Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 19.05.1975 78 O KI- 80a,48/Q1 MKP' B28b 7/10 Twórcawynalazku: Adam Frank Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Projektowo-Konstrukcyjne Przemyslu Materialów Budowlanych, „Zremb", Wroclaw (Polska) Uklad silowy do odspajania powierzchni ksztaltujacych formy od wyrobu Przedmiotem wynalazku jest uklad silowy do odspajania powierzchni ksztaltujacych formy od wyrobu nadajacy sie szczególnie do zastosowania przy zmechanizowanej produkcji prefabrykatów betonowych i zelbeto¬ wych.Zgodnie ze stosowana obecnie technologia elementy wyjmuje sie z form w zasadzie po osiagnieciu przez beton wytrzymalosci rozformowania. Elementy betonowe oddziela sie od formy przez poderwanie za pomoca suwnic lub elektrowciagów, przy uzyciu belek lub lin. W przypadku skomplikowanych ksztartów elementu, gdy z trudem oddziela sie on od formy, obstukuje sie ja mlotkiem i uzywa odpowiedniego preta stalowego jako dzwigni wkladanej miedzy element a sciane ksztaltujaca. W celu ulatwiania odrywania duzych elementów od formy stosuje sie równiez glowice napedzane mechanicznie lub hydraulicznie, które odpychaja element od matrycy.Wobec prymitywnosci znanych sposobów stosowanych do odspajania elementów od formy zauwaza sie, ze sa one uciazliwe i pracochlonne, natomiast te bardziej zmechanizowane wymagaja uzycia kosztownego, ciezkiego sprzetu dzwigowego. Prymitywne sposoby rozfcfrmowywania przy uzyciu narzedzi recznych prowadza czesto do miejscowych uszkodzen prefabrykatu. Stopien uszkodzenia przekraczajacy dopuszczalne maksimum kwalifikuje wówczas prefabrykat do zlomowania. Inne uszkodzenia natomiast podlegaja naprawie polegajacej na rozkuwaniu miejscowych uszkodzen i nalozeniu nowej warstwy zaprawy cementowej, co oczywiscie przedluza i podraza cykl produkcyjny.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wystepujacych niedogodnosci przez zastosowanie ukladu skladaja¬ cego sie z potrzebnej ilosci prostych w konstrukcji silowników sterowanych zaworami i rozwijajacych z poczatku spodziewana sile odspajajaca, a nastepnie sile nosna, wywolana .poduszka pneumatyczna utworzona szczególnie miedzy dnem formy, a plaskim ciezkim wyrobem na przyklad prefabrykatem.Cel ten zostal osiagniety dzieki temu, ze w zaleznosci od konstrukcji formy i/lub rdzenia podyktowanej* ksztaltem i wymiarami wyrobu, okreslone obszary pov*!cr?rhni ksztaltujacych w postaci wycinków tych powierzchni przypadaja na elementy odpychajace silowików odspajanych, które sa polaczone przewodami z urzadzeniem zaworowym czynnika roboczego pod cisnieniem, korzystnie powietrza. Silownik odspajajacy zas2 78 026 ma styczny do wyrobu iw pierwszej fazie odspajania nieruchomy wzgledem niego element odpychajacy, który zamyka wyposazona w wlot komore robocza usytuowana w scianie formy, przy czym element odpychajacy jest przytrzymywany w polozeniu wyjsciowym na przyklad za pomoca trwalych magnesów.Korzyscia techniczna wynikajaca z zastosowania wynalazku jest powazne uproszczenie dotychczas uciazli¬ wego procesu rozformowania wyrobu przez zaangazowanie prostych i jednoczesnie skutecznych srodków technicznych zapewniajacych poprawne przeprowadzenie okreslonych czynnosci bez wkladu fizycznego wysilku pracowników i przy poprawionych warunkach bezpieczenstwa pracy. Ponadto ze wzgledu na uzyskanie równomiernie rozlozonych sil odspajajacych, prefabrykat nie jest narazony na uszkodzenia, wobec czego naprawy z tego tytulu sa zupelnie wyeliminowane.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia schemat zasilania ukladu zlozonego z równolegle ze soba polaczonych silowników odspajajacych na jednej ze scian formy, a fig. 2 do 5 — przekrój silownika odspajajacego w zróznicowanych odmianach.Odspajajace silowniki 1 sa usytuowane w odstepach na powierzchni ksztaltujacej 2 formy w miejscach uzaleznionych od ich konstrukcji, ksztaltu i wymiarów. Czynnikiem napedzajacym odspajajacy silownik 1 jest sprezone powietrze pobierane z warsztatowej sieci sprezonego powietrza 3 poprzez urzadzenie zaworowe 4.Poszczególne silowniki odspajajace 1 sa wyposazone w organ zamykajacy 5, które sa z soba polaczone przewodami 6 w ukladzie równoleglym.Odspajajacy silownik 1 ma styczny do wyrobu 7 element odpychajacy la, który w pierwszej fazie odspajania jest wzgledem niego nieruchomy. Element odpychajacy 1a stanowi wiec wycinek powierzchni ksztaltujacej 2, który stykajac sie z przylgnia komory roboczej 1b szczelnie ja zamyka. Komora robocza Ib wytloczona w scianie formy 2a ma wlot 1c w ksztalcie krócca sluzacy do wprowadzenia czynnika roboczego pod cisnieniem, korzystnie sprezonego powietrza.Element odpychajacy 1a jest utrzymywany stycznie do przylgni komory roboczej 1b za pomoca trwalych magnesów 1d. W dnie komory roboczej 1b znajduje sie otwór 1e zamykany zawieradlem 1f w postaci klapy wykonanej z elastomeru. Otwór 1e jest przeznaczony do odprowadzania na zewnatrz komory roboczej 1b ewentualnych przecieków cieczy zarobowej betonu.Odmiana odspajajacego silownika 1 wedlug fig. 3 przewiduje plyte 2b ograniczajaca komore robocza 1b.Element odpychajacy 1g jest w ksztalcie garnkowym i ma wysokosc równa grubosci ksztaltujacej sciany formy 2a.Nastepna odmiana odspajajacego silownika 1 wedlug fig. 4 przewiduje podatna membrane 1h usytuowana miedzy komora robocza 1b a elementem odpychajacym 1i. Komora robocza 1b jest wykonana w pokrywie 2c przymocowanej do sciany z powierzchnia ksztaltujaca 2 naprzeciwko otworu z podtoczeniem 2d, w które wchodzi odsadzenie elementu odpychajacego li ograniczajacego ruch membrany 1h. Silownik odspajajacy wedlug fig. 4 ma zastosowanie w przypadkach nie wymagajacych uzyskania efektu poduszki pneumatycznej.Wedlug kolejnej odmiany zgodnie z fig. 5, odspajajacy silownik 1 stanowi niezalezny wymienny podzespól. Sklada sie on z pokrywy 2e z odsadzenien\ dopasowanym do otworu w scianie formy 2a oraz z elementu odpychajacego 1a przytrzymywanego w pozycji wyjsciowej za pomoca trwalego magnesu 1i zamocowanego do wlotu 1c czynnika roboczego. Wlot 1c ma otwór wylotowy 1c' zakryty elastyczna gumowa opaska 1k umieszczona z wstepnym naprezeniem w podtoczeniu. Opaska 1k spelnia funkcje dodatkowego zabezpieczenia przed ewentualnymi zanieczyszczeniami masa betonowa, badz woda zarobowa. W rozwiazaniu konstrukcyjnym wedlug fig. 5 jest uwidoczniona jedna z dwu Tdzwigni 11 zamocowanych przegubowo do pokrywy 2e i polaczonych rozlacznie drugim koncem z zaczepami usytuowanymi na elemencie odpychaja¬ cym 1a. Dzwignia 11 umozliwia samoczynne odspojenie elementu odpychajacego 1a w koncowej fazie rozformo- wywania wyrobu 7.Uruchomienie ukladu silowego do odspajania powierzchni ksztaltujacych, na przyklad od prefabrykatu, moze nastapic dopiero po uzyskaniu przez beton wytrzymalosci rozformowania. Kolejnosc otwierania organów zamykajacych 5 zainstalowanych do komór roboczych Ib silowników odspajajacych 1 jest uzalezniona od konstrukcji formy, jej usytuowania w pionie lub w poziomie i ksztaltu prefabrykatu. Proces odspajania przepro¬ wadza sie w zasadzie po kolei, poczawszy od scian bocznych lub scian wewnetrznych o ile prefabrykat jest otworowy. Ostatnia odspojona sciana jest sciana spodnia, to znaczy ta, na której spoczywa prefabrykat. Podczas procesu odspajania dzialanie silowników odspajajacych 1 rozpoczyna sie z chwila wprowadzenia sprezonego powietrza do komory roboczej 1b. Wymagana szczelnosc zapewnia nie tylko dopasowanie przynaleznego elementu odpychajacego do przylgni komory roboczej 1b, lecz przede wszystkim warstwa betonu spelniajaca role szczeliwa. Na skutek wiec wzrostu cisn^r.iu, w Komorze roboczej Ib nastepuje wpierw przemieszczenie zawieradla 1f i zamkniecie otworu 1e przeznaczonego do usuwania na zewnatrz ewentualnych przecieków cieczy zarobowej masy betonowej. W zaleznosci od powierzchni czynnej elementu odpychajacego, cisnienia doprowa-78026 3 dzonego powietrza oraz od ilosci odpowiednio rozmieszczonych silowników odspajajacych, powstaje narastajaca do okreslonej wielkosci sila odrywajaca powierzchnie ksztaltujaca 2 od prefabrykatu.Z chwila powstania szczeliny miedzy powierzchnia ksztaltujaca 2, a prefabrykatem, natychmiast wdziera sie w nia sprezone powietrze i zachodzi druga faza odspajania za pomoca samoczynnie utworzonej poduszki pneumatycznej ograniczonej powierzchniami ksztaltujacymi 2 formy i powierzchnia uprzednio styczna do nich prefabrykatu. Koncowa czynnoscia jest wyjecie calkowicie odspojonego prefabrykatu z formy za pomoca urzadzenia dzwigowego, które w zaleznosci od potrzeby moze byc wspomagane równomiernie rozlozona sila wywolana poduszka pneumatyczna. Podczas oddalania sie unoszonego wyrobu od powierzchni ksztaltujaccj'2 nastepuje samoczynne odspojenie sie tych elementów odpychajacych 1a, które za posrednictwem dzwigni 1f sa polaczone z czescia nieruchoma komory roboczej 1b.Po oczyszczeniu z resztek betonu wszystkich powierzchni ksztaltujacych 2 oraz czesci silowników odspajajacych 1, forma jest przygotowana do przypisanych czynnosci poprzedzajacych kolejny proces ksztalto¬ wania prefabrykatu. PL PL