PL88650B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek do regulo¬ wania wzrostu roslin, zwlaszcza jeczmienia.Znane jest stosowanie kwasu aminometanofos¬ lonowego jako substancji czynnej przeciwko wi¬ rusowi mozaiki tytoniowej. Ponadto wiadomo, ze okreslone halogenki 2-chlorowcoetyloamoniowe, zwlaszcza chlorek (2-chloroetylo)-trójmetyloamo- niowy maja zdolnosc regulowania wzrostu (opis patentowy St. Zjedn. Am. nr 3 156 554). Zwlaszcza tnozna stosowac chlorek (2-chloroetylo)-trójmety- loamoniowy do hamowania wegetatywnego wzro¬ stu zbóz, np. jeczmienia. Dzialanie tej substancji czynnej nie jest jednak zadowalajace.Stwierdzono, ze znany kwas aminometanofosfo- tiowy o wzorze 1 ma silne dzialanie regulujace wzrost roslin. Kwas aminometanofosfonowy moze miec nie tylko budowe przedstawiona wzorem 1 lecz równiez izomeryczna wewnetrzna postac be- tainowa o wzorze 2.Poniewaz w dzialaniu nie odgrywa roli czy sto¬ suje sie skladnik o wzorze 1 lub 2 lub mieszanine obu izomerów w opisie podaje sie ze wzgledu na uproszczenie jedynie wzór 1.Stosowany w srodku wedlug wynalazku kwas aminometanofosfonowy niespodziewanie wykazuje znacznie wyzsza zdolnosc regulowania wzrostu roslin niz znany chlorek (2-chloroetylo)-trójmety- loamoniowy bedacy substancja zblizona chemicznie i o tym samym kierunku dzialania. Przede wszyst¬ kim kwas aminometanofosfonowy nadaje sie znacznie lepiej do hamowania wegetatywnego wzrostu zboza, korzystnie jeczmienia niz chlorek (2-chloroetylo)-trójmetyloamoniowy.Hamowanie wegetatywnego wzrostu zboza sta- nowi zalete, poniewaz tworza sie krótsze lecz grubsze zdzbla co zmniejsza niebezpieczenstwo wylegania roslin przed zbiorem.Srodek wedlug wynalazku jest zatem cennym wzbogaceniem techniki. Stosowany w srodku we- io dlug wynalazku kwas aminometanofosfonowy o. wzorze 1 lub 2 jest juz znany (Doklad. Akad.Nauk ZSSR 98, 849—852/1954); Buli. Acad. Sci, USRR Div. Chem. Sci. Nr 6, 635(1950) i Buli. Acad.Sci. USSR Div. Chem. Sci. Nr 1, 96 (1951). Jego stosowanie jako regulatora wzrostu roslin jest jednak nowoscia.Kwas aminometanofosfonowy wytwarza sie na przyklad w sposób polegajacy na tym, ze wodnym roztworem amoniaku oddzialuje sie przez jed- na lub kilka godzin w temperaturze 150°C pod nadcisnieniem okolo 20 atmosfer na kwas chloro- metanofosfonowy. W celu wydzielenia produktu mieszanine reakcyjna odparowuje sie pod zmniej¬ szonym cisnieniem. Surowa substancje uwalnia sie od zanieczyszczen przez rozpuszczenie produktu w wodzie, saczenie roztworu i nastepnie przepusz¬ czenie przez wymiennik jonowy. Eluat zateza sie pod zmniejszonym cisnieniem. Otrzymana przy tym pozostalosc przekrystalizowuje sie z wodnego acetonu. 8&G508M50 3 4 Substancja czynna srodka wedlug wynalazku oddzialuje na fizjologiczny mechanizm wzrostu roslin i dlatego moze byc uzyta jako regulator wzrostu roslin.Charakter dzialania substancji czynnej zalezy zasadniczo od czasu stosowania w etapach rozwo¬ ju nasiona lub rosliny oraz uzytych stezen.Substancja czynna moze byc uzyta do silnego hamowania wzrostu roslin. Hamowanie wegeta¬ tywnego wzrostu roslin odgrywa wazna role, po¬ niewaz moze zmniejszyc lub calkowicie zapobiec wyleganiu zboza.U wielu roslin uprawnych hamowanie wzrostu wegetatywnego umozliwia gestsze wysianie upra¬ wy, a zatem mozna uzyskac wiekszy zbiór z po¬ wierzchni.Ponadto innym czynnikiem zwiekszajacym zbio¬ ry przy uzyciu regulatorów wzrostu roslin jest, przr™ograniczonynr wegetatywnym wzroscie, wiek¬ sze zuzycie substancji odzywczych w stadium formowania sie kwiatów i owoców.Substancje czynne mozna przeprowadzic w zna¬ ne koncentraty w postaci roztworów, emulsji, za¬ wiesin, proszków, past i granulatów. Otrzymuje sie je w znany sposób, np. przez zmieszanie substan¬ cji czynnych z rozrzedzalnikami to jest cieklymi rozpuszczalnikami, skroplonymi pod cisnieniem gazami i/lub stalymi nosnikami ewentualnie sto¬ sujac substancje powierzchniowo czynne takie jak emulgatory i/lub dyspergatory i substancje pia¬ notwórcze.W przypadku stosowania wody jako rozcienczal¬ nika mozna stosowac jako ciekle rozpuszczalniki np. rozpuszczalniki organiczne. Jako ciekle roz¬ puszczalniki mozna stosowac zasadniczo zwiazki aromatyczne, np. ksylen, toluen, benzen lub alki- lonaftaleny chlorowane zwiazki aromatyczne lub chlorowane weglowodory alifatyczne, np. chlorobenzeny, chloroetyleny lub chlorek me¬ tylenu, weglowodory alifatyczne, np. cyklohek¬ san lub parafiny, np. frakcje ropy naftowej, alkohole, np. butanol lub glikol oraz jego etery i estry, ketony, np. aceton, metyloetyloketon, me- tyloizobutyloketon lub cykloheksanon, rozpusz¬ czalniki o duzej polarnosci, np. dwumetyloforma- mid i sulfotlenek dwumetylowy oraz wode; przy czym skroplonymi gazowymi rozcienczalnikami lub nosnikami sa ciecze, które w normalnej tempera¬ turze i normalnym cisnieniu sa gazami, np. gazy aerozolotwórcze takie jak chlorowcoweglowodory np. freon. Jako stale nosniki stosuje sie naturalne maczki mineralne, np. kaoliny, tlenki glinu, talk, krede, kwarc, atapulgit, montmorylonit lub ziemie okrzemkowa, syntetyczne maczki nieorganiczne, np. kwas krzemowy o wysokim stopniu rozdrobnienia, tlenek glinu, krzemiany; jako emulgatory i/lub srodki pianotwórcze stosuje sie niejonotwórcze i anionowe takie jak estry politlenku etylenu i kwasów tluszczowych, etery alkoholi tluszczo¬ wych i politlenku etylenu, np. etery alkiloarylo- wopoliglikolowe alkilosulfoniany, siarczany alkilo¬ we, arylosulfoniany oraz hydrolizaty bialka; jako dyspergatory stosuje sie np. lignine, lugi posiar¬ czynowe i metyloceluloza.Zestawy substancji czynnych moga zawierac do¬ mieszki innych znanych substancji czynnych. Ze¬ stawy zawieraja na ogól 0yl—95%, korzystnie 0,3— 90% substancji czynnej.Substancje czynne stosuje sie same i w postaci ich zestawów lub przygotowanych z nich postaci roboczych takich jak gotowe do uzycia roztwory, emulsje, pianki, zawiesiny, pasty, proszki i gra¬ nulaty.Stosowanie odbywa sie w znany sposób, np. przez podlewanie, opryskiwanie, opryskiwanie mglawicowe, opylanie, rozsiewanie itp. Stezenie substancji czynnej moze wahac sie w szerokich granicach. Na ogól stezenie wynosi 0,0005—2%, korzystnie 0,01—0,5%. Na ogól stosuje sie 0,1— 1000 kg, korzystnie 0,5—10 kg substancji czynnej na hektar powierzchni pola.Regulator wzrostu roslin stosuje sie w czasie ko¬ rzystnym, którego scisle ustalenie zalety od kli¬ matycznych i wegetacyjnych warunków. W nizej podanym przykladzie przedstawia sie aktywnosc substancji czynnej srodka wedlug wynalazku jako regulatora wzrostu nie wykluczajac frinych mozli¬ wosci stosowania jako regulatora wzrostu.Przyklad I. Hamowanie wzrostu (jeczmien Rozpuszczalnik: 10 czesci wagowych metanolu.Emulgator: 2 czesci wagowe monolaurynianu po- lietylenosorbitanu.W celu otrzymania odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa sub¬ stancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika i emulgatora i rozciencza sie woda do zadanego stezenia.Mlode pedy jeczmienia o wysokosci 25 cm opry¬ skuje sie mglawicowo do orosienia preparatem substancji czynnej. Po 3 tygodniach mierzy sie przyrost wzrostu i hamowania, oblicza sie w % od przyrostu wzrostu roslin kontrolnych.W tabeli podaje sie substancje czynne, stezenia substancji czynnych oraz uzyskane wyniki.Tabela 1 Hamowanie wzrostu/jeczmien Substancja czynna Woda (próba kontrol¬ na) Zwiazek o wzorze 3 (znany) Zwiazek o wzorze 1 Stezenie w ppm 500 500 Hamowanie 1 wzrostu w F % próby 1 kontrolnej f i 0 I 85 | Obserwuje sie wyzsza wytrzymalosc zdzbla zbóz: traktowanych substancja czynna srodka wedlug wynalazku.Przyklad II. Przyklad wytwarzania. Wpro¬ wadza sie ostroznie porcjami, mieszajac, 130,5 g (1 mol) kwasu chlorometanofosfonowego do 1 kg: % wodnego roztworu amoniaku. Mieszanine utrzymuje sie w autoklawie z mieszadlem przez 3 godziny w temperaturze wewnetrznej 150°C pod '» U 40 50 55 6088 650 nadcisnieniem okolo 20 atmosfer i po rozprezeniu i chlodzeniu odparowuje sie do sucha pod zmniej¬ szonym cisnieniem. Pozostalosc po odparowaniu rozpuszcza sie w równej ilosci wody, klaruje sie przez saczenie.Roztwór podaje sie do kolumny wypelnionej okolo 2 kg silnie kwasnego wymieniacza jonowe¬ go w postaci H i eluuje woda. Po odrzuceniu wstepnej frakcji zawierajacej jony chlorkowe zbiera sie eluat do uzyskania odczynu obojetnego i odparowuje sie do sucha pod zmniejszonym cisnieniem. Tak otrzymany produkt (40,1 g) prze- krystalizowuje sie przez rozpuszczenie w 250 ml goracej wody z dodatkiem 350 ml acetonu. Otrzy- muje sie kwas aminometanofosfonowy w postaci bezbarwnych krysztalów, które w poblizu tempe¬ ratury 300°C topia sie z rozkladem (ponawiane próby topliwosci nie daja jednolitej temperatury topnienia). Wynosi ona kazdorazowo od 280°C do 310°C. Wydajnosc: 39,3 g (35,4% wydajnosci teore¬ tycznej). PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodek do regulowania wzrostu roslin, zwlasz¬ cza jeczmienia, znamienny tym, ze zawiera jako substancje czynna kwas aminometanofosfonowy o wzorze 1 oraz znane nosniki. H2N —CH2 Wzór © H3N -CH2 -P II /O© \ OH Wzór 2 © Cl-CH2-CH2 -N (CH3)3 Cl © Wzór 3 PL