Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.06.1975 78338 KI. 86c,18/10 MKP D03d 49/08 liiaiiof.Twórcywynalazku: Tadeusz Uczen, Florian Zuzanski, Jerzy Niemirowski, Zygmunt Kempny Uprawniony z patentu tymczasowego: Centralne Laboratorium Przemyslu WelnianegoPoludnie, Bielsko-Biala (Polska) Hamulec osnowowy Przedmiotem wynalazku jest hamulec osnowowy z automatycznym wyrównywaniem napiecia osnowy w procesie tkania.Znane na krosnach mechanicznych kortowych i pólautomatycznych hamulce posiadaja skokowa regulacje sily hamowania, powodowana okresowa zmiana ukladu ciezarków, badz zmiana naciagu sprezyny hamujacej dokonywanej recznie przez obsluge krosna na podstawie przeprowadzonej kontroli gestosci watku.Tego rodzaju hamulce nie zabezpieczaja stalych parametrów tkania powodujac niejednolita gestosc watku w tkaninie co obniza jej jakosc, a której w dalszych procesach technologicznych nie daje sie poprawic.Celem wynalazku jest wyeliminowanie tych niedogodnosci poprzez skonstruowanie hamulca umozliwiajace¬ go utrzymanie jednakowego napiecia w ciagu calego procesu tkania danej osnowy, to znaczy aby w miare zmiany srednicy nawoju osnowy zmieniala sie sila hamowania tak, aby napiecie osnowy utrzymac na jednakowym poziomie.Cel ten zostal osiagniety przez wprowadzenie urzadzenia wyczuwajacego zmiane napiecia, wykonanego w postaci pólwalca polaczonego trwale z walkiem, który wspólpracuje z dzwignia polaczona z suwakiem.Suwak wyposazony jest w wystep oraz pierscien.Na pierscieniu opiera sie jedno ramie dzwigni dwuramiennej, zas drugie ramie wspólpracuje z suwakiem.Wystepy suwaków sa skosnie sciete pod katem w granicach 10°—45°.Promien zewnetrzny powierzchni pólwalca zawarty jest w granicach 30—60 mm.Sterowanie sily hamowania powodowane jest maksymalnym napieciem osnowy w kazdym cyklu pracy krosna. Zmiana sily hamowania odbywa sie przy pomocy mechanizmu gwintowego a wielkosc skoku sprezyny napinajacej regulowanajest liczba czynnych zwojów sprezyny.Urzadzenie wedlug wynalazku eliminuje reczny sposób przesuwania ciezarków, który powodowal okresowe zmiany naprezenia osnowy. Wykonane jest z prostych elementów gwarantujacych pewnosc dzialania oraz trwalosc uzytkowania.Hamowanie odbywa sie automatycznie gwarantujac prawidlowy proces tkania.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione jest n* rysunkach na których fig. 1 przedstawia schemat mechanizmu sterujacego hamulcem, a fig. 2 schemat mechanizmu hamulca wraz z mechanizmem zapadkowym.2 78 338 Hamulec osnowowy wedlug wynalazku wyposazony jest w pólwalec 5 polaczony sztywno z walkiem 4 oraz wdwa prostopadle wzgledem siebie ustawione suwaki 10 i 14.Suwaki te zaopatrzone sa w wystepy 15 i 16 sciete pod katem w granicach 10°—45°. Dzwignia dwuramien- na 8 polaczona jest przegubowo jednym swym koncem z suwakiem 10 a drugi jej koniec wspólpracuje zpólwalcem 5, zas dzwignia dwuramienna 22 podparta obrotowo opunkie 23 opiera sie swoimi koncami o suwak 14 i pierscien 24 suwaka 10. Suwak 10 wyposazony jest w zaczep 18 przy pomocy którego wspólpracuje z zapadka 17.Promien zewnetrzny pólwalca 5 miesci sie w granicach 20 mm — 80 mm a stosunek grubosci scianki przekroju poprzecznego do promienia zawarty jest w granicach 0,2 do 0,035. Wystepy 15 i 16 stanowiace wyposazenie suwaków 10 i 14 sa pochylone w stosunku do osi suwaków w przedziale 10° i 45°.Dzialanie hamulca osnowowego wedlug wynalazku jest nastepujace: osnowa 1 odwijajac sie zwalu 2 przechodzi przez przewal 3 i walek 4, który naciskany osnowa w dól powoduje odksztalcenie polaczonego z nim sztywno pólwalca 5. Odksztalcany pólwalec 5 swoim elementem 7 wprawia w ruch dzwignie dwuramien¬ na 8, której drugi koniec polaczony jest z suwakiem 10 przegubem 11. Dzwignia 8 swoim ruchem obrotowym wprawia w ruch posuwisty oznaczony strzalka suwak 10 który pozostaje w polozeniu maksymalnego wychylenia poniewaz jest hamowany lacznikiem gwintowanym 12. Po zatrzymaniu sie suwaka 10 w jego maksymalnym wychyleniu, wprawiany jest w ruch lacznikiem 13 suwak 14, który w zaleznosci od polozenia suwaka 10 przechodzi swym wystepem 15 nad wystepem 16, wzglednie trafiajac w plaszczyzne skosna wystepu 15 podnosi suwak" 10 w kierunku oznaczonym strzalka. W tym przypadku przez lacznik 14 zostaje uruchomiony mechanizm 17 przy pomocy zaczepu 18.Mechanizm zapadkowy 17 (fig. 2) ulozyskowany obrotowo w wodziku 19 napedzany jest przez lacznik 20 od przewalu 3.W przypadku zadzialania suwaka 10 na mechanizm zapadkowy 17 zostaje wprawione w ruch o jeden zab kolo zapadkowe 21.W ruchu powrotnym suwak 14 przez dzwignie 22 naciskajac na pierscien 24 powoduje powrót suwaka 10 w pierwotne polozenie przygotowujac urzadzenie do powtórzenia cyklu.Kolo zapadkowe 21 ulozyskowane na wspólnym wale 25 z kolem zebatym 26 obracajac sie o jeden zab wprawia w ruch obrotowy kolo zebate 28 i polaczone z nim nakretki gwintowane 29. Powoduje to przesuwy elementów gwintowanych 31 które poprzez przeguby 32 i dzwignie dwuramienne 33 powoduja lacznikiem 35 naprezenie tasmy hamulcowej 36. Hamulec naprezanyjest sprezyna 42 przez lacznik 43 i przeguby 44.Celem utrzymania jednakowego skoku sprezyny 42 niezaleznie od jej napiecia zastosowano lacznik 45, który nakrecany na sprezynke 42 zmienia jej liczbe czynnych zwojów. W ten sposób przy malym napieciu sprezyny duza liczba czynnych zwojów wywoluje ten sam skutek co mala liczba zwojów czynnych przy duzym napieciu sprezyny. Zmiana sily hamowania przez hamulec 36 dokonywana jest przez zmiane napiecia sprezyny 42 przeprowadzana automatycznie przez obrót dzwigni 33.Rozwiazanie hamulca osnowego wedlug wynalazku nie jest znane i moze znalezc zastosowanie we wszystkich branzach stosujacych krosna kortowe. PL