Cokól dla lamp halogenowych Przedmiotem wynalazku jest cokól dla lamp halo¬ genowych skladajacy sie z tulei wykonanej z wy- tloczki, majacej wygiete do wewnatrz jezyczki spre¬ zynujace, sluzace do zamocowania cokolu na trzonie banki szklanej oraz plytki centrujacej przylutowa¬ nej lub przyspawanej do tulei, zapewniajacej pra¬ widlowe ustawienie srodka oswietleniowego lampjr, który to cokól jest wyposazony w przewód dopro¬ wadzajacy polaczony z jednym z wyprowadzen pradowych, przy czym drugie wyprowadzenie jest polaczone z plaszczem tulei.W lampach halogenowych konieczna jest, poza innymi czesciami, metalowa tuleja, która sluzy do zamocowania wlasciwego zarnika i jednoczesnie stanowi element mocujacy i ustalajacy polozenie srodka oswietleniowego lampy w oprawie reflektora lub innego ukladu optycznego.Znane rozwiazania konstrukcyjne cokolu do lamp tego typu przechodzily ewolucje od bardzo skom¬ plikowanych wieloczesciowych cokolów, których czesci byly laczone ze soba przez spawanie, luto¬ wanie lub laczenie na zimno az do cokolu dwu¬ czesciowego co aktualnie stanowi rozwiazanie z mi¬ nimalna iloScia czesci skladowych. Ten dwuczes¬ ciowy cokól lamp halogenowych ma jedna czesc utworzona przez tuleje uformowana z wytloczki, wyposazona w wygiete do wewnatrz jezyczki, które przy nasunieciu tulei na zarówke poprzez sprezy¬ nowanie ustalaja jej polozenie. Tuleja ta ponadto przy swej górnej krawedzi posiada dwa wygiete 30 na zewnatrz jezyczki, które ograniczaja promie¬ niowanie drucika zarowego do przestrzeni cokolu i tulei w takim zakresie jak to jest przewidziane w normach. Wezsze sciany boczne tulei sa zdwo¬ jone przez wygiecie ich brzegów nastepnie zespa- wanych ze soba. W dolnej czesci szerszych scian, tuleja jest wyposazona w wytloczenia, któret sluzado odciazenia przewodu doprowadzajacego od naprezen rozciagajacych. Ponadto w jednej ze swoich szer¬ szych scian tuleja posiada otwór umozliwiajacy punktowe przyspawanie przewodu doprowadzajace¬ go prad, który to przewód doprowadzony jest do plaszcza tulei. Druga czesc cokolu tworzy pierscien centrujacy, który jest nasuwany na tuleje pola¬ czona juz z zarówka i nastepnie jest, po nasta¬ wieniu srodka oswietlenia, laczony na stale z tuleja na przyklad przez lubowanie.Ten dwuczesciowy cokól, dzieki swojej prostej konstrukcji pod wzgledem technologicznym stano¬ wi przedmiot prosty latwy do wykonania w po¬ równaniu do poprzednio stosowanych bardzo skom¬ plikowanych pod wzgledem operacji obróbkowych i jak dotychczas stanowil on ostatni stopien rozwoju cokolów dla lamp halogenowych z pojedynczym drucikiem zarowym.Ten znany cokól ma jednak liczne wady. Tak wiec przy montazu tulei cokolu na bance lampy, doprowadzenie pradu do zarówki musi byc wypo¬ sazone w przewód podczas gdy drugie doprowadze¬ nie jest przylaczone na stale, najczesciej przez 78 10378 3 przyspawanie punktowe do plaszcza tulei. Koniecz¬ ne jest przy tym takie uksztaltowanie wyprowa¬ dzenia z banki, aby spoczywalo ono na scianie plaszcza i aby spawanie punktowe moglo byc wy¬ konane przez wykorzystanie odpowiedniego otworu znajdujacego sie w przeciwleglej scianie tulei. Ze wzgledu na to koniecznym,, jest, w niewielkiej od¬ leglosci od banki, utworzenie wyprowadzenia, które wykonane jest z molibdenu, dosc twardego i w zwiazku z tym trudnego do wyginania. Przy tej. operacji powstaja powazne ilosci braków ze wzgle¬ dów na lamanie sie wyprowadzenia, co powoduje wybrakowanie calej lampy. Na skutek niepropor¬ cjonalnego mechanicznego obciazenia wyprowadze¬ nia znajdujacego sie w niewielkiej odleglosci od folii molibdenowej, która sluzy w lampie jako przejscie prózniowe, wystepuja bardzo czesto uszko¬ dzenia wykonanego przez zgrzewanie punktowe polaczenia wyprowadzenia z folia molibdenowa, które" to uszkodzenia wystepuja zwykle podczas pracy lampy.Druga wada konstrukcji dwuczesciowego cokolu jest slabe zabezpieczenie przewodu doprowadza¬ jacego przed obciazeniami rozciagajacymi, mimo ze w tym celu w sciankach czolowych tulejowego co¬ kolu, za przewodem doprowadzajacym wykonane sa wytloczenia wystajace do wewnatrz, miedzy którymi zostaje zacisniety przewód doprowadzajacy podczas laczenia banki z cokolem. Poniewaz wy¬ tloczenia te po zmontowaniu cokolu sa nieruchome odciazenie od naprezen rozciagajacych nastepuje tylko za posrednictwem izolacji dzieki pewnej jej elastycznosci, co czesto jest niewystarczajace. Po¬ nadto nie uwzgledniona jest tolerancja w grubosci izolacji tak, ze w przypadku wystapienia tolerancji granicznych, zabezpieczenie przed naprezeniami roz¬ ciagajacymi jest bardzo slabe i nie odpowiada prze¬ pisanym wartosciom. Przy wystepowaniu w prze¬ wodzie doprowadzajacym naprezen rozciagajacych dochodzi czesto do uszkodzen polaczenia tego prze¬ wodu z wyprowadzeniem i w wiekszosci przypad¬ ków prowadzi do zwarcia na plaszczu tulei przez co cala lampa musi byc uznana za bezwartosciowa.Celem wynaiazku jest wyeliminowanie powyz¬ szych wad. Cel ten zostal osiagniety wedlug wy¬ nalazku przez zaprojektowanie cokolu, w którym przewód doprowadzajacy polaczony z jednym wy¬ prowadzeniem pradowym jest odciazony za pomoca wytloczonego w jednej z szerszych scian tulei skrzy¬ delka, przy czym do drugiej wyprowadzenie pra¬ dowe jest przyspawane punktowo do tego skrzydel¬ ka na jego koncu wygietym do plaszczyzny prze¬ chodzacej przez oba wyprowadzenia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia lampe halogenowa z cokolem o znanej konstrukcji, fig. 2 — lampe halogenowa bez coko¬ lu, fig. 3 — tuleje cokolu o znanej konstrukcji w rozwinieciu, fig. 4 — lampe halogenowa z co¬ kolem wedlug wynalazku, fig. 5a — fragment co¬ kolu wedlug wynalazku w przekroju, w rzucie czolowym, fig. 5b — fragment cokolu wedlug wy¬ nalazku w rzucie bocznym z pokazaniem przewodu doprowadzajacego prad i wyprowadzenia polaczo- 103 4 nego z tym przewodem jak równiez odciazenia tego przewodu za pomoca wycietych skrzydelek wedlug wynalazku, a fig. 6 — tuleje cokolu wedlug wyna¬ lazku w rozwinieciu. 5 Na fig. 1 przedstawiona jest lampa halogenowa typu H3 z dwuczesciowym cokolem o dotychczaso¬ wej budowie, którego tuleja 1 jest polaczona z ban¬ ka 2 sprezystymi jezyczkami 3. Tuleja 1 ma na swoim górnym koncu wygiete na zewnatrz jezyczki io 4 dla ograniczenia promieniowania spirali zarowej 15 do przestrzeni oprawki reflektora. W dolnej czesci szerszej sciany bocznej tulei 1 wytloczone sa wystepy 5 sluzace do zabezpieczenia przewodu doprowadzajacego 6 polaczonego z wyprowadzeniem 15 7 przed naprezeniami rozciagajacymi. Znajdujacy sie w dolnej czesci tulei, otwór 8 wykonany w jed¬ nej z szerszych jej scian sluzy do umozliwienia punktowego przyspawania wyprowadzenia 9 do plaszcza tulei 1. Pierscien centrujacy 10 osadzony 20 na cokole jest polaczony- z tuleja 1 w punkcie 11 przez przylutowanie wygietego na zewnatrz jezycz¬ ka tego pierscienia 10.Na fig. 2 przedstawiono lampe halogenowa 14 bez cokolu z banka szklana 16, dwoma wyprowa- 25 dzeniami pradowymi 7 i 9 oraz elementem swieca¬ cym (drucikiem zarowym) 15.Na fig. 3 przedstawiono plaszcz tulei 1 w rozwi¬ nieciu z zabezpieczajacymi jezyczkami sprezynuja¬ cymi 3 wygietymi na zewnatrz, jezyczkami 4 za- 30 bezpieczajacymi przed promieniowaniem do we¬ wnatrz oprawki lampy, czterema wytloczonymi wy¬ stepami 5 dla zabezpieczenia przewodu doprowa¬ dzajacego 6 przed naprezeniami rozciagajacymi i otworem 8 dla spawania punktowego jednego 35 z wyprowadzen pradowych do sciany lezacej na¬ przeciw otworu 8 po wygieciu tulei 1. Zagiecia wezszych scian bocznych 13 tulei 1 pokazane sa linia przerywana.Na fig. 4 jest pokazana ta sama lampa haloge¬ nowa typu H3 posiadajaca jednak cokól wedlug wynalazku. Tuleja 1 tego cokolu jest równiez za¬ mocowana do trzonu 2 banki szklanej za pomoca jezyczków sprezynujacych 3. Ponadto tuleja 1 ma przy górnych swych krawedziach wygiete na ze- 45 wnatrz jezyczki 4 uniemozliwiajace promieniowanie spirali 15 do przestrzeni oprawki. W dolnej czesci obu szerszych scian bocznych tulei 1, patrz fig7 5a i 5b, wykonane sa wytloczenia 5 a w jednej z szer¬ szych scian tulei znajduje sie wyciete skrzydelko o0 17 wystajace z dna tulei. Skrzydelko 17 jest wy¬ giete w strone przewodu 6 doprowadzajacego prad, polaczonego z wyprowadzeniem 7 w celu odciazenia tego przewodu 6 od naprezen rozciagajacych, przy czym wolny koniec skrzydelka 17 jest wygiety do 55 plaszczyzny, w której lezy drugie wyprowadzenie 9, które poprzez otwór 8 moze byc przyspawane w punkcie 19. Osadzona na cokole plytka centru¬ jaca 10 jest, za posrednictwem wygietego ku górze 60 jezyczka, przyspawama w punkcie 11 do tulei 1 cokolu.Przedstawiona w rozwinieciu na fig. 6 tuleja 1 cokolu ma zabezpieczajace jezyczki sprezynujace 3, wygiete na zewnatrz jezyczki 4, które zabezpieczaja 65 przed promieniowaniem drucika zarowego w kie-78 103 runku oprawki (nie pokazanej na rysunku), trzy wytloczenia 5, wyciete skrzydelko 17 wystajace z dna 18 tulei oraz otwór pomocniczy 8 sluzacy do przyspawania punktowego obu wyprowadzen. Za¬ giecia 12 scian bocznych 13 tulei sa zaznaczone 5 linia przerywana.Przez przyspawanie punktowe jednego z wypro¬ wadzen do wewnetrznej powierzchni tulei bez od¬ ksztalcenia tego wyprowadzenia oraz zabezpiecze¬ nie drugiego wyprowadzenia przed naprezeniami 10 rozciagajacymi za pomoca wycietego i wygietego skrzydelka podwyzszona zostaje jakosc lampy ha¬ logenowej, uproszczona technologia jej wytwarzania, zmniejszona ilosc braków i przede wszystkim zwiekszona niezawodnosc i bezpieczenstwo pracy 15 lampy.Konstrukcja cokolu wedlug wynalazku moze zna¬ lezc zastosowanie równiez przy innego rodzaju lampach gazowych takich jak lotniskowe lampy halogenowe lampy do projektorów filmowych itp. 20 6 PL