Sposób wytwarzania nowych zwiazków ryfamycyny o dzialaniu antybiotyków Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych zwiazków ryfamycyny o dzialaniu antybio¬ tyków.We francuskim opisie patentowym nr 1490183 opisane sa pochodne ryfamycyny S i SV o wolnej lub alifatycznie podstawionej grupie aminowej w polozeniu 3 oraz ich pochodne uwodornione w ali¬ fatycznej czesci skladnika ryfamycynowego. Zwiaz¬ ki te wyrózniaja sie wysoka czynnoscia lantyibdoty- czna. Pewne pochodne 25-dezacetylowe ryfamycyny S i SV sa opisane na przyklad w holenderskim opisie wylozeniowym nr 6 816 746.Wedlug wynalazku otrzymuje sie nowe antybio- tycznie czynne- zwiazki 3-amino-ryfamycyny S, -ry¬ famycyny SV, -25-dezacetyloryfamycyny S i -25- -dezacetyloryfamycyny SV lub ich pochodne uwo¬ dornione przynajmniej w jednej pozycji 16, 17, 18, 19, 28, 29, w których grupa 3-aminowa ma charak¬ ter alifatyczny i jest dwupodstawiona dwuwarto- sciowym rodnikiem weglowodorowym, przy czym tak utworzony pierscien aza-cykloalifatyczny po¬ siada co najmniej 3 atomy wegla w pierscieniu oraz wylacznie tetragonalne atomy mniej niz 8 atomów wegla w pierscieniu, dodatko¬ wo posiada dalsze wiazanie wegiel-wegiel wycho¬ dzace z co najmniej jednej pozycji róznej od pozy¬ cji a, jak równiez ich sole i czwartorzedowe zwiaz¬ ki amoniowe.Rodnik weglowodorowy stanowiacy podstawnik grupy aminowej w polozeniu 3 czesci ryfamycyno- wej lub 25-dezacetyloryfamycynowej i tworzacy wraz z atomem azotu grupy aminowej pierscien aza-cykloalifatyczny moze byc nasyconym lub nie¬ nasyconym rodnikiem alkilenowym o lancuchu 5 prostym Hub rozgalezionym i o co najmniej 3 ato¬ mach wegla tworzacych pierscien, przy czyim rodnik alkilenowy moze byc takze dalej podstawiony ali¬ fatycznymi, cykloalifatycznymi, aromatycznymi lub aralifatycznymi rodnikami weglowodorowymi.^ Jako alifatyczne podstawniki weglowodorowe wy¬ stepuja na przyklad rodniki alkilowe, zwlaszcza nizsze rodniki alkilowe, alkenylowe lub alkilideno- we, o lancuchu prostym lub rozgalezionym, zwlasz¬ cza nizsze rodniki alkilenowe, które z kolei moga byc is nasycone lub nienasycone i które wiaza 2 atomy wegla pierscienia aza-cykloalifatycznego. Tym osta¬ tnim jest na przyklad rodnik aza-policyklo-cyklo- alifatyczny, taki jak laza-toicyklo- lub aza-tricyklo- -cykloalkan lub -alken. Takie rodniki mozna tez 20 przedstawic jako grupy otrzymane przez zwiazanie 2 atomów wegla monocyklicznego rodnika aza-cy¬ kloalifatycznego za pomoca endo-wiazania wegiel- -wegiel. Rodnikiem alkilenowym moga byc równiez podstawione 2 atomy wodoru tego samego atomu 25 wegla pierscienia aza-cyfcloalifatycznego, przy czym powstaja pochodne podstawione spiro-cyklicznie.Podstawnikami cykloalifatycznymi sa korzystnie rodniki cykloaikilowe lub cykloalkenylowe o 3—8 atomach wegla w pierscieniu, które z kolei moga 30 byc podstawione grupami alkilowymi, benzylowymi 80 93680 936 3 lub fenylowymi, albo alkilenowymi, a wiec stano¬ wia w ostatnim przypadku cykloalifatyczne rodniki weglowodorowe.Aromatycznymi rodnikami weglowodorowymi sta¬ nowiacymi podstawniki pierscienia aza-cykloalifa- tycznego moga byc jednopierscieniowe lub wielo¬ pierscieniowe rodniki arylowe, zwlaszcza rodnik fe- nylowy lub naftylowy niepodstawiony lub podsta¬ wiony dalszymi rodnikami weglowodorowymi, ta¬ kimi jak rodniki alkilowe.Rodnikami aralifatycznymi sa zwlaszcza jedno¬ pierscieniowe rodniki aryknalifatyczne o nizszych rodnikach alifatycznych. Pierscienie aromatyczne moga byc takze skondensowane z pierscieniem aza-cyMoalilatycznym. / Rodnik aza-Cykloalifaityczny znajdujacy sie w po¬ lozeniu 3 wymienionych zwiazków 3-aminoryfamy- cyny lub 25Hdezacetyloryifiamycyny stanowi nasycona lub nienasycona, niepodstawiona lub podstawiona dalszymi rodnikami weglowodorowymi, na przy¬ klad takimi jak opisane, grupe alkilenoaminowa o co najmniej 3 atomach wegla w pierscieniu, wsród których z atomów a lub a' wegla, zgodnie z podanym warunkiem, ze sa tetragonalne, nie moze wychodzic podwójne wiazanie. Grupa alki¬ lenoaminowa zawiera korzystnie 3—11 atomów we¬ gla w pierscieniu. Podany na wstepie warunek, ze w co najmniej jednej pozycji pierscienia aza-eyklo- alifatycznego róznej od polozenia a lub a' znajduje sie, w przypadku gdy ten zawiera mniej niz 8 atomów wegla, dalsze wiazanie wegiel-wegiel, ozna¬ cza, ze w przynajmniej jednej z tych pozycji znaj¬ duje sie jeden z wyzej wymienionych podstawni¬ ków, lub ze z tych polozen wychodzi endo-wiazanie wegiel-wegiel albo podwójne wiazanie w pierscie¬ niu.Grupa aiikilenoaminowa stanowi wiec na przyklad ewentualnie podstawiona w wyzej opisany sposób lub ewentualnie zawierajaca jedno lub kilka wiazan podwójnych grupe azetydynylowa-1, pirolidynowa, piperydynowa, szesciowodoroazepinylowa-1, osmio- wodoroazocynylowa-1, osmipwodoroazoninylowa-1, dziesieciowodoroazecynylowa-1, aza-eykloundecylo- wa-1 lub aza-cykloduodecylowa-1. Jako podstawni¬ ki moga wystepowac dwa lub Wiecej rodników weglowodorowych, przy czym przy jednym i tym samym weglu w pierscieniu aza-cykloalifiatycznym ewentualnie moga znajdowac sie dwie jednakowe lub rózne grupy.Korzystnymi podstawnikami wymienionych pier¬ scieni aza^cykloalifatycznych sa jedno- lub dwu- wartosciowe alifatyczne rodniki weglowodorowe, zawierajace zwlaszcza 1—7 atomów wegla, to jest nizsze rodniki alkilowe, takie jak rodnik metylowy, etylowy, proste lub rozgalezione, zwiazane w do¬ wolnym polozeniu rodniki propylowe, butylowe lub pentylowe, nizsze rodniki aUkenyiowe, takie jak ro¬ dnik winylowy, allilowy lub metallilowy lub nizsze rodniki aikilenowe o najwyzej 7 atomach wegla, na przyklad rodnik metylenowy, etylenowy, propy¬ lenowy, butylenowy lub pentylenowy lub cykioali- fatyczne rodniki weglowodorowe, korzystnie o 3—8 atomach wegla w pierscieniu, takie jak rodnik cykloalkilowy, na przyklad cyklopentylowy lub cy- 4 kloheksylowy, albo cykloalifatyczno-alifatyczne ro¬ dniki weglowodorowe, korzystnie o 3—8 atomach wegla w pierscieniu, a najwyzej 7 atomach wegla w lancuchu, takie jak rodnik cyklopentylometylo- 5 wy, cykloheksylometjrlowy, cykloheksylopropylowy lub cykldheksyloetylowy, albo aromatyczne, zwlasz¬ cza jedno- lub dwupierscieniowe rodniki weglowo¬ dorowe, takie jak rodnik fenylowy lub naftylowy, araliiatyczne rodniki weglowodorowe, takie jak ro¬ lo dniki fenylo- lub naftyloalkilowe o nizszych rodni¬ kach alkilowych, na przyklad rodnik benzylowy, fenyloetylowy, dwufenylometylowy lub naftylome- tylowy.Weglowodorowe podstawniki cykloalifatyczne i aro- 15 matyczne, lub skondensowane pierscienie cykloali- fatyczne i aromatyczne moga byc z kolei podsta¬ wione na przyklad nizszymi rodnikami alkilowymi, zwlaszcza zawierajacymi do 7 atomów wegla.Sposród jednopierscieniowych aza-cykloalifatycz- nych podstawników znajdujacych sie w polozeniu 3 wymienionych zwiazków ryfamycyny wymienia sie przede wszystkim grupe azetydynylowa-1 (itrój- metylenoiminowa) podstawiona w polozeniu |3 i ewentualnie równiez' w polozeniu a, grupy piro- 25 lidynowe jedho- lub wielopodstawione w poloze¬ niu (3 i ewentualnie równiez w polozeniu (3' nizszy¬ mi rodnikami alkilowymi, takimi jak rodnik mety¬ lowy, etylowy, propylowy, izopropylowy, butylowy lub II-rzed. albo Ill-rzed.-butylowy oraz pochodne 30 dodatkowo podstawione w polozeniu a lub w po¬ lozeniu a, a' wymienionymi rodnikami alkilowymi, a takze grupy piperydynowe podstawione w analo¬ giczny sposób w polozeniach a, P, y i/lub a', p' i analogiczne, ewentualnie podstawione w poloze- 35 niach y, y i/lub a pochodne szesciowodoro-iH-aze- piny lub osmiowodoroazocyny.Korzystnymi grupami sa na przyklad grupa 3-me- tyloazetydynylowa-Cl, 3,3Hdwumetyloazetydynylowa-l, 3,3Hdwuetyloazetydynylowa-l, 3,3-dwupropyloazety- dynylowa-1, 3-izopropylo-3-fenyloazetydynylowa-l, 3-metylopirolidynowa, 3,3-dwumetylopirolidynylo- wa-1, 2,4,5-trójmetylopiperydynowa, 3,3,4,4-cztero- metylopirolidynylowa-1, 4-etylopiperydynowa, 2,3- -dwumetylopiperydynowa, 2,4-dwumetylopiperydy- nowa, 2,5Hdwiumetylopiperyidynowa, 4-metylo-3-ety- lopiperydynowa, 2,3,4-trójmetylopiperydynowa, *3^ -benzylopiperydynowa, benzylopiperydynowa, 2-me- tylo-4-fenylopiperydynowa, 2Hmetylo-5-fenylopipery- dynowa, 4-(2'-fenyloetylo)-piperydynowa, 3-metylo- lub 4-metylopiperydynowa, 4-izopropyiopiperydyno- wa, 3,3-dwumetylopiperydynowa, 3,4-dwumetylopi- perydynowa, 3,5-idwumetylopiperydynowa, 4,4-dwu- metylopiperydynowa lub 4-etylopiperydynowa, na- j5 stepnie 3- lub 4-metylo- albo -etyloszesciowodoro- azepinylowa-1, 3,3-dwumetylo- lub 4,4-dwumetylo- szesciowodoroazepinylowa-1, 2,3,4-trójmetylo- lub -trójetyloszesciowodoroazepinylowa-1, 3- lub 4-me¬ tylo- lub -etyloosmiowodoroazocynylowa-1, 3,3-dwu- ,0 metylo- lub 4,4-dwuetylo- albo 5,5-dwumetylo- lub -dwuetyloosmiowodoroazocynylowa-1.Innymi korzystnymi podstawnikami wystepuj acy#- mi w polozeniu 3 wymienionych zwiazków ryfamy¬ cyny sa grupy pochodzace od nienasyconych po- chodnych niepodstaWionych lub podstawionych wy-5 zej wymienionymi rodnikami weglowodorowymi pierscieni aza-cykloalifatycznych, zwlaszcza zawie¬ rajacych 4—11 atomów wegla w pierscieniu, a wiec na przyklad pirolidyny, piperydyny, szesciowodoro- azepiny, osmiowodoroazocyny, osmiowodoroazoniny, dziesieciowodoroazecyny, ' aza-cykloundekanu lub aza-cykloduodekanu.Jako najkorzystniejsze wymienia sie grupe A3-pi- rolino i A3-piperydyno-(l,2,3,6-czterowodoropirydy- lowa-1) oraz jej pochodne podstawione na przeklad nizszymi rodnikami alkilowymi lub fenylowymi, jak to omówiono powyzej dla zwiazków nasyconych, takie jak grupa 4-metylo- A3-piperydynowa, 3,4- -dwumetylo-A3-piperydynowa, 4-etylo-A3-piperydy- nowa, 3-metylo-A3-piperydynowa, 3,5-dwumetylo- -A3-piperydynoiwa, 4-propy!lo-A3-piperydynowa lub 4-izobutiyjlo-A3-piperydynowa i 4-fenylo-A3-pipery- dynowa.Dwupierscieniowymi aza-cykloalifatycznymi pod¬ stawnikami w polozeniu 3 wymienionych zwiazków ryfamycyny sa przede wszystkim takie, które za¬ wieraja 4—11 atomów wegla w pierscieniu hetero¬ cyklicznym, jeden lub wiecej doikondensowanych ukladów aro¬ matycznych. Uiklady te moga z kolei byc jedno- lub wielopierscieniowe i ewentualnie podstawione dalszymi alifatycznymi, cykloalifatycznymi, aralifa- tycznymi lub aromatycznymi rodnikami weglowo¬ dorowymi , zwlaszcza nizszymi rodnikami alkilo¬ wymi. Jako najkorzystniejsze wymienia sie uklad benzenowy i naftalenowy. Przykladami aza^dwu- lub wielopierscieniowych cykloaMfatyoznych rodni¬ ków weglowodorowych tego typu sa grupy: izoindo- linylowa-2, benzo[f]izoindolinylowa-2, benzofe]izoin- dolinylowa-2, l,2,3,4-czterowodoroizochinolinylowa-2, 2,3,4,5-czterowodaro-lH-2-benzazepinylowa-2, 2,3,4,5- -czterowodoro-lH-3-benzaze]5inylowa-3, 1,2,3,4,5,6- -szesciowodoro-2-benzazocynylowa-2, 1,2,3,4-cztero- wodoro-benzo[h]izochinalinylowa-2 lub 2,3-dwuwp- doro-lH-benzo[de]izochinolinylowa-2, 6,7-dwuwodo- ro-5H^dwubenzo[c, e]azepinylowa-6 albo 5,6,7,8-czte- rowodoro-dwubenzo[c, e] -azocynylowa-6.Cykloalifatycznymi pierscieniami dokondensowa- nymi do pierscienia aza-cykloalifatycznego w polo¬ zeniu 3 czesci ryfamycynowej sa cykloalkany lub cykloalkeny korzystnie o 3—8 atomach wegla, takie jak cyklopropan, cyklobutan, cyklopentan, cyklohek¬ san, które z kolei moga byc podstawione, zwlaszcza nizszymi rodnikami alkilowymi, takimi jak rodnik metylowy. Takie skondesowane uklady pierscieni sta¬ nowia dwu- lub wielopierscieniowe aza-cykloalifa- tyczne grupy weglowodorowe, takie jak azabicyklo- lub azatricyloalkile lub alkenyle. Powstaja one jednak równiez przez wytworzenie mostka pomiedzy dwo¬ ma atomami wegla pierscienia aza-cykloalifatyczne¬ go, na . przyklad wyzej wymienionego pierscienia pirolidynowego, piperydynowego, wodoroazepinowe- go lub -azocynowego, za pomoca pojedynczego wia¬ zania wegiel-wegiel albo za pomoca prostych lub rozgalezionych nizszych alifatycznych rodników al- kilenowych, takich jak rodnik metylenowy, etyle¬ nowy, propylenowy, butylenowy lub pentylenowy albo za pomoca rodników alkilidenowych, takich jak rodnik izopropylidenowy. Rodnikami takimi sa )936 6 na przyklad grupa osmiowodoroindolilowa-1, osmio- wodoroizoitndolilowa-2, dziesieciowodorocyklohepta- [b]pirolilowa-l, dziesieciowodorocyklohepta[c]piroli- lowa-2, dziesieciowodoro-5H-cyklohepta[b]pirydylo- 5 wa-1, dziesieciowodoro-ilH-cyklohepta[c]pirydylo- wa-2, dziesieciowodorocyklopenta[c]azepinylowa-2, dziesieciowodorocyklopentai[d]-azepinylowa-3, 10- -azabicyklo[4,3,1]-decylowa-10, 8-azabicyklo- [4,3,1] - -decylowa-8, dziesieciowodorochinolilowa-1 i -izo- 10 chinolilowa-2, 2-azabicyklo- [2,2,0] -heksylowa-2, 2- -azabicyklo- [3,2,0] -heptyaowa-2, 7-azabicyklo [4,2,0]- -oktylowa-7, 2-azabicyklo- [4,3,1]-decyO.owa-2, 9-aza- bicyklo- [3,3,2]-decylowa-9,11-azabicyklo- [4,4,1] -unde- cylowa-11, 3-azabicyklo-[4,1,0]-heptylowa-3, 3-azabi- 15 cyklo-;[3,2,0]-heptylowa-3, 3-azabicyklo-[3,1,1]-hepty¬ lowa-3, 7-azabicyklo-[2,2,1]-heptylowa-7, 2-azabicy¬ klo- [2,2,1] -heptylowa-2, 7-azabicyklo- [2,2,1]-heptylo¬ wa-7, 3-azabicyklo-[3,1,0]-heksylowa-3, 3-azabicyklo- -[3,3,0]-oktylowa-3, 9-azabicyklo-[4,2,l]-nonylowa-9, 20 9-azabicyklo-[3,3,1]-npnylowa-9, 2-azabicyklo[3,3,1]- nonylowa-2, 3-azabicyklo[3,3,1]-nonylowa-3, 2-azabi- cyklo[3,2,2]-nonylowa-2, 9-azabicyklo[3,3,1]-nonen-2- -ylowa-9, 2-azabicyklo[3,2,2]-»nonatrien-5,7,8-yaowa-2, 2-azabicyklo [3,2,2]-nonatetraen-3,5,7,8-ylowa-2, 2-aza- 25 bicyklo[4,2,0]-oktylowa-2, 3-azabicykloi[4,l,l]-oktylo- wa-3, 8-azabicyMo[3,2,1]-oktylowa-8, 8-azabicyklo- [3,2,1] rokten-2-ylowa-8, 6-azabicyklo[3,2,1] -oktylowa- -6, 4-azabicyklo [5,4,0]-undecylowa-4, 7-azabicyklo- [4;3,0]-nonen-3-ylowa-7, 8-azabicyklo [4,3,0]-honen-3- 30 -ylowa-8, 8-azabicyklo[4,3,0] -nonen-1(6)-ylowa-8, 1, 8,8-trójmetylo-3-azabicyklo[3,2,1]-oktylowa-3, 9-aza- bicyMo [4,2,1]-nonadien-2,4-ylowa-9, 3-azabicyklo- [4,4,0]-decen-l(6)-ylowa-3, 2-azabicyklo[3,2,1]-oktyio- wa-2, 3-azabicyklo [3,2,1] -oktylowa-3, 2-azabicyklo- 35 [2,2,2]-oktylowa-2, 2-azabicyklo [2,2,2]-oktatrlen-4,6,7- -ylowa-2, 2-azabicyklo[4,3,0]-nonylowa-2, 7-azatricy- klo [3,3,0,01.3]-oktylowa-7, 3-azatricyklo[3,2,l,02,4]_o- ktylowa-3, 4,7-metano-3a,4,7,7a-czterowodoroizoindó- linylowa-2, 4,7-metano-3a,4,5,6,7,7a-szesciowodoroizo- 40 indolinylowa-2, l,5-metanocyklopenta[c]l,2,3,4,i5,5a,6, 8a-osmiowodoroazepinylowa-2, 1,5-metanocyklopen- ta[d]dziesieciowodoroazepinylowa-3 i lH-metano-3,4, 5,6-€zterowodoiro-3^benzazocynylowa-3. 45 Wymienia sie równiez reszty aminowe spirocy- klicznych aza-weglowodorów, takie jak grupa 2- -azaspiro[3,3] heptylowa-2, 1-azaspiro[4,5] -decylowa-1, 2-azaspiro[4,5]-decylowa-2, 8-azaspirb[4,5]-decylowa- -8, 5-azaspiro[2,4]-heptylowa-5, 5-azaspiro[2,4]hep- 50 ten-4-ylowa-5, 2Hazaspiro[4,4]-nonylowa-2, 2-azaspi- ro[4,6]-undecylowa-2,. l-azaspiro[5,5]-undecyiowa-1, 3-azaspiro[5,5] -decylowa-3, 3-azaspird[5,5]-undecylo- wa-3, 6-azaspiro[2,5]-oktylowa-6, 2-azaspiro [3,4]-ok¬ tylowa-2, 6Hazaspiro[3,4]-oktylowa-6, 2-azaspiro['3,5]- 55 -nonylowa-2, 7-azaspiro[3,5]-lnonylowa-7, 3-azaspi- ro[5,6[Hdodecylowa-3, 6-azaspiro[4,4]-oktylowa-6, 3- -azaspiro[5,5]'undecen-7-ylowa-3 oraz takie, które, zawieraja równiez ^uklad aromatyczny, jak spiro[cy- kloheksano-1,1'(2'H)-izochinoililowa-2'], spiro[nafta- 60 lenoHl (4H),3'-piperydylowa-1'], spirofnaftaleno-1(2H), 4'-piperydylowa-l/], spiro[cykloheksano-l,4'(l'H)- -chinolilowa-1'], spiro[cykloheksano-l,4'(3'H)-izochi- • nolilowa-2'] lub spiro[naftaleno-2(lH),4'-piperydylo- wa-1']. 65 Szczególnie korzystne wlasciwosci maja nastepu-7 jace nowe zwiazki otrzymywane sposobem wedlug wynalazku: 3-(3'-metylopiperydyno)-fly£amycyna SV, 3-(4'-metylopiperydyno)-ryfamycyna SV, 3-(3',4'- -dwumetylopiperydyno)-ryfamycyna SV, 3-(3',5'- -dwumetylopiperydyno)-ryfamycyna SV, 3-(4',4'- -dwumetylopiperydyno)-ryfamycyna SV, 3-(3'nmety- lopirolidyno)^ryfamycyna SV, 3-(4'-etylopiperydy- no)-ryfamycyna SV, 3-(4/-izopropylopiperydyno)-ry¬ famycyna SV, 3-(3',3'-dwumetylopLrolidyno)-ryfamy¬ cyna SV, 3-(3'-metylo-3'-etylopiperydynoj-ryfamycy¬ na SV, 3-(4'-in-rzed.butylopiperydyno)-ryfamycyna SV, 3^(3^3'-dwumetylopiperydyno)-ryfamycyna SV, 3-(4'-fenylopiperydyno)-ryfamycyna SV, 3-(3'-feny- lopirolidyiio)-ryfamycyna SV, 3-(4'-cykloheksylopi- perydyno)-ryfamycyna SV, 3-(3'-cykloheksylopiroli- dyno)-ryfamycyna SV, 3-(4/-benzylopiperydyno)-ry¬ famycyna SV, 3-(izoindolinylo-2)-ryfamycyna SV, 3-(osmiowodoroizoindolilo-2)-ryfamycyna SV, 3- -(l',2',3',4'-czterowodoroizochinolilo-2')-ryfamycyna SV, 3-(4'-cykloheksylopa:opyloipiperydyno)-r3rfamycy¬ na SV, 3-(4/-cykloheksylometylopiperydyno)-ryfa¬ mycyna S'V, 3-(4'-III-rzed.butyloszesciowodoroazepi- no)-ryfamycyna SV, 3-(3'-azabicyklo[3',2',l']-oktylo- -3') -ryfamycyna SV, 3-(l',8',8'-trójmetylo-3'-azabi- cyklo[3',2',l']-oktylo-3')^ryfamycyna SV i odpowie¬ dnie pochodne ryfamycyny S.Opisane w wymienionym francuskim opisie pa¬ tentowym nr 1 490 183 zwiazki 3-aminoryfamycyny S i SV oraz odpowiednie, na przyklad opisane w wymienionym holenderskim opisie wylozeniowym, zwiazki 25-dezacetylo-3-aminoryfamycyny S i SV wykazuja wysoka antybiotyczna czynnosc przeciwko gram-dodatnim i gram-ujemnym mikroorganizmom.Zwiazki otrzymane sposobem wedlug wynalazku, obok wysokiej czynnosci przeciwbakteryjnej chara¬ kterystycznej dla wyzej wymienionych znanych zwiazków 3-aminoryfamycyny, wykazuja jeszcze inne korzystne wlasciwosci. Obok bardzo dobrego dzialania przeciwko mikroorganizmom gfam-doda- tni, które wyraza sie na przyklad przez minimalne stezenie hamujace w zakresie 0,0001—0,02 mcg/ml przy oznaczaniu in vitro (próba rozcienczeniowa) z Staphylococcus aureus SG 511, wykazuja one szczególnie dzialanie przeciwbakteryjne przeciwko Staphylokokkom odpornym na ryfampicyne i odpo¬ wiednim mutantom Mycobacterium tuberculosis.Ryfampicyna, to jest 3-<4'-metylo-l/-piperazynyiloimi- nometylo)-ryfamycyna SV jest jedna z najbardziej czynnych do tej pory pochodnych ryfamycyny. No¬ we pochodne 3-aminoryfamycyny otrzymane sposo¬ bem wedlug wynalazku wykazuja ponadto w porównaniu z ryfampicyna przy stezeniu selekcjo¬ nujacym 100 mcg/ml 100-krotnie nizszy stopien mutacji na odpornosc dla graim-dodatnich mikro¬ organizmów. t Duze znaczenie maja zwlaszcza na przyklad wy¬ zej wymienione 3-(3'-metylopiperydyno)-ryfamycyna SV, 3-(4'-metyiopiperydyno)-ryfamycyna SV, 3-(4', 4'-dwumetylopiperydyno)^ryfamycyna SV, 3^(4'-ety- lopiperydyno)-ryfamycyna SV, 3^(3,4'-dwumetylo- aminopiperydyno)-ryfamycyna SV, 3^(3',5'-dwume- tyloaminopiperydyno)-ryfamycyna SV i 3-(4'-izopro- pylopiperydyno)-ryfamycyna SV, które w próbie rozcienczeniowej przy stezeniu (minimalne stezenie 1936 8 hamujace) okolo 1—8 mcg/ml hamuja odporne na ryfampicyne szczepy Staphylococcus aureus SG 511 które byly selekcjonowane przez dodanie ryfampi- cyny do wrazliwych populacji tego mikroorganizmu 5 w wyzej podanym stezeniu.Nowe zwiazki moga wobec tego znalezc zastoso¬ wanie jako srodki chemoterapeutyczne przeciwko organizmom gram-dodatnim i Mycobacterium tu¬ berculosis. Mozna je równiez stosowac jako dodatki 10 do pasz, do konserwowania srodków zywnosciowych oraz jako srodki dezynfekcyjne. Mozna wreszcie wykorzystac nowe zwiazki jako wartosciowe pro¬ dukty posrednie do wytwarzania innych pozytecz¬ nych substancji, zwlaszcza zwiazków farmakolo- 15 gicznie czynnych.Nowe zwiazki moga wystepowac w postaci tauto- merów. Nowe 3-aminopochodme ryfamycyny S, 25- -dezacetyloryfamycyny S oraz ich pochodne (postac chinonowa) sa zwiazkami o zabarwieniu fioletowo- 20 -czerwonym, sa nierozpuszczalne w wodzie, nato¬ miast dobrze rozpuszczalne w wiekszosci rozpusz¬ czalników organicznych, takich jak alkohole, chlo¬ rowcowane weglowodory, estry, dioksan itp. Za pomoca znanych srodków redukujacych, takich jak 25 kwasny siarczyn sodowy lub podsiarczyn, a zwlasz¬ cza kwas askorbinowy daja sie redukowac do zólto zabarwionych, przewaznie krystalicznych hydrochi¬ nonów. W roztworze alkalicznym hydrochinony przechodza bardzo latwo w chinony. Utlenianie 30 mozna równiez prowadzic za pomoca srodków sto¬ sowanych w przypadku znanych hydrochinonów, na przyklad za pomoca nadsiarczanu amonu, zelazicy- janku potasu, nadtlenku wodoru lub równiez za pomoca powietrza. 35 Nowe zwiazki w postaci hydrochinonu tworza sole z metalami. Wsród nich najwazniejsze sa sole z metalami alkalicznymi, których wodne roztwory maja odczyn zblizony do obojetnego. w ,Z czwartorzedowych zwiazków amoniowych no¬ wych pochodnych 3-aminoryfamycyny najkorzy¬ stniejsze sa zwiazki chloro- i bromemetylowe oraz mezylo- lub tozylometyilowe.Sole moga równiez sluzyc do oczyszczania otrzy- 45 manych nowych zwiazków, wówczas zwiazki te przeprowadza sie w sole, oddziela je i z soli rege¬ neruje wolne zwiazki. Ze wzgledu na scisle powia¬ zanie pomiedzy zwiazkami w postaci wolnej i w postaci soli, nalezy pod wolnymi zwiazkami rozu- 50 miec równiez ewentualnie odpowiednie sole.Nowe zwiazki mozna otrzymywac sposobem opi¬ sanym i zastrzezonym w wyzej wymienionym fran¬ cuskim opisie patentowym lub holenderskim opisie wylozeniowym lub tez ewentualnie w brytyjskim 55 opisie patentowym nr 1159 267.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze ryfamycyne S lub 25-dezacetyloryfamycyne S albo ich pochodna uwodorniona w przynajmniej jednej z pozycji 16, 17, 18, 19, 28, 29 poddaje sie reakcji 60 z zadana amina i otrzymany produkt podstawiony grupa aminowa w polozeniu 3 wyodrebnia sie w postaci chinonu lub hydrochinonu i/lub ewentual¬ nie uwodornia wyodrebnione zwiazki za pomoca katalitycznie wzbudzonego wodoru albo droga alka- 65 licznej hydrolizy w polozeniu 25 zmydla sie do9 zwiazków dezacetylowych i/lub otrzymane w do¬ wolnym etapie hydrochinony utlenia sie do chino¬ nów albo chinony redukuje do hydrochinonów i/lub otrzymane zwiazki ewentualnie przeprowadza w sole lub w czwartorzedowe zwiazki amoniowe.Reakcje z amina prowadzi sie korzystnie w roz¬ puszczalniku wolnym od grup wodorotlenowych, na przyklad w chloroformie, 2-metoksyetanolu (Met- hylcellosolve), czterowodorofuranie, zwlaszcza je¬ dnak w rozpuszczalnikach niepolarnych, na przy¬ klad w weglowodorach aromatycznych, takich jak benzen lub korzystnie w dioksanie, w którym reak¬ cja konczy se po uplywie 5—10 minut.W przypadku stosowania cieklych amin, reakcje mozna prowadzic równiez bez rozpuszczalnika.Stwierdzono, ze szybkosc reakcji zalezna jest takze od budowy aminy .Korzystnie stosuje sie duzy nad¬ miar (5—10 moli) aminy. Reakcje prowadzi sie ko¬ rzystnie w temperaturze pokojowej lub — przy powolnym przebiegu — w podwyzszonej tempera¬ turze. Przebieg reakcji mozna sledzic za pomoca chromatografii cienkowarstwowej. Produkt reakcji znajduje sie w roztworze reakcyjnym czesciowo w postaci chinonu i czesciowo w postaci hydro¬ chinonu. Korzystnie utlenia sie produkt reakcji w roztworze reakcyjnym calkowicie do chinonu i wy¬ odrebnia w tej postaci. Utlenianie prowadzi sie ko¬ rzystnie za pomoca nieorganicznych srodków utle¬ niajacych, ns. przyklad za pomoca nadtlenku wodo¬ ru lub nadsiarczanu amonowego, zwlaszcza zas za pomoca zelazicyjanku potasu. Chinon mozna ekstra¬ howac za pomoca rozpuszczalników organicznych.Wzajemne przeprowadzanie w siebie chinonów i hydrochinonów ewentualnie po wyodrebnieniu prowadzi sie opisanymi metodami.Uwodornianie alifatycznego lancucha bocznego czesci ryfamycynowej sposobem wedlug wynalazku prowadzi sie korzystnie za pomoca katalitycznie wzbudzonego (wodoru, na przyklad za pomoca ka¬ talizatorów palladowych lub platynowych albo za pomoca niklu Raneya.Zmydlanie grupy 25-acetylowej w otrzymanym zwiazku 3-aminoryfamycyny prowadzi sie w znany sposób, korzystnie za pomoca lagodnych alkaliów, na przyklad za pomoca kwasnego weglanu, weglanu lub wodorotlenku metalu alkalicznego lub za po¬ moca orgianicznej zasady. Powyzsze srodki alkali¬ czne stosuje sie.korzystnie w srodowisku zawiera¬ jacego wode 'rozpuszczalnika organicznego, tatkiego jak alkohol, na przyklad metanol lub etanol i utrzy¬ muje roztwór w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu kilku godzin.Alifatyczne aminy istosowane jako zwiazki wyjs¬ ciowe posiadaja sklad odpowiadajacy wymienionym grupom aminowym. Przede wszystkim wytwarza sie 3^aminoryfamycyny S i SV z wyzej wyszczególnio¬ nymi grupami aminowymi. Korzystnie stosuje sie takie aminy, które prowadza do wymienionych, szczególnie czynnych produktów koncowych.Zwiazki wyjsciowe sa zmane lub moga byc otrzy¬ mane w znany sposób.Nowe zwiazki mozna stosowac na przyklad w postaci preparatów farmaceutycznych, które zawie¬ raja te zwiazki w mieszaninie z farmaceutycznym )936 10 organicznym lub nieorganicznym, stalym lub cie¬ klym nosnikiem nadajacym sie do stosowania do- jelitowego, miejscowego lub pozajelitowego. Jako nosnik stosuje sie substancje nie reagujace z nowy- 5 mi zwiazkami, takie jak woda, zelatyna, laktoza, skrobia, alkohol stearylowy, stearynian magne¬ zu, taik, oleje roslinne, alkohole benzylowe, guma, glikol propylenowy, glikole polialkilenowe, wazelina, cholesteryna lub inne znane nosniki le- io ków. Preparaty farmaceutyczne moga wystepowac nla przyklad jako tabletki, drazetki, mascie, kremy, kapsulki lub w postaci cieklej jako roztwory, za¬ wiesiny lub emulsje. Sa one ewentualnie sterylizo-' wane i/lub zawieraja substancje pomocnicze, takie 15 jak srodki konserwujace, stabilizujace, zwilzajace i emulgujace, srodki ulatwiajace rozpuszczanie lub sole do zmiany cisnienia osmotycznego albo sub¬ stancje buforowe. Moga równiez zawierac inne sub¬ stancje Wartosciowe pod wzgledem leczniczym. 20 Preparaty otrzymuje sie w znany sposób.Nowe zwiazki mozna równiez stosowac w wete¬ rynarii, na przyklad w jednej z wyzej wymienio¬ nych form.Przedmiotem wynalazku sa równiez takie postacie 25 wyzej opisanego sposobu wytwarzania nowych zwiazków 3-aminoryfamycyny, w których wychodzi sie ze zwiazku otrzymanego jako produkt posredni w dowolnym etapie i przeprowadza brakujace etapy sposobu albo substancje wyjsciowe wytwarza 30 w warunkach reakcji.(Wynalazek jest blizej objasniony w nastepujacych •przykladach. Temperatury podano w stopniach Celsjusza. 35 Przyklad I. Roztwór 25 g (0,036 mola) ryfa- mycyny S w 50 ml dioksanu zadaje sie 20 ml (0,2 mola) 3-metylopiperydyny i pozostawia w tempera¬ turze 20° tak dlugo, az mieszanina reakcyjna o po¬ czatkowo gleboka fioletowym zabarwieniu nie na- 40 bierze barwy pomaranczowo-zóltej. Wówczas roz¬ ciencza sie ja woda, zakwasza do wartosci pH = 5 i ekstrahuje mieszanine reakcyjna chloroformem.Po wysuszeniu i 'Odparowaniu wyciagu chlorofor¬ mowego rozpuszcza sie pozostalosc w metanolu i dodaje kroplami stezonego kwasu askorbinowego.Po pewnym czasie wydzielaja sie zólte krysztaly, które sie odsacza i dwukrotnie przekrystalizowuje z 80% wodnego roztworu metanolu. Otrzymuje sie 3-(3'-metylopipeiydyno)nryfamycyne S!V w postaci ostrych pryzmatów o temperaturze topnienia 260° (rozklad).Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, mi/limlikronów (log E : 260 (4,43), 315 gg (4,44), 565 (3,55). Zelaz&cyjanek potasu utlenia zwiazek ten do fioletowo-czerwonego chinonu o temperatu¬ rze topnienia 224° (rozklad) (z 80% metanolu/wo¬ dy). Widmo w nadfiolecie w C2H5OH, milimikronów (log E: 222 (4,50), 274(4,47), 327(4,19), 550(3,45). 60 Przyklad II. Roztwór 25 g (0,036 mola) ry- famycyny S w 50 ml dioksanu zadaje sie 20 ml (0,2 mola) 4-imetylopiperydyny i pozostawia w tem¬ peraturze 20° tak dlugo, az mieszanina reakcyjna o (poczatkowo gleboko fioletowym zabarwieniu nie 65 nabierze barwy pomiaranozowo-zóltej. Wówczas11 mieszanine rozciencza sie woda, zakwasza do war¬ tosci pH = 5 i ekstrahuje chloroformem. Po wysu¬ szeniu i odparowaniu wyciagu chloroformowego rozpuszcza sie pozostalosc w metanolu i zadaje kroplami stezonym roztworem kwasu askorbinowe¬ go. Po pewnym czasie wydzielaja sie zólte krysz¬ taly, które odsacza sie i dwukrotnie przekrystalizo- wuje z 80% wodnego roztworu metanolu. Otrzymuje sie 3-(4-metylopiperydyno)-ryfamycyne SV w posta¬ ci krysztalów o temperaturze topnienia 185—186°.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (log E) : 224 (4,59); 295 (4,29); 444 (4,04). Zelazicyjanek potasu utlenia zwia¬ zek ten do fioletowego chinonu. Widmo w nadfiole¬ cie: milimikronów (logE) : 219 (4,41); 270(4,40); 324 (4,12); 550(3,32).Przyklad III. Miesza sie 25 g (0,036 mola) ryfamycyny S, 25 ml dioksanu i 25 g (0,28 mola) 3,4^dwumetylopiperydyny (otrzymanej przez katali¬ tyczne uwodornianie 3,4-lutydyny) i pozostawila na noc w temperaturze 20°. Mieszanine .reakcyjna za¬ barwiona po ityim czasie na kolor pomaranczowo- -zólty zadaje sie woda i zakwasza do wartosci pH 5. Za pomoca chloroformu uzyskuje sie z niej 25 g substancji skladajacej sie z dwóch skladników, co wykazal chromatogram cienkowarstwowy na ze¬ lu krzemionkowym nasyconym kwasem cytryno¬ wym, z zastosowaniem chloroformu z 1% metanolu jako eluenta. W celu oddzielenia tych skladników material otrzymany przez ekstrakcje chloroformem chromatografuje sie na 2000 g zelu krzemionkowego przemytego kwasem, stosujac jako eluent chloro¬ form z 1% metanolu .Obserwuje sie 2 pasma, któ¬ rych eluaty wychwytuje sie oddzielnie. Eluat wpierw eluowanego pasma daje po odparowaniu jasnozólta pozostalosc, która krystalizuje na goraco z 90% wodnego roztworu metanolu. Krysztaly to¬ pniejace w temperaturze 238° (rozklad) stanowia jeden z epimerycznycih zwiazków 3-(3',4'-dwumety- lopiperydyno)-ryfaimycyny 9V.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (log E) : 220 (4,55); 315 (4,18); 444(3,92). Widmo magnetycznego rezonansu jadrowego CG13 wykazuje w zakresie powyzej $=10 tylko sygnaly dla NHCO (10,34) oraz dla 3 fenolo¬ wych grup OH (11,50, 12,82 i 13,82).Surowy produkt otrzymany z drugiego oddzielonego pasma sklada sie jeszcze nie z czystego materialu i zostaje wobec tego jeszcze raz poddany chroma- tografowaniu na 2000 g zelu krzemionkowego, jak poprzednio. Po oddzieleniu pewnej ilosci szybciej wedrujacego epimeru o temperaturze topnienia 238°, eluuje sie wolniej wedrujacy izomer 3-(3',4'-dwu- metylopiperydyno)-ryfamycyny SV, który krystali¬ zuje z 80% wodnego roztworu metanolu i topi sie w temperaturze 171—173°.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (log E) : 220 (4,50); 271 (4,43); 324(4,16); ~ 440 (przegiecie).Przyklad IV. Miesza sie 25 g (0,036 mola) ryfamycyny S, 25 ml dioksanu i 25 g (0,28 mola) 3,5-dwunietylopiperydyny (otrzymanej droga kata- 936 12 litycznego uwodorniania 3,5-lutydyny) i pozostawia sie na noc w temperaturze 20°. Mieszanine reakcyj¬ na, która po tym czasie zabarwia sie na kolor po¬ maranczowo-zólty, zadaje sie woda, zakwasza do 5 wartosci pH 5 i ekstrahuje chloroformem. Wyciag chloroformowy miesza sie w ciagu 1/2 godziny z nadmiarem wodnego roztworu zelazicyjanku potasu zalkalizowanego kwasnym weglanem, zakwasza na¬ stepnie kwasem cytrynowym i oddziela ciemno io zabarwiona faze chloroformowa. Pozostalosc otrzy¬ mana po wysuszeniu i odparowaniu fazy chlorofor¬ mowej krystalizuje sie z eteru oraz nastepnie jesz¬ cze raz z wodnego roztworu metanolu. Otrzymuje sie 3-(3',5'-dwumetylopiperydyno)-ryfamycyne S w 15 postaci czarno-fioletowych blyszczacych krysztalów o temperaturze topnienia 233° (rozklad).Widmo w nadfiolecie w etanolu, milimikronów (log E) : 227 (4,48); 324 (4,20); 550 (3,48). Widmo w podczerwieni w chlorku metylenu: 3500, 3430 (OH, 20 NH), 1735 (11—C=0); 1715 (25-COCOCH3); 1675 (4—C=0); 1620 (1—G—0 i NHCO) cm"1. Droga redukcji za pomoca kwiasu askorbinowego otrzymu¬ je sie z tego zwiazku 3-(3',5'-dwumetylopiperydy- no)-ryfamycyne SV. 25 Przyklad V. Do roztworu 25 g (0,036 mola) ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 25 g (0,28 mola) 4,4-dwumetylopiperydyny i pozostawia na noc w temperaturze 20°. Nastepnie mieszanine 30 reakcyjna zadaje sie woda, nastawia wartosc pH na 5 i ekstrahuje chloroformem. Wyciag chlorofor¬ mowy miesza sie energicznie w ciagu 1/2 godziny z nadmiarem wodnego roztworu zelazicyjanku po¬ tasowego zalkalizowanego kwasnym weglanem, na- 35 stepnie mieszanine zakwasza sie i oddziela faze chloroformowa. Pozostalosc otrzymana po odparo¬ waniu chloroformu chromatografuje sie na 2000 g zelu krzemionkowego, stosujaOjako eluent chloro¬ form zawierajacy 5% acetonu. Oddziela sie szybko 40 wedrujace ciemnofioletowe pasmo, którego eluat po odparowaniu daje 3-(4,4'-dwumetylopiperydyno)-ry- famycyne S.Widmo w nadfiolecie w etanolu, milimikronów (log E) : 270 (4,42); 324(4,12); 550(3,35). Widmo w 45 podczerwieni w chlorku metylenu, cm-1: 3700, 3500 (NH, OH), 1738 (11—C=0); 1715 (25-COCOCH3); 1670 (4—C=0); 1620 (1—C=0 i NHCO).W celu otrzymania hydrochinonu metanolowy roztwór 3-(4^4'(-dwumetylopiperydyno)-ryfamycyny s zadaje sie tak dlugo kroplami stezonym Godnym roztworem askorbinianu sodowego, az ciemnofiole¬ towe poczatkowo zabarwienie roztworu calkowicie zmieni sie na pomaranczowo-zólte. Wówczas roz¬ ciencza sie mieszanine woda, nastawia wartosc pH na 5 i ekstrahuje chloroformem.Substancje otrzymana po odparowaniu wyciagu chloroformowego krystalizuje sie z wodnego roz¬ tworu metanolu. Otrzymane zólte krysztaly rozpo- 60 czynaja topnienie w temperaturze 130° (nie ostro).Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1. milimikronów (log E): 220 (4,42); 273 (4,45); 329(4,13); 550(3,34).Przyklad VI. Do roztworu 25 g (0,036 mola) 65 ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 15 g13 <0,18 mola) 3-metylopirolidyny i ogrzewa w ciagu 40 minut na wrzacej lazni wodnej. Po ochlodzeniu mieszanine reakcyjna traktuje sie woda, nastawia wartosc pH na 5 i ekstrahuje chloroformem. Wy¬ ciag chloroformowy odparowuje sie, pozostalosc rozpuszcza w metanolu i zadaje kroplami stezonym wodnym roztworem askorbnianu sodowego tak dlu¬ go, az roztwór przybierze zabarwienie jasnopoma- ranczowo-zólte. Wówczas zakwasza sie mieszanine, rozciencza woda i znów ekstrahuje chloroformem.Pozostalosc otrzymana po odparowaniu chloroformu chromatografuje sie ma 2000 g przemytego kwasem zelu krzemionkowego, stosujac chloroform jako eluent. Obserwuje sie dwa pasma. Eluat pierwszego pasma zbiera sie i odparowuje, a pozostalosc kry¬ stalizuje z 80% wodnego roztworu imetanolu. Po dwukrotnej krystalizacji otrzymuje sie 3-(3'-metylo- pirolidyno)-ry£amycyne SV w postaci pomaranczo- wo-zóltych krysztalów o temperaturze topnienia 192—193°.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (log E): 227 (4,57); 290 (4,26); 444(4,06).Przyklad VII. Do roztworu 25 g (0,036 mola) ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 25 g (0,2 mola) 4-izopropylopiperydyny i tak dlugo .po¬ zostawia w temperaturze 20°, az mieszanina reak¬ cyjna o poczatkowo gleboko fioletowym zabarwie¬ niu przybierze barwe pomaranczowo-zólta. Wów¬ czas irozciencza sie mieszanine woda,* zakwasza do wartosci pH = 5 i ekstrahuje chloroformem. Pozo¬ stalosc otrzymana po wysuszeniu i odparowaniu wyciagu chloroformowego rozpuszcza sie w wod¬ nym roztworze metanolu, zawierajacym 5 g kwasu askorbinowego i pozostawia w spokoju. Po pewnym czasie krystalizuje 3-(4'-izoprapylopiperydyno)-ryfa- mycyna SV w postaci jasnozóltych krysztalów, któ¬ re po przekrystalizowaniu z 90% wodnego roztwo¬ ru metanolu topnieja w temperaturze 175—177°.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (log E): 222 (4,54); 315 (4,17); 445(3,90).Przyklad VIII. Do roztworu 25 g (0,036 mola) ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 25 g {0,18 mola) 4-III-rzed.-butylopiperydyny i pozosta¬ wia w temperaturze 20° tak dlugo, az mieszanina reakcyjna o zabarwieniu poczatkowo gleboko fiole¬ towym przybierze barwe pomaranczowo-zólta. Wów¬ czas rozciencza sie mieszanine woda, zakwasza do wartosci pH = 5 i ekstrahuje chloroformem. Pozo¬ stalosc otrzymana po 'wysuszeniu i odparowaniu wy¬ ciagu chloroformowego rozpuszcza sie w wodnym roztworze metanolu, zawierajacym 5 g kwasu as¬ korbinowego i pozostawia w spokoju. Po krótkim cza¬ sie krystalizuje 3-(4-III-rzed.butylopiperydyno)-ryfa- mycyna SV, która po przekrystalizowaniu z meta¬ nolu tqpi sie w temperaturze 185°.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1. milimikronów (log E): 221 (4,54); 290 <4,28); 442(3,94).Przyklad IX. Do roztworu 25 g (0,036 mola) 936 14 ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 25 g (0,2 mola) cis-osmiowodoroizoindolu i pozostawia w temperaturze 20° tak dlugo, az mieszanina reakcyj¬ na o zabarwieniu poczatkowo gleboko fioletowym 5 przybierze barwe pomaranczowo-zólta. Wówczas mieszanine rozciencza sie woda, zakwasza do war¬ tosci pH = 5 i ekstrahuje chloroformem. Pozostalosc otrzymana po wysuszeniu i odparowaniu wyciagu chloroformowego redukuje sie w srodowisku wo- io dnego roztworu metanolu za pomoca 5 g kwasu askorbinowego, nastepnie zadaje roztworem soli kuchennej i„ ponownie ekstrahuje chloroformem.Pozostalosc po odparowaniu wyciagu chloroformo¬ wego chromatografuje sie na 2 kg zelu krzemion- 15 kowego stosujac chloroform jako eluent/ Z dwóch obserwowanych pasm zbiera sie eluat pasma szer¬ szego, szybciej wedrujacego. Pozostalosc otrzymana po odparowaniu eluatu stanowi 3-i(osmiowodoroizo- indolilo-2)-ryfamycyne SV. 20 Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (log E): 225 (4,53); prze¬ giecie przy 280; 315 (4,13); 445 (3,98). 3-(osmiowodo- roizoiradolilo-2)-Ty£a]mycyna SV utleniana za pomoca zelazicyjanku potasowego do pochodnej ryfamycyny 25 S posiada nastepujace wlasciwosci: Widmo w nad¬ fiolecie w etanolu, milimikronów (log E): 262 (4,42); 327(4,13); 550(3,20). Widmo w podczerwieni w chlorku metylenu, cm*1: 3480 (OH), 3420 (NH—CO), 1730 (11—C=0), 1715 (przegiecie, 25-COOCCH8), 30 1670 (4-CO), 1620 (1-CO) i NHCO).Przyklad X. Do roztworu 25 g (0,036 mola) ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 25 g (0,2 mola) 3-etylo-4-metylopiperydyny (otrzymanej 35 droga uwodornienia P-kolidyny w 5 n roztworze kwasu solnego w obecnosci platyny) i pozostawia w temperaturze 20° tak dlugo, az mieszanina reak¬ cyjna zabarwiona poczatkowo na kolor gleboko fio¬ letowy przybierze barwe pomaranczowo-zólta. Wów- 40 czas mieszanine rozciencza sie woda, nastawia war -tosc pH na 5 i ekstrahuje chloroformem. Roztwór chloroformowy miesza sie energicznie w ciagu 30 minut z nadmiarem wodnego roztworu zelazicyJan¬ ku potasowego zalikalizowanego kwasnym wegla- 45 nem, nastepnie oddziela sie, suszy i odparowuje.Pozostalosc chromatografuje sie na 2 kg zelu krze¬ mionkowego zalkaliizowanego trójetyloamina, sto¬ sujac chloroform jako eluent i chroniac od swiatla.Obserwuje sie wolno wedrujace pasmo o zaibarwie- 50 niu czerwonym oraz szybko wedrujace pasmo o za¬ barwieniu fioletowym. Eluat tego ostatniego odpa¬ rowuje sie do sucha, pozostalosc rozpuszcza w metanolu i roztwór metanolowy tak dlugo zadaje wodno-metanolowym roztworem kwasu askorbino- 55 wego, az fioletowe poczatkowo zabarwienie roz¬ tworu zmieni sie na zólte. Zólty roztwór zadaje sie roztworem soli kuchenej i wytrzasa z chlorofor¬ mem. Po wysuszeniu i odparowaniu chloroformu otrzymuje sie pozostalosc, z której po rozpuszczeniu 60 w 90% wodnym roztworze etanolu wykrystalizowuje M4'-metylo-3'-etylopiperydyno)-ryfamycyna SV w postaci grubych krysztalów o temperaturze topnie¬ nia 170^173°.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz- 6. tworze HOl, milimikronów (logE): 224(4,56); 29315 (4,28); 320 (przegiecie), 443(3,99). Widmo magnetycz¬ nego rezonansu jadrowego (CDClg): pomiedzy 8=0,5 i 5=1,10 mozna wykazac 4 grupy CH8CH oraz 1 grupe CH8CH2 (=15 H). Dalsza grupa CH8CH lezy w wyzszym polu, brak podwojen przy ostrych sy¬ gnalach singletu w niskim polu (3 fenolowe OH, przy 5=11,50, 12,81 i 13,75 oraz NH przy 8=10,18) wskazuje na obecnosc zwiazku sterycznie jednoro¬ dnego.Przyklad XI. Do roztworu 25 g (0,036 mola) ryfaimycyny S w 50 ml dioksanu idodaje sie 20 g (0,2 mola) 3,3^dwumetylopirolidyny i pozostawia w temperaturze 20° tak dlugo, az mieszanina reakcyj¬ na o zabarwieniu poczatkowo gleboko fioletowo- -czerwonym przybierze barwe pomaranczowo-zólta.Wówczas mieszanine rozciencza sie woda, nastawia wartosc pH na 5 i ekstrahuje chloroformem. Pozo¬ stalosc otrzymana po odparowaniu wyciagu chlo¬ roformowego rozpuszcza sie w wodnym roztworze metanolu, redukuje za pomoca 5 g kwasu askorbi¬ nowego, zadaje roztworem soli kuchennej i pono¬ wnie ekstrahuje chloroformem. Pozostalosc po od¬ parowaniu tego wyciagu chloroformowego chroma- tografuje sie na 2 kg zelu krzemionkowego, stosu¬ jac chloroform jako eluent. Obok ciemnej, trwalej strefy górnej obserwuje sie dwa pasma. Eluat szyb¬ ciej wedrujacego, szerszego pasma zbiera sie i od¬ parowuje. Pozostalosc po odparowaniu stanowi czysta 3-(3,,3,Hdwumet3^1opirolidyTio)-ryfamycyne SV.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HOl, milimikronów (log E): 223 (4,55); 290 (4,23); 320 (przegiecie), 445 (3,99). Widmo magnety¬ cznego rezonansu'jadrowego (CDC18): slaba nie- równowiaznosc obydwu grup 3',3'-metylowych (kaz¬ da w singlecie przy 8=1,09 i 1,11). Widmo w podczerwieni w chlorku metylenu, cm-1: 3500, 3180, 1730 (przegiecie). 1715, 1650, 1590, 1570, 1535 itd.Przyklad XII. Do roztworu 25 g (0,036 mola) ryfamycyny S w 50 mil dioksanu dodaje sie 23 g (0,2 mola) osmiowodoroazocyny i pozostawia w temperaturze 20° tak dlugo, az mieszanina reakcyj¬ na o barwie poczatkowo gleboko fioletowej przy¬ bierze zabarwienie pomaranczowo-zólte. Wówczas rozciencza sie mieszanine woda, nastawia wartosc pH na 5 i ekstrahuje chloroformem. Po wysuszeniu i odparowaniu wyciagu chloroformowego rozpuszcza sie pozostalosc w wodnym roztworze metanolu za¬ wierajacym 5 g kwasu askorbinowego i pozostawia w spokoju. Po pewnym czasie krystalizuje 3-(osmio- wodoroazocynylo-l)Hryfamycyna SV w postaci zól¬ tych krysztalów, -które po przekrystalizowaniu z wodnego roztworu metanolu topia sie w temperatu¬ rze 206—207°.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (logE): 220(4,59), 295 (4,05), 320 (przegiecie), 440 (3,94).Przyklad XIII. Do roztworu 25 g (0,036 mola) ^ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 32 g (0,2 mola) 4-fenylopiperydyny i pozostawia w tem¬ peraturze 20° tak dlugo, az mieszanina reakcyjna o barwie poczatkowo gleboko fioletowej przybierze zabarwienie pomaranczowo-zólte. Wówczas miesza¬ nine rozciencza sie woda, zakwasza do wartosci 936 pH = 5 i ekstrahuje chloroformem. Pozostalosc otrzymana po wysuszeniu i odparowaniu wyciagu chloroformowego rozpuszcza sie w wodnym roztwo¬ rze metanolu zawierajacym 5 g kwasu askorbino- 5 wego i pozostawia w spokoju. Po uplywie krótkie¬ go czasu wydziela sie krystaliczna 3-(4'-fenylopipe- rydyno)-ryfamycyna SV w postaci jasnozóltycli krysztalów, topniejacych po przekrystalizowaniu z metanolu w temperaturze 211—212°. io Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym -roz¬ tworze HC1, milimikronów (log E): 213 (4,62) 29fr (4,32), 320 (przegiecie), 440 (3,93).Przyklad XIV. Do roztworu 25 g (0,036 mola) 15 ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 33 g (0,2 mola) 4-cykloheksylopiperydyny i pozostawia w temperaturze 20° tak dlugo, az mieszanina o barwie poczatkowo gleboko fioletowej przybierze zabarwie¬ nie pomaranczowo-zólte. Wówczas mieszanine roz- 20 ciencza sie woda, zakwasza do wartosci pH=5 i ekstrahuje chloroformem. Pozostalosc otrzymana po wysuszeniu i odparowaniu wyciagu chlorofor¬ mowego rozpuszcza sie w wodnym roztworze meta¬ nolu, zawierajacym 5 g kwasu askorbinowego i po- 25 zostawia w spokoju. Natychmiast wydziela sie kry¬ staliczna 3-(4'-cyklohekisylopiperydyno)-ryfamycyna SV. Otrzymane jasnozólte krysztaly po przekrystali¬ zowaniu z metanolu topia sie w temperaturze 188°. 30 Przyklad XV. Do roztworu 3,3 g (0,005 mola) 25-dezacetyloryfamycyny S w 10 ml dioksanu do¬ daje sie 5 g (0,04 mola) 4-izopropylopiperydynjr i pozostawia w temperaturze 20° tak dlugo, az mie¬ szanina reakcyjna o barwie poczatkowo gleboko 35 fioletowej przybierze zabarwienie pomaranczowo- zólte. Wówczas mieszanine rozciencza sie woda, zakwasza do wartosci pH=5 i ekstrahuje chlorofor¬ mem. Wyciag chloroformowy miesza sie w ciagu 1 godziny z nadmiarem wodnego roztworu zeiLazi- 40 cyjanku potasu zalkalizowanego kwasnym wegla¬ nem, nastepnie oddziela faze chloroformowa i od¬ parowuje. Pozostalosc dhromatografuje sie na 300 g: zelu krzemionkowego nasyconego trójetyloamina, stosujac chloroform jako eluent. Obserwuje sie pas- 45 mo czerwone oraz ciemnofioletowe. Eluat tego ostatniego odparowuje sie i pozostalosc krystalizuje z eteru. Otrzymane krysztaly, przekrystalizowane nastepnie jeszcze z metanolu topia sie w tempera¬ turze 208—209° z rozkladem. 50 Widmo w nadfiolecie w etanolu, milimikronów (logE): 218(4,45), 271(4,47), 325 (4,18),~390 (prze¬ giecie), 550 (3,42). Widmo w podczerwieni w chlorku metylenu, cm"1: 3500, 3400, 1730, 1680, 1620 itd. 55 Przyklad XVI. Preparaty farmaceutyczne do stosowania pozajelitowego zawierajace jako anty¬ biotyk 3-!(4/-izopropylopiperydyno)-ryfamycyne SV. 100 mg 3-(4Mzopropylo(piperydyno)-ry£aniycynySV w postaci soli sodowej rozpuszcza sie w 1 ml wodjr 60 destylowanej. Roztwór ten liofilizuje sie w tempe¬ raturze —30°. Tak otrzymany suchy produkt stosuje sie do otrzymywania roztworów iniekcyjnych przez: rozcienczenie na przyklad za pomoca 50 ml wody destylowanej lub 100 ml roztworu fizjologicznego 65 chlorku sodowego.80 936 17 18 Przyklad XVII. Preparaty farmaceutyczne w postaci zamykanych kapsulek zawierajace . jako antybiotyk 3-(3',5'-dwumetylopiperydyno)-ryfamycy- ' ne SV.Sklad: 3- (3\5'-dwumetylopiperydyno)- ryfaimycyna SV etyloceluloza kwas stearynowy 300 mg 3 mg 3 mg 306 mg Wytwarzanie. Etyloceluloze i kwas stearynowy rozpuszcza sie w 20-krótnej ilosci chlorku metylenu.Otrzymany roztwór miesza sie w sposób jednorodny w odpowiednim mieszalniku z 3-(3',5'-idwujmetylopi- perydyno)-ryfamycyna SV, nastepnie przepuszcza przez sito o wielkosci oczek 3—5 mm i suszy w temperaturze nie przekraczajacej 40°. Otrzymany michy granulat przepuszcza sie przez sito o wiel¬ kosci oczek 0,5 mm i w znany sposób napelnia za¬ mykane kapsulki zelatynowe wielkosci 1 (=0,5 cm2).W powyzszy sposób i przy odpowiedniin zmie¬ nianiu dawek substancji czynnej mozna wytwarzac podobne preparaty z innymi pochodnymi 3-amino- ryfamycyny S lub SV otrzymanymi sposobem we¬ dlug wynalazku, jak na przyklad z 3-(3',4/- metylo(piperyd3nio)-ryfamycyna SV lub z 3-(3'etylo- piperydyno)-ryfamycyna SV.Przyklad XVIII. Do roztworu 25 g (0,036 mola) ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 25 g (0,16 mola) l,8,8-trójmetyIo-3-azabicyklo[3,2,l]- -oktanu-3 i pozostawia w temperaturze 20° tak dlugo, az mieszanina reakcyjna o barwie poczatko¬ wo gleboko fioletowej przybierze zabarwienie po¬ maranczowo-zólte. Wówczas mieszanine zadaje sie woda, zakwasza do wartosci pH=5 i ekstrahuje chloroformem. Pozostalosc otrzymana po wysusze¬ niu i odparowaniu wyciagu chloroformowego roz¬ puszcza sie w wodnym roztworze metanolu i wkra- pla stezony roztwór kwasu askorbinowego. Po uplywie krótkiego czasu wydzielaja sie zólte krysz¬ taly, które odsacza sie i przekrystalizowuje dwu¬ krotnie z 80% wodnego roztworu metanolu. Otrzy¬ muje sie 3-(l',8',8'-trójmetylo-3'-azabicyklo[3/,2,,a']- oktylo-3')-ryfiamycyne SV w postaci krysztalów top¬ niejacych w temperaturze 188—189°.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HG1, milimikronów (logE): 222(4,49), 295 <4,31, ~ 320 (przegiecie), 440 (3,90).P r z y k l a d XIX. Do iroztworu 25 g (0,036 mola) ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 25 g <0,17 mola) 3-fenylopirolidyny i pozostawia w tem¬ peraturze 20° tak dlugo, az mieszanina reakcyjna o barwie poczatkowo gleboko fioletowo-czerwonej przybierze zabarwienie pomaranczowo-zólte. Wów¬ czas mieszanine rozciencza sie woda, nastawia wartosc pH na 5 i ekstrahuje chloroformem. Pozo¬ stalosc otrzymana po odparowaniu wyciagu chloro¬ formowego rozpuszcza sie w wodnym roztworze metanolu, redukuje za pomoca 5 g kwasu askorbi¬ nowego, nastepnie zadaje roztworem soli kuchennej i ponownie ekstrahuje chloroformem. Pozostalosc po odparowaniu wyciagu chloroformowego chroma- tografuje sie na 2 kg zelu krzemionkowego przemy¬ tego kwasem, stosujac jako eiuent chloroform z do- 5 datkiem 1% metanoilu. Obok ciemnej, trwalej strefy górnej obserwuje Sie dwa pasma. Eluat szybciej wedrujacego, szerszego pasma zbiera sie i odparo¬ wuje. Pozostalosc stanowi czysta 3-(3'-fenylopiroli- dyno)-ryfamycyne SV. io Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (log E): 215 (4,53), 290 (4,26), ~ 320 (przegiecie), 440 (4,03).Przyklad XX. Do roztworu 25 g (0,036 imola) 15 ryfamycyny S w 50 ml.dioksanu dodaje sie 25 g (0,22 mola) 3,3^dwumetylopiperydyny i pozostawia w temperaturze 20° tak dlugo, az mieszanina reak¬ cyjna o barwie poczatkowo gleboko fioletowo-czer¬ wonej przybierze zabarwienie pomaranczowo-zólte. 20 Wówczas mieszanine rozciencza sie woda nastawia wartosc pH na 5 i ekstrahuje chloroformem. Pozo¬ stalosc po odparowaniu wyciagu chloroformowego rozpuszcza sie w wodnym roztworze metanolu, re¬ dukuje za pomoca kwasu askorbinowego, nastepnie 25 dodaje roztworu soli kuchennej i ponownie ekstra¬ huje chloroformem. Pozostalosc po odparowaniu wyciagu chloroformowego chromatografuje sie na 2 kg zelu krzemionkowego przemyto kwasem, sto¬ sujac jako eiuent chloroform z dodatkiem 1% meta- 30 nolu. Obok ciemnej ,trwalej strefy górnej obserwuje sie dwa pasma. Eluat szybciej wedrujacego, szer¬ szego pasma zbiera sie i odparowuje. Z wodno-me- tanolowego roztworu pozostalosci po odparowaniu krystalizuje 3-(3',3'-dwumetylopiperydyno-)-ryfa- 35 mycyna SV w postaci zóltych krysztalów, które to¬ pia sie w temperaturze 254—256° z rozkladem.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (logE): 221-(4,45), 296 (4,17), 320 (przegiecie), 444 (3,86). 40 Przyklad XXI. Do roztworu 25 g (0,036 mola) ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 25 g (0,13 mola) 3-etyIo-3-fenylopiperydyny i tak dlugo pozostawia w temperaturze 20°, az mieszanina reak- 45 cyjna o barwie poczatkowo gleboko fioletowo-czer¬ wonej przybierze zabarwienie pomaranczowo-zólte.Wówczas mieszanine rozciencza sie woda, nastawia wartosc pH na 5 i ekstrahuje chloroformem. Pozo¬ stalosc otrzymana po odparowaniu wyciagu chloro- 50 formowego rozpuszcza sie w wodnym roztworze •metanolu, redukuje za pomoca 5 g kwasu askorbi¬ nowego, nastepnie zadaje roztworem soli kuchennej i ponownie ekstrahuje chloroformem. Pozostalosc po odparowaniu wyciagu chloroformowego chroma- 55 tografuje sie na 2 kg zelu krzemionkowego przemy¬ tego kwasem, stosujac jako eiuent chloroform, z dodatkiem 1% metanolu. Obok ciemnej, trwalej strefy górnej obserwuje sie dwa pasma. Eluat szyb¬ ciej wedrujacego, szerszego pasma zbiera sie i od- 60 parowuje. Pozostalosc po odparowaniu stanowi czysta 3-(3'-etylo-3'-fenylopiperydyno)-ryfamycyne SV.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (log E): 209 (4,61), ~ 230 65 (przegiecie), ~ 280 (przegiecie), 320(4,10), 440(3,76).80 936 lft Przy klad.XXII. Po roztworu 25 g (0,036 mola) ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 25 g (0,13 mola) 3-etylo-3-cykloheksylopiperydyny i po¬ zostawia w temperaturze 20° tak dlugo, az miesza¬ nina reakcyjna o barwie poczatkowo gleboko fiole- towo-czerwonej przybierze zabarwienie pomaranczo¬ wo-zólte. Wówczas mieszanine rozciencza sie woda, nastawia wartosc pH na 5 i ekstrahuje chlorofor¬ mem. Pozostalosc otrzymana po odparowaniu chlo¬ roformu rozpuszcza sie w wodnym roztworze meta¬ nolu, redukuje za pomoca 5 g kwasu askorbinowego, zadaje nastepnie roztworem soli kuchennej i ponow¬ nie ekstrahuje chloroformem. Pozostalosc po odparo¬ waniu wyciagu chloroformowego chromatografuje sie na 2 kg zelu krzemionkowego przemytego 'kwasem, stosujac jako eluent chloroform z dodatkiem 1% metanolu. Obok ciemnej, trwalej strefy górnej ob¬ serwuje sie dwa pasma. Eluat szybciej wedrujacego, szerszego pasma zbiera sie i odparowuje. Pozosta¬ losc po odparowaniu stanowi czysta 3-(3'-etylo-3'- -cykloheksylojpiperydyno) -ryfamycyne SV.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (log E): 209 (4,55), ^225 (przegiecie), 262 (4,37), 320 (4,10), ~430 (przegiecie).Przyklad XXIII. Do roztworu 10 g (0,014 mola) 16,17,18,19,28,29-szesciowodororyfamycyny S w 20 ml dioksanu dodaje sie 10 g (0,79 mola) 4-izo- propylopiperydyny i pozostawia na noc w tempera¬ turze 20°. Nastepnie do mieszaniny reakcyjnej do¬ daje sie wody, nastawia wartosc pH na 5 i ekstrahuje chloroformem. Wyciag chloroformowy miesza sie energicznie przez pewien czas z nadmia¬ rem wodnego roztworu zelazicyjanku potasowego zalkalizowanego kwasnym weglanem, nastepnie za¬ kwasza sie mieszaiiiine ti oddziela faze chloroformo¬ wa. Pozostalosc otrzymana po odparowaniu wyciagu chloroformowego chromatografuje sie na 1000 g zelu krzemionkowego nalsyconego trójetyloamina do odczynu alkalicznego. Jako ekient stosuje sie eter zawierajacy 1% metanolu. Obok innych pasm ob¬ serwuje sie pasmo szybko wedrujace, zabarwione na fioletowo. Eluat tego pasma odparowuje sie, po¬ zostalosc rozpuszcza w metanolu i roztwór metano¬ lowy tak dlugo traktuje wodno-metanolowym roz¬ tworem kwasu askorbinowego) az fioletowa pocza¬ tkowo barwa roztworu zmieni sie na zólta. Zólty roztwór zadaje sie roztworem soli kuchennej i wy¬ trzasa z chloroformem. Po wysuszeniu i odparowa¬ niu wyciagu chloroiformowego otrzymuje sie pozo¬ stalosc, która rozpuszcza sie w metanolu. Z roztworu tego wykrystalizowuje 16,17,18,19,28,29-szesciowodo- ro-3)-4/-izopropylopiperydyno)-ry£amycy(na SV o temperaturze topnienia 175—176°C.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (log E): 214 (4,38), 234 (4,56), 300 (4,29), ~315 (przegiecie), 440(3,95) Przyklad XXIV. Do roztworu 26 g (0,036 mola) ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 25 g (0,22 mola) 4-etylopiperydyny i pozostawia w temperaturze 20° tak dlugo, az mieszanina reak¬ cyjna o barwie poczatkowo gleboko fioletowej przy¬ bierze zabarwienie pomaranczowo-zólte. Wówczas mieszanine zadaje sie woda, zakwasza do wartosci 20 pH = 5 i ekstrahuje chloroformem. Pozostalosc otrzymana po wysuszeniu i odparowaniu wyciagu chloroformowego rozpuszcza sie w wodnym roztwo¬ rze metanolu i zadaje kroplami stezonym roztwo- 5 rem kwasu askorbinowego. Po uplywie krótkiego czasu wydzielaja sie zólte krysztaly, które odsacza sie i dwukrotnie przekrystalizowuje z 80% wodnego roztworu metanolu. Otrzymuje sie 3-(4'-etylopipe^ rydyno)-ryfamycyne SlV,w postaci krysztalów o tem- 10 peraturze topnienia 173°.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (logE): 220(4,56), 295 (4,29), ~ 320 (przegiecie), 445 (3,99).Przyklad XXV. Do roztworu 25 g (0,036 mola) ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 25 g (0,16 mola) 3-azaspiro[5,5]-undekanu i pozostawia w temperaturze 20° tak dlugo, az mieszanina reak¬ cyjna o barwie poczatkowo gleboko fioletowo-czer- wonej przybierze zabarwienie pomaranczowo-zólte.Wówczas mieszanine rozciencza sie woda, nastawia wartosc pH na 5 i ekstrahuje chloroformem. Pozo¬ stalosc otrzymana po odparowaniu wyciagu chloro¬ formowego rozpuszcza sie w wodnym roztworze me¬ tanolu, redukuje za pomoca 5 g kwasu askorbinowe-, go, nastepnie zadaje roztworem soli kuchennej i ponownie ekstrahuje chloroformem. Pozostalosc po odparowaniu wyciagu chloroformowego chroma¬ tograf uje sie ma 2 kg zelu krzemionkowego prze¬ mytego kwasem, stosujac jako eluent chloroform z dodatkiem 1% metanolu. Obok ciemnej trwalej strefy górnej obserwuje sie dwa pasma. Eluat szybciej wedrujacego szerszego pasma zbiera sie i odparowuje. Pozostalosc po odparowaniu stanowi czysta 3-(azaspiro-[5',5']-undecylo-3'-)-ryfamycyne SV.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (logE): 220(4,56), 296 (4,24), ~ 320 (przegiecie), 443 (3,96). 25 35 50 55 60 65 Przyklad XXVI. Do roztworu 25 g (0,036 mola) ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 25 g (0,18 mola) 8-azaspiro[4,5]-dekami i pozostawia w temperaturze 20° tak dlugo, az mieszanina reak¬ cyjna o barwie poczatkowo gleboko fioletowo-czer- wonej przybierze zabarwienie pomaranczowo-zólte.Wówczas mieszanine rozciencza sie woda, nastawia wartosc pH na 5 i ekstrahuje chloroformem. Pozo¬ stalosc otrzymana po odparowaniu chloroformu roz¬ puszcza sie w wodnym roztworze metanolu, redu¬ kuje za pomoca 5" g kwasu askorbinowego, nastep¬ nie zadaje roztworem soli kuchennej i ponownie ekstrahuje chloroformem. Pozostalosc otrzymana po odparowaniu wyciagu chloroformowego chromato¬ grafuje sie na 2 kg zelu krzemionkowego przemyte¬ go kwasem, stosujac jako eluent chloroform z do¬ datkiem 1% metanolu. Obok ciemnej trwalej strefy górnej obserwuje sie dwa pasma. Eluat szybciej wedrujacego szerszego pasma zbiera sie i odparowuje. Pozostalosc po odparowaniu stanowi czysta S-^S^-azaspiro^^^decylo-S^-ryEamycyne SV.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HG1, milimikronów (log E): 224 (4,54), 295 (4,24)^ ^ 320 (przegiecie), 443 (3,96).80 936 21 22 Przyklad XXVII. Do roztworu 25 g (0,036 mola) ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 25 g (0,16 mola) 3-cykloheksyiopiioilidyny i pozosta¬ wia w temperaturze 20° itak dlugo, az mieszanina reakcyjna o barwie poczatkowp 'gleboko fioletowo- s -czerwonej przybierze zabarwienie ipoimaranczowo- -zólte. Wówczas mieszanine rozciencza sie woda, nastawia wartosc pH na 5 i ekstrahuje chlorofor¬ mem. Pozostalosc otrzymana po odparowaniu wy¬ ciagu chloroformowego rozpuszcza sie w wodnym io roztworze metanolu, redukuje za pomoca 5 g kwa¬ su askorbinowego, nastepnie zadaje roztworem soK kuchennej i ponownie ekstrahuje chloroformem.Pozostalosc po odparowaniu wyciagu chloroformo¬ wego chromatografuje sie na 2 kg zelu krzemian- w kowego przemytego kwasem, stosujac jako eluent chloroform z dodatkiem 1% metanolu. Obok ciem¬ nej, trwalej strefy górnej obserwuje sie dwa pasma.Eluat szybciej wedrujacego, szerszego pasma zbiera sie i odparowuje. Pozostalosc po odparowaniu sta- 20 nowi czysta 3-(3,-cyikloheksylopirolid)rno)-ryfamycy- ne SV.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (log E): 225 (4,53), 284 (4,24), ~ 315 (przegiecie), 440(4,04). » Przyklad XXVIII. Do roztworu 3,5 g (0,005 mola) ryfamycyny S w 10 ml dioksanu dodaje sie 4 g (0,032 mola) 3-azabicyklo[3,3,1]-nonanu i pozo¬ stawia w temperaturze 20° tak dlugo, az mieszanina 30 reakcyjna o barwie poczatkowo gleboko fioletowo- czerwonej przybierze zabarwienie pomaranczowo- -zólte. Wówczas mieszanine rozciencza sie woda, nastawia wartosc pH na 5 i ekstrahuje chlorofor¬ mem. Pozostalosc otrzymana po odparowaniu wy- 35 ciagu chloroformowego rozpuszcza sie w wodnym roztworze metanolu, redukuje za pomoca kwasu as¬ korbinowego, nastepnie zadaje roztworem soli ku¬ chennej i ponownie ekstrahuje chloroformem. Pozo¬ stalosc po odparowaniu wyciagu chloroformowego 4« chromatografuje sie na 400 g zelu krzemionkowego przemytego kwasem, stosujac jako eluent chloro¬ form z dodatkiem 1% metanolu. Obok ciemnej, trwalej strefy górnej obserwuje sie dwa pasma.Eluat szypociej wedrujacego, szerszego pasma zbiera 45 sie i odparowuje. Z wodno-metanolowego roztworu uzyskanej pozostalosci wykrystalizowuje 3-(3'-azabi- cyklo[3',3',l']-nonylo-3')-ryfamycyna SV w postaci zóltych krysztalów o temperaturze topnienia 168— 170°. 50 Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HO, milimikronów (logE): 218(4,56), 296 <4,28), ~ 320 (przegiecie), 430 (3,90).Przyklad XXIX. 10 g ryfamycyny S rozpusz- B5 cza sie w 30 ml 1,2,3,4-caterowodoroizochinOliny.Hoztwór pozostawia sie w spokoju w temperaturze 25° az do zmiany barwy, nastepnie traktuje miesza¬ nina eter-chloroforim 5:1 i usuwa czterowodoroizo- chinoline przez wytrzasanie z roztworem kwasu 60 cytrynowego. Nastepnie faze organiczna odparowuje sie, pozostalosc w znany sposób redukuje kwasem askorbinowym i chromatografuje na 1000 g zelu -krzemionkowego przemytego kwasem, stosujac chlo¬ roform jako eluent. Obserwuje sie trzy zólte pasma. 65 Eluat najpowolniej eluowanego pasma odparowuje sie, a pozostalosc krystalizuje z wodnego roztworu metanolu. Otrzymuje sie 1 g S-U^S^-czterowo- doroizochinolilo-2') ^ryfamycyny SV w postaci zól¬ tych krysztalów o temperaturze topnienia 175° Przyklad XXX. Do roztworu 25 g (0,036 mola) ryfamycyny S w 50 ml dioksanu dodaje sie 25 g (0,22 mola) 3-etylopiiperydyny i ipozostawia w temperaturze 20° tak dlugo, az mieszanina reak¬ cyjna o barwie poczatkowo gleboko fioietowo-czer- wonej przybierze zabarwienie pomaranczowo-zólte.Wówczas mieszanine rozciencza sie woda, nastawia wartosc pH na 5 i ekstrahuje chloroformem. Pozo¬ stalosc otrzymana po odparowaniu wyciagu chloro¬ formowego rozpuszcza sie w wodnym roztworze metanolu, redukuje za pomoca 5 g kwasu askorbi¬ nowego, nastepnie zadaje roztworem soli kuchennej i ponownie ekstrahuje chloroformem. Pozostalosc po odparowaniu wyciagu chloroformowego chroma¬ tografuje sie na 2 kg zelu krzemionkowego prze¬ mytego kwasem, stosujac jako eluent chloroform z dodatkiem 1% metanolu. Obok ciemnej, trwalej strefy górnej obserwuje sie dwa pasma. Eluat szyb¬ ciej wedrujacego szerszego pasma zbiera sie i od¬ parowuje. Pozostalosc po odparowaniu stanowi czysta 3-(3'-etylc^iperydyno)-ryfamycyne SV, która krystalizuje z eteru i po przekrystalizowaniu z 80% metanolu topi sie w temperaturze 167°.Widmo w nadfiolecie w 0,01 n alkoholowym roz¬ tworze HC1, milimikronów (log E): 216 (4,46), 270 (4,48), 326(4,15), 550(3,38).Przyklad XXXI. 5 g 3-(4'-metylo-l-azacyklo- heptylo-1')-ryfamycyny SV rozpuszcza sie w 250 ml dioksanu i do roztworu dodaje mieszajac 25 ml 10% roztworu wodorotlenku sodowego i ryle wody, aby powstal klarowny roztwór. Po uplywie 2 go¬ dzin roztwór zakwasza sie kwasem cytrynowym, traktuje duza iloscia wody i trzykrotnie ekstrahuje chloroformem. Wyciag suszy sie i odparowuje chlo¬ roform, otrzymujac zywice o zóltym zabarwieniu.Po przekrystalizowaniu tego produktu z metanolu otrzymuje sie 25-0-de^acetylo-3-(4'-[inetylo-l-azacy- kloheptylo-l')-ryfamycyneSV w postaci zóltych krysztalów o temperaturze topnienia 237°.Przyklad XXXII. 5 g 3-(4/-IH-rzed.butylopi- perydyno)-ryfamycyny SV rozpuszcza sie w 250 ml dioksanu i do roztworu dodaje mieszajac 25 ml 10% roztworu 'wodnego wodorotlenku sodowego i tyle wody, aby powstal klarowny roztwór. Po uplywie 2 godzin roztwór izakwasza sie kwasem cytrynowym, traktuje duza iloscia wody i trzykrotnie ekstrahuje chloroformem. Wyciag suszy sie i odparowuje chlo¬ roform, otrzymujac ciemno zabarwiona pozostalosc, która po przekrystalizowaniu z metanolu daje 25-0^dezacetylo-3(4/-III.rzed.butylopiperydyno)-ryfa- mycyne SV w postaci krysztalów o barwie czarnej i o temperaturze topnienia 165—166°.Przyklad XXXIII. Postepujac w sposób opi¬ sany w przykladzie XV, 4-metylopiperydyne pod¬ daje sie reakcji z 25-O-dezacetylo-ryfamycyna S, przy czym otrzymuje sie 25-0-dezacetylo-3-i(4'-me-80 936 23 tylopiperydyno)-ryfamycyne S o temperaturze top¬ nienia 235—236°, PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL