Przedmiotem wynalazku jest sposób oczyszczania weglowodorów aromatycznych (takich jak: benzen, to¬ luen, ksyleny i ich mieszaniny) pochodzenia petro- i karbochemicznego od sladowych ilosci zwiazkównienasyco¬ nych glównie weglowodorów olefinowych i dienowych oraz zwiazków siarkowych.Znane metody usuwania z weglowodorów aromatycznych zwiazków nienasyconych i siarkowych polegaja na tym, ze oczyszczane weglowodory aromatyczne kontaktuje sie w podwyzszonej temperaturze z takimi sub¬ stancjami jak: chlorek sulfurylu, trójtlenek siarki, oleum lub kwas siarkowy. Warstwe weglowodorowa poddaje sie nastepnie destylacji, otrzymujac czyste weglowodory, pozbawione w/w zanieczyszczen. Glówna wada wska¬ zanych metod jest to, ze w czasie rafinacji powstaja jako produkty uboczne, kwasne smoly porafinacyjne, wymagajace specjalnych metod utylizacji.Oprócz tego stosowanie w procesie rafinacji weglowodorów aromatycznych silnie korodujacych czynni¬ ków, pociaga za soba koniecznosc uzycia aparatury wykonanej z odpornych na korozje materialów, co znacznie podraza koszty oczyszczania.Znane sa takze sposoby usuwania zwiazków nienasyconych z weglowodorów aromatycznych przy pomocy silikazelu i glinokrzemianów. W tym przypadku nie wystepuja trudnosci zwiazane z wyzej opisanym zjawiskiem korozji, jednak ze wzgledu na nizsza aktywnosc stosowanych katalizatorów, proces musi byc prowadzony w wyzszych temperaturach, a wiec w fazie gazowej lub pod zwiekszonym cisnieniem.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze weglowodory aromatyczne takie jak: benzen, toluen, ksyleny lub ich mieszaniny, zawierajace weglowodory olefinowe i dienowe oraz sladowe ilosci zwiazków siarkowych, przepuszcza sie w podwyzszonej temperaturze przez zloze makroporowatego sulfokationitu (w formie wodoro¬ wej), przy czym oczyszczane weglowodory znajduja sie w fazie cieklej lub gazowej. W pierwszym przypadku odebrany produkt poddaje sie koncowej destylacji, otrzymujac czyste weglowodory aromatyczne nie zawierajace w/w zanieczyszczen. W drugim przypadku opuszczajac reaktor weglowodory aromatyczne nie wymagaja dodat¬ kowej destylacji, gdyz juz po wykropleniu w chlodnicy charakteryzuja sie wysoka czystoscia.Sulfokationit, syntetyzowany na bazie usieciowanego polistyrenu, spelnia w opisywanym sposobie oczysz¬ czania weglowodorów aromatycznych role kwasowego katalizatora. Na jego jonowymiennych centrach przebiega86 867 caly szereg procesów polimeryzacji i polikondensacji prowadzacych do przeksztalcenia w/w zanieczyszczen w nielotne wysokoczasteczkowe substancje.Silnie kwasowy charakter jonowymiennych grup zapewnia z jednej strony wysoka katalityczna aktywnosc jonitu, z drugiej strony makroporowata struktura stosowanego jonitu sprzyja szybkiej dyfuzji zanieczyszczen w glab ziarna katalizatora. Korzystnym jest równiez fakt, ze proces rafinacji przebiegac moze w fazie cieklej, dzieki czemu powstajace przy polimeryzacji nienasyconych weglowodorów produkty smolowe, wymywane sa ze zloza kationitu, skutkiem czego zachowuje on swa aktywnosc katalityczna w ciagu dlugiego okresu czasu.W przypadku rafinacji w fazie gazowej powstajace produkty smolowe doprowadzaja do szybszej dezakty¬ wacji katalizatora, jednak korzystnym w tym przypadku jest fakt, ze weglowodory aromatyczne opuszczajace reaktor nie wymagaja koncowej destylacji.Oczyszczane wedlug wynalazku weglowodory aromatyczne lub ich mieszaniny, cechuja sie wysokim stop¬ niem czystosci oraz spelniaja calkowicie wymagania norm swiatowych na zawartosc weglowodorów nienasyco¬ nych tj. charakteryzuja sie wg ASTM-D-848-62 zabarwieniem wyciagu kwasnego w granicach wzorców 0-1.Otrzymywane ubocznie podczas destylacji rafinatu produkty smolowe, moga byc bez zadnych dodatko¬ wych operacji wykorzystane jako dodatki do olejów opalowych.Przyklad I. Przez zloze kationitu Wofatit KS-10 w formie wodorowej (wysokosc zloza 30 cm) prze¬ puszczano toluen otrzymywany w procesie ekstrakcji reformatu, zawierajacy.takie zwiazki jak: metylocyklohek- sen, metylocykloheksadien, metylotiofen, metylocykloheksan, dwumetylocykloheksan, N-metylopirolidon i cha¬ rakteryzujacy sie stopniem zabarwienia wyciagu kwasnego 5 wg ASTMD-848—62. Toluen przepuszczano z szybkoscia 2 obj/obj.kat.godz. w temperaturze 60°C. Produkt z kolumny jonitowej poddano destylacji, uzysku¬ jac toluen ó zabarwieniu wyciagu kwasnego 0-1 wg ASTM-D-848-62 z wydajnoscia 98,5% wag.Przyklad II. Toluen pochodzenia petrochemicznego o stopniu zabarwienia wyciagu kwasnego 5, oczyszczano podobnie jak w przykladzie I z tym, ze toluen dozowano na zloze kationitu z szybkoscia 6 obj/obj.kat.godz. w temperaturze 105°C. Produkt z kolumny jonitowej poddano destylacji, otrzymujac produkt o stopniu zabarwienia wyciagu kwasnego 0-1 wg ASTM-D-848-62.Przyklad III. Przez zloze kationitu Wofatit KS-10 przepuszczano pary toluenu (ojakosci jak w przykladzie I) ogrzane do temperatury 130°C z szybkoscia 2 obj/obj.kat.godz. (w przeliczeniu na objetosc cieklego toluenu). Produkt po wyjsciu z kolumny jonitowej i wykrapleniu w chlodnicy wodnej charakteryzowal sie stopniem zabarwienia wyciagu kwasnego 1-2 wg ASTM-D-848-62.Przyklad IV. Przez zloze kationitu jak w przykladzie I, przepuszczano benzen pochodzenia petroche¬ micznego ogrzany do temperatury 75°C i charakteryzujacy sie stopniem zabarwienia wyciagu kwasnego 4. Pro¬ dukt z kolumny jonitowej poddano destylacji uzyskujac b< nzen o stopniu zabarwienia wyciagu kwasnego 0—1.Przyklad V. Przez zloze kationitu jak w przykladzie I przepuszczano ksyleny ogrzane do temperatu¬ ry 135°C, charakteryzujace sie stopniem zabarwienia wyciagu kwasnego 4 wg ASTM-D-848-62. Produkt z ko¬ lumny jonitowej poddano destylacji uzyskujac ksyleny o zabarwieniu wyciagu kwasnego 1.Przyklad VI. Toluen pochodzenia koksochemicznego, charakteryzuje sie zabarwieniem wyciagu kwasnego 5 oraz zawierajacy 0,008% wag. metylotiofenu, ogrzany do temperatury 105°C przepuszczano przez zloze kationitu jak w przykladzie I. Produkt z kolumny jonitowej podano destylacji, uzyskujac toluen nie zawierajacy metylotiofenu oraz cechujacy sie zabarwieniem wyciagu kwasnego 1-2 wg ASTM—D-848—62.Przyklad VII. Mieszanine weglowodorów aromatycznych takich jak: benzen, toluen, etylobenzen, ksyleny i trójmetylobenzeny, otrzymana w procesie ekstrakcji cieklych produktów katalitycznego reformowania benzyn i zawierajaca 1,46% wag. weglowodorów nienasyconych, ogrzano do temperatury 90°C i przepuszczano przez zloze kationitu jak w przykladzie I. Produkt z kolumny jonitowej poddano destylacji uzyskujac: benzen i toluen o stopniu zabarwienia wyciagu kwasnego 1 oraz ksyleny o stopniu zabarwienia wyciagu kwasnego 2, wedlug ASTM-D-848-62. PL