PL87748B1

PL87748B1 -

Info

Publication number: PL87748B1
Application number: PL15842772A
Authority: PL
Priority date: 1972-10-23
Filing date: 1972-10-23
Publication date: 1976-07-31

Description

** ******* Twórcy wynalazku: Alojzy Klopotek, Andrzej Siwiec, Jan Profic, Wie¬ slawa Jakubowska Uprawniony z patentu: Instytut Chemii Przemyslowej, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania alkalicznych jodowych preparatów myjaco-dezynfekujacych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia alkalicznych jodowych preparatów myjaco-de¬ zynfekujacych zawierajacych jako substancje ak¬ tywna kompleksowy zwiazek jodu z polifosforana- mi, fosforanami lut* ich mieszanine.

Preparaty otrzymane sposobem wedlug wynalaz¬ ku charakteryzuja sie dobrymi wlasnosciami drob- noustrojobójczymi, szczególnie w stosunku do bak¬ terii kwasoodpornych i bakterii wytwarzajacych przetrwalniki oraz bardzo dobrymi wlasnosciami myjacymi i odpornoscia na twarda wode.

Preparaty te moga ibyc stosowane do zwalczania chorób ukladu oddechowego oraz do mycia i de¬ zynfekcji w jednym zabiegu roboczym urzadzen u- dojowych, aparatów, urzadzen i pomieszczen w przemysle mleczarskim, miesnym i innych gale¬ ziach przemyslu spozywczego oraz do mycia i de¬ zynfekcji pomieszczen w rolnictwie, weterynarii, medycynie i gospodarce komunalnej.

Wodne roztwory tych preparatów wykazuja od¬ czyn alkaliczny. Stosowane aktualnie alkaliczne preparaty dezynfekujace zawieraja aktywny chlor w postaci wapna chlorowanego, podchlorynu sodu, chloramin itp.

Wada tych znanych alkalicznych preparatów jest: szkodliwosc dla zdrowia ludzi i zwierzat, niewielka skutecznosc, silne dzialanie korodujace na odkaza¬ ne tworzywa, koniecznosc stosowania wysokich tem¬ peratur (60—100°C).

Znane jest takze, na przyklad z opisów patento¬ wych: RFN nr 1139 611 i St. Zjed. Am. nr 3 326 806, zastosowanie zwiazków jodowo-fosforowych jako podstawowych skladników preparatów bakteriobój- czych. Preparat wedlug wynalazku rózni sie od znanych preparatów budowa i wlasnosciami jak tez wartoscia pH wodnych roztworów, które dla znanych preparatów jodowo-fosforowych jest kwas¬ ne, a dla preparatów wedlug wynalazku — alka- 19 liczne.

Jodowe preparaty bedace przedmiotem wynalaz¬ ku, charakteryzuja sie lepsza zdolnoscia myjaco- -dezynfekujaca.

Sposób wytwarzania alkalicznych jodowych pre- l5 paratów myjaco-dezynfekujacych wedlug wynalaz¬ ku polega na dzialaniu jodowego zwiazku komplek¬ sowego z niejonowymi zwiazkami powierzchniowo- -czynnymi na polifosforany metali alkalicznych lub fosforany metali alkalicznych wzglednie ich mie- szanine w temperaturze 0°—70°C, przy czym na 1 gramoczasteczke jodowego zwiazku kompleksowe¬ go ze zwiazkami powierzchniowo-czynnymi dodaje sie nie mniej niz 2 gramoczasteczki polifosforanu lub fosforanu lub ich mieszaniny, a do tak otrzy- manego kompleksowego zwiazku, jodowo-fosforowe- cji wspomagajacych dzialanie myjaco-dezynfeku- jace.

Niezbedne tu zwiazki kompleksowe jodu ze zwiazkami powierzchniowo-czynnymi otrzymuje sie 87 74887 748 3 4 dzialajac jonami trójjodkowymi Js^ na niejonowy zwiazek powierzchniowo-czynny w temperaturze od 0°—70°C w ilosciach nie wiekszych niz 1 gramo- czasteczka jonu trójjodkowego J3~ na 2 gramo- czasteczki zwiazku powierzchniowo-czynnego.

Jako substancje powierzchniowo-czynne stosuje sie oksyalkilowane alkohole tluszczowe, oksyalkilo- wane aminy, amidy kwasów tluszczowych oraz oksyalkilowane fenole i alkilofenole. Jako substan¬ cji wspomagajacych dzialanie myjaco-dezynfekuja- ce mozna stosowac takie zwiazki jak: alkaliczne sole kwasów alkiloarylosulfonowych, alkaliczne so¬ le siarczanowanych i oksyalkilowanych alkoholi tluszczowych* oraz f karboksymetyloceluloza, gluko- nianu sodu i inne.-W procesie wytwarzania jodo¬ wego DgeMragi .wddlug wynalazku otrzymuje sie ja^feo*subsiangpe*aktywna kompleksowy zwiazek jo- dowo-fosforowy o nastepujacym wzorze: MeytP08Me/x^O—H...J—J...H^O—^O^Me/xMe gdzie: Me — oznacza wodór i atom metalu alka¬ licznego pierwszej grupy ukladu o- kresowego pierwiastków lub atom metalu alkalicznego tego ukladu, x = l—30.

Wiazanie wystepujace miedzy jodem a polifosfo¬ ranami i fosforanami ma charakter slabego wiaza¬ nia koordynacyjnego. Dzieki temu wiazaniu typu koordynacyjnego jod w zwiazkach kompleksowych z polifosforanami zachowuje aktywnosc chemiczna utleniacza i wlasnosci mikrobójcze, a traci swe cechy ujemne, ja£ silnie toksyczne dzialanie dla Judzi i zwierzat drazniace dzialanie na blony slu¬ zowe, martwicowe dzialanie na skóre oraz silnie korodujace dzialanie na tworzywa.

Na powyzsza budowe zwiazków kompleksowych jodu z polifosforanami i fosforanami wskazuja ba¬ dania spektroskopowe ukladów modelowych w za¬ kresie podczerwieni i magnetycznego rezonansu ja¬ drowego /NMR/ oraz badania chemiczne, polegajace na laczeniu jodu, w postaci J3~ i w positaci zwiaz¬ ków kompleksowych z niejonowymi zwiazkami po- wierzchniowo-czynnymi, z róznymi zwiazkami che¬ micznymi o charakterze alkalicznym. Wszystkie substancje alkaliczne, z wyjatkiem polifosforanów i fosforanów, powoduja dezaktywacje chemiczna i mikrobiobójcza jodu.

Natomiast polifosforany i fosforany wskutek two¬ rzenia sie zwiazków kompleksowych nie powoduja dezaktywacji jodu, którego zawartosc w zwiazkach kompleksowych ustala sie na podstawie wyników miareczkowania ich wodnych roztworów mianowa¬ nymi roztworami tiosiarczanu sodu. 1%-we roztwo¬ ry zwiazków kompleksowych jodu z polifosforana¬ mi i fosforanami, wzglednie ich mieszanina posia¬ daja pH=i8—9.

Otrzymane wedlug wynalazku alkaliczne prepa¬ raty jodowe wykazuja dobre wlasnosci myjace. Ich zdolnosc myjaca w temperaturze 30°C ustalona w oparciu o pomiar zwilzalnosci szkla metoda wago¬ wa przy zabrudzeniu tluszczem i bialkiem mleka, w zaleznosci od stezenia zwiazku kompleksowego w wodnym roztworze, podanego w ppm jodu aktyw¬ nego Ja podaje tablica 1.

Otrzymane wedlug wynalazku preparaty jodowo- -fosforanowe posiadaja równoczesnie bardzo dobre wlasnosci drobnoustrojobójcze w stosunku do bak¬ terii kwasoodpomych i bakterii wytwarzajacych przetrwalniki oraz grzybów. Wyniki badan mikro¬ biologicznych zawarte sa w tabelach 2" i 3. folie spozyc jzczu i 7,4° S: -6UA- aa spo 18% t rosci ] -70/A8 na spc 55 Tablica 1 Stezenie wodnego roz¬ tworu zwiazku kompleksowego jodu w ppm Ja 1 150 150 Rodzaj zabrudzenia plytek szklanych 2 Mleko spozywcze o zaw. 2% tluszczu i kwasowos¬ ci 6,5—7,4° SH wg PN-61/A-86003 Smietana spozywcza o zaw. 18% tluszczu i kwasowosci 12° SH wg PN-70/A86050 Mleko spozywcze j.w.

Smietana spozywcza j.w.

Mleko spozywcze j.w.

Smietana spozywcza j.w.

Zdolnosc myjaca W % 3 37,49 86,34 96,44 92,37 99,92 95,7887 748 f o" TH cd 3 pera era H <-> o 1 to T i tura cd O 0. 6 r o e £ 3 cd p rep ar cu ezen] C/3 co cm l-l lO o IA O co CM lO cp cM O rt . w"5.B Cza ziala w m -o ^ 3 O O W) G cu j drób testów Cd Rodz O © O O o o o o O O O O o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o 00 O CO OS lO 00 O (OOicdd os co os.o l—1 o o o o. o o o.o o o o o o o o o o cp o o cp o o o t- o. o o OS O O O Oi o o o lO ir^o^cp^o^ o: o o o oooo lO O O O y-( CM CO uis 73 CU a chol a mone Sal t-H o o o o o o o o o o o o o o o o czTcTo^cT o o o o o o o o o o o o o o o o OS TH CfttCOO l> 00 O O OS OS O O o o o o o o o o O O O o o o o cp o o. o OQQO o o o o o o. o. o o o o o CM CfiOOO os © o o C5 Cp Cp Cp T—1 l—1 l—1 lO O O O HNCO ia coli yczme _d *-? heric emoli iSci CM o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o IQ ^ MOiOO CO I> O Ol c-copo tH t—1 o o o o o o o o o o o o O O O O o o o o o o r- o o o cp o o o o o o o o o 00 t- co os cp o C5 05 0 0 os os cp o 1—1 l—1 lO O O O HNCO osa £ *&b 2 >nas ae udom Pse 00 o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o oo o 6o"o"o ] o o o o CO.CM NCftO^O oTcicTo acjjoo i-H l—1 o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o CM aooo OS O O O OS © O O l—1 l—1 1—1 lO O O © HNW i 1 1 ubtilis OT Bacillus TH o o o o o o o o o o o o o o o o o oo o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o ©~ o o" o o o o O ©^ t- CN^ O cTco ir^o" OS OS OS © o o o o o o o o O O O O o o o o o o o o cp o o o o o o o o o o o o o cp o. o OS © © © oTeToo os o o o T-H i—I i—1 lO O O O HNM w »—• cd 1 V o :cus fa eptoco< Str id o o o o o o" o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o OS O CO cm m co in t^ c^ O) OS OS o o o o o o o o o o o o o cp o o o o o o o o o cp o o o o o o o o o o o o OS co o o o os o cTo OS O O © lO O O O i-i CM CO 3 CU *-• 13 cd occus V phylo C/3 co o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o co OS © © © «T o cT o os o o o ""¦"- o o o o o o o o o o o o o o o o © o o o o o o o o o o o o o o o o o o o co co M0300 os os o o os os o o 1—1 t—1 w o o o HCNPO 1 rt soip en hrix in -+-1 sipelo Eri L~ o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o m o o -H-SS _|__i_«o o + ^s o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o _|_ co o + + + § lO O O O i-H •^ 0) ^ & erium ¦+¦» cobac >> s có87 748 co EH -o Xi a CD 8 cO O o a w a o o o CO CC a OJ O) c -O O 3 O 1 "^ co s CO *H jrnpe i i^; Eh U o co 1 1 *H cO 13 ¦+J CO {i 2 mpe Eh o £ 3 -M CO U CO Di JH a a> *s o •N ar CQ co CO CO c J.2 k.

N £ T3 ^ 3 O (-i aj drobno u testowego Rodzi a J co CN lO O IO °i o eo Cn »-H lO^ o" 1/3 c^ o" J o o o o" o" o o o o i-H rH l-H O O O o" o o o o o o o o o o o o o o woo co o o o ooo io ^ O CM Tl< CO 0> O CT> Ol O i-H o o o o" o" o" o o o o o o o o o ooo O^O^CD^ cTcTcT ooo ooo ooo ooo ooo ooo ooo lO O O .-h co us niger ergill a có < i-H O O CO 1 cTcTo" 1 O O O i-H f-H t-H O o ©^ © ©"©* ooo ooo o"oo" ooo ooo ooo ooo t- o o co a& © © 1 Oi O O i-H i-l 1 o^o^o^ o" o"o" ooo ooo ooo ooo °~°~o, o" o"o" ooo o i-H O O O) O O 05 O O «-H rH ^ 00 O O 00 O O O) O O i—1 i-H L-) O O i-H CO ot 3 us fumigat ergill a CA < css 1 1 | o o o i o"o"o" ooo ooo o* o" o* ooo ooo o~o"o" ooo ooo ooo ooo ooo ooo ooo i-H f^ i^ o o o o" o" o" ooo ooo ooo ooo °~o«o> o"o" o" ooo ooo ooo ooo r-4 r-t i~t °« °~ °~ o" o"o" ooo |-H »-H I-H lO O O fH CO lactis pora w o o co ooo o" o" o* ooo rH rH rH ooo o" o"* o" ooo ooo ooo ooo "OOO ooo OOO co o o UJ ooo o> o o i-H i-H ooo o" o" o" ooo ooo ooo ooo o o o^ o" o7*o" ooo o l> C^O^ co~o" o" CO O O »-H i-H CO CD rH O O Oi Ol O 05QO lO O O rH 00 6 ron gypseu o a y § 1 Tt« ooo ©o"©~ ooo «-H i-H i—1 o o^o ©"o"©". o o o : ooo ooo ooo ooo ooo ooo 00 O O rt* er©"©" o> o o rH i-H ooo ooo" ooo ooo ooo ooo °- °~ °~ o" o*o" ooo ooo ooo ooo i-H rH i-H 00 "^O, O^ ca ©"©" 05 O O rH i-H m o o r-i CO ytom ipluytes :hoph itagro u c "5 22 h a | lO O O-O O i o* o"o" o" o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o -TJI- 1 rH O CO O 00 O CO 1 — IQ CO O 00 0O 00 O rH o^o o^o^ o~ o o" o* o o o o o o o o o o o o o o o o © O^O O o"o" o"1 o"* o o o o 00 Tj< rH ta o o COCDOO 1 O) O O O •H rH 1 t*< CD 00 CO lO CO rH CD Tt< CD O0 CO 00 00 OO Ol U0 O © © rH CN CO albicans dida G co u co9 97748 Preparaty te moba byc stosowane w profilaktyce i terapii ukladu oddechowego, do mycia i dezyn¬ fekcji urzadzen udojowych, aparatów i urzadzen i pomieszczen w wielu galeziach przemyslu spozyw¬ czego oraz gospodarce komunalnej i transporcie.

Przedmiot wynalazku przedstawiono w poniz¬ szych przykladach wykonania: Przyklad I. 6 kg jodku potasu rozpuszcza sie w 4,1 kg wody. Do roztworu dodaje sie 9,13 kg jodu metalicznego utrzymujac w czasie reakcji che¬ micznej temperature nie wyzsza niz 70°C.

Otrzymany roztwór trójjodku potasu wprowadza sie do reaktora z mieszadlem, zawierajacego 48 kg alkoholu oktadecylowego zeteryfikowanego glikolem osiemnastoetylenowym i 24 kg alkoholu dodecylo- wego zeteryfikowanego glikolem osmioetylenowym.

Mieszanine reakcyjna chlodzi sie tak, aby jej tem¬ peratura nie przekroczyla 70°C (optymalna 35— —40°C). W wyniku reakcji otrzymuje sie zwiazki kompleksowe jodu z substancjami powierzchniowo- -czynnymi, w postaci cieklej. Otrzymana ciecz mie¬ sza- sie z 24,18 kg trójpolifosforanu sodu NajPsOio* Temperature reakcji, która nie powinna przekra¬ czac 70°C, reguluje sie przez odpowiednie dozowa¬ nie cieklego kompleksu jodu ze zwiazkami po- wierzchniowo-czynnymi do polifosforanu oraz przez posrednie chlodzenie reaktora. W wyniku reakcji otrzymuje sie zwiazek kompleksowy jodu z trój- pollfosforaniem sodu, rozpuszczalny w wodzie bez oznak rozkladu i utraty jodu aktywnego.

Do otrzymanego zwiazku dodaje sie 20 kg dode- cylobenzenosulfoniianu sodu i 10 kg siarczanowane¬ go alkoholu laurynowego jako srodków wspomaga¬ jacych jego dzialanie myjace.

(Uzyskany w ten sposób preparat (rozciencza sie do bezposredniego uzytku woda w stosunku 1:5— —ii: 200 czejsci wagowych w zaleznosci od przezna¬ czenia.

Przyklad II. 1,85 kg jodku potasu rozpuszcza sie w 1,35 kg wody.

Do roztworu dodaje sie 2,8 kg jodu metaliczne¬ go, utrzymujac w czasie reakcji chemicznej tem¬ perature nie wyzsza niz 70°C Otrzymany roztwór trójjodku potasu wprowadza sie do reaktora z mie¬ szadlem, zawierajacego 11 kg eteru mono-n-okta- decylowego glikolu osiemnastoetylenowego o wzo¬ rze: CHS/CH2/17—/OC2H4/18-^OH i 7 kg eteru p-no- nylofenolowego glikolu osmioetylenowego o wzorze: C9Hlfl-^C6H4—//OC2H4/8^OH. Mieszanine reakcyjna chlodzi sie tak, aby jej temperatura nie przekro¬ czyla 70°C (optymalnia 35—40°C).

Otrzymany pirodukt wprowadza sie przez mie¬ szanie, natryskiwanie, lub napylanie w temperatu¬ rze nie przekraczajacej 70°C do reaktora zawiera¬ jacego 71,5 kg trójpolifosforanu sodu Na^P8O10.

Otrzymany w wyniku reakcji produkt stanowi mie¬ szanine zwiazków kompleksowych jodu z trójpoli- fosforanem sodju, trójpolifoslforanów i niejonowych zwiazków powierzchniowo-czynnych. Celem zwiek¬ szenia jego zdolnosci myjacej wprowadza sie do niego droga mieszania lub napylania 5 kg dodecy- lobenzenosulfonianu sodu C12H25^C6H4—SO^Na o temperaturze 35—45°C. Otrzymany preparat w po¬ staci brazowego proszku po odpowiednim [rozcien¬ czeniu woda sluzy jako srodek myjaco-dezynfeku¬ jmy.

Przyklad III. 5,55 kg jodku potasu rozpusz¬ cza sie w 4,05 kg wody. Do roztworu dodaje sie 1 5,4 kg jodu metalicznego, utrzymujac w czasie re¬ akcji mieszania temperature nie wyzsza niz 70°C.

Otrzymany roztwór trójjodku potasowego wprowa¬ dza sie do reaktora z mieszadlem, zawierajacego 9 kg eteru trzydziestopiecioetylowego stearyno- monoetanoloamidu o ozorze CH,/CHf/ie—CONH—/ /C2H40/3e^H, 20 kg eteru p^nonylofenolowego gli¬ kolu osiemnastoetylenowego o wzorze: C©H19— —CeH^—/OC2H4/g—OH2 i 32 kg eteru mono-:n-okta- decylowego glikolu osiemnasto^etylenowego o wzo- 11 rze: CH,/CH2/17—/OCgH^g—OH. Reakcje prowadzi sie w temperaturze nie przekraczajacej 70°C (opty¬ malna 35-40°C).

Otrzymane zwiazki kompleksowe jodu z niejono¬ wymi substancjami powierzcJmiowo-czynnymi w postaci cieklej wprowadza sie do reaktora zawie¬ rajacego 95 kg trój^poHi!£osforanu sodu NacP*O10, 50 kg fosforanu sodu Na^P04, 60 kg glukonianu sodu CHsOH/OHOH/^OONa i 8 kg karboksymetyloce- lulozy o wzorze ogólnym C6H10_x/C5iCH/X)aNa/x/n.

W wyniku syntezy prowadzonej w temperaturze nie wyzszej niz 70°C (optymalna 35^40°C). Otrzy¬ muje sie preparat w postaci brazowego proszku i po rozcienczeniu woda sluzy on jako srodek myja¬ co-dezynfekujacy.

Claims

Zastrzezenia patentowe

1. Sposób wytwarzania! alkalicznych jodowych J5 preparatów myjaco-dezymfekujacyoh, znamienny tym, ze na polifosforany metali alkalicznych, fosfo¬ rany metali alkalicznych lub ich mieszanine dzia¬ la sie w temjperaturze 0—70°C kom|pleksowyin zwiiazkiem jodu z niejonowymi substancjami po- 40 wierzchniowo-czynnymi, otrzymywanym w reakcji jonów trójjodkowych Je~ z niejonowym zwiazkiem powierzohniowo-czynnym w temperaturze od 0° do 70°C,w ilosciach nie wiekszych niz 1 gramocza- steczka jonu trójjodkowego J3~ na 2 gramoczaste- czki zwiazku powierzchniowo-czynnego, przy czym na 1 gramoczasteczke tak otrzymanego komplekso¬ wego jodowego zwiazku z niejonowymi substancja¬ mi powierzchniowo-czynnymi dodaje sie nie mniej niz 2 igramoczasteczki polifosforanu lub fosforanu lub ich mieszaniny, a do tak wytworzonego zwiaz¬ ku jodowo-fosforowego dodaje sie ewentualnie o- gólnie znanych substancji wspomagajacych dzia¬ lanie myjace.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 55 jako niejonowe substancje powierzchniowo-czynne stosuje sie oksyalkilenowane alkohole tluszczowe, okisyalkilenowane aminy i amidy kwasów tluszczo¬ wych oraz oksyalkilenowane fenole i alkilofenole.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 60 jako substancje wspomagajace dzialanie myjace do¬ daje sie glównie takie zwiazki jak: alkaliczne sole kwasów alkiloarylosulfonowych, alkaliczne sole siarczanowanych i oksyalkilowanych alkoholi "tlusz¬ czowych oraz karboksymetyloceluloza i glukonian •5 sod111- ^ 15