Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.06.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.05.1975 78499 KI. 7g,9/12 MKP B21J9/12 BIBLIOTEKA Uri<#di' pc** -j* * + * Twórcy wynalazku: Zbigniew Kralczynski, Henryk Bobowicz Uprawniony z patentu tymczasowego: Osrodek Badawczo-Rozwojowy Lozysk Tocznych w Kielcach, Oddzial w Warszawie, Warszawa (Polska) Multyplikator szybkosci do pras Przedmiotem wynalazku jest multyplikator szybkosci do pras, posiadajacy male wymiary gabarytowe, a zwlaszcza wysokosc, umozliwiajace stosowanie go na stanadartowych prasach mechanicznych i hydraulicznych, posiadajacy akumulator energii potencjalnej, pobieranej w czasie ruchu roboczego suwaka prasy.Obecnie uzyskiwane szybkosci na tych prasach ksztaltuja sie w granicach 0,2 do 0,5 m/sek, co uniemozli¬ wia ich wykorzystanie do nowych postepowych technologii, wymagajacych duzych predkosci jak na przyklad do szybkosciowego tloczenia metali, zwlaszcza kolorowych, do dokladnego przecinania pretów itp. procesów tech¬ nologicznych.Niektóre prasy mechaniczne maja akumulatory energii: np. w prasach srubowych akumulatorem energii jest ciezkie kolo zamachowe nasadzone na srube wkrecana w przesuwny suwak. Osiagane jednak na tych prasach szybkosci nie przewyzszaja 1 m/sek. Dla osiagniecia szybkosci powyzej 3 m/sek, minimalnej dopuszczalnej dla realizacji na przyklad dokladnego ciecia bezodpadowego, konieczne jest w chwili obecnej korzystnie z mlotów sprezarkowych, których eksploatacja jest kilkakrotnie drozsza od eksploatacji standartowych pras mechanicz¬ nych i hydraulicznych.W rozwiazaniu wedlug wynalazku wykorzystano sprezyny talerzowe jako elementy umozliwiajace wysoka akumulacje energii potencjalnej przy malych wymiarach pakietu tych sprezyn, które posiadajac bardzo duza sztywnosc, umozliwiaja zakumulowanie duzej ilosci energii na krótkiej drodze ruchu suwaka prasy.Akumulowanie energii odbywa sie podczas roboczego ruchu suwaka. Sila scisnietych sprezyn talerzowych dziala na sztywny i ciezki bijak, który podparty jest ukladem kolanowo-dzwigniowym wychylnym na zewnatrz lub do wewnatrz, posiadajacym ulozyskowanie grzebieniowe slizgowe lub toczne, umozliwiajace przenoszenie duzych nacisków. Uklad ten posiada lacznik umozliwiajacy opuszczanie sie obu stron bijaka podpartego ukla¬ dem kolanowo-dzwigniowym. Inicjatorem zwolnienia czyli wychylenia dzwigni tego ukladu jest mechanizm krzywowo-dzwigniowy, w postaci dzwigni dwuramiennej u lozyskowanej w bijaku, wychylajacej jeden z elemen¬ tów ukladu kolanowo-dzwigniowego. Na jedno ramie tej dzwigni naciska trzpien uruchamiany przy koncu ruchu suwaka prasy, a drugie ramie, zakonczone krzywka przy wychyleniu dzwigni naciska na element ukladu podpie¬ rajacego bijak.2 78499 Takie rozwiazanie zapewnia minimalna wysokosc przyrzadu w przeciwienstwie do akumulatorów posiadaja¬ cych na przyklad cylinder gazowy, umozliwia wiec przez to zastosowanie go na standartowych prasach bez dodatkowych kosztownych przeróbek.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest na rysunku w ujeciu schematycznym.Multyplikator wedlug wynalazku umieszczony jest na stole praay. Jako akumulator energii potencjalnej zastosowano tu pakiet bardzo sztywnych sprezyn talerzowych 1. Sprezyny te sa umieszczone miedzy suwakiem prasy 12, a bijakiem 2, majacym ksztalt odwróconego okraglego garnka z dnem. Bijak 2 podparty jest ukladem kolanowo-dzwigniowym, który sklada sie z dwóch par dzwigni w ksztalcie plyt 3 o duzej sztywnosci, polaczo¬ nych parami w postaci zawias. W tym celu sa one zaopatrzone w lozyska grzebieniowe slizgowe, korzystnie toczne, posiadaja one jednolite trzpienie wewnetrzne 13. Od góry uklad kolanowo-dzwigniowy opiera sie za posrednictwem trzpienia 13 o bijak 2, a od dolu o plyte 9 podstawy.Elementy ukladu podpierajacego 3 i 4, posiadaja stan równowagi krytycznej gdy sa wyprostowane, a bijak zajmuje wówczas najwyzsze polozenie. Do wychylenia, czyli zwolnienia ukladu podpierajacego bijak, sluzy mechanizm krzywkowo-dzwigniowy, skladajacy sie z dzwigni 5, umocowanej obrotowo do dna bijaka 2 oraz z trzpienia 7,poruszajacego sie w otworze wykonanym w dnie bijaka równolegle do jego osi. Trzpien 7 pod koniec ruchu roboczego suwaka 12 naciskany jest dolna krawedzia tulei 8 umocowanej do suwaka 12, która spelnia funkcje prowadnicy bijaka 2 w stosunku do suwaka 12.Dzwignia 5 posiada dwa ramiona z których jedno jest naciskane przez trzpien 7, a drugie zakonczone jest krzywka i przy wychyleniu dzwigni 5 naciska te krzywka na górna element 3 ukladu podpierajacego, wychylajac go na zewnatrz, inicjujac przez to raptowne zwolnienie tego ukladu i gwaltowny ruch bijaka 2 do dolu. Ele¬ ment ten posiada wykonana jako jedna calosc z nim belke 4, wystajaca do góry, o dlugosci równej, korzystnie mniej wiecej dlugosci elementu 3. Belka ta u.góry jest zakonczona przegubem, polaczonym obrotowo za posred¬ nictwem sztywnego lacznika 6, z lezacym po drugiej stronie ukladu podpierajacego trzpieniem 13, umozliwiajac równolegle opuszczanie sie bijaka 2 po zwolnieniu ukladu podpierajacego. Do srodkowych trzpieni 13 lozysk grzebieniowych umocowane sa sprezyny 11, sciagajace do srodka wychylone elementy ukladu, az do momentu oparcia, sie ich o zderzaki 14. Na rysunku pokazano przykladowo zamocowany do plyty podstawy przyrzad 10 do ciecia pretów.Dzialanie urzadzenia, wedlug przykladu wykonania, jest nastepujace. Suwak 12, opuszczajac sie do dolu, sciska pakiet sprezyn talerzowych 1. W czasie ruchu suwaka 12 do dolu, bijak 2 podparty jest ukladem podpie¬ rajacym kolanowo-dzwigniowym 3, który znajduje sie wtedy w stanie równowagi krytycznej, przy czym wstepne wychylenie elementu ukladu nie moze byc wieksze od kata tarcia. Przy koncu ruchu do dolu suwaka 12, naciska on za posrednictwem tulei 8 na dzwignie 5, która wychyla uklad ze stanu równowagi krytycznej, powodujac raptowne wychylenie sie dzwigni 3 na zewnatrz, a co za tym idzie — raptowny ruch do dolu bijaka 2, pod wplywem dzialajacej na niego sily pakietu sprezyn talerzowych 1. W czasie ruchu powrotnego suwaka prasy do góry, sprezyny 11 sciagaja do srodka wychylone dzwignie ukladu kolanowo-dzwigniowego, unoszac do poloze¬ nia poczatkowego bijak 2. PL PL