Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.07.1975 79667 U. 49a,27/12 49d,1/08 * MKP B23f 1/08 Twórcawynalazku: Andrzej Kucharski Uprawniony z patentu tymczasowego: Zrzeszenie Przemyslu Ciagnikowego, Ursus (Polska) Sposób wykonywania zewnetrznych uzebien ewolwentowych oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób wykonywania zewnetrznych uzebien ewolwentowych o zebach prostych poprzez walcowanie na zimno oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Znane sa sposoby wykonywania uzebien ewolwentowych poprzez obróbke plastyczna na zimno metoda Roto-Flo za pomoca dwóch zebatek lub metoda Maaga za pomoca rolek ksztaltujacych.Metoda Roto-Flo ma te wade, ze maksymalna szerokosc wienca kola zebatego, która mozna uzyskac, jest ograniczona szerokoscia zebatki, jak równiez wymagana sila rosnaca gwaltownie ze wzrostem szerokosci wienca zebatego, natomiast niedogodnoscia metody Maaga jest to, ze wymaga ona skomplikowanych i drogich maszyn i narzedzi, które stosunkowo szybko zuzywaja sie ze wzgledu na wystepujace w procesie walcowania narzedzia¬ mi o zarysie slimakowym tarcie slizgowe pomiedzy materialem a narzedziem.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu oraz skonstruowanie urzadzenia pozwalajacego uniknac powyzszych niedogodnosci. Cel ten osiagnieto poprzez opracowanie sposobu polegajacego na tym, ze obrabiany material przepycha sie miedzy swobodnie obracajacymi sie rolkami ksztaltujacymi, które obracaja sie wokól wvoich osi na skutek dzialania sily, pochodzacej od sily przepychania materialu i które wykonuja poosiowe przeciwnie skierowane ruchy posuwisto zwrotne. Rolki ksztaltujace ulozyskowuje sie w-suwakach prowadzacych w ten sposób, ze ich osie obrotu sa wzajemnie równolegle. Rolki ksztaltujace wykonuje sie w postaci walców, które w plaszczyznach przechodzacych przez ich osie obrotu posiadaja zarys odpowiadajacy zarysowi zebatki ksztaltujacej uzebienie.Sposób wedlug wynalazku odznacza sie tym, ze nie wymaga budowy skomplikowanych obrabiarek, eliminuje naped ruchu obrotowego rolek ksztaltujacych oraz tym, ze w wyniku stosunkowo malej powierzchni styku rolek z obrabianym materialem, sily wystepujace w tym procesie sa znacznie mniejsze od sil wystepuja¬ cych w dotychczas stosowanych sposobach. Konstrukcja walców ksztaltujacych jest bardzo prosta i latwa do technologicznego wykonania, a ksztalt walców zapewnia toczenie sie bez poslizgu elementów ksztaltujacych po obrabianym materiale, wskutek czego znacznie zmniejszaja sie sily tarcia wystepujacego w tym procesie, a co za tym idzie w duzym stopniu zwieksza sie trwalosc walców ksztaltujacych.J 2 79 667 Sposób wedlug wynalazku jest przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia rolki ksztaltujace i kierunki ich obrotu, fig. 2 — ruch materialu, fig. 3 - rolke ksztaltujaca w widoku z przodu.Material wyjsciowy 1 w postaci walca w przypadku ksztaltowania walków wieIowypustowyeh lub , w postaci tarczy w przypadku ksztaltowania kól zebatych, jest prowadzony w pierscieniu 5 zamocowanym w korpusie urzadzenia i przepychany za pomoca popychacza 4 miedzy swobodnie obracajacymi sie rolkami ksztaltujacymi 2, Rolki ksztaltujace 2 wykonane sa w postaci walców, które w plaszczyznach przechodzacych przez ich osie obrotu posiadaja zarys odpowiadajacy zarysowi zebatki ksztaltujacej uzebienie i sa ulozyskowane w suwakach 3 w ten sposób, ze ich osie obrotu sa wzajemnie równolegle. Suwaki 3 sa prowadzone w korpusie urzadzenia i wykonuja przeciwnie skierowane posuwisto-zwrotne ruchy poosiowe z jednakowa predkoscia.W wyniku poosiowego przesuwania sie rolek ksztaltujacych 2 obrabiany material 1 obraca sie wokól swojej osi.Wielkosc suwaków 3 oraz dlugosc rolek ksztaltujacych 2 jest równa lub wieksza od obwodu obrabianego materialu 1, co zapewnia obtaczanie sie rolek ksztaltujacych 2 po calym obwodzie obrabianego materialu 1.Ksztaltowanie uzebienia jest wynikiem zlozenia ruchu postepowego obrabianego materialu 1 z obtaczaniem sie zarysu zebatki po jego obwodzie. PL PL