Pierwszenstwo: 17- czeiwoa 1916 r. dla zastrz. J, 2. i 4; 13 marca 1917 r. dla zastrz. 3 (Niemcy'.Dotychczas wyrabiano stal manganowa, w której zawartosc manganu (przy l°/0 za¬ wartosci wegla) nie przekraczala nigdy 12°/0., Wlasnosci austenitowej stali manganowej tego rodzaju, nie mozna bylo praeiz. obróbke termiczna dostosowac do rozmaitych wy¬ magan, gdyz trzeba bylo uwzgledniac wplyw temperatury, azeby, w celu osiagniecia naj¬ lepszych mechanicznych wlasnosci,. prze¬ szkodzic tworzeniu sie wolnych karbidów.Aby przeszkodzic tworzeniu sie karbidów, w zbadanych dotad gatunkach stali manga¬ nowej, nalezy rozgrzac stal ponad krytyczna temperature wydzielania sie cementytu, a wiec do 1000° C i nastepnie ostudzic w wo¬ dzie lub oliwie.Niniejszy wynalazek dotyczy ulepszenia •auistmiibowej stali manganowej, która po jej wyjeciu z formy odlewniczej, wzgl. po jej obróbce, posiada tylko w niewielu wypad¬ kach wlasnosci, odpowiadajace wymaga¬ niom takim,, mianowicie, zeby przez odpo¬ wiednia obróbke termiczna dalo sie zacho¬ wac strukture austenitewa, majac moznosc wplywania w szerokich granicach na wy¬ dzielanie sie wolnych karbidów i osiagnie¬ cia wlasnosci odpowiednich do wysmagali. taik jaik' np. u staiLi iperlutycznej .(nip. stali weglislej), której strukture mozna 7imieuiic przez odpowiednio zastosowana obróbke ter¬ miczna (mniej lub wiecej calkowite przepro¬ wadzenia austenitu w maitenzyt, troostyL so:bit wzgl. perlit) i dostosowac wlasnosci tej stali do rozmaitych wymagan.Wynalazek opiera sie na stwierdzeniu, ze, wskutek podwyzszenia zawartosci man-¦nej ob obce przedmiotów o stosunkowo ma¬ lych rozmiarach, w których róznice tempe¬ ratury, panujace, pomiedzy powierzichnia v i wnetrzem,, moga byc pominiete', wobec wchodzacych pod uwage szybkosci oziebia¬ nia. Azeby wiec, w grubszych przedmiotach wyrównac wplyw róznicy temperatury po¬ miedzy powierzchnia, a wnetrzem przedmio¬ tu i pomiedzy przedmiotem, a srodkiem ozie¬ biajacym, .-nie' oziebia sie, w myisl wynalazku, do temperatury lezacej Ma obranej krzywej oziebienia, lecz do temperatury nizszej., nie tyle jednak rózniacej sie od temperatury le¬ zacej na obranej krzywej oziebienia, zeby mogly wystapic szkodliwe zmiany, wydzie¬ lenia lub napiecia. Potem przerywa sie do¬ starczania -skutecznej pojemnosci ciepla, az do chwili odpowiadajacej osiagnieciu od¬ nosnej temperatury, nie obranej krzywej oziebienia, poczem- przebieg ten powtarza sie az do osiagniecia najnizszej temperatury oziebiania,.Fig. 4 iiwMiOiCiz,ni:a ten sposób przerywa¬ nego chlodizenia dra pewnej krzywej ozie¬ biania..Celem oziebiania, podlug krzywej ozie¬ biania. A, nie powinno sie oziebiac tak, zeby przebieg czasu i temperatury dla oziebiane¬ go przedmiotu odpowiadal stale krizywej A.Przeciwnie przedmiot oziebia sie od tempe- raitiiry nagrzania 1000° C, wiec od punlktu a . poczawszy wiecej gwaltowanie, niz wiska!zuje krzywa A, przyezem sicbodzi isie do tempera¬ tury b, która lezy ponizej temperatu¬ ry &" na krzywej A w ciziaisie b\ jednak zboczenie ¦&"—b nie jeist tak wieMe, aby powodowalo szkodliwe (napiecia, w malterja- le, lub takie zmiany w miafte/rjale, któreby mogly .-szkodzic jego, wlasnosciom. Potem przerywa sie dostanciziainie srodka oziebiaja¬ cego az do chwili e\ a wiec tak dlugo, az wskutek wyrównania ciepla wewnlajtrz, przed¬ miotu, temperatura: osiagnie wartosc e, le¬ zaca znowu na krzywej A. Tetraiz maistepuje mowy skok oziebiania z c && do tempeira- tury d, która lezy o pewna, jednak jeszcze nie niebeizpiecizina wartosc' ponizej wartosci d'\ odpowiadajacej krzywej; A dla odnosnej obwili d\ poczerni znowu zaip^zestaje sie oziebiania az do osiagniecia teiniperatiury le¬ zacej na krzywej A w chwili a\ Taiki saim przebieg powtarza sie az do oisiagniealla naj¬ nizszej temperaltiury 'Oziebienia 'Okolo 200° G.W miaire postepu oziebiania, staja sie przerwy U—e1 wzglednie cf—e1 i t. d., co¬ raz to dluzsze w stosunku do odchylenia temperatur &"—b, wzglednie d"—d i t. d.? co ze wzgledu na stopniowe zmlniejszanie sie róznliicy temperatur wewnatrz malterjalu i na zmniejszona plaistyicanoosc stali — jest korzystne.Przy masowej produkcji stalowych wy¬ robów mozna samoicizynnie ujsLnlteicizniac re¬ gulowanie doplywu sikuteczinyich piojemlnoisci ciepla, przez zastosowanie przyrzadów me¬ chaniczinych.Przyrzad taki jeist tern znamienny, ze organy wladajace doplywem srodka ozie¬ biajacego poddane sa wplywowi¦. jednostaj¬ nie poruszajacego sie sizalblonu sterowego, który posiada czlony sterowe wymierzone i uporzadkowane stloisowmie do stwierdzo¬ nych krzywych temperatury i czasu wrzgl. do okresów ©'zieblamia i zaprzestawania ozie¬ bienia..Na fig.,1—3 rysunku piizedsitawilojna jest w przykladzie forma wykonania takiego przyrzadu-do oziebiania okma kratowego.Fig. 1 jest rzutem poziomym, fig. 2 — przekrojeni poprzeezinym, a fig. 8 — sichematycznem przedstawie¬ niem aparatu elektrycznie obslugiwanego.Raima okna kratowego posiada: znacznie wiekszy przekrój, niz jego Hiisitwy, gdlyby to okno mialo byc sporzadzone ze stali man¬ ganowej o zaiwartosei 1% wegla i 12°/0 man¬ ganu i w zwyczajny sposób ulepisizone przez ogrzanie do 1000Q—1100° C i naigle ostudze¬ nie w wodzie lub w oliwie, to listwy skur¬ czylyby sie o wiiele predzej i oderwalyby sie od ramy. Natioimiaist, podlug wynalaizku, wy¬ rabia sie okno, np. ze stali o •zawartosci l0/0wegla i manganu wiekszej , niz 17°/0, a ozie¬ bianie moze byc przeprowadzane 'Stopniowo, odpowiednia do wyzej wyprowadzanej krzy¬ wej czasu i temperatury. Przebieg w obsza¬ rze takich skoków, wzglednie czesciowych okresów oziebiania jest taki, ze przedmiot sie najprzód1 oziebi do poprzednio oznaczanej temperatury, zap'amoea cieczy oziebiajacej. poczem pozostawia1 sie go na wolnem powie¬ trzu, az temperatura sie w calej miasie przed¬ miotu wyrówna.Czesciowe oziebianie i wyrównanie tem¬ peratury dokonuje siie wiec napTzemian tak dlugo, az przedmiot dostateczinie sie oziebi.Azeby te przebiegi przy ulepsziainilu pewnej serji jednakowych przedmliotów mogly sie odbywac autcimaitycznie, zastosowano niniej¬ szy przyrzad.Komory 2, 3 i 21 (fig. 1 i 2) zawieraja ciecz oziebiajaca, która dqprowiad!za sie do oziebionego przedmiotu przez dysze, uwi¬ docznione na fig. 2. Czesc komory 3 obraca sie na komorze 2 okolo czopa 4 i jesit tak osadzona, ze ciecz moze przechodzic ze zbiornika 2 do zbiornika 3. Po wychyleniu tego ostatniego okolo czopa 4 z polazeniar, wskazanego na rysunku, wklada sie grzany przedmiot do komory 2. czesc komory 3 za¬ myka sie przez odchylenie zpowratem, przymocowuje sie, i wtedy rozpoczyna sie oziebianie.Srednica dysz, t. j. wylot dla sroidka oziebiajacego, dostosowuje sie do wielkosci przekróju i wymiaru powierzchni chlodzo¬ nej czesci.W niniejiszym wypadku, jak wisfcalzuje fig*. 2, maja dysze dla ram, wieksza sired- nice w swietle, niz dysze dla lisitw. Sred¬ nice sa bowiem .tak wymierzone;, ze cieplo, odprowadzone n masywniejszych czesci okna, jest w tym saHnym stosunku wieksze od ilo¬ sci ciepla odprowadzonego z, cienszych czesci, jak ilosc -ciepla nagromadzania w pierwszych, jest wieksza od iloscii ciepla nagromadzo¬ nego w ostatnich. Przez to, ze czesciom, o wiekszej masie, odciagnieto takze stosun¬ kowo wiecej ciepla-, temperaltura spada wszedzie w tej samej mierze. Jaisnem jeslt, ze szczególnie, przy bardzo zawilyich far¬ mach oziebianego przedmiotu, sam przy¬ rzad do oziebiania musialby byc taikze bar¬ dzo zawily, gdyby sie chcialo doi kazdego przekroju przedmiotu, t. j. do kazdej po¬ wierzchni chlodzonej dlastoisowac odpowied¬ nio dobrane dysze. Dla ulatwienia sprawy w takich wypadkach, jak juz wspomniano, zabieg rozlozono na szereg nastepujacych po sobie okiresóiw tak, ze w oznaczonych interwalach czasu przerywa sie doplyw srodka oziebiajacego.Azeby uskutecznic przerywatnie doplywu cieczy, przewidziano w komorach wzgled¬ nie w przewodach wentyle lub kurtki, które przy obrabianiu wielu jednakowych przed¬ miotów O' równych wymiarach zamykaja lub otwieraja sie saanoczyninie, j&k, np. wedlug fig. 1 i 2, wentyl 51 dla komory 2 i 3, jak równiez wentyl 61, dla komory 21. Urucho- mienie wentyli mozna uskutecznic ziapomoca zmajnych szablonów sterowych. Na fig. 3 przedstawiony jest schematycznie' elektrycz¬ ny (szablom sterowy, który sklada sie z obro-" towego bebna 9, zaopatrzonego' w kontakt slizgowy. Prad, dostarczany z elektryczne- go generatora 7, doznaje, przy obrocie beb¬ na 9 i pad dzialalniem kontaktów slizgo¬ wych 10, kolejnych przerw i zwairc, przy- czem elektromagnes 9 pitwiera i zamyka wentyl 51 i wentyl 61 nai flig. 3 nieuwidiocz- nilony. Przy pewnej oznaczonej szybkosci obrotu bebnia i odpowiedniej dlugosci kon¬ taktów slizgowych 10 odbywa sie caly prze¬ bieg oziebiania, w mysl poprzednich wywo¬ dów, podlug aznalcfzioinej krzywej tempera¬ tury i czasu, która imlaze byc tak wybrana, ze we wszystkich czesciach przedmiotu otrzymuje sie albo czysta aiusteniitowa struk¬ ture, albo tez z zawartoscia karbidu. Przez zmienienie szybkosci dbroitu bebnia i wymia¬ rów kontaktów slizgowych moznlai oziebia¬ nie dowolnie przysptesizyc lub opóznic i wy-niikajace stad, juz objasnione skutki orsia- ginac. PL