PL7905B1 - Sposób mechanicznej obróbki jedno- lub wielokrysztalowych drutów, tasm i tym podobnych przedmiotów z metali trudnotopliwych. - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób mechanicznej obróbki jedno- lub wielokry¬ sztalowych drutów, tasm i tym podobnych wyrobów z metali trudno topliiwych. W wy¬ robach jednokrysztalowych dlugosc kry¬ sztalu nie jest nieograniczona, bo w pew¬ nych odstepach wystepuja miejsca, w któ¬ rych stykaja sie pojedyncze krysztaly, Styki te zmniejszaja bardzo przydatnosc drutów. W wyrobach wielokrysztalowych, skladajacych sie, jak wiadomo, z wiekszej ilosci krysztalów, które wzajemnie wcho¬ dza w siebie, dobroc wyrobów zalezy prze- dewszystkiem od doskonalosci tego sprze¬ zenia krysztalów.Miara dobroci drutów jednokrysztalo¬ wych wzglednie wielokrysztalowych jest ich wytrzymalosc na rozerwanie, dajaca sie latwo zmierzyc. Podczas gdy drut jed- noKrysztalowy bez styków, wykonany z wolframu, wykazuje w normalnej tempe¬ raturze wytrzymalosc na rozerwanie o- kolo 110—120 kg/mm2, wytrzymalosc dru¬ tów, posiadajacych miejsca styku, bywa az o 50% mniejsza i bardzo zmienna. W drutach wielokrysztalowych wytrzymalosc na rozerwanie wynosi od 90 do 120 kg/mm2 i osiaga wartosc, równa wytrzy¬ malosci drutu jedbokrysztalowego, tylko wtedy, gdy wzajemne sprzezenie poszcze¬ gólnych krysztalów jest bardzo dobre.Jezeli jedno- lub wielokrysztalowe dru¬ ty scienia sie przez kucie, wyciaganie, wal¬ cowanie lub inna obróbke, to okazuje sie,ze po kilku etapach takiej obróbki drut za¬ traca swa pierwotna miekkosc i gietkosc.To tez falsze wyciaganie wymaga wiek- szef sily xniz pierWsz^rstopnie wyciagania.Wskutek tego dalsza obróbka przedstawia coraz wieksze trudnosci. Mimo to udaje sie wyciagac druty, nip. wolframowe, o srednicy 0,1 mm az do srednicy 0,03—0,04 mm.Wytrzymalosc na rozerwanie wzrasta wraz ze zmniejszaniem sie przekroju i mo¬ ze sie podniesc az do 180 kg/mm2. Gdy scisniony drut ogrzeje sie i doprowadzi np. do temperatury wlókna w zarówce e- lektrycznej, to budowa krystaliczna drutu nagle zmienia sie. Nastepuje przekrystali¬ zowanie, polegajace na tern, ze wytwarza¬ ja sie nowe krysztaly, których liczba i wielkosc moze byc rozmaita i których gra¬ nice moga ukladac sie dowolnie. Drut sta¬ je sie kruchym i wytrzymalosc jego spada do 30 kg/mm2. Nowe granice krysztalów mozna uwidocznic przez wytrawienie, W rezultacie krysztal utraca swa najwazniej¬ sza wlasnosc, a mianowicie gietkosc w temperaturze nawet bialego zaru.Stwierdzono jednak, ze po zmianie przekroju zaledwie o kilka stopni mozna ogrzac drut do najwyzszego zaru, a mimo to nie nastapi ani przekrystalizowanie ani rozpad krysztalów. Przeciwnie, krysztaly przy dluzszem ogrzewaniu nawet odzysku¬ ja pierwotne wlasnosci. Wytrzymalosc na rozerwanie, która mogla wzrósc np. do 140 lub 150 kg/mm2, wraca do pierwotnej wartosci; przez stosowny dobór tempera¬ tury oraz czasu wyzarzania mozna przy¬ wrócic równiez pierwotna miekkosc i giet¬ kosc drutu. Przekrystalizowanie przy na- stepnem ogrzaniu nastepuje tylko wtedy, gdy scienienie drutu osiagnelo lub prze¬ kroczylo pewna granice. Granica ta, a wraz z nia przelom w zjawisku rekrystali¬ zacji, zalezy od grubosci drutu. Gdy drut jest gruby, o srednicy mniej wiecej kilku milimetrów, to granice te przekracza sie juz przy bardzo malem scienieniu drutów, podczas gdy przy scienianiu cienkich dru¬ tów, przewyzszaj acem nawet 50%, grani¬ cy tej jeszcze sie nie przekracza.Granica scieniania i przelom w rekry¬ stalizacji zalezy tez od czystosci metali.Tak np. jednokrysztalowe druty, zawiera¬ jace w znany sposób tlenek toru, moga byc wiecej scienione niz druty z czystego wol¬ framu. Takze sposób scieniania drutu ma wplyw, albowiem rekrystalizacja zalezy np. od stopnia zmniejszenia przekroju, od predkosci wyciagania drutu i t. d.Na podstawie tych nowych i nieoczeki¬ wanych obserwacyj mozna wyrabiac dru¬ ty, tasmy i tym podobne przedmioty znacz¬ nie lepsze od znanych jedno- lub wielo- krysztalowych wyrobów. Wzajemne sprze¬ zenie krysztalów mozna dowolnie udosko¬ nalic, nie psujac przytern innych wlasno¬ sci drutu.Przy wyrobie postepuje sie w nastepu¬ jacy sposób. Drut, przemieniony naprzód znanym sposobem na drut jednokryszta- lowy lub skladajacy sie z wielu kryszta¬ lów wzajemnie wchodzacych w siebie, poddaje sie obróbce mechanicznej, której celem jest zmniejszenie jego przekroju np. przez wyciaganie, walcowanie, kucie, pra¬ sowanie, splaszczanie; lecz obróbke te do¬ prowadza sie tylko do pewnej granicy przez okreslone zmniejszenie przekroju, a wiec drut np. przeciaga sie tylko przez kilka stopni. Potem aby sie przekonac, ze nie przekroczono odksztalcenia przelomo¬ wego dla rekrystalizacji, bierze sie w mysl wynalazku niniejszego mala próbke, o- grzewa ja przez krótki czas do bialego za¬ ru i sprawdza jej kruchosc. Jezeli drut nie stal sie kruchym, to cala partja drutu po tym pierwszym etapie obróbki ogrzewa sie do bardzo wysokiej temperatury, ewentu¬ alnie nawet bliskiej do temperatury topli¬ wosci.Wprawdzie proponowano juz chwilo¬ we wyzarzanie w temperaturze do 1300° — 2 —lub 1600°C pretów wolframowych, które poddaje sie obróbce mechanicznej w sta¬ nie ogrzania do czerwonego zaru. W tym wypadku chodzilo jednak tylko o to, zeby, zachowujac istniejaca juz strukture wlók¬ nista drutu lub preta, uczynic je podat¬ niejszemi do obróbki w nizszej temperatu¬ rze. Natomiast w mysl wynalazku niniej¬ szego wysokie ogrzanie, dochodzace ewen¬ tualnie prawie az do temperatury topli¬ wosci, ma na celu przywrócenie drutowi miekkosci i gietkosci, zmniejszonych wsku¬ tek mechanicznego scienienia drutu, skla¬ dajacego sie z jednego krysztalu lub kil¬ ku duzych krysztalów. Przytem drut ten mozna ogrzewac badz w stanie spoczynku, badz przeprowadzajac go np. miedzy dwoma stykami rteciowemi.Scienianie drutu i nastepujace potem ogrzewanie mozna powtarzac dowolnie czesto. Podczas tej obróbki wydluzaja sie równiez powierzchnie zetkniecia zacho¬ dzacych na siebie krysztalów drutu, tasm i tym podobnych przedmiotów, wskutek czego wzajemne sprzezenie krysztalów znacznie sie polepsza. Uzyskuje sie w ten sposób drut wielokrysztalowy, którego wytrzymalosc na rozerwanie jest na calej dlugosci równa lub prawie równa wytrzy¬ malosci pojedynczych krysztalów.W drutach jednokrysztalowych po¬ wierzchnie styku krysztalów, poprzeczne do osi drutu, niedajace sie dotad uniknac, a tak szkodliwe w praktyce, powiekszaja sie znacznie w stosunku do przekroju, wiec wzajemne sprzezenie krysztalów staje sie lepszem takze w tern miejscu, wskutek czego niebezpieczenstwo przerwania sie drutu znacznie sie zmniejsza.Zastosowanie drutów, obrabianych po¬ dlug wynalazku niniejszego, moze zatem wplynac bardzo dodatnio na jakosc zaró¬ wek.Ostatnie ogrzewanie mozna ewentual¬ nie polaczyc z procesem skrecania drutu na linje srubowa.Do objasnienia nowego sposobu moze sluzyc przyklad nastepujacy.Wolframowy drut wielokrysztalpwy, z zawartoscia 0,75% tlenku toru, o srednicy 0,07 mm, scienia sie w dwóch przeciagnie¬ ciach do 0,06 mm, potem przeprowadza sie pomiedzy dwoma stykami rteciowemi lub wolframowemi, odleglemi od siebie o 2 cm i znaj duj acemi sie w atmosferze ^odoru.Drut przesuwa sie bez przerwy z predko¬ scia 20 cm na minute i nagrzewa sie do bialego ziaru. W dwóch nastepnych prze¬ ciagnieciach zmniejsza sie srednice drutu do 0,05 mm i znowu ogrzewa do bialego zaru jak przedtem. PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe. Sposób mechanicznej obróbki jedno- lub wielokrysztalowych drutów, tasm i tym podobnych przedmiotów z metali trudno topliwych, jak np. wolframu, znamienny tern, ze druity te, tasmy i t. d. przez obróbke mechaniczna, np. przez wyciaganie, kucie, walcowanie, prasowanie, splaszczanie, scieniaja sie tylko o tyle, ze nagrzanie ich nawet do temperatury, bliskiej do tempe¬ ratury topliwosci, nie wywoluje rekrysta¬ lizacji, o czem sie mozna przekonac na próbce, poczem druty, tasmy i t. d., scie- nione w powyzszy sposób, ogrzewa sie do bardzo wysokiej temperatury, bliskiej do punktu topliwosci, przyczem to scienianie i ogrzewanie mozna powtarzac dowolna ilosc razy. Polska Zarówka Osram Spólka Akcyjna. Zastepca: M. Kryzan, rzecznik patentowy. Druk L. Boguslawskiego, Warszawa. PL PL