Pierscienic hamulcze i sprzegajace umie¬ szczone sa w mechanizmie wedlug niniej¬ szego wynalazku luznie pomiedzy po¬ wierzchnia hamuleza a kciukami, po- laczonemi na stale z kolem zebatem, i opieraja sie o beben hamulczy. Za¬ stosowane isa tez w tym mechanizmie oddzielne narzady, które za posred¬ nictwem kciuków jedynie w razie koniecz¬ nej potrzeby zezwalaja na zetkniecie sie pierscieni z bebnem, przyczem pierscienie te moga przylegac równiez do bebna na sku¬ tek zwiekszenia nacisku kciuków tak dlugo, az osiagnie sie konieczne dzialanie cierne.Luzne umieszczenie pierscieni upraszcza bu¬ dowe i zapewnia ich dzialanie, poniewaz zbedne sa lozyska dla pierscieni. Wykona¬ nie pierscieni zalezy Jedynie od ich dziala¬ nia, dzieki czemu mechanizm wedlug wyna¬ lazku nie posiada próznych przestrzeni, a przy peknieciu jego czesci odlamane ka¬ walki nie moga dostac sie do takich prze¬ strzeni, powodujac dalsze uszkodzenia.Mechanizm ten posiada wieksza ilosc pier¬ scieni i przynaleznych czesci, dzieki czemu przy uszkodzeniu np. Jednego pierscienia u- rzadzenie moze byc w dalszym ciagu w ru¬ chu. Przy stosowaniu trzech kciuków osiaga sie rozdzial cisnien, odpowiadajacy w przy¬ blizeniu rozdzialowi teoretycznemu, dzieki czemu pojedyncze czesci nie zuzywaja sie szybko.Dalsza cecha wynalazku jest zastosowa¬ nie klinowej powierzchni hamulczej pozwa¬ lajace na zmniejszenie wymiarów urzadze¬ nia, przyczem czesci jego nie zuzywaja siewcale. Stosowanie powierzchni klinowych w polaczeniu^iuznen* mmijgjfcczeniem pier¬ scieni uiraózlifria wolnoirf^ który moze byc umieszczony na kazdym pojezdzie bez zmiany ramy. Powierzchnie klinowe umozli¬ wiaja umieszczenie urzadzenia na szeroko¬ sci kola zebatego, jako tez wewnatrz tego kola, tak iz sily, dzialajace na to kolo, skuteczne sa stale w jednej plaszczyznie, a nie dzialaja na wewnetrzne czesci piasty.Do polaczenia urzadzenia z piasta sluzy wydrazenie eliptyczne jego bebna hamul- czego, któremu odpowiada ksztalt piasty.Przy piastach istniejacych moze to byc la¬ two wykonane. Zwiekszenie dzialania ha- mulczego i sprzegajacego osiaga sie zapo- moca zastapienia dzialania ciernego zary¬ glowaniem lub stosowaniem tegoz obok dzia¬ lania ciernego. Tak np. przy przejsciu z Woinobiegu do napedu czesci sprzega¬ jace moga byc zaryglowane z powierzch¬ nia hamulcza. Przy hamowaniu jedy¬ nie dzialaniem tarcia mozna stosowac polaczenie czesci hamulczych zapomoca ry¬ gli z nieruchomemi czesciami urzadzenia, np. samoczynnie wlaczane i wylaczane za- ryglowywanie z pierscieniem umocowanym do ramy. Pewnosc urzadzenia jest przez bardzo dlugi czas niezmienna, jezeli kciuki dzialaja za posrednictwem powierzchni lu¬ kowatych, które zapobiegaja rozluznianiu sie tych czesci. Powierzchnie te sa w tym ce¬ lu przedluzone poza punkt ich dzialania o dlugosc, która nie wchodzi w rachube w sto¬ sunku do powstajacego tarcia. Dobre wyni¬ ki osiaga sie, jezeli sila dziala prostopadle do luku. Korzystnem jest umieszczenie ro¬ lek pomiedzy kciukami a czesciami sprzega* jacemi i hamtilczemi. Wymaga to mniejsze¬ go natezenia i chroni urzadzenie od zuzycia, iako tez zwieksza pewnosc jego dzialania.Urzadzenie moze posiadac oddzielne czesci hamulcze i sprzegajace lub tez czesci te mo¬ ga byc ze soba polaczone.Na rysunku uwidoczniony jest przyklad wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia w rzucie pionowym urzadzenie, posiadajace oddzielne czesci hamulcze i sprzegajace, jako tez kciuki roz¬ maitego ksztaltu, przyczem pomiedzy cze¬ sciami hamulezemi a kciukami umieszczone sa walce, fig. 2 — urzadzenie w przekroju poprzecznym, fig. 3 — czesc hamulcza w rzucie poziomym, fig. 4 — szczegól przy ru¬ chu pojazdu, fig. 5 — sprzeglo dla woino¬ biegu w rzucie poziomym, fig. 6 — szczegól przy hamowaniu, fig. 7 — sprzeglo wedlug fig. 5 przy woinobiegu lub hamowaniu, fig. 8 — w rzucie pionowym urzadzenie, które posiada czesci, sluzace równoczesnie do ha¬ mowania i sprzegania, fig. 9 — urzadzenie w przekroju poprzecznym, fig. 10 — w po¬ lozeniu hamulczem, fig. 11 — urzadzenie, przy którem hamulce zaryglowuja po¬ wierzchnie hamulcza zapomoca sprezystych zapadek, fig. 12—urzadzenie, przy którem nasady czesci hamulczych i sprzegajacych zaryglowuja przy napedzie beben hamul- czy, a przy hamowaniu pierscien zamyka¬ jacy, a fig. 13 — wykonanie to samo w po¬ lozeniu hamulczem.Kolo zebate 4 (fig. 1, 2, 4 — 6, 8—13) posiada kciuki 15, 15', 15", 15'", a beben 1 zaopatrzony jest w cylindryczna powierzch¬ nie hamulcza 8, od której prowadza naze- wtiatrz powierzchnie stozkowe. Pomiedzy kolem 4 a bebnem / umieszczony jest pier¬ scien hamulczy 2, opierajacy sie o beben 1, który zaopatrzony jest w wydrazenie elip¬ tyczne 19, sluzace do nasuwania bebna na odpowiednio wykonany koniec piasty. Przy¬ klady wykonania wedlug fig. 1 — 7 posia¬ daja dla sprzegania przy ruchu pojazdu wprzód lub wstecz oddzielne pierscienie ha¬ mulcze 2 i oddzielne pierscienie sprzegajace 3. Pierscienie 2 opieraja sie o sprezysty pierscien 30, nasuniety na powierzchnie 8 bebna 1, i posiadaja dla tego celu rowek 10.Pierscienie 2 i 3 dzialaja wzdluz powierzch¬ ni lukowatych, z których powierzchnia dzia¬ lania pierscieni 2 jest w punkcie dzialania prostopadla do kierunku sily, zapobiega — 2 —wiec przekraczaniu tego punktu, podczas gdy powierzchnie dzialania pierscieni 3 przedluzone sa poza punkt dzialania, dzie¬ ki czemu kciuki nie moga sie przesunac. Na kazda powierzchnie dziala w tym celu bez¬ posrednio walec. Kciuki 15 uruchomiajace pierscienie 2 posiadaja powierzchnie luko¬ wate, a pomiedzy kciukami i pierscienia¬ mi umieszczone sa w wydrazeniach pier¬ scieni 3, otaczajacych pierscienie 2, rol¬ ki 7. Pierscien 3 zaopatrzony jest na po¬ wierzchni czolowej w zeby 9, zazebiajace sie z zebami 9' bebna 1. Kciuki 15 dzialaja na odpowiednio wykonane powierzchnie 12, 12' pierscieni 3. Jeden koniec drazka 18 polaczony jest za posrednictwem kleszczy 35 (fig. 10) z rama pojazdu, podczas gdy jego drugi koniec przymocowany jest do pierscienia 5, o którego nasady 13 opiera sie pierscien hamulczy wewnatrz wolnobiegu.Pierscienie 2 posiadaja nasady 31, wcho¬ dzace pomiedzy nasady 13 i przyciskane do jednej z tych nasad przy hamowaniu. W przykladach wykonania, przedstawionych na rysunku, posiadaja pierscienie 2 jedynie dwie nasady o stosunkowo wielkiej szeroko¬ sci, a pomiedzy niemi waskie wolne prze¬ strzenie 17, w które wchodza nasady pier¬ scieni 5. Przeciwlegle powierzchnie 16 pier¬ scieni 2 sa ukosne (fig. 3), dzieki czemu nie przeszkadzaja one ruchom rolek 7.W przykladach wykonania wedlug fig. 8 — 13 sluza pierscienie hamulcze 2' rów¬ niez do sprzegania. Pierscienie te obracaja sie i opieraja bezposrednio o powierzchnie hamulcza 8 lub o sprezyne podobnie, jak w przykladzie wykonania przedstawionym na fig. 1. Zaleznie od hamowania lub sprzega¬ nia dziala jeden z konców pierscieni na be¬ ben 1. Pomiedzy powierzchnia hamulcza a pierscieniami 2* umieszczone sa rolki 11, a kciuki kola zebatego sa tak wykonane, iz dzialaja bezposrednio na powierzchnie ob¬ wodowa pierscieni 21. Kciuki 15'" urzadze¬ nia wedlug fig. 11 — 13 otaczaja rolki 7.Ilosc nasad 13' lub 13" pierscienia 5 jest wieksza, niz w przykladach wykonania, przedstawionych na fig. 1 — 7 i 10, a kazdy pierscien 2' posiada nasade zaryglowujaca 31 umieszczona na tylnym koncu pierscie¬ nia (fig. 8 — 11) lub na jego przednim kon¬ cu (fig. 12, 13). Bebny 1 urzadzen wedlug fig. 11 — 13 posiadaja ukosne powierzchnie 22, dzialajace przy ruchu pojazdu wspólnie z zapadkami 24, zaopatrzonemi w sprezy¬ ny 23 (fig. 11), lub z nasadami 31 na przed¬ nim koncu pierscieni, które przy hamowa¬ niu zazebiaja sie z nasadami 13. Pomiedzy tylnym koncem kazdego pierscienia 2' a kolem zebatem umieszczona jest sprezyna 21. Sprezyny 21 i 23 opieraja sie w wydra¬ zeniach pierscieni 2'.Pierscien 6 sluzy do polaczenia poje¬ dynczych czesci urzadzenia. Pomiedzy ko¬ lem zebatem i bebnem 1 a pierscieniem 5, jako tez pomiedzy tym pierscieniem a pier¬ scieniem 6 umieszczone sa lozyska kulko¬ we k.Przy ruchu pojazdu wprzód w kierunku strzalki (fig. 4, 8, 11, 12) zostaje kolo ze¬ bate 4 sprzezone z bebnem 1. W przykla¬ dach wykonania wedlug fig. 1 — 7 dosta¬ ja sie kciuki 15' pomiedzy powierzchnie 12, 12' pierscieni 3 i przesuwaja te pierscienie tak, iz zeby 9 wchodza w zeby 9\ Przy dal¬ szym ruchu wprzód dzialaja kciuki 15' wzdluz powierzchni 12 i obracaja pierscie¬ nie 3, a wraz z niemi beben 1 i piaste ko- lowca dzieki eliptycznemu wydrazeniu 19.W przykladach wykonania wedlug fig. 8— 13 przyciskaja kciuki 15" lub 15'" przedni koniec pierscieni 2' do bebna 1, powodujac odpowiednie ruchy bebna i piasty, a przy dalszym obrocie pierscienie 2' pociagaja za soba kciuki, poniewaz zwiekszanie sie sze¬ rokosci pierscieni ku srodkowi nie pozwala na przesuwanie kciuków. Dzialanie pier¬ scieni na beben osiaga sie dzieki tarciu (fig. 8 — 10) lub zapomoca dzialania wy¬ ciec 22 na powierzchnie hamulcza 8. Nasady 31 pierscieni 2' (fig. 12 i 13) zazebiaja sie z wycieciami 22, których srednica jest — 3 -^wieksza mz srednica powierzchni 8, pod¬ czas gdy wyciecia 22 (fig. 11) o srednicy mniejszej niz srednica, powierzchni 8 zaze¬ biaja sie z zapadkami 24, Przy wolnobiegu pierscienie sprzegaja¬ ce wyprzedzaja w ruchu kciuki- Tylna po¬ wierzchnia IZ (fig. 5 i 7) natrafia przytern na kciuki, powodujac hamowanie i przesu¬ wanie pierscienia 3 w kierunku powierzch¬ ni niezazebionej. Poniewaz dzialaniem ha- mulczera kciuka 15* beben 1 wyprzedza pierscien 3, ukosne powierzchnie zebów 9, 9' ulatwiaja przesuwanie pierscienia tak dlugo, póki zazebienie nie zostanie zwol¬ nione. W przykladzie wykonania wedlug fig. 8 — 10 pierscien 2' i powierzchnia ha- mulcza nie sa sprzezone ze soba, skoro kciuk nie przyciska powierzchni tych do siebie. Ukosne powierzchnie nasad ulatwia¬ ja to dzialanie. Sprezyna 23 (fig. 11) dzia¬ la w sposób podobny, a mianowicie podno¬ si ona najpierw pierscien 2' w polozenie srodkowe, poczem ukosna powierzchnia nasady, przesuwa zapadke.Przy obrocie kola zebatego 4 wstecz w celu hamowania (strzalki na fig. 8, 10, 13) dzialaja kciuki 15 (fig. 1 — 7), które za po¬ srednictwem rolek 7 przyciskaja pierscie¬ nie hamulcze 2 do powierzchni hamulczej 8. Rolki przesuwaja, sie przytem wolno na zewnetrznej powierzchni pierscieni 2 (fig. 4f 6). Korzystnem jest, aby nasady 13 za- zejbialy sie stale z wydrazeniami 17, przy- czem jednak nie powinny one przesunac sie poza zewnetrzny obwód: pierscieni 2. W dalszych przykladach wykonania dzialaja kciuki na tylne konce pierscieni 2' w po¬ dobny sposób, jak na konce przednie przy ruchu pojazdu wprzód. Tylny koniec kaz¬ dego pierscienia zostaje przyciskany do po¬ wierzchni hamulczej i nie zezwala na prze¬ suniecie kciuka, dzieki czemu dzialanie ha¬ mulcze jest pewne. Pierscienie 2* obracaja sie, przechodzac z jednego dzialania (ja¬ zda, wolnobieg, hamowanie) na dzialanie drugie, a mianowicie aaokolo rolek 11 (fig. 8 — 10) lub wzdluz powierzchni hamul¬ czej (fig. 11 — 13),, do której pierscienie przylegaja bezposrednio. Przy stosowaniu sprezyn 8, odpowiadajacych sprezynom, przedstawionym na fig, 1, 4, 6, konce pier¬ scieni 2, na które nie dzialaja kciuki 15", 15'", zostaja odsuwane od powierzchni ha- mulczych. Obrót pierscieni 2', podczas przejscia w polozenie hamulcze, powoduje zazebienie nasad 31 pierscieni 2' z nasa¬ dami 13 pierscieni 5. W przykladzie wy¬ konania wedlug fig. 12 i 13 nasady 31, któ¬ re przy ruchu pojazdu wprzód wchodza w. wyciecia 22, sluza do zaryglowania przy hamowaniu, wobec czego przy ruchu wprzód i wolnobiegu nasady te znajduja sie wewnatrz nasad 13, podczas gdy nie za¬ zebiajace sie nasady 31 (fig. 8 — 11) znaj¬ duja sie zewnatrz nasad 13. W przykladzie wykonania wedlug fig. 8 — 10 zbedny jest ewentualnie pierscien 5, przyczem wystar¬ cza do hamowania naciskanie na pedal w kierunku przeciwnym. W tym przypadku zbednem jest równiez opieranie sie pier¬ scieni sprzegajacych i hamulczych. Wyko¬ nanie to nadaje sie przy jezdzie na terenie plaskim. PL