PL79247B1 - Chromising of Ferrous Metal Substrates[GB1184183A] - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: Associated Chemical Companies Ltd., Harrogate (Wielka Brytania) Sposób chromowania wyrobów zelaznych, zwlaszcza blach Przedmiotem wynalazku jest sposób chromo¬ wania wyrobów zelaznych, zwlaszcza blach.Znany jest sposób chromowania wyrobów ze¬ laznych polegajacy na umieszczaniu wyrobu w proszku zawierajacym chrom i ogrzewaniu w 5 zamknietym hermetycznie piecu w temperaturze przynajmniej 900°C, w którym skladniki proszku wydzielaja haloidek chromowy pokrywajacy wy¬ rób zelazny. Sposób ten nie jest jednak wydaj¬ ny, gdyz tylko 40% chromu zawartego w proszku 10 przechodzi do warstwy powierzchniowej wyrobu w postaci stopu zelaza z chromem.W belgijskim opisie patentowym nr 68336 po¬ dany jest sposób chromowania, w którym chlo¬ rowiec i chrom wprowadzone do pieca zostaja 15 calkowicie wykorzystane, przy czym chromowanie odbywa sie w temperaturach znacznie nizszych od stosowanych dotychczas. W sposobie tym gaz krazy swobodnie nad wyrobem podlegajacym chromowaniu, dzieki czemu haloidek ma dostep 20 do wszystkich jego czesci. Jezeli jednak wyrób ten styka sie z drugim wyrobem podlegajacym równiez chromowaniu, to haloidek, nawet pod duzym cisnieniem, nie moze przeniknac do styka¬ jacych sie powierzchni i chromowanie tych wy¬ robów nie jest równomierne.Stosowano równiez chromowanie powierzchni wstegi blachy stalowej przez posypanie jej prosz¬ kiem zawierajacym chlorowiec i chrom podczas zwijania tej wstegi w krag, a wówczas proszek 25 30 ten ulega scisnieciu pomiedzy zwojami i — po ogrzaniu zwoju blachy do odpowiedniej tempe¬ ratury — zostaje ona pochromowana. Sposób ten nie jest jednak ekonomiczny, poniewaz duzo te¬ go proszku traci sie bezuzytecznie, co powoduje nierównomierne pochromowanie blachy w cza¬ sie jej ogrzewania. Mozna temu w pewnym stop¬ niu zapobiec przez spajanie krawedziami zwojów blachy, mimo to jednak tylko mala ilosc chromu zawartego w proszku zostaje uzytkowana.Inny znany sposób chromowania polega na tym, ze wyrób zelazny pokryty chromem ogrzewa sie do temperatury okolo 1000°C w celu spojenia chromu z podlozem bez pomocy reakcji chemicz¬ nej, przy czym sproszkowany chrom naklada sie na wyrób zelazny przez nawalcowywanie, a na¬ stepnie ogrzewa w piecu, przez który przepusz¬ czany jest strumien wodoru zawierajacy chloro¬ wiec, w celu usuniecia tlenku obecnego w po¬ wloce ze sproszkowanego chromu. Ten sposób chromowania ogranicza sie jednak tylko do wy¬ robów nie stykajacych sie ze soba w piecu, przy czym stwierdzono, ze aby chlorowiec obecny w strumieniu wodoru wprowadzanego do pieca byl czynny, odstep pomiedzy wyrobami podlegajacy¬ mi chromowaniu powinen umozliwiac dostep te¬ go gazu do calej ich powierzchni. Wyroby te aby nie ulegly spojeniu nie moga jednak sty¬ kac sie ze soba w piecu* Celem wynalazku jest opracowanie sposobu 7024779247 3 chromowania powierzchni wyrobów zelaznych stykajacych sie ze soba, a takze lepsze wyko¬ rzystanie chromu i halogenków do chromowania obecnych w piecu oraz umozliwienie chromowa¬ nie stali nie poddanej odweglaniu i nie zawiera- & jacej tytanu, co zmniejsza przemieszczanie sie wegla w stali.Obecnie stwierdzono, ze wyrób podlegajacy chromowaniu mozna pokryc specjalna warstwa jeszcze przed jego ogrzewaniem w celu pochro- 10 mowania.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze na wyrobach zelaznych wytwarza sie porowata warstwe zawierajaca chrom w zetknieciu metalu z metalem i nastepnie poddaje sie dzialaniu ciepla dla wy- 15 tworzenia stopu dyfuzyjnego droga ogrzewania wyrobów w piecu w obecnosci haloidku zelazo¬ wego w temperaturze co najmniej 750°C. Po nalozeniu warstwy chromu na wyrobie, lecz przed ogrzewaniem, naklada sie na wyrób dalsza war- 2° stwe zawierajaca haloidek metalu, który stanowi haloidek zelazawy lub haloidek reagujacy z ze¬ lazem podczas ogrzewania, tworzac haloidek ze¬ lazawy, przy czym powierzchnie wyrobów po~ krytych warstwa styka sie z sasiadujaca po- 25 wierzchnia tego samego lub innego wyrobu.Jako haloidek metalu stosuje sie haloidek ze¬ laza, haloidek niklu, haloidek kobaltu, haloidek manganu albo ich wodziany, zwlaszcza haloidek zelazawy, zelazowy, albo ich wodziany. 3° Jako haloidek metalu korzystnie stosuje sie chlorek metalu.W sposobie wedlug wynalazku pokryty po¬ wloka wyrób ogrzewa sie w piecu przedmuchi¬ wanym gazem w temperaturze powodujacej roz- 35 klad i odparowanie substancji szkodliwych z na¬ niesionej warstwy wyrobów, lecz nie powodujacej nadmiernego ulatniania haloidków i w czasie wystarczajacym do usuniecia substancji lotnych i powietrza znajdujacego sie pomiedzy stykajacy- *° mi sie powierzchniami wyrobów, po czym przeryr wa sie przedmuchiwanie, oraz ogrzewa nadal wyroby do temperatury przynajmniej 750°C w czasie wystarczajacym do wytworzenia na po¬ wierzchni wyrobów stopu dyfuzyjnego o poza- ** danej grubosci i kompozycji.Warstwe nakladana na wyroby stosuje sie w postaci roztworu lub zawiesiny wodnej. Ewen¬ tualnie warstwa zawiera zwiazek przechodzacy w stan lotny w temperaturze nizszej od temperatury, M w której z nalozonej warstwy i scian pieca wy¬ dzielaja sie substancje szkodliwe . dla warstwy i jej podloza, w celu wytworzenia gazu nieszkod¬ liwego w tej temperaturze. Zwiazek ten stosuje sie w ilosci stanowiacej 50°/o wagowych w sto- 55 sunku do haloidku metalu w warstwie. Jako zwiazek rozkladajacy sie na produkty gazowe "stosuje sie haloidek amonu.Ogrzewanie do temperatury, w której z nalozo¬ nej warstwy ulatnia sie nadmiar haloidku pro- w wadzi sie etapami, przy czym podczas pierwsze¬ go etapu ulatniaja sie substancje szkodliwe z na¬ lozonej warstwy, a nastepnie pozostale substan¬ cje szkodliwe znajdujace sie pomiedzy stykaja¬ cymi sie powierzchniami wyrobów usuwa sie 65 przez ogrzanie dó temperatury, w której zwiaze^ wytwarzajacy gaz ulatnia sie.W sposobie wedlug wynalazku przedmuchiwa¬ nie pieca przerywa sie po ogrzaniu wyrobu do temperatury 350 — 7Ó0°C, a koncowe ogrzewanie wyrobów z naniesiona warstwa prowadzi sie w temperaturze przynajmniej 780°C» Przed zasad¬ niczym ogrzaniem wyrobów pokrytych warstwa w piecu, korzystnie utrzymuje sie temperature 300°C.Poczatkowa warstwe chromu wytwarza sie na wyrobie, korzystnie przez nawalcowanie na jego powierzchni proszku chromowego lub na dro¬ dze elektrolizy. W celu wytworzenia haloidku chromowego na wyrób naklada sie warstwe za¬ wierajaca 1—50V§ ilosci chlorowca, potrzebnego teoretycznie do polaczenia sie z chromem, za¬ wartym w warstwie powierzchniowej wyrobu.Jako wyrób podlegajacy chromowaniu stosuje sie blache stalowa w postaci wstegi -zwinietej <<-w krag, wyrób ze stali nie odweglonej i nie za¬ wierajacej dodatku zmniejszajacego wnikanie we¬ gla, wyrób wykonany ze stali zlewnej lub wyrób wykonany ze stali nierdzewnej.Korzystnie chromowaniu poddaje sie blachy ze¬ lazne w postaci scislego zwoju lub stosu, które najpierw zaopatruje sie w porowata warstwe po¬ wierzchniowa zawierajaca chrom, a nastepnie w warstwe zawierajaca haloidek metalu reagujacy z zelazem i to w temperaturze i w atmosferze stosowanej do ogrzewania w celu wytworzenia na nich stopu dyfuzyjnego i wydzielania haloidku zelazawego, przy czym warstwy powierzchniowe wytwarza sie na wyrobach przed zetknieciem ich powierzchni.Wyroby zelazne przed chromowaniem pokrywa sie warstwa zawierajaca chrom, a w przypadku blachy w arkuszach i zwojach po obu stronach, przy czym pokrywanie krawedzi tych blach jest zbedne, gdyz i bez tego ulegaja one pochromowa- niu. Nalezy zaznaczyc, ze wytwarzana warstwa po¬ wierzchniowa zawiera chrom metaliczny styka¬ jacy sie bezposrednio ze swym podlozem. Aby warstwa zawierala chrom, w ilosci potrzebnej do wytworzenia stopu dyfuzyjnego na powierzchni wyrobu, i aby mial odpowiednia porowatosc pó- ^dftfte jest, aby zawierala ona przynajmniej 20 do SOtyt chromu i to w postaci czystego chromu metalicznego, lub jego stopu, z zelazem. Warstwa ta moze zawierac równiez inne metale jak ra przyklad nikiel, jezeli jego obecnosc jest poza¬ dana w stopie.Sposób stosuje sie do chromowania wyrobów zelaznych niezaleznie od zawartosci w nich wegla, jak równiez stali, do której wprowadzono tytan w celu zmniejszenia w niej przemieszczania sie wegla. Najkorzystniej jednak stosowac go mozna do zwyklej stali, jak stali zlewnej, stali walco¬ wanej na goraco, zwyklej stali weglowej, stali nieodweglonej, stali odtleniónej za pomoca alu¬ minium i stali nierdzewnej. Nalezy zaznaczyc, ze grubosc i rodzaj wytworzonej powloki chromowej zalezy od rodzaju wyrobu, a rodzaj podloza dla tej powloki mozna zmieniac w celu otrzymania79 247 chromowanego wyrobu o pozadanych wlasciwos¬ ciach.Dobrze przylegajaca chromowa warstwa po¬ wierzchniowa oraz jej warstwa zewnetrzna na¬ lozona pózniej umozliwia transport wyrobu do 5 pieca, a w przypadku tasmy stalowej — jej zwi¬ niecie w krag bez uszkodzenia tych warstw. Po¬ wierzchniowa warstwe zawierajaca chrom mozna wjHworzyc na wyrobie sposobem elektrolitycznym przez osadzenie galwaniczne, przez plomieniowe 10 nakladanie proszku lub drutu zawierajacego chrom albo przez nawalcowywanie proszku chromowego, którym wyrób jest uprzednio posypany.Ilosc chromu w wytwarzanej warstwie po¬ wierzchniowej zalezy ód przeznaczenia wyrobu. 15 Na przyklad przy chromowaniu stali zlewnej, w celu uodpornienia jej na korozje, wytwarza sie na jej powierzchni warstwe stopu chromu z ze¬ lazem grubosci od 0,05 do 0,075 mm. Jezeli po chromowaniu stal zlewna ma byc prasowana lub *° ciagniona, to jej warstwa powierzchniowa nie po¬ winna zawierac zbyt duzo chromu, a mianowicie nie wiecej niz 30°/o. W warstwach o grubosci od 0,05 do 0,075 mm ilosc chromu wynosi od 11 do 17 gramów na kazde 0,1 m2 jej powierzchni. Ta 25 warstwa powierzchniowa powinna byc jednak po¬ rowata, aby mogly do niej przenikac pary znaj¬ dujace sie w piecu. Porowatosc zalezy od gru¬ bosci tej warstwy i sposobu jej nakladania na wyrób zelazny. Jezeli jest nakladana sposobem ** galwanicznym, to grubosc warstwy winna wyno¬ sic 0,025 mm, a w przypadku nawalcowywania sproszkowanego chromu na powierzchnie zelaza — grubosc warstwy winna wynosic 0,075 mm.Wybierajac sposób nakladania na wyrób warstwy aS powierzchniowej zawierajacej w jednostce swej powierzchni pozadana ilosc chromu, nalezy zasto¬ sowac taki sposób, aby wytworzona warstwa byla dostatecznie porowata, gdyz to ulatwia przenika¬ nie do niej par. Ogólnie jednak warstwe po- ** wierzchniowa o grubosci od 0,0025 do 0,025 mm mozna wytworzyc na wyrobie zelaznym za po¬ moca dowolnego sposobu.Na chromowa warstwe powierzchniowa wyrobu naklada sie nastepnie — warstwe zawierajaca ha- 4S loidek metalu, a mianowicie haloidek zelazawy lub haloidek niklu. Najlepiej jest jednak uzyc nie mieszanine róznych haloidków metali, lecz haloidek zelaza. W przypadku innego haloidku metalu stosuje sie haloidek, który reaguje na ze- w lazo dajac haloidek zelaza przy ogrzaniu w celu wytworzenia na powierzchni wyrobu stopu dy¬ fuzyjnego. Wyrób haloidku metalu mozna ustalic na podstawie próby, w której arkusz blachy sta¬ lowej pokrywa sie roztworem danego haloidku M lub mieszanina proszków tego haloidku i zelaza, a nastepnie ogrzewa do temperatury przynajmniej 750°C w ciagu kilku godzin. Przy ogrzaniu do temperatury 800°C otrzymuje sie juz pewne dane wskazujace na to, czy wybór haloidku do prze- M prowadzania chromowania byl trafny. Podczas ogrzewania próbnej blachy do temperatury 400°C przepuszczany jest ponad nia strumien wodoru wytwarzajacy atmosfere ochronna, a po osiagnie- ciutej temperatury strumien wodoru zostaje prze- 85 rwany i temperatura podniesiona do pozadanej wysokosci. Jezeli wybrany haloidek metalu jest odpowiedni, to podczas ogrzewania powstaje ha¬ loidek zelazawy, który mozna wykryc w atmo¬ sferze otaczajacej próbke blachy lub na jej po¬ wierzchni.Najodpowiedniejszym haloidkiem jest chlorek zelazawy lub chlorek zelazawy uwodniony, ale zamiast niego mozna takze stosowac inne halogenki zelaza, które podczas ogrzewania rozkladaja sie lub reaguja z zelazem wyrobu wytwarzajac po¬ zadany haloidek zelazawy. Jako haloidek zelaza, najkorzystniej stosuje sie chlorek zelazawy, bro¬ mek zelazawy, jodek zelazawy, fluorek 1 zelazawy, dwuwodzian chlorku zelazowego, czterowódzian chlorku zelazowego, czterowódzian fluorku zela^ zowego, osmiowodzian fluorku zelazowego, czte¬ rowódzian jodku zelazowego, chlorek zelazowy, bromek zelazowy, fluorek zelazowy, szesciowo- dzian chlorku zelazowego i szesciowodzian brom¬ ku zelazowego.Ponadto jako haloidki metali mozna stosowac haloidki kobaltu, niklu, lub manganu, a w szcze¬ gólnosci ich chlorki. Zamiast haloidków zelaza mozna stosowac inne zwiazki chlorowca z meta¬ lem, reagujace z soba i z chromowa warstwa po¬ wierzchniowa oraz z zelazem wyrobu w czasie je¬ go ogrzewania, a to w celu wytworzenia haloid¬ ków metalu i haloidków zelazowego oddzialywu¬ jacych bezposrednio na skladniki chromujace. Za¬ miast haloidków metali mozna stosowac inne zwiazki chlorowca z metalem, które podczas pro¬ cesu chromowania wytwarzaja haloidki zelazawe.Odpowiednimi zwiazkami sa wodziany haloidków metali, jak MnCl2-4H20 NiCl2 • 6H20-CoCl2 -HtO.Sposób chromowania wedlug wynalazku pozwan¬ ia wytwarzac na wyrobie zelaznym stopowa war¬ stwe powierzchniowa zawierajaca tyle metalu, ile go bylo w powloce z haloidku metalu pokrywaja¬ cej ten wyrób na przyklad haloidek niklu wpro¬ wadza nikiel do tej warstwy stopowej.Chociaz do wytwarzania porowatej warstwy chromowej stosuje sie dowolny haloidek metalu, to jednak w dalszym opisie wynalazku bedzie omawiany haloidek zelaza, zwlaszcza chlorek ze¬ lazowy, co nie ogranicza zakresu wynalazku.Warstwa wytworzona na wyrobie podlegajacym chromowaniu moze zawierac, obok chlorku zela¬ zowego, wypelniacze i dodatki powodujace dobre przyleganie jej do wyrobu, lecz najkorzystniej jest, gdy tymi dodatkami sa haloidki metalu i zwiazki wytwarzajace gaz, gdyz uzycie innych dodatków moze byc szkodliwe.Warstwe zawierajaca haloidek zelaza mozna na¬ lozyc na wyrób pedzlem, przez zawalcowanie, na¬ trysk lub zanurzenie. W przypadku blachy na¬ lezy nalozyc warstwe tylko na jedna strone, a na¬ stepnie ulozyc arkusze blachy w stos lub, w przy¬ padku tasmy, zwinac ja w krag tak, aby strona pokryta warstwa stykala sie z jej strona niepo- kryta, dzieki czemu haloidek zelaza zawarty w tej powloce oddzialuje jednoczesnie na obie powierz¬ chnie blachy. Najlatwiej jest nakladac na wy¬ rób warstwe w postaci proszku, roztworu lub za¬ wiesiny. W tym celu stosuje sie rozpuszczalniki7 8 organiczne, lub korzystnie wode, gdyz wówczas wytworzona warstwa dobrze przylega do wyrobu.W przypadku nakladania warstwy z roztworu warstwa ta powinna dobrze skrzepnac i wyschnac przed ulozeniem blach w stos lub zwinieciem ich w krag. Nastepnie ogrzewa blache w temperatu¬ rze i w czasie zaleznie od kompozycji i rodzaju rozpuszczalnika. Najlepiej wyrób pokryty warstwa ogrzewa sie w czasie 1 minuty w temperaturze nie wyzszej od 150°C.Nakladana warstwa, korzystnie sklada sie z u- wodnionego chlorku zelazowego i chlorku amo¬ nu (jako zwiazku wytwarzajacego gaz) w propor¬ cjach 3—10 czesci chlorku zelazowego na 1 czesc chlorku amonu. Nalozona z tych skladników war¬ stwa dobrze przylega do wyrobu, jezeli jest na¬ kladana w postaci roztworu lub szlamu wodnego bez dodatku wypelniacza lub spoiwa. Powloka ta winna miec taka grubosc i zawartosc chlorowca, która umozliwi po ogrzaniu wyrobu pokrytego ta powloka, jego szybkie pochromowanie, a miano¬ wicie zawartosc 1—50°/o chlorowca, a najkorzyst¬ niej 5—30°/o ilosci potrzebnej teoretycznie do re¬ akcji z chromem zawartym w warstwie powierz¬ chniowej wyrobu w celu wytworzenia haloidków chromowych. W przypadku nalozenia warstwy tylko na jedna strone, na przyklad blachy, okolo polowy chlorowca zawartego w tej powloce jest potrzebna do pochromowania drugiej strony tej blachy nie posiadajacej powloki, lecz stykajacej sie z nia po jej zwinieciu lub ulozeniu w sterte.Po nalozeniu na wyrób powloki zawierajacej haloidek zelaza, poddaje sie go dalszej obróbce, przy czym w przypadku blach uklada sie je w strefe lub zwija w krag przed wlozeniem do pieca chromujacego, a ze powjoka przylega dobrze do wyrobów, wiec mozna je przez pewien okres cza¬ su skladowac przed wlozeniem do pieca.Dyfuzja powloki w wyrób nastepuje w piecu w temperaturze okolo 750°C w atmosferze pchron- nej skladajacej sie z wodoru, argonu, lub helu albo ich mieszaniny, przy czym atmosfera ta mo¬ ze zawierac haloidki wydzielajace sie z powloki.Otoczenie pieca nie powinno zawierac substancji mogacych powodowac utlenianie, naweglanie lub azotowanie wyrobu, oraz jego chromowej warstwy powierzchniowej i powloki. Tymi szkodliwymi substancjami sa tlen, azot, wegiel, para wodna i powietrze. W praktyce jednak trudno jest wy¬ eliminowac z otoczenia pieca te szkodliwe sub¬ stancje, poniewaz wydzielaja sie one w czasie pracy pieca z jego ogniotrwalego obmurza i prze¬ dostaje sie do wnetrza przez nieszczelnosci w czasie przerw w pracy. Ponadto te szkodliwe sub¬ stancje przedostaja sie do pieca wraz z powloka na wyrobach lub z powietrzem uwiezionym po¬ miedzy ta powloka i powierzchnia wyrobu. Na¬ lezy wiec je usunac z pieca jeszcze przed ogrza¬ niem go do temperatury, w której staja sie one szkodliwe, a najlepiej przez oczyszczenie atmo¬ sfery w piecu za pomoca strumienia gazu przed ogrzaniem go do wlasciwej temperatury.Usuwanie z pieca substancji szkodliwych umo¬ zliwia wieksza dowolnosc w doborze skladników nakladanej na Wyrób warstwy, wobec czego moze ona zawierac zwiazki, wytwarzajace te substancje w poczatkowej fazie ogrzewania pieca, gdyz moz¬ na je wtedy usunac za pomoca strumienia gazu.Dzieki temu powloka ta moze, na przyklad za- 5 wierac wodziany haloidków metali, oraz. haloidki amonu.Do oczyszczenia atmosfery w piecu i wytwo¬ rzenia w nim, atmosfery ochronnej, w czasie chro¬ mowania mozna stosowac wodór, argon lub hel o dostatecznej czystosci. Do oczyszczania pieca o temperaturze ponizej 400°C, zwlaszcza okolo 200°C, mozna stosowac gaz zawierajacy azot, na przyklad rozszczepiony amoniak, przy czym oczysz¬ czanie atmosfery pieca prowadzi sie w dwóch etapach, a mianowicie najpierw gazem zawieraja¬ cym azot, a nastepnie wodorem lub innym gazem szlachetnym. Poniewaz oczyszczanie w pierwszym etapie wymaga duzych objetosci gazu, wiec ze wzgledów oszczednosciowych korzystnie wykonuje sie je za pomoca mieszaniny azotu z wodorem w proporcji 95 czesci azotu i 5 czesci wodoru.Podczas ogrzewania pieca wszystkie substancje lotne, ulatniajace sie z warstwy nalozonej na wy¬ rób wraz z uwiezionym powietrzem, zostaja usu¬ niete z tej powloki wskutek rozprezania sie. Te substancje lotne zostaja nastepnie wraz z gazami wydzielonymi przez scianki pieca i powietrzem usuniete z pieca przez strumien gazu oczyszczaja¬ cego zanim zdaza reagowac z powloka wyrobu. Ten strumien oczyszczajacy przepuszcza sie przez piec w czasie wystarczajacym do oczyszczenia pieca.Nie nalezy jednak wykonywac tego podczas ogrze^ wania w piecu wyrobów podlegajacych chromo¬ waniu, gdyz moze to spowodowac usuniecie z pie¬ ca nadmiernej ilosci haloidków ulatniajacych sie wówczas z warstwy wyrobów. Dla tego wlasnie nalezy ogrzewac wyroby pokryte warstwa w dwóch etapach. W pierwszym etapie ogrzewa sie je w celu spowodowania ulotnienia sie z nalozo¬ nej warstwy i scian pieca wszelkich substancji szkodliwych, które zostaja usuniete strumieniem gazu, a nastepnie przerywa sie to oczyszczanie i w drugim etapie stosuje sie temperature pieca wymagana do procesu chromowania.Temperatura ogrzewania w pierwszym etapie powinna jednak wystarczac tylko do odparowania wszelkich szkodliwych substancji lotnych, bez od¬ parowania haloidków, które odparowuja w tem¬ peraturze od 350 do 700°C. Po odparowaniu wars¬ twy wyrobu i usunieciu z pieca substancji szkod¬ liwych, przepuszcza sie przez piec slaby strumien oczyszczajacy w celu utrzymania w piecu pew¬ nego nadcisnienia i ogrzewa piec w drugim eta¬ pie do temperatury 750°C w celu pochromowania wyrobów.Ogrzewanie pieca w celu usuniecia z niego sub¬ stancji szkodliwych dla jakosci powloki mozna równiez przeprowadzic stopniowo, a zwlaszcza w przypadku, gdy wyroby podlegajace chromowa¬ niu stykaja sie ze soba na duzej powierzchni.Wprawdzie pochromowanie wyrobów nastepuje takze i wtedy, gdy ich powloka zawiera tylko haloidek zelaza, lecz uzyskuje sie znacznie lepsze efekty, gdy zawiera ona równiez zwiazek, który przy ogrzewaniu wydziela gaz nieszkodliwy pod- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60• 7*847 10 czas ogrzewania. Obecnosc tego zwiazku jest w szczególnosci pozadana, W& z powieki wydzielaja sie substancje bardzo szkodliwe i g$y wyroby stykaja sie ze soba na duzej powierzchni, które zatrzymuja duze ich ilosci. Wydzielam* sie gazu * ulatwia wiec usuwanie z pieca powietrza i szkod¬ liwych substancji lotnych wydzielanych przez • po¬ wloke* Temperatura, powodujaca wydzielanie ga¬ zu ze zwiazku, musi byc tak wysoka, aby substan¬ cje szkodliwe ulatnialy sie z powloki juz wczes- 10 niej. Odpowiednim zwiazkiem jest haloidek amo¬ nu, na przyklad chlorek amonu. Nakladana war¬ stwa zawiera korzystnie zwiazek wytwarzajacy gaz w ilosci 10—30% wagowych w stosunku do zawartosci haloidkuzelaza. 15 Z powyzszego opisu wynika, ze w pierwszym okresie przeprowadzania sposobu wedlug wyna¬ lazku z nalozonej na wyrób warstwy wydzielaja sie substancje lotne w temperaturze nizszej od temperatury rozkladu zwiazku z wydzieleniem 2a produktów gazowych obecnego w tej powloce, przy czym wyrób pozostaje w tej temperaturze w czasie potrzebnym do calkowitego wydzielenia szkodliwych substancji lotnych usuwanych na¬ stepnie z pieca przez strumien gazu. Temperatura 25 w pierwszym okresie ogrzewania powinna wynosic od 100 do 300°C. Jest ona wystarczajaca do wy¬ suszenia lub zespolenia warstwy nalozonej na powierzchnie wyrobu. Ogrzewanie w celu wy¬ suszenia tej warstwy powinno trwac krótko, a ^ ogrzewanie w celu usuniecia substancji szkodli¬ wych znacznie dluzej. Po usunieciu substancji szkodliwych wyrób ogrzewa sie w piecu w wyz¬ szej temperaturze powyzej temperatury potrzeb¬ nej do wydzielania gazu ze zwiazku zawartego 35 w warstwie lecz nie powodujacej nadmiernego odparowywania haloidku. W czasie drugiego eta¬ pu ogrzewania gaz wydzielajacy sie z rozkladu zwiazku usuwa szkodliwe opary zawarte w tej warstwie lub pomiedzy stykajacymi sie powierzch- 4? niami wyrobów. Opary te nastepnie usuwa sie z pieca za pomoca strumienia gazu.Po usunieciu w ten sposób z pieca szkodliwych oparów strumien gazu zostaje zmniejszony lub przerwany, a temperatura pieca obnizona do tern- * peratury, w której usuniete zostaja z powloki wszystkie szkodliwe opary. Najkorzystniej jest przepuszczac przez piec gaz oczyszczajacy az do chwili ogrzania go do temperatury 400°C ale, za¬ leznie od rodzaju pieca, temperatura ta moze 50 wynosic 350—700°C. Przeplyw gazu nalezy tak uregulowac, aby w piecu istnialo lekkie nad¬ cisnienie zapobiegajace przedostawaniu sie po¬ wietrza do pieca z zewnatrz. Nastepnie wyrób ogrzewa sie do temperatury potrzebnej do chro- 55 mowania wyrobów. Temperatura chromowania wynosi 750—780°C i utrzymuje sie ja w czasie zaleznym od grubosci stopu chromu i zelaza na powierzchni wyrobu, przy czym zazwyczaj czas ten wynosi 4—40 godzin w temperaturze pieca «0 800—1000°C. W zaleznosci od rodzaju wyrobów temperatura ta moze byc równiez wyzsza pod tym warunkiem jednak, ze wyroby nie ulegna stopieniu lub zdeformowaniu. Temperature te na¬ lezy okreslic za pomocaprób. * W opisie powyzszym ogrzewanie pieca odbywa sie etapami, lecz moze to byc równiez ogrzewa¬ nie ciagle, a zwlaszcza w przypadku duzych pie¬ ców wymagajacych powolnego rozgrzewania.Przedmiot ;.wynalazku ilustruja nizej podane przyklady W. których ilosci stosowanych substan¬ cji podane sa w czesciach wagowych.Przyklap JU Tasme stalowa typu 20 (0,2% wegla) odtluszcza sie w, odpowiednim roztworze, wytrawia w czasie 10 sekund w 10% kwasie azo¬ towym i przemywa woda, a nastepnie obie jej strony pokrywa sie chromem metalicznym w po¬ staci proszku o ziarnach 200 w ilosci 135 g/m2 przez nawakowanie. Tasme pokryta w powyzszy sposób chromem przepuszcza sie przez roztwór czterowodzianu chlorku zelazawego (4,2 czesci) i chlorku amonu (0,5 czesci) w 0,97 czesciach wo¬ dy, a nastepnie suszy przez przeciaganie pod su¬ szarka podczerwieni, otrzymujac powloke na tas¬ mie o ciezarze 44 g/m2. Nastepnie 6 m tej tasmy z powloka nawinieto na walek o srednicy 88 mm z naprezeniem wynoszacym 300 kg, zachowanym w zwoju przez zakotwiczenie konca tasmy.Otrzymany zwój tasmy wlozono do pieca i pod¬ dano przedmuchiwaniu w ciagu 3 godzin wo¬ dorem w temperaturze 250°C, a nastepnie w tem¬ peraturze do 400°C w czasie 1V2 godziny i prze¬ dmuchiwano piec jeszcze w ciagu 10 godzin w ce¬ lu calkowitego usuniecia substancji szkodliwych, po czym zakonczono przedmuchiwanie i ogrzewa sie wyrób w ciagu 4 godzin w piecu o tempera¬ turze do 800°C, która utrzymuje sie w ciagu 24 godzin. Po ostudzeniu zwój blachy wyjmuje sie z pieca i przemywa go woda w celu usuniecia nadmiaru haloidku. Powierzchnie otrzymanej bla¬ chy maja kolor srebrzysto-szary i sa odporne na korozje pod dzialaniem wody, roztworu chlorku sodu i rozwodnionego kwasu azotowego, nawet przy gieciu blachy. Po miejscowym usunieciu po¬ wloki z blachy za pomoca pilnika i wrzacego 50% roztworu kwasu azotowego, stwierdzono, ze grubosc powloki wynosila 0,05 mm i ze nie roz¬ puszcza sie ona w tym kwasie. Stwierdzono rów¬ niez przez rozpuszczenie powloki w kwasie sol¬ nym, ze zawiera ona 69% zelaza.Przyklad II: Arkusz blachy z gatunku 20 (0,2% wegla) odtluszcza sie przez zanurzenie w kapieli alkalicznej, a nastepnie wklada do wanny anodowej z 50% roztworem kwasu siarkowego na okres 30 sekund przy pradzie o gestosci 400 A/0,1 m2. Nastepnie arkusz ten przenosi sie do wanny galwanizacyjnej zawierajacej katalizowany kwas chromowy poddany dzialaniu pradu o ge¬ stosci 300 A/0,1 m2, wytwarzajac na blasze po¬ wloke chromowa grubosci 0,0075 mm. Pochromo- wana blache nastepnie przemywa sie, suszy i za¬ nurza w roztworze zawierajacym 5 czesci wody 4 czesci czterowodzianu chlorku zelazawego i 1 czesc chlorku amonu. Po wysuszeniu promienia¬ mi podczerwonymi stwierdzono, ze kazde 0,1 m2 powierzchni vblachy pokryty jest powloka o cie¬ zarze 4 gramów. Stos blachy z taka powloka ogrzewano w piecu podobnie jak w przykladzie I, otrzymujac na niej powloke chromowa o grubosci 0,025 mm, zawierajaca 71% zelaza.7»247 11 11 Przyklad III. Wstege blachy stalowej ga¬ tunku 20 (0,2*/o wegla) odtluszcza sie w odpowied¬ nim rozpuszczalniku, a nastepnie wytrawia w cia¬ gu 10 sekund w 10"/o roztworze kwasu azotowego i przemywa woda. Tak przygotowana blache po obu stronach posypuje sie sproszkowanym chro¬ mem o ziarnistosci 200 mesz w ilosci 17 gr/0,1 ml blachy i nawalcowuje przez wprowadzenie wstegi pomiedzy walce. Tak nachromowana wstege bla¬ chy stalowej przeciaga sie nastepnie przez roz¬ twór zlozony z 6 czesci bromku zelazawego, 1 cze¬ sci chlorku amonu i 8 czesci wody i suszy w su¬ szarce podczerwieni, otrzymujac na blasze powlo¬ ke o ciezarze 4 gr/0,1 mf. Wstege tak pokrytej blachy zwija sie w zwój na walku o srednicy 9 cm z naprezeniem 360 kg i zakotwicza koniec wstegi. Zwój ten umieszcza sie nastepnie w piecu przedmuchiwanym w ciagu 3 godzin wodorem, po czym w ciagu 1V2 godziny w temperaturze 400°C, przy czym wodór przeplywa jeszcze przez piec w ciagu 10 godzin w celu calkowitego usu¬ niecia substancji wywierajacych szkodliwe dziala¬ nie na powloke. Po zakonczeniu przedmuchiwania wyrób ogrzewa sie w ciagu 5 godzin w tempe¬ raturze do 900°C i utrzymuje w tej temperaturze w ciagu 16 godzin. Po ochlodzeniu pieca, zwój blachy wyjmuje sie i przemywa woda w celu usu¬ niecia nadmiaru haloidku. Powierzchnie otrzyma¬ nej blachy byly koloru szaro-srebrzystego i od¬ porne na korozje pod wplywem wody, roztworu wodnego chlorku sodu i kwasu azotowego, na¬ wet po zgieciu blachy. Po lokalnym usunieciu z blachy powloki pilnikiem i rozpuszczaniu stali wrzacym 50 procentowym roztworem wodnym kwasu azotowego stwierdzono, ze powloka ta ma grubosc 0,065 mm, nie rozpuszcza sie w kwasie azotowym, a po rozpuszczeniu w kwasie solnym wykazuje zawartosc 71,Wt zelaza.Przyklad IV: Wstege blachy stalowej o ga¬ tunku 20 (0,2*/o wegla) odtluszcza sie w kapieli alkalicznej, wytrawia w ciagu 10 sekund w 10f/o roztworze kwasu azotowego i przemywa woda, a nastepnie posypuje obie strony blachy sprosz¬ kowanym chromem o ziarnistosci 200 w ilosci 15 g na kazde 0,1 m* powierzchni, po czym na¬ walcowuje sie go przez przeciagniecie wstegi bla¬ chy miedzy walcami. Otrzymana blache pokryta chromem zanurza sie w roztworze zlozonym z 5,7 czesci szesciowodzianu chlorku zelazowego, 1 cze¬ sci chlorku amonu i 7,2 czesci wody, a nastepnie suszy promieniami podczerwonymi, otrzymujac na niej powloke o ciezarze 4 g na kazdym 0,1 m2 powierzchni blachy. Zwój powleczonej blachy wklada sie nastepnie do pieca przedmuchiwanego wodorem w ciagu 3 godzin w temperaturze 250°C, po czym wyrób ogrzewa sie w temperaturze 400°C w ciagu 1V2 godziny i przedmuchuje piec jeszcze w ciagu 14 godzin w celu calkowitego usuniecia substancji szkodliwych. Po zakonczeniu przedmu¬ chiwania pieca wyrób ogrzewa sie w ciagu 4V2 godziny w temperaturze 850°C, która utrzymuje sie w ciagu nastepnych 24 godzin.Po ostudzeniu pieca zwój blachy wyjmuje sie i przemywa woda w celu usuniecia nadmiaru ha¬ loidku. Otrzymana blacha koloru srebrzysto-sza- regó -jest odporna na korozje pod wplywem' wody i roztworu wodnego chlorku sodu i kwasu aio^ towegb, hawet po zgieciu blachy. Po lokalnym usunieciu z blachy jej powloki za pomoca tu¬ nika i rozpuszczeniu stalowego podloza 50Vtc:róz~ tworem wodnym kwasu azotowego stwierdzono, ze powloka ma grubosc 0,08 ¦ mm, nie rozpuszcza sie w kwasie azótowynt i zawiera 77W zelaza: Przyklad V. Wstege blachy stalowej gatun¬ ku 20 (0,2*/t wegla) odtluszcza sie w kapieli alka¬ licznej, wytrawia w ciagu 10 sekund w 10ty» roz^ tworze kwasu azotowego i przemyto wodar a na¬ stepnie posypuje jej obie powierzchnie sproszko¬ wanymi chromem o ziarnistosci 200 w ilosci 15; g na kazde 0,1 mf powierzchni blachy i nawalco¬ wuje go. Otrzymana blache pokryta chromem 'za¬ nurza sie w roztworze 4 czesci bezwodnego jodku zelazowego i I czesci jodku amonu w 7,2 czesciach wody, po czym suszy promieniami podczerwony¬ mi otrzymujac na blasze powloke o ciezarze Ag/ /0,1 m*. Po zwinieciu blachy w zwój, wklada sie ja do pieca przedmuchiwanego wodorem w ciagu 3 godzin w temperaturze 250°C. Nastepnie wy¬ rób ogrzewa sie w piecu w ciagu iVi gódz. w tem¬ peraturze 400°C i przepuszcza wodór nadal w ciagu 14 godzin w celu calkowitego usuniecia substancji szkodliwych. Po zakonczeniu przedmu¬ chiwania wyrób ogrzewa sie nadal w piecu w cia¬ gu czterech godzin w temperaturze 9Ó0°C, utrzy¬ mujac ja w ciagu 24 godzin. Po ochlodzeniu pieca zwój blachy wyjmuje sie i przemywa woda w celu usuniecia nadmiaru haloidku. Powierzchnia blachy koloru srebrzysto-szarego jest odporna na korozje pod dzialaniem wódy oraz roztworu wod¬ nego chlorku sodowego i kwasu azotowego, nawet po zagieciu blachy. Po lokalnym usunieciu" p&- wloki za pomoca pilnika i rozpuszczeniu* Jfcgó sta¬ lowego podloza 50i/t roztworem kwasu azotowego stwierdzono, ze powloka ta ma grubosc 0,055 mm, nie rozpuszcza sie w tym kwasie i zawiera 70f/o zelaza.Przyklad VI: Wstege blachy stalowej ó za¬ wartosci 0,2*/o wegla odtluszcza sie w rozpuszczal¬ niku, wytrawia w ciagu 10 sekund w 101/* roz¬ tworze kwasu azotowego i przemywa'woda, a na¬ stepnie blache posypuje sie z "obu stron sprosz¬ kowanym chromem o ziarnistosci 200 w ilosci 12,2 g/Ó,l m* powierzchni i utrwala gó przez prze¬ ciagniecie blachy przez walcarke. Blache pokryta chromem zanurza sie w roztworze 5,7 czesci szes¬ ciowodzianu chlorku niklu z 1 czescia chlorku amonu w 7,2 czesciach wody, a nastepnie suszy promieniami podczerwonymi otrzymujac na bla¬ sze powloke chlorków niklu i amonu o ciezarze 4 g/0,1 m* powierzchni blachy. Wstege pokrytej blachy o dlugosci 6 m nawija sie pod naciagiem 338 kg na walek o srednicy 9 cm i wolny koniec blachy zakotwicza. Otrzymany zwój blachy wkla¬ da sie do pieca przedmuchiwanego w tempera¬ turze 200°C w ciagu 2 godzin mieszanina skla¬ dajaca sie z 10*/o wodoru i OO^/o argonu, po czym wyrób ogrzewa sie w piecu w ciagu 2 godzin w temperaturze 400°C i przedmuchiwano piec w ciagu dalszych 10 godzin w celu usuniecia substancji szkodliwych. Po przerwaniu przedniu- 10 15 20 25 30 ss 40 45 60 55 007*247 i* 14 chiwania wyrób ogrzewa sie w ciagu ^-gcglzin w temperaturze: 9QQ°Q utrzymujac ¦-.ja;,:w ciagu 16 Tgodzin; Po ostudzeniu pieca, zw^ wyjmuje sie i przemyto, woda w.-celu usuniecia nadmiaru ha- loidku. Powierzchnia otrzymanej blachy koloru * srebrzyato-saara, jest odporna na Korone wody oraz. roztworu wodnego chlorku sodu i kwasu azotowego, Jiawet po zagieciu. Po lokalnym spi¬ lowaniu powloki i rozpuszczenia jej stalowego podloza 50*/t . -- roztworem kwasu azotowego 10 stwierdzono, ze powloka ma grubosc 0,0625 mm nie rozpuszcza sie w kwasie azotowym i zawiera 76^/t zelaza..Przy.klad VII: Wstege stalowej blachy od¬ tluszczono, wytrawiono i przemyto w sposób opi- 15 sany w przykladzie VI, a nastepnie posypano sproszkowanym chromem w ilosci 16 g/0,1, m* i Jiawalcowano go, po czym blache pokryta chro^ mem zanurzono w roztworze 80 czesci czterowo- dzianu chlorku manganawego i 14 czesci chlorku M amonu w 100 czesciach wody, a nastepnie wy¬ suszono promieniami podczerwonymi, otrzymujac na blasze powloke chlorku, manganawego i chlorku amonu o ciezarze 4 g/0,1 m2. Tak pokryta tasme blachy - wlozono do pieca przedmuchiwanego wo- 25 dorem w ciagu 3 godziny w temperaturze 250°C.Nastepnie ..wyrób ogrzewano w temperaturze 400PG w ciagu 1—2 godzin przy czym piec prze¬ dmuchiwana nadal w ciagu 14 godzin. Po zakon¬ czeniu przedmuchiwania wyrób ogrzewano w pie- *° cu nadal w temperaturze 900°C w ciagu 16 go¬ dzin. Po ostudzeniu pieca, blache wyjeto i prze¬ myto woda. Powierzchnia koloru srebrzysto-sza- rego byla odporna na korozje pod wplywem wo¬ dy oraz roztworu wodnego chlorku sodu i kwasu S5 azotowego, nawet po zgieciu blachy. Analiza sto¬ pu zelaza z chromem na powierzchni blachy, po rozpuszczeniu stalowego podloza kwasem azoto¬ wym wykazala zawartosc 52*/o zelaza i grubosc 0,0375mm. j *° Przyklad VIII: Próbe opisana w przykla¬ dzie . VII powtórzono stosujac zamiast wodzianu chlorku manganawego szesciowodzian chlorku ko¬ baltu. W tym przypadku równiez otrzymano wste¬ ge blachy stalowej koloru srebrzysto-szarego o tó powierzchni odpornej na korozje, a jej powloka ze stopu zelaza z chromem miala grubosc 0,0325 mm i zawierala 40% zelaza.Chociaz w sposobie wedlug wynalazku stosuje sie przedmuchiwanie pieca, a w ostatniej fazie 50 przedmuchiwania wodorem w celu usuniecia sub¬ stancji szkodliwych, to jednak w praktyce w pie¬ cu moze pozostac niewielka ilosc tych substancji, zwlaszcza przy stosowaniu niezbyt czystych ma¬ terialów wyjsciowych.Sposób wedlug wynalazku mozna jednak rów¬ niez przeprowadzac w procesie ciaglym, wprowa¬ dzajac wstege lub stosy blachy zaopatrzonej w powloke do strefowego pieca tunelowego o róz¬ nych temperaturach, a wówczas piec ten jest przedmuchiwany tylko w swej strefie poczatko¬ wej, a w pozostalych strefach utrzymuje sie atmo¬ sfere ochronna.Sposób ten sluzy, zwlaszcza do chromowania blachy stalowej w postaci zwojów lub stosów, w 55 60 przy czym moze ona byc dosc cienka. Mozna go równiez stosowac do chromowania drutu lub rur w postaci zwojów, a wyroby zelazne nie dajace sie zwinac na przyklad o ksztalcie wkleslym — uklada sie w stosy. PL PL

Claims (21)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób chromowania wyrobów zelaznych zwlaszcza blach przez wytwarzanie porowatej warstwy zawierajacej chroni w zetknieciu metalu z metalem i nastepnie wytworzenie stopu dyfu¬ zyjnego droga ogrzewania wyrobów w piecu w obecnosci haloidku zelazawego w temperaturze co najmniej 750°C w czasie wystarczajacym do wytworzenia stopu dyfuzyjnego o pozadanej gru¬ bosci i kompozycji, znamienny tym, ze po wy¬ tworzeniu warstwy chromu na wyrobie przez na- walcowanie, lecz przed ogrzewaniem, naklada sie na wyrób dalsza warstwe zawierajaca haloidek metalu stanowiacy haloidek zelazawy lub haloidek, który podczas ogrzewania reaguje z zelazem, two¬ rzac haloidek zelazawy, przy czym powierzchnia wyrobu pokryta powloka styka sie z sasiadujaca powierzchnia tego samego lub innego wyrobu, zwlaszcza w postaci scislego zwoju.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako haloidek metalu stosuje sie haloidek zelaza, haloidek niklu, haloidek kobaltu lub haloidek manganu albo ich wodziany.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako haloidek metalu stosuje sie haloidek zelaza¬ wy lub zelazowy, albo ich wodziany.

4. Sposób wedlug zastrz. 1—3, znamienny tym, ze jako haloidek metalu stosuje sie chlorek me¬ talu.

5. Sposób wedlug zastrz. 1—4, znamienny tym, ze pokryty powloka wyrób ogrzewa sie w piecu przedmuchiwanym gazem w temperaturze powo¬ dujacej rozklad i odparowanie substancji szkodli¬ wych z naniesionej warstwy wyrobów, lecz nie powodujacej nadmiernego ulatniania sie haloid- ków w czasie wystarczajacym do usuniecia sub¬ stancji lotnych i powietrza znajdujacego sie po¬ miedzy stykajacymi sie powierzchniami wyrobów, po czym przerywa sie przedmuchiwanie, lecz wy¬ rób ogrzewa sie nadal do temperatury przynaj¬ mniej 750°C w czasie wystarczajacym do wytwo¬ rzenia na powierzchni wyrobów stopu dyfuzyj¬ nego o pozadanej grubosci i kompozycji.

6. Sposób wedlug zastrz, 1—5, znamienny tym, ze warstwe nakladana na wyroby stosuje sie w postaci roztworu lub zawiesiny wodnej.

7. Sposób wedlug zastrz. 1—6, znamienny tym, ze nalozona warstwa zawiera takze zwiazek od¬ parowujacy sie w temperaturze nizszej od tem¬ peratury w której z nalozonej warstwy i scian pieca wydzielaja sie substancje szkodliwe dla tej warstwy i jej podloza, a to w celu wydzielenia gazu nieszkodliwego w tej temperaturze.

8. Sposób wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze zwiazek ulegajacy odparowaniu dodany w celu wytworzenia gazu stosuje sie w ilosci stanowia¬ cej 50"% wagowych haloidku metalu w warstwie.

9. Sposób wedlug zastrz. 7—8, znamienny tym,70 247 15 1« ze jako zwiazek ulegajacy odparowaniu, wytwa¬ rzajacy gaz, stosuje sie haloidek amonu.

10. Sposób wedlug zastrz. 5—9, znamienny tym, ze ogrzewanie do temperatury, w której z nalo¬ zonej warstwy ulatnia sie nadmiar haloidku, pro¬ wadzi sie etapami, przy czym podczas pierwsze¬ go etapu ulatniaja sie substancje szkodliwe z warstwy nalozonej, a nastepnie podczas drugiego pozostale substancje szkodliwe znajdujace sie po¬ miedzy stykajacymi sie powierzchniami wyrobów usuwa sie przez ogrzanie do temperatury w któ¬ rej zwiazek wytwarzajacy gaz ulatnia sie.

11. Sposób wedlug zastrz. 5—10, znamienny tym, ze przedmuchiwanie pieca przerywa sie po ogrza¬ niu wyrobu do temperatury 350—700°C.

12. Sposób wedlug zastrz. 1—11, znamienny tym, ze koncowe ogrzewanie wyrobów z naniesiona warstwa prowadzi sie w temperaturze przynaj¬ mniej 780°C.

13. Sposób wedlug zastrz. 1—12, znamienny tym, ze przed zasadniczym ogrzaniem wyrobów po¬ krytych warstwa w piecu utrzymuje sie tempe¬ rature 300°C.

14. Sposób wedlug zastrz. 1—13, znamienny tym, ze poczatkowa warstwe chromu wytwarza sie na 25 wyrobie przez nawalcowanie na jego powierzchni proszku chromowego.

15. Sposób wedlug zastrz. 1—13, znamienny tym, ze na wyrobie poczatkowa warstwe chromowa wytwarza sie na drodze elektrolizy.

16. Sposób wedlug zastrz. 1—14, znamienny tym, 10 15 20 30 ze w celu wytworzenia haloidku chromawego na wyrób naklada sie warstwe zawierajaca 1—50°/§ ilosci chlorowca, potrzebnego teoretycznie do po¬ laczenia sie z chromem, zawartym w warstwie powierzchniowej wyrobu.

17. Sposób wedlug zastrz. 1—16, znamienny tym, ze jako wyrób podlegajacy chromowaniu stosuje sie blache stalowa w postaci wstegi zwinietej w krag.

18. Sposób wedlug zastrz. 1—17, znamienny tym, ze chromowaniu poddaje sie wyrób ze stali nie odweglonej i nie zawierajacej dodatku zmniej¬ szajacego wedrówke wegla.

19. Sposób wedlug zastrz. 1—17, znamienny tym, ze chromowaniu poddaje sie wyrób wykonany ze stali zlewnej.

20. Sposób wedlug zastrz. 1—17, znamienny tym, ze chromowaniu poddaje sie wyrób wykonany ze stali nierdzewnej.

21. Sposób wedlug zastrz. 1—20, znamienny tym, ze chromowaniu poddaje sie blachy zelazne w po¬ staci scislego zwoju lub stosu, które najpierw zaopatruje sie w porowata warstwe powierzchnio¬ wa zawierajaca chrom, a nastepnie w warstwe zawierajaca haloidek metalu reagujacy z zela¬ zem i to w temperaturze i w atmosferze stoso¬ wanej do ogrzewania tych wyrobów w celu wy¬ tworzenia na nich stopu dyfuzyjnego i wydziela¬ nia haloidku zelazawego, przy czym warstwy po¬ wierzchniowe wytwarza sie na wyrobach jeszcze przed zetknieciem ich powierzchni. CZYTELNIA Urzedu Patentowego W.D.Kart. C/996/75, 120+15, A4 Cena 10 zl PL PL