Opis patentowy opublikowano: 30.07.1977 88945 MKP E05b 29/00 Int. Cl.2 E05B 29/00 CZYTELNIA Urzedu Patentów? Twórcawynalazku: Marian Malec Uprawniony z patentu: Marian Malec, Swiatniki Górne (Polska) Suwakowy mechanizm kluczowy i Przedmiotem patentu jest suwakowy mechanizm klu¬ czowy, zwlaszcza do zamkniec mieszkan, samochodów, kas pancernych itp.W znanym zamku z polskiego patentu Nr 21514, zasuwa zamka polaczona jest zszeregiem kolowo rozmieszczonych 5 suwaków, nastawianych osiowo za pomoca niejednakowo dlugich precików klucza, za posrednictwem waleczków z wystajacymi promieniowo zatrzymami wchodzacymi w wyciecia tych suwaków.Dzialanie zamka polega na tym, ze pod naciskiem odpo- 10 wiednio nastawionych precików klucza dla danego zamka, waleczki z zatrzymami przesuwaja na odpowiednia odle¬ glosc suwaki, które przy obrocie rdzenia zamka zwalniaja sie z zatrzymów i po ustaniu nacisku klucza i cofnieciu sie waleczków do normalnego polozenia, suwaki i polaczona 15 z nim zasuwa znajduja sie w nieruchomym miejscu.Niedogodnosc tego zamka polega natym, ze rózna wyso¬ kosc precików klucza scisle dostosowana do ukladu wale¬ czków z zatrzymami z uwagi na ich maly poprzeczny przekrój, ulega w praktyce stosunkowo szybkiemu znie- 20 ksztalceniu, co w praktyce uniemozliwia prawidlowe dzia¬ lanie klucza a tym samym obniza wartosc uzytkowa same¬ go zamka.Celem wynalazku jest usuniecietej niedogodnosci, przez skonstruowanie mechanizmu kluczowego, który pozwalal- 25 by na wykonanie duzej ilosci odmian klucza trwalego w uzytkowaniu a ponadto, którego wykonanie byloby praktycznie niewykonalne bez uprzedniego rozebrania ca¬ lego mechanizmu suwakowego w wypadku np. usilowania dorobieniaklucza. 30 Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie suwako¬ wego mechanizmu kluczowego, którego istotarozwiazania polega na tym, ze listwa ryglowa polaczona jest w górnej swojej czesci z dwoma tarczami ulozonymi jedna na dru¬ giej, przy czym dolna tarcza osadzona jest obrotowo w oslonie suwakowego mechanizmu kluczowego, a do górnej tarczy zamocowane sa stalowe prety rozmieszczone kolowo, na których osadzonesa spiralne sprezyny i spoczy¬ wajace na nich przesuwnie suwaki, które od strony wsadu kluczowego i po stronie przeciwnej, posiadaja wystajace promieniowo zatrzymy' wykonane na róznych wysokos¬ ciach, przy czym na stalowych pretach wzdluz ich osi wykonane sa prostopadle do ich osi naprzeciwko siebie wyciecia w ksztalcie rowków, a zatrzymy po stronie prze¬ ciwnej wkladu kluczowego maja rowki wykonane prosto¬ padle do osi zatrzymów, wymiarowo odpowiadajace gru¬ bosci wielowpustowego pierscienia, wykonanego jakojed¬ na calosc z oslona suwakowego mechanizmu kluczowego, w którym osadzone sa obrotowo stalowe prety z osadzony¬ mi na nich suwakami, które zamocowane sa w górnej ich czesci do tarczy posiadajacej prowadnice, osadzonej obro¬ towo w pokrywie mechanizmu.Klucz mechanizmu suwakowego, posiada stojan w ksztalcie walca wewnatrz wydrazonego dla osadzenia go na trzpieniu zamocowanym w górnej tarczy, na którym osadzona jest tulejka z wykonanymi na jej obwodzie wy¬ cieciami schodkowymi do której zamocowany jest w osi klucza prowadnik.Dzialanie mechanizmu polega na tym, ze po osadzeniu klucza w polozeniu okreslonym przez trzpien i prowadnik 88 94588 945 3 klucza, oraz stopniowym go dociskaniu az do oporu, wycie¬ cia schodkowe na tulei klucza w czasie jego posuwu naci¬ skaja na zatrzymy suwaków od strony wkladu kluczowego, powodujac ich osiowe przesuwanie sie i ustawienie po¬ przecznych rowków wykonanych na zatrzymach po stronie przeciwnej, na jednej wysokosci z wielowpustowym piers¬ cieniem, powodujac w ten sposób odblokowanie calego zespolu suwaków i ich obrót razem z listwa ryglowa polaczona z zasuwa zamka.Po ustaniu nacisku klucza, spiralne sprezyny na których spoczywaja suwaki, przesuwaja je spowrotem do pierwo¬ tnego polozenia, powodujac tym samym ich odblokowanie przez wielowpustowy pierscien.Techniczno-eksploatacyjne zalety wynalazku polegaja na zastosowaniu klucza ze stojanem w ksztalcie walca z osadzona na nim tulejka na obwodzie której wykonane sa schodkowe wyciecia trwale w uzytkowaniu, a ponadto z uwagi na walcowy ksztalt stojana klucza, jest praktycz¬ nie moznosc wykonania nieograniczonej ilosci odmian klucza, którego wykonanie w warunkach pozostawania mechanizmu suwakowego w oslonie zamka jest niewyko¬ nalne, poniewaz obustronne wyciecia w ksztalcie rowków na stalowych pretach markujace wlasciwe rowki sluzace do odblokowania zespolu suwaków blokowanych wielo¬ wpustowym pierscieniem, wprowadzaja w blad np. w wy¬ padku usilowania odtworzenia wlasciwych wyciec schod¬ kowych na obwodzie tulejki klucza.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia suwakowy mechanizm kluczowy w widoku z boku, fig. 2 suwakowy mechanizm w widoku z góry, fig. 3 suwakowy mechanizm w przekroju poprzecznym, fig. 4 suwakowy mechanizm w przekroju wzdluz osi pionowej przed wloze¬ niem klucza, fig. 5 suwakowy mechanizm w przekroju wzdluz osi pionowej po osadzeniu w nim klucza i wcisnie¬ ciu go do oporu, fig. 6 suwak osadzony na stalowym precie w widoku z góry i z boku a fig. 7 klucz w widoku z boku.Suwakowa mechanizm kluczowy posiada listwe ryglo¬ wa 1 polaczona w swojej górnej czesci z tarczami 2 i 3 ulozonymi jedna na drugiej, przy czym tarcza 2 osadzona jest obrotowo w oslonie 4 mechanizmu kluczowego, a do tarczy 3 zamocowane sa stalowe prety 5 rozmieszczone kolowo, na których osadzone sa spiralne sprezyny 6 i spo¬ czywajace na nich przesuwnie suwaki 7, które od strony wkladu kluczowego i po stronie przeciwnej, posiadaja wystajace promieniowo zatrzymy 8 i 9 wykonane na róz¬ nych wysokosciach, przy czym na stalowych pretach 5 wzdluz ich osi wykonane sa prostopadle do ich osi naprze¬ ciwko siebie wyciecia w ksztalcie rowków 10, a zatrzymy 9 po stronie przeciwnej wkladu kluczowego maja rowki 11 wykonane prostopadle do osi zatrzymów 9, wymiarowo odpowiadajace grubosci wielowpustowego pierscienia 12 wykonanego jako jedna calosc z oslona 4 suwakowego 4 mechanizmu kluczowego, w którym osadzone sa obrotowo stalowe prety 5 z osadzonymi na nich suwakami 7, które sa zamocowane w górnej ich czesci do tarczy 13 posiadajacej prowadnice 14 osadzonej obrotowo w pokrywie 15 suwa- kowego mechanizmu.Klucz 16 suwakowego mechanizmu posiada stojan 17 w ksztalcie walca wewnatrzwydrazonego dla osadzeniago na trzpieniul8 zamocowanym w górnej tarczy 13, na któ¬ rym osadzona jest tulejka 19 z wykonanymi na jej obwó- dzie wycieciami schodkowymi 20 do której zamocowany jest w rsi klucza 16 prowadnik 21.Dzialanie mechanizmu polega na tym, ze po osadzeniu klucza 16 w polozeniu okreslonym przez trzpien 18 i pro¬ wadnik 21 klucza 16 oraz stopniowym go dociskaniu az do oporu, wyciecia schodkowe 20 na obwodzie tulejki 19 klucza 16 w czasie jego posuwu naciskaja na zatrzymy 8 suwaków 7, powodujac ich osiowe przesuwanie sie i usta¬ wienie poprzecznych rowków 11 zatrzymów 9 na jednej wysokosci z wielowpustowym pierscieniem 12 na skutek czego nastepuje odblokowanie calego zespolu suwaków 7 i mozliwosc ich obrotu razem z listwa ryglowa polaczona z ryglem zamka.Po ustaniu nacisku klucza 16 spiralne sprezyny 6 na których spoczywaja suwaki 7, przesuwaja je z powrotem do pierwotnego polozenia, powodujac w ten sposób zablo¬ kowanie ich przez wielowpustowy pierscien 12. PL