Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.10.1975 78290 KI. 84c, 3/14 MKP E02d 3/14 Twórcywynalazku: Alojzy Wasyl, Pawel Szczygiel, Anna Bielecka, Aleksander Markiewicz, Jadwiga Golusinska, Alina Mikolajewicz Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Chemiczne „Oswiecim", Oswiecim (Polska) Srodek zapobiegajacy pyleniu i erozji skladowisk sypkich Przedmiotem wynalazku jest srodek zapobiegajacy pyleniu i erozji skladowisk sypkich, takich jak swieze skarpy nasypów kolejowych, nasypów drogowych, skladowiska popiolu i skladowiska innych odpadów przemy¬ slowych. Brak poszycia roslinnego i pylistosc tych skladowisk staje sie bardzo uciazliwa dla otoczenia. Zawar¬ tosc w srodku substancji blono-twórczych i wiazacych, umozliwia tworzenie sie na powierzchni skladowisk blony ochronnej, zapobiegajacej pyleniu i rozmywaniu, a obecnosc w nim odpowiednich soli, ulatwia regenera¬ cje biologiczna tych powierzchni.Do utwardzania skladowisk sypkich uzywano dotychczas nastepujacych srodków: 50% wodna emulsje stereospecyficznego polibutadienu, 40% dyspersje wodna kopolimeru octanu winylu z etylenem i asfaltowe emulsje naftowe. Prowadzono równiez badania nad preparatami uzyskiwanymi na bazie poliakrylonitrylu.Znane srodki zapobiegajace pyleniu i erozji skladowisk sypkich posiadaja jednak wiele wad, które unie¬ mozliwiaja ich powszechne stosowanie.Sposoby otrzymywania stereospecyficznego polibutadienu lub kopolimerów octanu winylu z etylenem, wymagaja drogich katalizatorów i zlozonych procesów technologicznych, a same srodki otrzymane wedlug tych sposobów, tworza niezbyt trwale blony ochronne i przez to nie calkowicie zapobiegaja usypiska przed pyleniem.Wada zas asfaltowej emulsji naftowej jest koniecznosc podgrzewania jej w czasie opryskiwania, gdyz kazda przerwa w tej czynnosci powoduje zatykanie dysz urzadzen spryskujacych. Blona ochronna utworzona z tej emulsji silnie absorbuje swiatlo sloneczne, przez co utrudnia wzrost roslin zasianych na usypiskach. Srodki uzyskane na bazie poliakrylonitrylu zwiekszaja znacznie przepuszczalnosc podloza, co powoduje duze straty wilgoci niezbednej dla wegetacji roslin.Celem wynalazku jest opracowanie takiego srodka, który calkowicie zabezpieczalby przed pyleniem lub erozja sypkich skladowisk, a równoczesnie umozliwial wegetacje roslin zasianych na powierzchniach tych skladowisk.Istota wynalazku jest srodek zapobiegajacy pyleniu i erozji otrzymany na bazie alkalicznych soli kwasu polimetakrylowego z dodatkiem soli nieorganicznych.Srodek wedlug wynalazku stanowi wodny roztwór polimetakrylanu sodu, zawierajacy od 1 do 7,5 czesci2 78 290 wagowych, korzystnie od 1,5 do 3 czesci wagowych polimetakrylanu sodu w 100 czesciach wagowych roztworu zawierajacego dodatek soli nieorganicznych lub wodny roztwór mieszaniny, zawierajacej polimetakrylan sodu w ilosci od 1 do 7,5 czesci wagowych, korzystnie od 1,5 do 3 czesci wagowych i polimetakrylan amonu w ilosci od 0,1 do 1,0 czesci wagowych, korzystnie od 0,15 do 0,3 czesci wagowych oraz podatek soli nieorganicznych w 100 czesciach wagowych roztworu. Sole nieorganiczne dodane do roztworu stanowia mieszanine azotanów, fosforanów, siarczanów amonu lub pierwiastków alkalicznych. Ilosc dodawanych soli zalezy od rodzaju i nachyle¬ nia terenu i wynosi od 0,5 czesci wagowych do 1,0 czesci wagowych na 100 czesci wagowych roztworu.Srodek wedlug wynalazku, rozpylany nad skladowiskami sypkich odpadów przemyslowych i nasypów z piasku lub zwiru, zapobiega pyleniu i erozji, i chroni powierzchnie przed utrata wilgoci, tworzac blone zespalajaca ziarna. Blona ta umozliwia równiez wymywanie soli nieorganicznych, stanowiacych skladnik srodka antypylacego, a sluzacych jako nawozy dla zapoczatkowania rozwoju biologicznego roslin. Ilosc uzytego srodka zalezy od rodzaju usypiska oraz od jego uksztaltowania i wynosi od 1 do 7,5 kg polimetakrylanu sodu na 100 m2 powierzchni., Przedmiot wynalazku jest blizej przedstawiony w przykladach wykonania.Przyklad I. Srodek stanowi wodny roztwór polimetakrylanu sodu oraz soli nieorganicznych o skladzie: polimetakrylan sodu (liczac na 100 %-wy) 7,500 czesci wagowych superfosfat 0,146 czesci wagowych siarczanpotasu 0,572 czesci wagowych siarczanwapnia 0,232 czesci wagowych saletraamonowa 0,050 czesci wagowych woda 91,500 czesci wagowych 100 kg tego srodka rozpylono na 100 m2 powierzchni zbrylonych popiolów o nachyleniu 70°. Powierzchnia ulegla zestaleniu. Zaobserwowano porost zasianej roslinnosci.Przyklad II. Srodek stanowi roztwór polimetakrylanu sodu oraz soli nieorganicznych o skladzie: polimetakrylan sodu (liczac na 100%) .1,000 czesci wagowych superfosfat 0,037 czesci wagowych siarczanpotasu 0,143 czesci wagowych siarczanwapnia 0,058 czesci wagowych saletraamonowa 0,012 czesci wagowych woda 98,750 czesci wagowych Rozpylono 100 kg tego srodka na 100 m2 plaskiej powierzchni walu popiolów pochodzacych z elektrowni.Stwierdzono utworzenie sie elastycznej blonki wstrzymujacej pylenie, a nastepnie zaobserwowano zwarty porost zasianych traw.Przyklad III. Srodek stanowi wodny roztwór polimetakrylanu sodu i amonu oraz soli nieorganicznych o skladzie: polimetakrylan sodu (liczac na 100%) 5,000 czesci wagowych polimetakrylan amonu (liczac na 100%) 1,000 czesci wagowych superfosfat ,0,073 czesci wagowych siarczanpotasu 0,238 czesci wagowych siarczanwapnia 0,116 czesci wagowych saletraamonowa 0,025 czesci wagowych woda 93,500 czesci wagowych 100 kg srodka rozpylono na 100 m2 pobocza drogi o nachyleniu 45°. Otrzymano elastyczna blone zabezpiecza¬ jaca przed erozja i obsuwaniem sie gruntu. Stwierdzono równiez równomierny i gesty porost traw.Przyklad IV. Srodek stanowi wodny roztwór polimetakrylanu sodu i amonu oraz soli nieorganicznych o skladzie: polimetakrylan sodu (liczac na 100%) 1,000 czesci wagowych polimetakrylan amonu (liczac na 100%) 0,100 czesci wagowych superfosfat .0,037 czesci wagowych siarczanpotasu 0,143 czesci wagowych siarczanwapnia 0,058 czesci wagowych saletraamonowa 0,012 czesci wagowych woda 98,650 czesci wagowych78 290 3 100 kg iego srodka rozpylono na 100 m2 powierzchni piasku zmieszanego z popiolami, tworzacej wal zabezpie¬ czajacy scieki przemyslowe. Utworzona blona skutecznie przeciwdzialala pyleniu. Uzyskano zwarty porost traw i innych roslin lisciastych. PL PL