PL84619B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do prze¬ noszenia momentu obrotowego pomiedzy czesciami umieszczonymi koncentrycznie na wspólnej osi, mianowicie pomiedzy czescia wewnetrzna i otacza¬ jaca te czesc, posiadajaca obrotowa powierzchnie wewnetrzna, czescia zewnetrzna, zawierajaca przy¬ najmniej jedna umieszczona na czesci wewnetrznej, bez mozliwosci obrotu wokól wymienionej wspól¬ nej osa urzadzenia, tarcze do przenoszenia mo¬ mentu obrotowego, która przez dzialanie sily osio¬ wej jest dociskana do powierzchni wewnetrznej czesci zewnetrznej.

W znanych urzadzeniach tego rodzaju tarcza do przenoszenia momentu obrotowego jest wykonana jako sprezyscie odksztalcalny stozek, którego ob¬ wód zewnetrzny jest poszerzony przez osiowe scis¬ kanie go, na skutek czego jest lon doprowadzany do sprezenia z powierzchnia wewnetrzna czesci zewnetrznej.

Rozwiazanie urzadzania wedlug przedmiotowego wynalazku w którym tarcza do przenoszenia, mo¬ mentu obrotowego jest zasadniczo sztywna i jest wahliwa pomiedzy polozeniem luznym a poloze¬ niem przenoszenia momentu obrotowego na czesci wewnetrznej wokól osi prostopadlej do wspólnej osi urzadzenia, a w polozeniu przenoszenia mo¬ mentu obrotowego tarcza do przenoszenia momen¬ tu obrotowego tworzy maly kat z plaszczyzna pro¬ stopadla do wymienionej wspólnej osi urzadzenia i przynajmniej czescia swego obwodu przylega 2 ciernie do powierzchni wewnetrznej a w poloze¬ niu luznym tarcza, do przemoszenia momentu obro¬ towego tworzy duzy kat z wymieniona plaszczyz¬ na prostopadla i swym obwodem jest usytuowana naprzeciw powierzchni wewnetrznej zasadniczo bez tarcia o nia, charakteryzuje sie glównie tym, ze tarcza posiada wybranie w ksztalcie .odchylonego kola^ obejmujace czesc wewinejtrzna, która posiia- da odcinek nosny o przekroju równiez w ksztalcie odchylonego koia, przy czym wybranie jest o tyle wieksze od przekroju odcinka nosnego, ze tarcza jest wychylna lecz ulozyskowana nieobroitowo.

Korzystnie kat pomiedzy tarcza do przenoszenia momentu obrotowego a plaszczyzna prostojpadla wynosi 15—25°. Poniewaz duzy kat, odpowiadajacy polozeniu przenioszenia momentu obrotowego i ma¬ ly kat, odpowiadajacy polozeniiu luznemu róznia sie od siebie niewiele, podany zakres wartosci ka¬ ta dotyczy praktycznie obu [polozen tarczy. Dzieki wybraniu tarcza przylega do dwóch polozonych naprzeciw siebie na srednicy obszarów powierzchni wewnetrznej. Przekrój odcinka nosnego ma dwa równolegle proste boki a wybranie tarczy ma rów¬ niez dwa naprzeciw siebie lezace, równolegle bo¬ ki, których odleglosc od siebie jest w przyblize¬ niu równa odleglosci wymienionych boków prze¬ kroju odcinka nosnego. W szczególnosci przekrój odcinka nosnego jest korzystnie prostokatny a wy¬ branie w tarczy równiez jest prostokatne, przy czym równolegle do osi wahliwego ruchu boki pro- 84 6193 stokata wybrania tarczy maja odleglosc od siebie wieksza niz odpowdadajajce im 'boki przekroju od¬ cinka nosnego. Prostokatny przekrój odcinka nos¬ nego w stzczegófonyim przypadku jest korzystnie kwadratem.

Bezobirotowe umieszczenie tarczy na odcinku nos¬ nym korzystnie uzyskuje sie równiez przez to, ze odcinek nosny ma przekrój eliptyczny a wybranie w tarczy jest równiez eliptyczne, przy czym krót¬ sze osie obu tych elips sa zasadniczo równe a dluz¬ sza) os' elipsy wybrania tarczy jest wieksza niz dluzsza os elipsy przekroju odcinka nosnego.

Kiedy powierzchnia wewnetrzna czesci zewnetrz¬ nej jest cylindiryczna, korzystne jest «stosowainie tarczy do przenoszenia momentu obrotowego o ksztalcie eliptycznym, przy czym krótsza os cib- wfcKh* taircL^ jest w przyblizeniu równa srednicy powferzohn^ ^i^e^etrzneS, natomiast dluzsza os e- lipsy obwodu tair*^ jest tak, ze obwód tarczy w polozeniu przenoszenia momentu obrotowego przyTe^aT^aea^icao Calkowicie do powierzchni we- Rozwiazanie wedlug wynalazku rózni sie od zna¬ nego rozwiazania tym, ze tarcza do przenoszenia momentu obrotowego przylegajaca na duzej czesci swego obwodu do powierzchni wewnejtorznej nie ma rowków wyfrezowanych w miejscu styku pomiedzy tarcza a powierzchnia wewnetrzna. Rowki te sa niezbedne w znanym rozwiazaniu do przylegania tarczy do powierzchni wewnejtaznej czesci zewnetrz¬ nej w jednej plaszczyznie prostopadlej do osi urza¬ dzenia.

Gdy tarcza ido przenoszenia momentu obrotowe¬ go przylega do duzej czesci obwodu powierzchni wewnetrznej, dla dostatecznego smarowania, ko¬ rzystnym jest zastosowanie na tarczy przynajmniej jednego wyciecia do pomieszczenia i < przechodze¬ nia czyimdJtoa smarujacego. W szczególnosci wy¬ ciecie toma postac dwóch splaszczen obwodu zew¬ netrznego tarczy w obszarze jej krótszej osi.

Korzystniej jest przy mozliwie malych silach sciskajacych w celu przeniesienia duzego momentu obrotowego, przylozenie sil osiowych, powodujacych wprowadzenie tarczy w polozenie przenoszenia mo¬ mentu obrotowego w obszarach o najwiejkszej od¬ leglosci do osi waihliwego ruchu tarczy.

Do wytwarzania sily osiowej, powodujacej wpro¬ wadzanie tarczy w polozenie przenoszenia momen¬ tu obrotowego zastosowany jest element gwinto¬ wany, polaczony gwintem z drugim, wspólpracu¬ jacym z nim elementem gwintowanym.

W wielu przypadkach, zwlaszcza gdy potrzebne jest przenoszenie duzych momentów obrotowych, korzystne jest umieszczenie obok siebie w pakie¬ cie wielu tarcz do przenoszenia momentu obroto¬ wego.

Urzadzenie wedlwlg wynalazku ma zwlaszcza za¬ stosowanie w piascie wolnegioi kola w rowerze, motocyklu lub tym podotaym pojezdzie. iE^sfta wolnego kola zawiera zwykle os piasty, czesc napedzajaca umieszczona na tej osi, tuleje piasty ulozyskowana z jednej strony na czesci napedzajacej a z drugiej strony na osi piasty, oraz sprzeglo jednokierunkowe umieszczone wewnatrz tulei piasty pomiedzy czescia napedzajaca a tuleja 84 619 4 piasty. W piascie takiej sprzeglo jednokierunkowe stanowi korzystnie urzadzenie wedlug wynalazku.

Mozliwe jest przy tym zwlaszcza to, ze tarcza do przenosznia momentu obrotoweft) sprzegana jest bezposrednio z powierzchnia wewnetrzna otworu tulei piasty.

Urzadzenie wedlug wynalazku w korzystnym wy¬ konaniu jest wbudowane w piaste wolnego kola a tarcza do przenoszenia momentu olbrotowego jest io umieszczona na stanowiacej czesc wewnetrzna urzadzenia do przenoszenia momentu olbrotowego tulei gwintowanej polaczonej gwintem z czescia napedzajaca. Ponadto tarcza ta jest zaciskana w kierunku osiowym, w celu wprowadzenia jej w po- lozenie przenoszenia momentu obrotowego, pomie¬ dzy nieruchomym w kierunku osiowym zderzakiem a czlonem sprzegajacym na elemencie gwintowa¬ nym. Aby uniemozliwic dbracanie sie tulei gwin¬ towanej wraz z czescia napedzajaca, pogarszajace lub nawet uniemozliwiajace dzialanie urzadzenia do prznoiszenia momentu obrotowego, tuleje gwin¬ towana wyhamowuje sie za pomoca hamulca po¬ mocniczego na czesci nie obracajacej sie. Nieru¬ chomy w kierunku osiowym zderzak jest korzyst- nie wykonany w postaci pierscienia oporowego na sciance wewnetrznej otworu tulei piasty lub czesci napedzajajcej.

Piasty wolnego kola z osia piasty, czescia nape¬ dzajaca umieszczona na tej osi, tuleja piasty, ulo- zyskowana z jednej strony na osi piasty a z dru¬ giej strony na czesci napedzajacej i z umieszczo¬ nym wewnatrz tulei piasty sprzeglem jednokie¬ runkowym pomiedzy czescia napedzajaca a tuleja piasty zawieraja czesto równiez umieszczony we- wnatrz tulei piasty hamulec cierny pomiedzy osia piasty a tuleja piasty. Równiez hamulec ten ko¬ rzystnie stanowi urzadzenie wedlug wynalazku dio przenoszenia momentu obrotowego. Tarcza do prze¬ noszenia momentu Obrotowego jest przy .tym u- 40 mieszczona na stanowiacej czesc wewnetrzna urza¬ dzenia do przenoszenia momentu obrotowego tulei wsporczej, która otacza os piasty. Powierzchnia wewnetrzna urzadzenia do przenoszenia momentu obrotowego moze równiez w tym przypadku byc 45 utworzona bezposrednio przez powierzchnie we¬ wnetrzna otworu tulei piasty. Wprowadzanie tar¬ czy w polozenie przenoszenia momentu obrotowe¬ go wykonywane jest przez to, ze tarcza ta jest zaciskana pomiedzy polaczona gwintowo z czescia 60 napedzajaca tuleja gwintowana z nieruchomym w kierunku osiowym zderzakiem. Równiez w tym przypadku tuleja gwintowana jest za pomoca ha¬ mulca pomocniczego na nie obracajacej sie czesci korzystnie hamowana, w celu uniemozliwienia nie- 58 przewidiziainego obracania sie tej tulei z czescia napedzajaca. Nieruchlomy osilowo zderzak jest usy¬ tuowany korzystnie na tulei wsporczej, tworzacej jedna calosc z osadzonym na osi piasty pierscie¬ niem lozyskowym. Gdy sprzeglo jednokierunkowe «° pomiedzy czescia napedzajaca a tuleja piasty jest wykonane jako stozkowe sprzeglo jednokierunkowe, wówczas stozek napedzajacy sluzy równoczesnie ja¬ ko tuleja gwintowana do naciskania tarczy do prze¬ noszenia momentu olbrotowego hamulca ciemnego. w Tuleja wsporcza ma na koncu zwróconym do czesci5 napedzajacej, prostcJpadle do osi wahfliwego ru¬ chu, wystajacy wystep, stanowiacy zderzak dla nachylonej w, kierunku do oddalonego od strony napedzanej konca piasty czesci tarczy do przeno¬ szenia momentu obrotowego, oraz posiada wycie¬ cie dla nalozenia na tuleje wsporcza tarczy, w miejscu tulei wsporczej polozonym naprzeciwko na srednicy. Piasta wolnego kota z osia piasty u- lozyskowana na tej osi czescia napedzajaca, tu¬ leja piasty, ulozyskowana z jednej strony na osi piasty a z drugiej strony na czesci napedzajacej, umieszczonym wewnatrz tulei piasty sprzeglem je- . dnokierunkowym czescia napedzajaca a tuleja pias¬ ty oraz umieszczonym wewnatrz tulei piasty ha¬ mulcem pomiedzy osia piasty a tuleja piasty ko¬ rzystnie wykonane zarówno jako sprzeglo jedno¬ kierunkowe jak i hamulec stanowia urzadzenie do przenoszenia momentu obrotowego wedlug wy¬ nalazku. Mozliwe jest przy tym w szczególnosci zastosowanie jednego tylko urzadzenia do przeno¬ szenia momentu obrotowego zarówno jako sprze¬ gla jednoMerunkowego jak i hamulca. Ponadto tarcza do przenoszenia momentu obrotowego przy¬ legaja bezposrednio do powierzchni wewnetrznej ot¬ woru tulei piasty, stanowiacej powierzchnie we¬ wnetrzna urzadzenia do przenoszenia momentu obrotowego.

Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku rów¬ noczesnie jako sprzegla jednokierunkowego pomie¬ dzy czescia napedzajaca a tuleja piasty i jako ha¬ mulec cierny pomiedzy osia piasty a tuleja piasty jest umozliwione .przez to, ze tarcza do przeno¬ szenia momentu obrotowego jest umieszczona na stanowiacej czesc wewnetrzna urzadzenia do prze¬ noszenia momentu obrotowego, polaczonej gwin¬ tem z czescia napedzajaca, gwintowanej tulei wsporczej, ruchomej tam i z powrotem w kierun¬ ku osiowym pomiedzy polozeniem napedzania a polozeniem hamowania, przy czym w polozeniu hamowania jest ona polaczona z osia piasty bez mozliwosci obrotu, a; ponadto tarcza do przenosze¬ nia momentu obrotowego w celu wprowadzenia jej w polozenie przenoszenia momentu obrotowego, jest zaciskana pomiedzy usytuowanym z jej od¬ dalonej od strony napedzanej zderzakiem gwin¬ towanej tulei wsporczej a usytuowanym z jej zbli¬ zonej do strony napedzanej piasty zderzakiem cze¬ sci napedzajacej lub tulei piasty, a w celu Wpro¬ wadzenia w polozenie hamowania, tarcza ta jest zaciskana pomiedzy nieruchomym zderzakiem osi piasty a nieruchomym zderzakiem tulei piasty.

W korzystnym wykonaniu na oddalonej od stro¬ ny napedzanej stronie tarczy do przenoszenia mo¬ mentu obrotowego usytuowany jest pierscien opo¬ rowy, osadzony bez mozliwosci obrotu na gwin¬ towanej tulei wsporczej, przy czym pierscien ten przylega do oddalonego od strony napedzanej zde¬ rzaka koncowego gwintowanej tulei wsporczej i jest przesuwany przez ten zderzak koncowy w kie¬ runku do czesci napedzanej a przy hamowaniu jest podpierany na osi piasty w kierunku obrotu i w kierunku osiowym, a ponadto gwintowana tuleja wsponcza po poidjparciu pierscienia oporowego w kierunku osiowym pod wplywem przesuwania zde- 4 619 » rzaka koncowego przez pierscien oporowy jest prze¬ suwana w kierunku konca osi piasty, oddalonego od strony napedzanej.

Przedmiot wynalazku jest objasniony na przy¬ kladach wykonania na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie wedlug wy¬ nalazku do napedu jednokierunkowego w przekro- . ju wzdluznym, fig. -2 — urzadzenie wedlug wy- nalazku wykonane jako hamulec cierny w prze¬ kroju, fig. 3 — piaste wolnego kola z hamulcem zwrotnym stanowiacym utworzone urzadzenie we¬ dlug wynalazku, w przekroju wzdluznym, fig. 4 — piaste z fig. 3 w przekroju wzdluz linii IV—IV z fig. 5, fig. 5 — inny przyklad rozwiazania pia¬ sty wolnego kola* w której zarówno sprzeglo jed¬ nokierunkowe jak i hamulec zwrotny stanowia urzadzenie do przenoszenia momentu obrotowego wedlug wynalazku, w przkroju wzdluznym, fig. 6 — trzeci przyklad wykonania piasty wolnego ko¬ la, w której sprzeglo jednokierunkowe i hamulec cierny sa utworzone przez jedno i- to samo urza¬ dzenie do przenoszenia momentu obrotowego we¬ dlug wynalazku w przekroju wzdluznym.

Pokazane na fig. 1 urzadzenie wedlug wynalaz¬ ku, przeznaczone do przenoszenia momentu obroto¬ wego, ma czesc wewnetrzna 4 i czesc zewnetrzna 9. Czesc wewnetrzna 4 jest wykonana jako gwin¬ towana wewnatrz tuleja, nakrecona na gwinto- wany walek 3. Walek 3 i tuleja 4 maja plaski i luzny gwint. Walek 3 jest poprzez sztywne sprze¬ glo 2 polaczony z walem napedzajacym 1. Wal napedzajacy 1 jest ulozyskowany w lozysku 11.

Czesc zewnetrzna 9 jest wykonana w ksztalcie kie- licha i jest ulozyskowana w lozysku 12 swym wa¬ lem napedzanym 10.

Na tulei 4, o przekroju róznym od kolowego, dwie tarcze sprzeglowe 6, dzialajace jako tarcze przenoszace moment obrotowy, zamocowane sa nie¬ ruchomo w ten sposób, ze sa nasadzone swymi wybraniami 7 na tuleje 4, która ma przekrój pro¬ stokatny. Wybrania 7 sa równiez prostokatne. Rów¬ nolegle do plaszczyzny rysunku boki prostokatów przekroju tulei 4 i wybrania 7 maja przy tym w przyblizeniu równe odleglosci od siebie, natomiast prostopadle do plaszczyzny rysunku boki przekroju prostokatnego wybrania 7 maja odleglosc od siebie wieksza niz prostopadle do plaszczyzny rysunku boki prostokata tulei 4. Tarcze sprzeglowe 6 sa przy tym umieszczone na tulei wahliwie wokól osi K bez mozliwosci obrotu wokól osi A-A. Ksztalt obwodu tarcz sprzeglowych jest eliptyczny, przy czym pokrywajaca sie z osia K krótsza os elipsy odpowiada w przyblizeniu srednicy wewnetrznej czesci zewnetrznej 9, natomiast lezace w plaszczyz¬ nie rysunku dluzsza os elipsy jest wieksza niz srednica wwnejtrzna czesci zewnetrznej 9.

Na tulei 4 wykonany jest zderzak 5. W sciance 60 wewnetrznej czesci zewnetrznej 9 osadzony jest pierscien sprezysty 8. Powierzchnie obwodowe tarcz sprzeglowych 6 sa nachylone pod takim katem do osi geometrycznej tych tarcz, ze na calym swym obwodzie przylegaja plasko do powierzchni w wewnetrznej czesci zewnetrznej 9.84 619 T Wal napedzajacy jest walem obrotowym w obu kieninkach. Gdy wal napedzajacy 1 jest obracany w kierunku Dl, wtedy polaczony z nim sprzeglem 2 walek gwintowany 3 sciaga tuleje 4 w lewo.

Na skutek tego tarcze sprzeglowe 6 zostaja za¬ cisniete pomiedzy pierscieniem sprezystym 8 a zderzakiem 5 i docisniete sa do powierzchni we- * wnetrznej czesci zewnetrznej 9, jak pokazano na fig. 1. Jesli natomiast wal -napedzajacy obraca sie w kierunku D2, wttedy tuleja 4 jest przesuwana w prawlo. Tarcze sprzeglowe 6 przechylaja sie wte¬ dy wokól osi K i odchodza od powierzchni wew¬ netrznej czesci zewnetrznej 9. Zatem przy obra¬ caniu walu napedzajacego 1 w kierunku Dl czesc zewnetrzna 9 obraca, sie wraz z tym walem na¬ tomiast gdy wal 1 Obraca sie w przeciwnym kie¬ runku D2 czejsc zewnejtrzna 9 jest od niego odla¬ czona. Tarcze sprzeglowe maja grulbosc w przy¬ blizeniu 3 mm. W praktyce korzystnie mozna za¬ stosowac zestaw tarcz w ilosci do osmiu wykona¬ nych z powierzchniowo hartowanej blachy stalo¬ wej. Powierzchnia wewnetrzna czesci zewnetrznej 9 jest przykladowo równiez 'hartowana.

Na fig. 2 pokazana jest nieruchoma czesc 121, na której za pomoca lozyska rolkowego 122 uliozy- skowana jest wykonana jako tuleja czesc zew¬ netrzna 123. Czesc nieruchoma 121 ma, wystaja¬ cy z. niej i stanowiacy czesc wewnetrzna, drazek 124 o przekroju prostokatnym, zakonczony czescia gwintowana 129. Na drazku 124 umieszczone sa, sluzace jako tarcza hamulcowa tarcza 125 do prze¬ noszenia momentu obrotowego, posiadajace otwo¬ ry 126, którymi tarcze te sa nalozone na drazek 124. Jesli chodzi o wykonanie i umieszczenie tarcz 125 na drazku 124 wazne jest to co podano w od¬ niesieniu do tarcz 6 z fig. 1, z ta róznica, ze Jar- cze 125 sa £ciete skosnie tylko na czesci swej po¬ wierzchni obwodowej. iNa czesc gwintowana 129 drazka 124 nakrecony jest element sciskajacy 127, posiadajacy rekojesc 128 i tarcze ksztaltowa 130, przeznaczona >do stykania sie z tarczami hamul¬ cowymi 125. Przez dociagniecie elementu sciska¬ jacego 127 tarcze hamulcowe 125 sa dociskane do powierzchni wewnetrznej czesci zewnetrznej 123, na skutek czego jest ona hamowana. Przez dociag¬ niecie elementu sciskajacego 127 tarcze hamulcowe 125 sa dociskane do powierzchni wewnetrznej cze¬ sci zewnetrznej 123, na skutek czego jest ona ha>- mowana.

Ponadto w wykonaniu wedlug fig. 1, tuleja 4 jest korzystnie hamowana przez nie pokazany ha¬ mulec pomocniczy, w celu zabezpieczenia przed obrotem w nieprzewidziany sposób, walka gwin¬ towanego 3. Dzieki temu zapewniono,- ze tuleja 4, zaleznie od kierunku obrotu walu napedzajacego 1, jest w zadany spiosóib przesuwana w prawo lub w lewo1. \ Pokazane na fig. 3 urzadzenie wedlug wynalaz¬ ku ma os piasty 201, na której nasadzone sa pier¬ scienie lozyskowe 206 i 208. Na pierscieniu 206 za pomoca lozyska kulkowego 207 ulozyskowana jest czesc napedzajaca 205. Tuleja 204 piasty jest za pomiolca lozyska kulkowego 202 ulozyskowana na czesci napedzajacej 205 i za pomoca lozyska kulkowego 203 na pierscieniu lozyskowym 208.

Pierscien lozyskowy 208 jest zabezpieczony przed Obracaniem sie za pomoca dzwigni podpierajacej 209. Na czesci napedzajacej zamocowane jest na przyklad nie pokazane kolo lancuchowe. Czesc napedzajaca 205 ma szyjke z gwintem plaskim 210, na który nakrecany jest stozek napedzajacy. Sto¬ zek napedzajacy 211 jest hamowany przez dzia¬ lajaca jako hamulec pomocniczy sprezyne 215 przy osi 201 piasty tak, ze przy Obracaniu sie czesci napedzajacej 205 stozek ten nie jest obracany w niezamierzony sposób lecz pozostaje nieruchomy na¬ tomiast gwint 210 wkreca sie w ten stozek.

Pierscien lozyskowy 208 ma 'dzialajaca jako czesc wewnetrzna urzadzenia do przenoszenia momentu obrotowego tuleje 213, na której umieszczony jest pakiet tarcz hamulcowych 212. Jesli chodzi o wy¬ konanie i umieszczenie tarcz hamulcowych 212 na tulei 213 wazne jest to co podano w odniesie¬ niu do przykladów wykonania z fig. 1 i 2. Po¬ zo nadto na koncu tulei 213 wykonany jest krzywko¬ wy wystep 218, któremu po przeciwnej stronie tulei odpowiada wyciecie 219. Tarcze hamulcowe 212 przyleglaja do pierscienia lozyskowego 208 a z drugiej strony przylega do nich stozek napedza- jacy 211 wtedy gdy jest przesuwany gwintem 210 w prawo (fig. 3). Przez zacisniecie tarcz hamulco¬ wych 212 pomiedzy piersicieniem lozyskowym 208 a stozkiem napedzajacym 211 tarcze te sa docis¬ kane do powierzchni wewnetrznej tulei 204 piasty, na skutek czegio tuleja ta jest hamowana. Na stoz¬ ku napedzajacym 211 i na usytuowanej naprze¬ ciwko niego tarczy hamulcowej 212 wykonane sa wspólpracujace ze soba kly 216, 217, które zapo¬ biegaja Obracaniu sie stozka napedzajacego wiraz z czescia napedzajaca 205.

Jak pokazano na fig. 4, tuleja 213 ma przekrój kwadratowy. Otwory 214 w tarczach 212 maja ksztalt prostokatny. Ponadto tarcze 212 maja spla¬ szczenia 220, które sluza do Utworzenia komór na 40 czynnik smarujacy. h Piasta pokazana na fiig. 3 dziala w nastepujacy sposóib. Gdy czesc napedzajaca 205 obraca sie w kierunku napedzania^ przemieszcza za pomoca gwin¬ tu 210 stozek napedzajacy 211 na lewo. na skutek 45 czego stozek ten jest wciskamy w stozkowa czesc powierzchni wewnetrznej tulei 204 piasty i powo¬ duje olbracanie sie tej tulei Kiedy natomiast czesc napedzajaca jest obracana w kierunku hamowania, stozek napedzajacy zostaje przesuniety w prawo i bo docisniety do tarcz hamulcowych 212, na skutek czego tarcze te, oparte o pierscien lozyskowy 208 zostaja wyprostowane i tra o cylindryczna czesc wewnetrznej powierzchni tulei 204 piasty, hamujac ja- 55 w przykladzie wykonalnia z fig. 6 os piasty -Jest oznaczona przez 321, jeden pierscien lozyskowy przez 331, drugi przez 325, czesc napedzajaca przez 328, sluzace do jej ulozyskowania lozysko kulko¬ we [prizeiz 330, (tuleja pliasly przez 322, sluzace do jej «o ulozyskowania na czesci napedzajacej 328 lozysko kulkowe przez 324, sluzace dp ulozyskowania tu¬ lei 322 na pierscieniu lozylsikowym 325 lozysko kul¬ kowe przez 323 a dzwignia podbierajaca przez 326.

Tarcze hamulcowe 327 sa umieszczone dokladnie 65 tak satmo .jak na fig. 3. Tuleja pierscienia lozys-9 kowego 325 ma oznaczenie 336, jej krzywkowy wystep ma oznaczenie 338 a usytuowane naprze¬ ciwko niego wyciecie ma oznaczenie 341.

Na czesci napedzajacej 328 umieszczona jest gwin¬ towana tuleja 332, która za pomoca swe@o> gwintu 5 plaskiego 329 jest nakrecona na czesc napedzaja¬ ca 328. Na gwintowanej tulei 332 umieszczona jest tarcza sprzeglowa 334. Ksztalt i umieszczenie tar¬ czy sprzeglowej 334 na gwintowanej tulei 322 sa takie jak na fig. 1. Tuleja gwintowana 332 jest za 10 pomoca kla 340, dzialajacego jako hamulec pomocni¬ czy, zabezpieczona przed nieprzewidzianym obra¬ caniem jej przez czesc napedzajaca 328. Przy po¬ wierzchni wewnetrznej tulei 322 piasty umieszczo¬ ny jest pierscien sprezysty 335. Tuleja gwintowa- 15 na 332 ma pierscien sprzegajacy 333. Tarcza sprze¬ glowa 334 jest zaciskana .pomiedzy pierscieniem sprzegajacym 333 a pierscieniem sprezystym 335, na skutek czego* przylega do powierzchni wew¬ netrznej tulei322. 20 Gdy czesc napedzajaca 328 obraca sie w kie¬ runku napedzania tuleja gwintowana 332 przesu¬ wana jest w lewo, na skutek czego tarcza sprze¬ glowa 334 zostaje zacisniejta pomiedzy pierscieniem sprzegajacym 333 a pierscieniem sprezystym 335 25 i przylega ciernie do powierzchni wewnetrznej tu¬ lei 332 piasty. Kiedy natomiast czesc napedzajaca obraca sie w kierunku hamowania tuleja gwinto- ¦ wana 332 zostaje przesunieta w prawo i sprzega sie swym klem 340 z przeciwklem 339 na usytuo- 30 wanej z lewej strony tarczy hamulcowej 337, na skutek czego tarcze hamulcowe 337 sa dociskane do powierzchni wewnetrznej tulei 322 piasty i ha¬ muja ja.

W przykladzie wykonania z fig. 6 os piasty jest 35 oznaczona przez 451, pierscienie lozyskowe przez 459, 455, czesc napedzajaca przez 457, lozysko do ulozyiskowania czesci napedzajacej 457 przez 458, lozyska do ulozyiskowania tulei 454 piasty przez 453 i przez 452 a dzwignia podpierajaca przez 456.

Na osi 451 piasty ulozyskowana jest ciernie gwin¬ towana tuleja nosna 461, wkrecona w czesc nape¬ dzajaca 457. Gwintowana tueja nosna 461 ma na prawym swym koncu kolnierz 480, do którego przylega przesuwny osiowlo pierscien oporowy 462.

Pierscien oporowy 462 jest osadzony na tulei 461 bez mozliwosci obrotu. Pierscien oporowy 462 ma kly 464, które wspólpracuja z przeciwklami 464 pierscienia lozyskowego 455.

Na tulei 461 umieszczone sa tarcze 463 do prze¬ noszenia momentu obrotowego. Ich uklad jest taki jak na fig. 1. Usytuowana z prawej strony tarcza 463 przylega do pierscienia oporowego 462. Usy¬ tuowana z lewej strony tarcza 466 zazebiona jest z wglebieniem 467 tulei 461 i w tym celu ma 65 otwór mniejszy niz pozostale tarcze 463.

Opisana piasta dziala nastepujaco. Gdy czesc napedzajaca 457 obraca sie w kierunku napedzania sciaga za pomoca gwintu plaskiego 460 tuleje 461 w lewo, na skutek czego tarcza 463 zostaja za- 60 cisniete pomiedzy kolnierzem 480 a czescia na¬ pedzajaca 457. Na skutek tego czesc napedzajaca 457 jest sprzezona nalpedowo z tuleja 454 pia¬ sty. Kiedy natomiast czesc napedzajaca 457 obra¬ ca sie w kierunku hamowania, tuleja 46i jest prze- 05 suwana w prawo, na skutek czego kly 464 zostaja sprzezone z przeciwkami 465 a pierscien oporowy 462 jest podparty w kierunku osiowym i unieru¬ chomiony w kierunku obracania. Tuleja 461 jest ponadto wciskana w wyciecie 469 w pierscieniu lo¬ zyskowym 455 tak dlugo az koniec wyciecia 467 zacznie naciskac na tarcze hamulcowa 466. Tarcze hamulcowe 463, 466 zostaja na skutek tego zacis¬ niete pomiedzy krawedzia wyciecia 467 a pierscie¬ niem lozyskowym 455, co powoduje hamowanie tulei 454 piasty.

W innym wykonaniu wyciecie 467 w tulei 461 jest korzystnie pominiete, gdy na tulei 461 umie¬ szczony zostanie pierscien sprezysty do podpiera- y./~ nia tarczy hamulcowej 466. W takim przypadku tarcza 466 moze miec taki ksztalt jak pozostale tarcze 463.

Korzystny kat nachylenia tarcz wzgledem pla¬ szczyzny prostopadlej do osi wynosi we wszystkich przypadkach 20°.

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do przenoszenia momentu obroto¬ wego pomiedzy umieszczonymi wspólosiowo czes¬ cia wewnetrzna i otaczajaca ja czescia zewnetrzna, z wykonana jako powierzchnia obrotowa powierz¬ chnia wewnetrzna, zawierajace przynajmniej, jed¬ na umieszczona na czesci wewnetrznej bez mozli¬ wosci obrotu na niej tarcze do przenoszenia mo¬ mentu obrotowego, która za pomoca sily osiowej jest wprowadzana w sprzezenie cierne z powierz¬ chnia wewnetrzna czesci zewnetrznej, przy czym tarcza do przenoszenia momentu lobrotowego .jest umieszczona na wewnetrznej czesci zasadniczo sztywno i wahliwie wokól osi prostopadlej do osi urzadzenia poihiedzy polozeniem luznym a polo¬ zeniem przenoszenia momentu obrotowego, przy czym w polozeniu przenoszenia momentu obroto^ wego tarcza tworzy maly kat z plaszczyzna pro¬ stopadla do osi urzadzenia i przynajmniej czescia swgo obwodu zetkniecia jest ciernie z powierzch¬ nia wewnetrzna a w polozeniu luznym tarcza tworzy duzy kat z wymieniona plaszczyzna pro¬ stopadla do osi i swym obwodem jest usytuowana naprzeciw powierzchni wewnetrznej zasadniczo bez tarcia o nia, znamienne tym, ze tarcza (6) posia¬ da wybranie (7) o ksztalcie odksztalconego kola, obejmujace czesc wewnetrzna (4) która posiada odcinek nosny o przekroju równiez w ksztalcie odchylonego kola, przy czym wybranie (7) jest o tyle wieksze od przekroju odcinka nosnego, ze tarcza (6) jest wychylna ulozyskowana nieobroto- wo.

2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze tarcza (6) do przenoszenia momentu obrotowego tworzy z wymieniona plaszczyzna prostopadla kat 15^25°.

3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1-2, znamienne tym, ze przekrój odcinka nosnego ma dwa wzaj©B*ue . równolegle proste boki a wybranie (7) tarczy-(S) ma obwód z dwoma naprzeciwko siebie lezacymi . nawzajem równoleglymi bokami, których odleglosc od siebie jest w przyblizeniu równa odleglosci na-11 wzajem równoleglych boków ..przekroju odcinka nosnegoj ^rilnzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, .ze-odcinek nosny ma przekrój prostokatny a wy¬ branie (7) tarczy (6) ma obwód prostokatny przy czym równolegle do osi (K) ruchu wahliwego tar¬ czy (6) boki prostokata wybrania (7) maja wieksza odleglosc od siebie niz odpowiadajace im boki przekroju oclcirika nosnego. : 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze odcinek nosny ma przekrój kwadratowy. 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze odcinek nosny ma przekrój eliptyczny a wy¬ branie w tarczy ma obwód eliptyczny, przy czym krótsze osde elips sa zasadniczo równe a dluzsza os eliptycznego obwodu wybrania tarczy jest wiek¬ sza niz dluzsza os eliptycznego przekroju odcinka nosnego. 7. Urzadzenie wedlug zasitrz. 1-6, znamienne tym, ze powierzchnia wewnetrzna ma ksztalt cylindrycz¬ ny a tarcza (6) do przenloszenia momentu obroto¬ wego ma eliptyczny obwód zewnetrzny, przy czym krótsza, os tego eliptycznego obwodu jest równa srednicy powierzchni wewnetrznej a dluZ3'za os te¬ go eliptycznego obwodu jest taka, ze w polozeniu przenoszenia momentu obrotowego obwód tarczy przylega do> powierzchni wewnetrznej. 8. Urzadzenie1 wedlug zastrz. 1-7, znamienne tym, ze obwód zewnetrzny tarczy do ipirzencszenia mo¬ mentu obrotowego jest sciety skosnie w stosunku do linii prostopadlej do tej tarczy, tak ze przylega plasko do powierzchni wewnetrznej w polozeniu przenoszenia, momenitu obrotowego. 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 7-8, znamienne tym, ze tarcza (6) do przenoszenia momentu obrotowe¬ go ma przynajmniej jedno sciecie obwodu, prze¬ znaczone do utworzenia przestrzeni-na pomieszcze¬ nie i przechodzenie czynnika smarujacego. 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze wymieniione sciecia obwodu maja postac spla¬ szczen (220) obwodu zewnetrznego w obszarze krót¬ szej osi. 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 1-HO, znamienne tym, ze powodujaca wprowadzenie tarczy (6) do przenoszenia momenitu obrotowego w polozenie przenoszenia momentu obrotowego sila osiowa jest przylozona do tarczy w obszarze o najwiekszej odleglosci od osi (K) wahliwego ruchu tarczy. 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 1-11, znamienne tym, ze dla wytwarzania sily losiowej przeznaczo¬ nej do wprowadzenia tarczy (6) w polozenie przeno¬ szenia momentu obrotowego, ma element gwinto¬ wany <4), polaczony gwintowe z gwintowanym e- lementem wspólpracujacym (3). 13. Urzadzenie -wedlug zastrz. 1-12, znamienne tym, ze zawiera wiele tarcz (6) do przenoszenia momentu obrotowego, umieszczonych obok siebie w pakiecie. 14. Urzadzenie wedlug zastrz. 1-13, znamienne tym, ze Jest wbudowane w piaste wolnego kola 321 zawierajacego os piasty, czesc napedzajaca (328) 'umieszczona na tej osi, tuleje piasty (322) ulozy- skowana z jednej strony na czesci napedzajacej a z drugiej strony na osi piasty przy czym urzadze¬ nie tworzy wewnatrz tulei piasty (322) pomiedzy 619 12 czescia napedzajaca a tuleja piasty, sprzeglo jedno¬ kierunkowe (332, 334, 322). I5i. Urzadzenie wedlug zastrz. 14, znamienne tym, ze tarcze (334) do przenoszenia mementu obrotowe- 5 go sa sprzegane bezposrednio z powierizchnia we¬ wnetrzna otworu tulei (322) piasty. 16. Urzadzenie wedlug zastrz. 14^15, znamienne tym, ze tarcza (334) do przenoszenia momentu obro¬ towego sa umieszczone na gwintowanej tulei (332) 10 stanowiacej czesc wewnetrzna urzadzenia do prze¬ noszenia momentu obrotawiego, która jest polaczo¬ na gwintowio z czescia napedzajaca (328), a ponad¬ to tarcza (334) do przenoszenia momentu obrotowe¬ go sa zaciskane w celu wprowadzenia ich w poloze- 15 nie przenoszenia momentu obrotowego pomiedzy nieruchomym w kierunku osiowym zderzakiem (335) a czlonem sprzegajacym (340) .na tulei gwintowanej (332) w kierunku osiowym. 17. Urzadzenie wedlug zastrz. 16, znamienne tym, 20 ze tuleja gwintowana (332) jest hamowana przez hamulec pomocniczy (340) tak, ze jest zabezpie¬ czona przed obracaniem sie wraz z czescia na¬ pedzajaca (328). 18. Urzadzenie wedlug zastrz. 16-17, znamienne 25 tym, ze nieruchomy w kierunku osiowym zderzak (335) jest utworzony przez pierscien zderzakowy na sciance wewnetrznej otworu tulei (332) piasty. 19. Urzadzenie wedlug zastrz. 16J17, znamienne tym, ze nieruchomy w kierunku osiowym zderzak 30 jest wykonany na czesci napedzajacej (457). 20. Urzadzenie wedlug zastrz. 1h13, znamienne tym, ze jesit wbudowane w piaste wolnego kiola zawierajacego os piasty (201), czesc napedzajaca (205) ulozyskowana na tej osi, tuleje piasty ulo- zyskowana z jednej strony na czesci napedzajacej (205) a z drugiej strony na osi piasty (201), parzy czym urzadzenie tworzy sprzeglo jednokierunko¬ we (211, 204) umieszczone wewnatrz tej tulei pc- < miedzy czescia napedzajaca a tuleja piasty oraz hamulec cierny (213, 212, 204) umieszczony wew¬ natrz tulei piasty pomiedzy osia piasty (201) a tu¬ leja piasty (204). 21. Urzadzenie wedlug zastrz. 20, znamienne tym, 45 ze tarcza (212) do przenoszenia momentu obroto¬ wego jest umieszczona na stanowiacej czesc wew¬ netrzna urzadzenia do przenoszenia momentu obro¬ towego, tulei wsporczej (213) otaczajacej os (201) piasty. 50 22. Urzadzenie wedlug zastrz. 20-21, znamienne tym, ze jego powierzchnia wewnetrzna jest utwo¬ rzona przez powierzchnie wiewnetrzna otworu tu¬ lei (204) piasty. 23. Urzadzenie wedlug zastrz. 20-22, znamienne 55 tym, ze tarcza (212) do przenoszenia momentu obro¬ towego jest zaciskana, dla wprowadzenia jej w po¬ lozenie przenoszenia momentu obrotowego pomiedzy polaczona gwintem a czescia napedzajaca tuleja gwintowana (211) a nieruchomym w kierunku osio- 60 wym zderzakiem (208). 24. Urzadzenie wedlug zastrz. 23, znamienne tym, ze tuleja gwintowana' (211) jest hamowana przez hamulec pomocniczy (215) tak, ze jest zabezpieczo¬ na przed obracaniem sie wraz z czescia napedza- 65 jaca (205).84 619 13 14 25. Urzadzenie wedlug zastrz. 21-24, znamienne tym, ze zderzak (208) i tuleja wsporcza (213) sta¬ nowia integralne czesci pierscienia lozyskowego, za¬ mocowanego na osi (201) piasty. 2$. Urzadzenie wedlug zastrz. 24-25, znamienne 5 tym, ze dla sprzegla jednokierunkowego (211, 204) jako stozkowego sprzegla jednokierunkowego tule¬ ja gwintowana (211) jest utworzona przez stozek napedzajacy. 27. Urzadzenie wedlug zastrz. 20-26, znamienne 10 tym, ze na zwrócony do czesci napedzajacej (205) koncu tulei wsporczej (213) usytuowany jest wy¬ stajacy prostopadle do osi wahliwego ruchu tarczy wystep, który stanowi zderzak dla nachylonego w kierunku od napedzanej strony piasty obszaru tar- 15 czy (212) do przenoszenia momentu obrotowego, a naprzeciwko tego wystepu, na srednicy, tuleja wsporcza (213) ma wyciecie (219). 28. Urzadzenie wedlug zastrz. 1-13, znamienne tym, ze jest wbudowane w piaste wolnego kola za¬ wierajacego os piasty (451), czesc napedzajaca (457) ulozyskowana na tej osi, tuleje piasty (454) ulo- zyskowana z jednej strony na czesci napedzajacej (457) a z drugiej strony na osi piasty (451), przy czym urzadzenie to tworzy sprzeglo jednokierunko¬ we (461, 463, 454) umieszczone wewnatrz tulei pia¬ sty, pomiedzy czescia napedzajaca a tuleja piasty oraz hamulec cierny- (465, 464, 461, 463, 454) umie¬ szczony wewnatrz tulei piasty pomiedzy osia pia¬ sty a tuleja piasty. 29. Urzadzenie wedlug zastrz. 28, znamienne tym, ze tarcza (463) do przenoszenia momentu obrotowe¬ go przylega bezposrednio do powierzchni wewnetrz¬ nej otworu tulei (454) piasty stanowiacej powierz¬ chnie wewnetrzna urzadzenia 30. Urzadzenie wedlug zastrz. 29, znamienne tym, ze tarcza (463) do przenoszenia momentu obroto- 20 30 wego jest umieszczona na gwintowanej tulei wspor¬ czej (461) stanowiacej czesc wewnetrzna urzadze¬ nia do przenoszenia momentu obrotowego, pola¬ czonej gwintem z czescia napedzajaca (457) rucho¬ mej tam i z powrotem w kierunku osiowym pomie¬ dzy polozeniem napedzania a polozeniem hamowa¬ nia, przy czym w polozeniu hamowania tuleja jest polaczona z osia (451) piasty bez mozliwosci obro¬ tu, s ponadto tarcza (463) do przenoszenia mo¬ mentu obrotowego w celu wprowadzenia jej w po¬ lozenie przenoszenia momentu obrotowego, jest za¬ ciskana pmiedzy usytuowanym z jej strony odda¬ lonej od strony napedzanej zderzakiem (462) gwin¬ towanej tulei wsporczej (461) a usytuowanym z jej strony zblizonej do strony napedzanej piasty zde¬ rzakiem czesci napedzajacej (457) lub tulei (454) piasty, a w celu wprowadzenia w polozenie hamo¬ wania tarcza ta jest zaciskana pomiedzy nierucho¬ mym zderzakiem (455) osi piasty a nieiruichomym zderzakiem (467) tulei piasty. 31. Urzadzenie wedlug zastrz. 30, znamienne tym, ze na oddalonej od strony napedzanej stronie tar¬ czy (463) do przenoszenia momentu obrotowego u- sytuówany jest pierscien oporowy (462), osadzony bez mozliwosci obrotu na gwintowanej tulei wspor¬ czej (461), przy czym pierscien ten przylega do oddalonego od strony napedzanej zderzaka konco¬ wego (480) gwintowanej tulei wsporczej (461) i jest przesuwany przez ten zderzak koncowy (480) w kierunku do czesci napedzajacej (457) a przy hamowaniu jest podpierany na osi (451) piasty w kierunku obrotu i w kierunku osiowym, a ponad¬ to gwintowana tuleja wsporcza (461) po podparciu pierscienia oporowego (462) w kierunku osiowym pod wplywem przesuwania zderzaka koncowego (480) przez pierscien oporowy (462) jest przesuwana w kierunku konca osi piasty, oddalonego od strony napedzanej.84 619 Fig.284 619 Fig.A84 619 Fig. 5 321 a ^m333™3?7 a322 323 Fig.6 «0a f ffli^fltó Cena 10 zl LZG Z-d Nr 2 zam. 1265/77 130 egz. A4