - Dawka kg/ha 0,3 0,3 0,6 0,6 1,1 1,1 0,3 0,3 0,6 0,6 1,1 1,1 1,1 - Sposób wprowadzenia tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma - Liczba zniszczonych korzonków (roslin)l / | I 9,0 ,5 4,2 4,6 2,8 3,3 18,0 11,5 ,5 6,2 2,7 4,5 ,0 28,0 II 11,8 9,3 7,8 12,0 2,4 2,0 13,6 ,0 14,6 16,5 ,0 8,1 9,4 ,0 Przecietna ,4 7,4 6,0 8,3 2,6 2,7 ,8 13,3 ,1 11,4 3,9 6,3 7,2 29,0 | 1/ Przecietna dla 10 roslin G = granulka Tabela VI Wskazniki zniszczenia korzeni (zboze - Pioneer 3306) Zwalczanie robaków korzeni zbóz zachodnich Zwiazek Wzór 5 Wzór 6 1 Próba kontrolna Zwalczanie 2,5% G 2,5% G %G %G % G % G 2,5% G 2,5% G %G %G % G % G % G " - Dawka kg/ha 0,3 0,3 0,6 0,6 1,1 1,1 0,3 0,3 0,6 0,6 1,1 1,1 1,1 - Sposób wprowadzenia tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy Illllll - Przecietny wskaznik niszczenia korzeni I 4,0 2,8 2,6 2,6 2,3 1,9 4,1 2,9 3,4 3,3 1,7 1,8 3,2 4,9 II 2,4 2,9 2,3 2,6 1,7 2,2 4,7 3,3 3.8 3,8 2,3 1,9 2,6 4,9 Stosunek liczby korzeni ze wskaznikiem 3 do 20 korzeni 14 17 9 11 3 3 19 19 3 0 | 2089685 7 Tabela VII Liczba zniszczonych korzonków (pole Soamchora) Zwalczanie robaków korzeni zbóz zachodnich 1 Zwiazek 1 Wzór 5 Wzór 6 1 Próba kontrolna Zwalczanie 2,5% G 2,5% G %G %G % G % G 2,5% G 2,5% G %G %G % G % G % G - Dawka kg/ha 0,3 0,3 0,6 0,6 1,1 1,1 0,3 0,3 0,6 0,6 1,1 1,1 1,1 - Sposób wprowadzenia tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma bruzdy tasma - Liczba zniszczonych korzonków/roslin/1/ I ,0 18,0 ,0 16,0 14,5 14,3 31,0 16,0 24,0 23,0 11,3 12,1 22,0 39,0 II ,5 ,5 8,0 9,0 ,0 9,7 37,0 21,0 28,0 28,0 8,5 4,5 13,0 39,0 przecietna 21,0 17,0 11,5 12,5 ,0 12,0 34,0 19,0 26,0 26,0 ,0 8,3 18,0 | 39,0 | 1/ Przecietna dla 10 roslin.Badania korelacyjne przeprowadzone w poprzednich latach wskazuja, ze rosliny oznaczone wskaznikiem 3 lub wyzszym byly polozone, a wydajnosc zmniejszona. Praktyczna przydatnosc tego sposobu powinny wskazac wyniki w tabeli dla korzeni oznaczone 3 lub gorsze.• Wskazniki wyznaczenia malych róznic przy dobrym zwalczaniu, notowano równiez liczbe zniszczonych korzonków na kazdym korzeniu. W obliczeniach tych uwzgledniono przecietnie 40 korzonków na trzech kolan¬ kach.W tabelach II i III przedstawiono wyniki obliczen zboza nie polozonego. W tablicach IV, V, VI, VII podano ocene zniszczenia przez robaki dla dwóch pól.Dane przedstawione w tabelach II - VII wskazuja na znacznie lepsze zwalczanie robaków korzeni zbóz zachodnich na polach przy uzyciu estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/t-tiobutylo/metylo/dwutiofosfonowego w stosunku do estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/tioetylo/dwutiofosfonowego przy jednoczesnym mniej nieprzy¬ jemnym zapachu mieszanki z estrem kwasu S-/t-tiobutylo/metylodwutiofosfonowego niz z estrem 0,0-dwuetylo- wym kwasu S-/tioetylometylo/dwutiofosfonowego.Przyklad III. Nastepujacy test dotyczy oceny zwalczania znajdujacych sie w glebie Diptera w po- * embrionalnym stadium rozwoju. Nasiona cebuli (Downing yellow slohe onion), na które podzialano dwusiar¬ czkiem tetrametylotiuramu (handlowy fugicyd), sieje sie w rzedach o dlugosci 305 cm w dwóch róznych miej¬ scach. W bruzdach umieszcza sie 15% mieszanke estru 0,0-dwuetylowego kwasu /S/t-tiobutylo/metylodwutiofos- fonowego podczas siewu. Stosuje sie dawke 7,7 kg/ha, co odpowiada dawce 1,1 kg technicznej substancji na ha.W tym samym czasie i tym samym sposobem wysiewa sie nasiona nie poddane zadnej obróbce i nasiona poddane dzialaniu dwusiarczku tetrametylotiuramu lub N-trójchlorometylomerkapto-4-cyklohekseno-l,2-dwukarboksy<- imidu (innego fungicydu handlowego). Po uplywie 9 tygodni od wysiania rosliny bada sie na zniszczenia przez robaki cebuli. Wyniki podano w tabeli VIII, wskazniki zniszczenia maja nastepujace znaczenie: 1 — rosliny stoja równo, 2 — stoja nierówno i nieznaczne zniszczenie, 3 — stoja nierówno i umiarkowane zniszczenie, 4 — stoja nierówno i silne zniszczenie, 5 -^ kompletne zniszczenie.Przyklad IV. W celu okreslenia skutecznosci zwalczania robaków korzeni buraka cukrowego (Teta- nops myopaeformis) 10% granulat zwiazku o wzorze 6 i 15% granulat zwiazku o wzorze 5, wprowadza sie do wysianych bruzd stosujac dawke 1,1 kg aktywnego skladnika na ha. Po uplywie 100 dni buraki cukrowe wykopuje sie i oblicza robaki. Nie stosowano innych zwiazków toksycznych dla wylaniajacych sie kielków.Wyniki przedstawione w tabeli IX wskazuja na lepsze zwalczanie tych dwuskrzydlowych larw przez zwiazek o wzorze 5 niz zwiazek o wzorze 6.Przyklad V. W zwalczaniu przylzanca na orzechu ziemnym, do porównania sprawnosci estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/t-tiobutylo/metylodwutiofosfonowego i estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/tioety- lo-metylo/dwutiofosfonowego, stosowano nastepujacy test.8 89685 W okresie siewu, w bruzdy nasion wprowadzano granulowane mieszanki badanych zwiazków. Dla kazdego zwiazku stosowano dawke 1,1 kg/ha. Test prowadzono na 4 pólkach, kazde po 4 rzedy o szerokosci 91 cm i dlugosci 50 stóp. Posypywanie kazdego rzedu srodkiem szkodnikobójczym bylo przypadkowe. Po uplywie 4 miesiecy od siewu i wprowadzenia srodka, wszystkie pólka badano na zniszczenie przez przylzanca. oraz dzialanie trujace na rosliny. Wyniki przedstawiono w tabeli X.Tabela VIII Test na robaki cebuli Mieszanka Ester 0,0-dwuetylowy kwasu S- /t-tiobutylo/-metylodwutiofosfo- | nowego Bez obróbki /A/ Bez obróbki /C/ Bez obróbki Bez obróbki Dawka kg/ha 1,12 - Wskazniki Miejsce I 1,0 ,0 ,0 ,0 ,0 Miejsce II 1,3 3,3 4,8 4,5 4,0* IAJ - nasiona poddane dzialaniu dwusiarczku tetrametylotiuramu /C/ - nasiona poddane dzialaniu N-trójchlorometylomerkapto-4-cyklohekseno- 1,2-dwukarboksyimidu.Tabela IX Srodek owadobójczy Wzór 6 Wzór 5 Bez insektycydu Przecietra liczba larw na burak 18,7 13,2 62,4 % zmniejszenia ilosci larw 70,0 1 78,7 1 1 G= 10% granulki G= 15% granulki Przyklad VI. Nastepujacy test przeprowadzono w celu okreslenia skutecznosci zwalczania przylzanca na bawelnie przez ester 0,0-dwuetylowy kwasu S-/t-tiobutylo/metylodwutiofosfonowego oraz upewnienia sie czy zwiazek ten nie dziala trujaco na rosliny w dawkach skutecznych owadobójczo.W okresie siewu, w bruzdy nasion wprowadza sie granulowane mieszanki estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/t-tiobtitylo/metylodwutiofosfonowego i estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/tioetylometylo/dwutiofosfono- wego. Stosowano dawki od 0,55-1,1 kg aktywnego zwiazku na ha oraz jako próbe kontrolna sprawdzano rzedy bez srodka szkodnikobójczego. Po uplywie 4 miesiecy od wysiania wszystkich roslin badano: 1) efekty dzialania trujacego na rosliny, 2) sile roslin, 3) kladzenie sie roslin i 4) zwalczanie przylzanca.Na podstawie wyników przedstawionych w tabeli XI mozna stwierdzic, ze obydwa srodki doskonale zwalczaja przylzanca. Jednak rosliny poddane dzialaniu estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/tioetylometylo/dwutio- fosfonowego byly uszkodzone, co potwierdza zwiekszenie kladzenia sie roslin oraz pozytywne wyniki próby na dzialanie trujace i sile roslin.Przyklad VII. Zwalczanie owadów w burakach cukrowych.Nastepujacy test wykazuje dzialanie zabezpieczajace buraki cukrowe przed atakiem szkodników lisci (Pego- mys betae) i korzeni (Bothinoderis sp.) przez wprowadzenie do gleby w okresie siewu 10%, granulowanych mieszanek estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/t-tiobutylo/metylodwutiofosfonowego i estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/tioetylometylo/dwutiofosfonowego. Mieszanki stosowano w dawkach od 20 do 30 kg aktywnego zwiaz¬ ku na hektar. Doswiadczenia prowadzono na pólkach o powierzchni 50 m2 i kazde powtarzano szesciokrotnie.Po uplywie 3 miesiecy, rosliny badano w celu okreslenia liczby ataków robaków, na 1000 roslin, procentu zniszczenia lisci i procentu osiagnietego zwalczenia. Wyniki przedstawiono w tabeli XII.89685 9 Tabela X Zwalczanie przylzanca i dzialanie trujace na orzech ziemny Srodek owadobójczy I Wzór 5 Wzór 6 Bez insektycydu Dawka kg/ha 1,1 1,1 - Numer doswiadczenia 1 '. 2 3 4 przecietna 1 2 3 4 przecietna 1 2 3 4 przecietne Dzialanie trujace na rosliny a/ -5/ 6/2/71 1,0 0,0 0,0 1,0 0,5 2,0 3,0 2,0 2,0 2,25 0,0 0,0 0,0 0,0 . 0,0 Zwalczanie przylzanca /0 - 10/. 6/2/71b/ 0,0 1 1,0 0,0 0,0 0,25 | 0,0 0,0 1,0 0,0 0,25 | 9,0 8,0 9,0 7,0 8,25 a/ 0 - nie ma dzialania trujacego, 5 - silne dzialanie toksyczne z kladzeniem roslin, 3 1 4 - spalone liscie W 0 — nie ma zniszczen przylzanca, 10 - silne zniszczenie przylzanca z kladzeniem roslin Tabela XI Okreslenie zwalczania przylzanca i dzialanie toksyczne na bawelne Srodek owadobójczy Wzór 5 Wzór 6 Próba kontrolna 1 Próba kontrolna 2 Próba konstrolna 3 Próba konstrolna 4 Dawka kg/ha 1,1 0,6 0,8 - Dzialanie trujace na rosliny /1-4/a/ 1 1 1,3 1 1 1 1 SilaW roslin 1 1 1,3 2 2 1,3 1,3 Kladzenie sie roslin w rzedzie dlugosci 10 stóp/ 69 60 36 50 47 40 46 • Zwalczanie przylzanca /1-4/c/ 1 1,3 . 1 1 4 1 3,6 4 4 a' 1 - bez uszkodzen, 4 - silne uszkodzenie • W 1 - bardzo silne rosliny, 4 - rosliny rosna bardzo slabo °l 1 - doskonale zwalczanie, 4 - brak zwalczonych szkodników • Przyklad VIII. Zwalczanie owadów i zwiekszenie wydajnosci buraków cukrowych w glebie alkalicz¬ nej.W tych testach, granulowane mieszanki zwiazków wysypywano w obsiane bruzdy stosujac dawke 1,1 kg aktywnego zwiazku na ha. Pólka skladaly sie z 4 rzedów o dlugosci 183 cm i kazde doswiadczenie powtarzano w sposób przypadkowy szesc razy. W polowie maja sadzono jednozwiazkowe nasiona w bruzdach na glebokosci 1,9 cm i w odstepie 7 nasion na 30,5 cm. Rzedy nawozono dwukrotnie w okresie wzrostu roslin. Kladzenie sie kielków szacowano przez zliczanie dlugosci, na której znajdowaly sie buraki, w czterech odcinkach rzedu o dlugosci 254 cm. Kladzenie sie i wydajnosc buraków oznaczono przez zwazenie buraków z dwóch badanych rzedów o dlugosci 152,5 cm. Zainfekowanie kazdego pólka larwami korzeni oceniono pózniej w sierpniu. W tym celu zliczono larwy w próbkach gleby o powierzchni 8 cali kwadratowych i glebokosci 35,5 cm, pobieranych z zewnetrznego rzedu wokól buraka.10 89685 W testach tych stosowano glebe iglasto-piaskowa o pH - 7,4, przewodnosci 0,52%, zawartosci substancji organicznej 7,6% i równowazniku weglanu wapnia 1,08%.Z danych przedstawionych w tabeli XIII widac, ze przy uzyciu w glebie alkalicznej estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/t-tiobutylo/metylodwutiofosfonowego uzyskuje sie lepsze zwalczanie larw i znacznie lepsze zbiory niz przy uzyciu estru 0,0-dwuetylowego kwasu S-/tioetylometylo/dwutiofosfonowego.Tabela XII Zwalczanie owadów w burakach cukrowych Srodek owadobójczy Bez insektycydu Wzór 6 Wzór 5 Dawka kg/ha 0,0 28,0 23,0 33,0 Liczba zaatakowanych korzeni na 1000 roslin 838,7 178,5 91,7 58,0 % zwalczenia - 78,8 89,1 93,1 % powierzchni zniszczonych lisci 26,2 1 7,7 1 ,7 3,7 Tabela XIII Lepsze zwalczanie larw i wyzsza wydajnosc zbiorów przy ochronie buraka cukrowego Srodek owadobójczy Bez pestycydu Wzór 6 Wzór 5 Dawka kg/ha 0 1,1 1,1 Liczba larw na burak 62,4 18,7 A3,2 /,.:¦..-/. % zwalczenia - 70 : i 79 ' Zbiory buraków Ilosc w rzedzie 79 88 83 Tony/akr ,9 12,8 13,5 PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL