Stól mocujacy dla obrabiarek 2 Przedmiotem wynalazku jest stól mocujacy dla obrabiarek jak np. wiertarki lub frezarki, który poza istniejacymi w nim kanalkami^o przekroju poprzecznym w ksztalcie litery T, posiada jedna, w glównych zarysach, równa powierzchnie pozio¬ ma i jedna powierzchnie boczna prostopadla, z których ta ostatnia zwrócona jesit w kierunku ob¬ slugujacego obrabiarke.Znane wspomniane juz kanalki o przekroju po¬ przecznym w ksztalcie T w znanych stolach mo¬ cujacych sluza do uchwycenia lbów sruto scia¬ gajacych, przy pomocy których przedmiot obra¬ biany unieruchamiany jest do stolu mocujacego i kazdorazowo kluczem przykrecany nakretkami, znajdujacymi sie na koncach srub. Reczne dokre¬ canie srub jest pracochlonne, szczególnie gdy mu¬ si byc dokonywane czesto i w niewygodnej po¬ zycji,-jest poza tym czasochlonne.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wyzej opisanych wad i niedogodnosci. Wynalazek ma za zadanie opisany na, poczatku stól tak udoskonalic, zeby umozliwic szybkie, pewne i wygodne zamoco¬ wanie przedmiotu.Zagadnienie to jest tak rozwiazane, ze w stole mocujacym usytuowany jest przynajmniej jeden w kierunku górnej plaszczyzny wychodzacy ka- nalek, który rozciagniety jest az do okreslonej glebokosci pod ta powierzchnia górnae i przebiega¬ jacy w kierunku poziomym od jednego do dru¬ giego konca stolu, a listwa zaciskajaca umiesz- 10 15 30 czona jest w danym wypadku w. jednym takim kanalku oraz tego rodzaju listwa zaciskajaca po¬ ruszana jest w kierunku przyporzadkowanej plasz¬ czyzny zewnetrznej stolu i z powrotem, przy czym listwa zaciskajaca jest na calej dlugosci kanalka lub na istotnej czesci tegoz i na jej boku zwró¬ conym ku plaszczyznie zewnetrznej stolu zaprojek¬ towany jest kanalek w ksztalcie litery T w prze¬ kroju poprzecznym, rozciagajacy sie przez cala dlugosc listwy zaciskajacej lub przez istotna czesc tejze.Do napedu poruszania listwy zaciskajacej prze¬ widziane sa urzadzenia przenoszenia sily, ataku¬ jace w dwu miejscach, umieszczonych w pewnym odstepie jedno od drugiego wzdluz listwy zaciska¬ jacej.Urzadzenia przenoszenia sily w ten sposób ata¬ kuja listwe zaciskajaca, ze listwa zaciskajaca mo¬ ze sie poruszac w danym wypadku tak, ze jedno z dwu miejsc jej atakowania wykonuje droge dluzsza lub krótsza niz drugie i ze te róznice poru¬ szania sluza do samoczynnej kompensacji nierów¬ nego ustawienia urzadzen zaciskowych, z którymi wspólpracuje listwa zaciskajaca przy mocowaniu przedmiotu obrobionego na stole.Dalej wedlug wynalazku kanalek, wychodzacy w kierunku do swojej górnej plaszczyzny lub bocznej plaszczyzny, posiada pierwsza zwezona jczesc w najblizszym sasiedztwie plaszczyzny ze¬ wnetrznej stolu i ze ta czesc rozszerzona jest w 7969579695 3 dwu stopniach od plaszczyzny zewnetrznej stolu w kierunku wnetrza, przechodzaca w sciany bocz¬ ne kanalka, ktcre usytuowane sa pionowo lub w przyblizeniu pionowo do plaszczyzny zewnetrznej stolu.Krawedzie wylotu scianek bocznych kanalka w ksztalcie litery T w listwie zaciskajacej sa sfazo- wane tak, ze kanalek w ksztalcie litery T w ob" szarze jego wylotu na zewnatrz jest rozszerzony.Wynalazek wyjasniono przykladowo przy po¬ mpce rysunku, na którym pokazuje fig. 1 widok z przodu stolu mocujacego zgodnie z wynalazkiem, fig. 2 jego widok z boku, fig. 3 — widok z góry, lig. ^«*--czesciowy widok boczny podobnego stolu moculjace&o w powiekszeniu, fig. 5, 6 i 7 — rózne przyklady przymocowania przedmiotów obrabia¬ nych! fc , ^ Stql; ^mocujacy 1 wedlug fig. 1 tak na swojej stronle^zewnetrznej górnej jak i na bocznej ma dwa kanalki w ksztalcie litery T znanego rodzaju.Na przykladzie wykonania pokazanym na tej figu¬ rze kazda ze wspomnianych dwu zewnetrznych plaszczyzn stolu posiada po trzy kanalki w ksztal¬ cie litery "T" usyituowane równolegle. Z tych ka- nalków w ksztalcie litery "T" na górnej plaszczyz¬ nie stolu, srodkowy nie posiada dna a jest on po¬ laczony z kanalkiem biegnacym ponizej niego, któ¬ ry jest szerszy od kanalka w ksztalcie "T" i two¬ rzy wydrazenie 3 o przekroju poprzecznym o ksztalcie stojacego prostokata (patrz fig. 4).W wydrazenie wsadzona jest listwa zaciskaja¬ ca 4, w której górnej zewnetrznej powierzchni wy¬ konany jest kanalek 5 w ksztalcie litery "T", któ¬ ry, przebiega wzdluz listwy zaciskajacej. Listwa zaciskajaca wewnatrz wydrazenia 3 moze byc pod¬ noszona L opuszczana przy pomocy dwu urzadzen 6 przenoszenia sily, które umieszczone sa ponizej li¬ stwy zaciskajacej w pewnym odstepie od siebie wzdluz tejze i moga oddzialywac na listwe zaci¬ skajaca a poruszane sa przez jeden lub kilka si¬ lowników 6a.' W kanalku w ksztalcie litery "T" listwy za¬ ciskajacej 4 wstawione sa w pewnym odstepie jedna od drugiej zwykle, czworokatne sruby 7, których lby zaczepiaja o krawedzie kanalów a na koncach maja nakretki. Sruby mocujace 7 dziala¬ ja na urzadzenia zaciskowe, które przenosza sile nacisku na jeden lub kilka przedmiotów obrabia¬ nych 9 i zapewnia im trwale polozenie. Sila na¬ cisku jest w tym przypadku otrzymywana z listwy zaciskajacej 4, która jest przyciagana ku dolowi przez urzadzenia 6 przenoszenia sily.Srodkowy kanalek w ksztalcie litery „T" na jed¬ nej z plaszczyzn pionowych zewnetrznych stolu mo¬ cujacego jest podobnie jak srodkowy kanalek w ksztalcie litery *,T" na górnej zewnetrznej plasz¬ czyznie, zaopatrzony w wydrazenia 3, wewnatrz którego znajduje sie listwa zaciskajaca 4, na która dzialaja urzadzenia 6 przenoszenia sily. Fig. 5 po¬ kazuje szczególny rodzaj sruby czworokatnej 10, która 'wsadzona jest w kanalek w ksztalcie litery „T" listwy zaciskajacej i polaczona obrotowo z dzwignia przyciskowa 11. Dzwignia ta przy po¬ mocy normalnej sruby czworokatnej 12 zaczepio¬ nej lbem w najwyzej polozonym kanalku w ksztal¬ cie litery „T" stolu mocujacego w plaszczyznie prostopadlej, zewnetrznej bocznej, polaczona jest obrotowo ze stolem mocujacym.Jedna lub kilka listew podpierajacych 13 jest 5 umieszczonych w pewnym odstepie jedna od dru¬ giej na stole mocujacym i przymocowanych w po¬ lozeniu poziomym przy pomocy odcinków Minów 14. Listwy podpierajace sa zaopatrzone w zderzaki krancowe 15, które ustawione sa wzdluz listew 10 podpierajacych. Na listwach podpierajacych polo¬ zony jest przedmiot obrabiany 9, którego jeden koniec opiera sie o zderzak 15. Przy pomocy urza¬ dzen przenoszenia sily, listwy zaciskajace 4 sa wy¬ pychane razem ze specjalna sruba 10 na zewnatrz, 15 co w efekcie daje to, ze dzwignia przyciskowa 11, uchwycona obrotowo na srubie 12 zbliza sie swoim górnym koncem do przedmiotu ^obrabianego 9, któ¬ ry zostaje teraz uchwycony.Przy tym sposobie mocowania w wielu przypad- 20 kach niepotrzebne jest nakladanie ha stól mocu¬ jacy dodatkowej plyty mocujacej. Powierzchnie mocowania plyty mocujacej maja okreslona szero¬ kosc, a zgodnie z wynalazkiem mozliwe jest uzy¬ cie jednej lub dwu dzwigni przyciskowych 11 z na- 25 lezacymi do nich srubami 10, 12 i usytuowanie ich w dowolnym odstepie jedna od drugiej wzdluz listwy zaciskajacej 4. Poza tym moze byc zasto¬ sowana jedna listwa podpierajaca 13 albo dwie listwy podpierajace w dowolnym odstepie jedna 30 od drugiej. W ostatnim przypadku przestrzen mie¬ dzy listwami podpierajacymi moze byc wykorzy¬ stana do umieszczenia wystajacych ku dolowi cze-. sci przedmiotu obrabianego 9 w przypadku gdy po¬ wierzchnia jego podstawy jest nierówna. W ten 35 sposób stworzony zostal stól mocujacy o rózno¬ rakich zastosowaniach majacy przewage w wielu przypadkach nad plyita mocujaca.Fig. 6 pokazuje jak moze byc przymocowany przedmiot obrabiany 9 w zasadniczo podobny spo- 40 sób jak opisano w zwiazku z fig. 5 na plaszczy¬ znie górnej stolu mocujacego, przez przesuniecie znajdujacej sie pod spodem listwy zaciskajacej 4, moze byc mocno zacisniejty. Podobnie jak opisano w zwiazku z fig. 5, sila dzialajaca ku górze, moze 45 byc dla uchwycenia przedmiotu obrabianego na stole, przeksztalcona w sile dzialajaca ku dolowi.To ustawienie umozliwia umocowanie przedmiotu obrabianego na brzegu stolu mocujacego, a wiec w dogodnej odleglosci dla obslugujacego. Przykla- 50 dowo, przy wierceniu otworów w dlugich przed¬ miotach obrabianych, trudno jest obslugujacemu z powodu niewygodnego ustawienia trafic do da¬ leko polozonych otworów.Fig. 7 pokazuje urzadzenie do podnoszenia 55 i obracania przedmiotu obrabianego tak, zeby ko¬ lejne operacje mozna bylo wykonywac w poblizu przedniej krawedzi stolu mocujacego. Przedmiot obrabiany 9 jest pokazany w pozycji podniesionej, gdzie spoczywa on na talerzu obrotowym 16, któ- 60 rego dolny koniec walka 1J7 opiera sie o dno ka¬ nalka w ksztalcie litery „T" listwy zaciskajacej 4, podczas gdy listwa zaciskajaca przesuwa sie do góry. W tym polozeniu przedmiot obrabiany daje sie lekko obracac. Jezeli przedmiot obrabiany w opadnie przez ruch listwy zaciskajacej 4 ku dolo-5 79695 6 wi do polozenia pracy, moze on np. oprzec sie na dwu listwach podpierajacych 18, z których kazda znajduje sie po obydwu bokach talerza obroto¬ wego.Duze i ciezkie przedmioty obrabiane nie wyma¬ gaja z zasady mocnego zacisniecia, jednak w mia¬ re potrzeby moga byc wsadzone dwie sruby czwo¬ rokatne do kanalka w (ksztalcie litery „T" listwy zaciskajacej 4 po jednej z dwu stron talerza obro¬ towego, tak ze przytwierdzaja one przedmiot obra¬ biany do listew podpierajacych gdy liswa zaciska¬ jaca przesunie sie ku dolowi a samoczynnie bedzie zwalniany jej uchwyt, gdy listwa podniesie sie do góry.Trzonek lub walek 17 talerza obrotowego jest celowo tak uformowany i usytuowany, ze on traci swój kontakt z dnem kanalka w ksztalcie litery „T" listwy zaciskajacej zanim jej ruch ku dolowi zostanie zakonczony i sruby czworokatne kanalka w ksztalcie litery T przeniosa nacisk na przedmiot obrabiany i ze walek ten nie dotknie znów dna Jtanalka w ksztalcie Etery T zanim listwa zaciska¬ jaca nie przesunie sie o krótki kawalek ku górze tak, ze uchwyt srub zostanie zwolniony, zanim przedmiot obrabiany bedzie podniesiony. Oczy¬ wiscie dolna czesc walka 17 musi rozciagac sie od¬ powiednio na duzym odcinku kanalka w ksztalcie litery T, aby zagwarantowac pewnosc dzialania przy przechylach wzdluznych.W kieriunku poprzecznyim walek je&t prowa¬ dzony przez sc&anki kanalka w kszftalcfiie litery T w listwie zaciskajacej, jak równiez przez mocny kanalek w ksztalcie litery T w stole mocujacym.Podnoszenie przedmiotu obrabianego moze sluzyc tez innym celom niz do obracania go. W tym przy¬ padku talerz obrotowy 16 moze byc zastapiony przez proste urzadzenie z plytka do podnoszenia, która nie moze byc obracana. Takie podnoszenie np. moze byc wymagane do podlozenia lancucha lub liny w celu usuniecia przedmiotu obrabianego ze stolu mocujacego w przypadku gdy jest on po¬ lozony bezposrednio na stole.Przy pomocy urzadzenia 6 przenoszenia energii umozliwia sie przesuwanie listwy zaciskajacej 4 z zadana sila w kierunku powierzchni stolu mo¬ cujacego jak równiez w odwrotnym kierunku. Sila ta w obu kierunkach powinna byc regulowana, by móc zapewnic rózne wymagania odnosnie za¬ ciskania silnego. Jeden z prototypów stolu mocu¬ jacego, który jest przedmiotem wynalazku, zostal wyposazony w urzadzenie sterownicze, które po¬ zwalalo na bezstopniowa regulacje sily od 0 do 75O0 kG, co nalezy tutaj traktowac tylko jako przyklad. Do poruszania listwa zaciskajaca 4 moga byc uzyte rózne silowniki 6a i urzadzenia przeno¬ szenia energii 6j Fig. 2 pokazuje urzadzenie hydrauliczne lub pneumatyczne z tloczyskiem, dzialajacym bezpo¬ srednio na listwe zaciskajaca. Moga byc tez wy¬ korzystane inne zródla sily lub urzadzenia pracy a takze urzadzenia przenoszenia energii, moga byc wykonane w formie przegubów, dzwigni, mimo- srodów itp. Zródla sily moga znajdowac sie we¬ wnatrz stolu mocujacego lub na uboczu, w odpo¬ wiednim miejscu przy stole, w poblizu jego lub moga byc tez wmontowane w przenosnej skrzyni itp.Jak juz wspomniano, na kazda listwe zaciska¬ jaca 4 oddzialuja dwa urzadzenia sily umiesz- 5 czone wzdluz listwy zaciskajacej w pewnych od¬ stepach jedno od drugiego. Urzadzenia te moga pracowac niezaleznie od siebie tak, ze droga cia¬ gniecia lub wypychania jednego urzadzenia moze byc rózna ód drogi jednoczesnego ruchu drugiego, io ale wielkosc sily oddzialywania na listwe zaciska¬ jaca 4 powinna byc w obu urzadzeniach jedna¬ kowa. W ten sposób listwa zaciskajaca porusza¬ jaca sie swobodnie w wydrazeniu 3, moze przyjac polozenie skosne, to znaczy moze ona byc w jed- 15 nym koncu bardziej podniesiona lub opuszczona niz w drugim, aby wyrównac rózne dlugosci za¬ czepionych w kanalku w ksztalcie litery T srub 7, 10, 12, które powstaja przez róznie dokrecone nakretki na wspólnie dzialajacych srubach. Jest 20 to duza zaleta, bo przy zamocowywaniu przedmio¬ tu obrabianego wymagane jest tylko, mniej wie¬ cej szybkie i przyblizajace przykrecenie nakretek, po czym dzialanie listwy zaciskajacej 4 doprowa¬ dza do ostatecznego równomiernego ustawienia 25 i równego silnego zacisniecia na wszystkich pun¬ ktach zacisniecia.Gdy przedmiot jest zamocowany w sposób do¬ tychczas znany, co oznacza, ze osoba obslugujaca il dokreca kazda srube kluczem tak, jak jest to wy- 30 magane a dokrecenie kazdej nakretki, jak zostalo stwierdzone na próbach, trwa okolo 8-4-10 sekund a wiec razem 16—20 sekund dla obu srub, lecz przy pomocy stolu mocujacego natomiast, bedacym przedmiotem wynalazku, ta sama czynnosc wy- 35 maga zaledwie ulamka sekundy. Niemal taki sam czas zostaje zaoszczedzony przy luzowaniu przed¬ miotu obrabianego. Gdy obrabiana Jest cala seria podobnych przedmiotów, kazdy przedmiot obra¬ biany, po zgrubnym ustawieniu nakretkami przy 40 pierwszym przedmiocie obrabianym, moze byc bly¬ skawicznie przymocowany lub zluzowany i otrzy-v muje sie tu znaczna oszczednosc czasu.Zamiast dwu srub 7 do kanalków w ksztalcie litery T jak pokazano na fig. 1, moie byc takze 45 uzyta tylko jedna sruba, gdy np. maja byc przy¬ mocowane tylko dwa przedmioty obrabiane 9 lub gdy np. sruba moze przechodzic przez otwór, znaj¬ dujacy sie w srodku przedmiotu obrabianego.Jak wynika z przykladów pokazanych na ry¬ so sunku, pojedyncza listwa zaciskajaca 4 znajduje sie w górnej plaszczyznie ponizej powierzchni gór¬ nej stolu mocujacego, i jedna dalsza na wpól we¬ wnatrz prostopadlej scianki bocznej stolu. Jest to wystarczajace w wiekszosci wypadków. Ilosc li- 55 stew zaciskajacych moze byc takze powiekszana, szczególnie gdy mamy do czynienia z duzymi sto¬ lami mocujacymi. Ilosc stalych kanalków 2 moze oczywiscie równiez ulec zmianie.Kombinacja stalego kanalka 2 i laczonego ka¬ so nalka 3 w równej linii srodkowej gdzie ten ostat¬ ni kanalek wyposazony jest w listwe zaciskajaca 4 posiadajaca kanalek w ksztalcie litery T, rozsze¬ rza mozliwosci stosowania stolu mocujacego, gdy np. praca odbywa sie przy uzyciu jakiegos ima- 65 dla. Imadlo to jest w znany sposób mocowane sru-7 79695 8 bami do kanalków 2 w ksztalcie litery T, podczas gdy przedmioty sa mocowane i luzowane w ima¬ dle sposobem powyzej opisanym, to znaczy przy '¦ pomocy Arub w kanaliku w ksztalcie litery T listwy 4. Urzadzenie przyciskowe moze byc w wielu przy- 5 packach uproszczone, co oznacza, ze uchwyty do wiercenia wzglednie imadla moga byc prosciej i taniej wykonane.Kanalek w listwie zaciskajacej 4 powinien miec sfazowania 19 {fig. 4) od strony górnej plaszczyzny io listwy zaciskajacej tak, ze wylot kanalka rozsze¬ rza sie w kierunku tej plaszczyzny listwy. Sluzy to 4o wprowadzania wiórów itp., które w czasie pracy opadaja na dno kanalka w ksztalcie litery T, skad latwo moga byc usuniete a nie wlatuja 15 miedzy scianki wydrazenia a listwe zaciskajaca.Listwa zaciskajaca jest wyposazona w dziury wier¬ cone lub podobne 29 (fig. 4), które umozliwiaja polaczenie urzadzenia przelaczenia energii z listwa zaciskajaca w celu jej przesuwania. 20 Mozliwosci stosowania i rozwiazania konstruk¬ cyjnego urzadzenia bedacego przedmiotem wyna¬ lazku, nie ograniczaja sie do przedstawionych przy¬ kladów ale opisane i przedstawione szczególy ma¬ ja dac poglad o istocie wynalazku. 25 PL PL