PL76982B1 - O-ethyl-S-n-propyl-O-3,4,5-trihalophenyl phosphates[US3919362A] - Google Patents

Description

Srodek szkodnikohójczy Przedmiotem wynalazku jest srodek szkodniko- bójczy zawierajacy nowe pochodne fosforoorganicz¬ ne jako substancje czynna.Nowe pochodne fosforoorganiczne odpowiadaja wzorowi 1, w którym Ri oznacza rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla, grupe alkoksylowa o 1—4 atomach wegla, grupe aminowa, grupe alkiloami- nowa o 1—4 atomach wegla, grupe bis-(alkilo)- -aminowa o 1—4 atomach wegla w rodniku alki¬ lowym, albo rodnik fenylowy ewentualnie 1—3 krotnie podstawiony rodnikiem alkilowym o 1—4 atomach wegla, grupa alkoksylowa o 1—4 atomach wegla i/lub atomem chlorowca, R2 oznacza rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla, X oznacza atom tlenu lub siarki, a Y oznacza atom chloru, bromu lub jodu.Okresleniem chlorowca objete sa fluor, chlor, brom i jod.W przypadku Rj i R2, wchodzace w rachube grupy alkilowe, alkoksylowe i alkiloaminowe o 1—4 atomach wegla moga byc rozgalezione lub o prostym lancuchu. Przykladami tych grup sa miedzy innymi: metyl, metoksy, metylotio, etyl, etoksy, etylotio, propyl, propoksy, izopropyl, izo- propoksy, n-, i-, II-rzed.- i III-rzed. butyl.Dobre dzialanie wykazuja te zwiazki o wzorze 1, w którym R± oznacza rodnik metylowy, etylowy, n-propylowy, izopropylowy lub grupe metoksylowa, etoksylowa, izopropoksylowa, aminowa, metylo- aminowa, dwumetyloaminowa, etyloaminowa lub 15 20 dwuetyloaminowa, albo rodnik 'fenylowy ewentu¬ alnie podstawiony 1—3 podstawnikami takimi jak rodnik metylowy, etylowy, izopropylowy, II-rzed. -butylowy, grupa metoksylowa, etoksylowa, n-pro- poksylowa, izopropoksylowa, atom chloru, bromu lub jodu, R2 oznacza rodnik metylowy, etylowy, propylowy lub izopropylowy, X oznacza atom tlenu lub siarki, a Y oznacza atom chloru lub bromu.Specjalne znaczenie maja jednak te zwiazki o wzorze 1, w którym Rx oznacza rodnik metylowy, etylowy, grupe metoksylowa, etoksylowa, aminowa, metyloaminowa, dwumetyloaminowa lub fenylowa, R2 oznacza rodnik metylowy lub etylowy, X ozna¬ cza atom tlenu lub siarki, a Y oznacza atom chloru lub bromu.Przyklady tych zwiazków stanowia miedzy in¬ nymi: 1) metyloamidotiofosforan 0-etylo-0-3,4,5-trójchlo- rofenylowy 2) fenylotionofosfonian 0-metylo-0-3-4,5-trójchlo- rofenylowy 3) fenylotionofosfonian 0-etylo-0-3,4,5-trójchloro- fenylowy 4) tiofosforan 0,0-dwumetylo-0-3,4,5-trójchlorofe- nylowy 5) tiofosforan 0,0-dwuetylo-0-3,4,5-trójchlorofeny- lowy 6) Jenylofosfonian 0-etylo-0-3,4,5-trójchlorofenylo- wy 76 98276 982 7) fosforan 0-dwiimetylo-0-3,4,5-trójchlorofenylo- wy 8) fosforan 0,0-dwuetylo-0-3,4,5-trój§hlorofenylo- wy 9) fenylotionofosfonian 0-etylo-0-3,5,-dwuchloro- -4-bromofenylowy 10) fenylotionofosfonian 0-metylo-0-3,5-dwuchloro- ^4-bromofenylowy 11) tionofosfonian 0,0-dwumetylo-0-3,5-dwuchloro- -4-bromofenylowy 12) tionofosfonian 0,0-dwuetylo-0-3,5-dwuchloro-4- -bromofenylowy 13) etylotionofosfonian 0-etylo-0-3,4,5-trójchlorofe- nylowy 14) 'metylotionofosfonian 0-metylo-0-3,4,5-trójchlo- rofenylowy 15) etylotionofosfonian 0-etylo-0-3,5-dwuchloro-4- -bromofenylowy 16) metyloaminotionofosforan 0-metylq-0-3,5-dwu- chloro-4-bromofenylowy 17) metyloaminotionofosforan 0-etylo-0-3,5-dwu- chloro-4-bromofenylówy 18) aminotionofosforan 0-etylo-0-3,5-dwuchloro-4- -bromofenylowy 19) izopropyloaminotionofosforan 0-etylo-0-3,5- -dwuchloro-4-bromofenylowy 20) fenylotionofosforan 0-etylo-0-3,4,5-trójchlorofe- nylowy 21) metyloaminofosforan 0-metylo-0-3,4,5-trójchlo- rpfenylowy 22) metyloaminofosforan 0-efyló-0-3,4,5-trójchloro- fenylowy 23) metyloaminofosfonian S-etylo-0-3,4,5-trójchlo- rofehylowy 24) fosforan 0-etylo-S-etylo-0-3,4,5-trójchlorofeny- lowy.Nowe zwiazki o wzorze 1 wytwarza sie przy uzy¬ ciu zasadniczo znanych metod przez reakcje fenolu o wzorze ogólnym 2, w którym Y oznacza atom chloru, bromu lub jodu w postaci jednej z jego soli, takiej jak na przyklad soli metalu alkaliczne¬ go, lub w postaci wolnej, w obecnosci srodka wiazacego kwasy, takiego jak weglany lub wo¬ doroweglany metali alkalicznych, trzeciorzedowe aminy, albo o ile nie wystapia zadne niepozadane reakcje uboczne, takze w obecnosci alkanolanów, ze zwiazkiem o wzorze ogólnym 3, w którym Rly R2 i X maja znaczenie podane przy omawianiu wzoru 1, a Hal oznacza atom chloru lub bromu, albo zwiazek o wzorze ogólnym 4, w którym X i Y maja znaczenie podane przy omawianiu wzo¬ ru 1 poddaje sie reakcji w dowolnej kolejnosci z odpowiadajacym dla R± alkanolanem metalu alkalicznego, wzglednie amina lub amoniakiem i z alkanolanem metalu alkalicznego, odpowiadaja¬ cym R2; otrzymujac zwiazek o wzorze 1, w któ- rym Rx oznacza grupe alkoksy o 1—4 atomach Wegla, grupe aminowa, alkiloaminowa lub bis- -(alkilo)-aminowa o 1—4 atomach wegla w alkilu, podczas atfy R2 oznaeza alkil o 1—4 atomach wegla.Obydwie te reakcje prowadzi sie celowo w obo¬ jetnym rozpuszczalniku, w zakresie temperatur 0—150°C.Jako obojetne rozpuszczalniki lub rozcienczalniki nadaja sie na przyklad etery i zwiazki typu etero¬ wego, jak eter etylowy, eter propylowy, óUofcsan, czterowodorofuran; amidy takie jak N,N-dwualki- lowane amidy kwasu karboksylowego, alifatyczne, aromatyczne a takze chlorowcowane weglowodory, 5 zwlaszcza benzen, toluen, ksyleny, chloroform, chlo- robenzen; nitryle jak acetonitryl i sulfotlenek metylu (DMSO).Zwiazki wyjsciowe o wzorze 3 i 4 sa czescio¬ wo znane i mozna je wytwarzac znanymi meto- 10 darni. - Do objetych ogólnym wzorem 1 i wytworzonych omawianym wyzej sposobem szczególnie korzyst¬ nych substancji czynnych zaliczaja sie np.: zwiazek o wzorze 5 wykazujacy temperature wrze- 15 nia 140°C pod cisnieniem 0,001 mm Hg; zwiazek o wzorze 6 wykazujacy temperature wrze¬ nia 150QC pod cisnieniem 0,001 mm Hg; zwiazek o wzorze 7 wykazujacy temperature wrze¬ nia 130°C pod cisnieniem 0,001 mm Hg; 20 zwiazek o wzorze 8 wykazujacy temperature wrze¬ nia 130°C pod cisnieniem 0,03 mm Hg; zwiazek o wzorze & wykazujacy temperature wrze¬ nia 130°C pod cisnieniem 0,001 mm Hg; zwiazek o wzorze 10 wykazujacy temperature 25 wrzenia 145°C pod cisnieniem 0,001 mm Hg; zwiazek o wzorze 11 wykazujacy temperature topnienia 55°C; zwiazek o wzorze 12 wykazujacy temperature wrzenia 128°C pod cisnieniem 0,02 mm Hg; 30 zwiazek o wzorze 13 wykazujacy temperature wrzenia 113°C pod cisnieniem 0,001 mm Hg; zwiazek o wzorze 14 wykazujacy temperature wrzenia 142°C pod cisnieniem 0,11 mm Hg; zwiazek o wzorze 15 wykazujacy wspólczynnik 35 zalamania swiatla nD24=1,6017; zwiazek o wzorze 16 wykazujacy temperature wrzenia 134°C pod cisnieniem 0,08 mm Hg; zwiazek o wzorze 17; zwiazek o wzorze 18; 40 zwiazek o wzorze 19 wykazujacy temperature wrzenia 150°C pod cisnieniem 0,01 mm Hg; zwiazek o wzorze 20 wykazujacy wspólczynnik zalamania swiatla nD24=1,6408; zwiazek o wzorze 21; 45 zwiazek o wzorze 22 wykazujacy temperature topnienia 82—83°C; zwiazek o wzorze 23 wykazujacy temperature topnienia 88°C; zwiazek o wzorze 24; zwiazek o wzorze 25 wykazujacy wspólczynnik -50 zalamania swiatla nD24=1,5545; zwiazek o wzorze 26 wykazujacy temperature wrzenia 127°C pod cisnieniem 0,06 mm Hg; zwiazek o wzorze 27 wykazujacy temperature wrzenia 150°C pod cisnieniem 0;001 mm Hg (destyla- 55 cja molekularna); zwiazek o wzorze 28; zwiazek o wzorze 2fr, zwiazek o wzorze 30; zwiazek o wzorze 31; 60 zwiazek o wzorze 32; zwiazek o wzorze 33 wykazujaey temperature wrzenia 120°C pod cisnieniem 0,002 mm Hg; oraz zwiazek o wzorze 34 w postaci jasnozólto zabarwio¬ nego oleju. 65 * Srodki biologicznie ezynne o wzorze 1 nadaja76 982 6 sie do zwalczania róznorodnych szkodników zwie¬ rzecych i roslinnych.Dzialaja one przede wszystkim na wszystkie stadia rozwojowe, takie jak na przyklad jaja, larwy i poczwarki owadów i przedstawicieli rzedu roztoczy, jak roztocze i kleszcze.Zwiazki o wzorze 1 mozna stosowac na przyklad przeciwko nastepujacym owadom lub przedstawi¬ cielom rzedu roztoczy; owady rodzin: Teltigonidae, Gryllidae, Gryllotalpidae, Blattidae, Peduwiidae, Phyrrhocoriae, Cimicidae, Delphacidae, Aphiddae, Diaspididae, Pseudococcidae, Scarabaeidae, Derme- stidae, Coccinellidae, Tenebrionidae, Chrysomelidae, Bruchidae, Tineidae, Noctindae, Lymatriidae, Pyra- Udae, Culicidae, Tipulidae, Stomoxydae, Trypetiadae, Muscidae, Calliphoridae i Pulicidea oraz roztocza z rodzin: Ixodiadae, Argasidae, Tetranychidae i Dermanysidae.Dzialanie owadobójcze lub roztoczobójcze mozna znacznie powiekszyc przez dodatek innych srodków owadobójczych iAub roztoczobójczych i dostoso¬ wac do danych okolicznosci.Jako dodatki nadaja sie na przyklad miedzy innymi nastepujace substancje biologicznie czynne: Bezwodnik kwasu bis-0,0-dwuetylofosforowego (TEPP) Dwumetylofosfonian (2,2,2-trójchloro-l-hydroksy- etylowy (TRICHLORFON) Dwumetylofosforan l,2-dwubromo-2,2-dwuchloro- etylowy (NALED) Dwumetylofosforan 2,2-dwuchlorowinylowy (DI- CHLORPHOS) Dwumetylofosforan 2-metoksykarbamylo-lHmety- lowinylowy (MEVINPHOS) Cis dwumetylofosforan l-metylo-2-(metylokarba- moilo)-winylowy (MONOCROTOPHOS) N,N-dwumetylo-cis-amid kwasu 3-(dwumetoksyfo- swinyloksy)-krotonowego (DICROTOPHOS) Dwumetylofosforan 2-chloro-2-dwuetylokarbamo- ilo-1-metylowinylowy (PHOSPHAMIDON) Tiofosforan 0,0-dwuetylo-O/lub S/-2-etylotioetylo- wy (DEMENTON) Dwutiofosforan S -etylotioetylo-0,0-dwuimetylowy (THIOMETON) Dwutiofosforyn 0,0-dwuetylo-S-etylomerkaptomety- lowy CPHORATE) Dwutiofosforan 0,0-dwuetylo-S-2-(etylotio)-etylowy (DISULFOTON) Tiofosforan 0,0-dwumetylo-S-2-(etylosulfonylo)-ety- lowy (OXYDEMETON METHYL)* Dwutiofosforan 0,0-dwumetylo-S-(l,2-dwukarbok- sy)-etylowy (MALATHION) Bis-dwutiofosforan 0,0,0,0-czteroetylo-S,S-metylowy (ETHION) Dwutiofosfonian 0-etylo-S,S-dwupropylowy Dwutiofosforan 0,0-dwumetylo-S-(N-metylo-N-for- mylokarbamoilometylowy (FORMOTHION) Dwutiofosforan 0,0-dwumetylo-S-(N-metylokarba- moilometylowy) (DIMETHOAT) Tiofosforan 0,0-dwumetylo-O-p-nitrofenylowy (PA- RATHION-METHYL) Tiofosforan 0,0-dwuetylo-O-p-nitrofenylowy (PA- RATHION) Fenylotiofosfonian O-etylo-0-p-nitrofenylowy (EPN) Tiofosforan 0,0-dwumetylo-0-(4-nitro-m-tolilowy) (FENITROTHION) ' Tiofosforan 0,0-dwumetylo-0-2,4t5-trójchldrofenylo- wy (RONNEL) 5 Etylotiofosfonian 0-etylo-0-2,4,5-trójchlorofenylowy (TRICHLORONAT) Tiofosforan 0,0-dwumetylo-0-2,5,-dwuchloro-4-bro- mofenylowy (BROMOPHOS) Tiofosforan 0,Q-dwumetylo-0-(2,5-dwuchloro-4-jodo- io fenylowy (JODOFENPHOS) Amidofosforan 4-III-rzed. butylo-2-chlorofenylo- -N-metylo-O-metylowy (CRUFOMA) Tiofosforan 0,0-dwumetylo-0-(3-metylo-4-metylo- merkaptoifenylowy) (FANTHION) 15 Izopropyloaminofosforan 0-etylo-0-(4-metylomer- kapto-3-metylofenylowy) Tiofosforan O,0-dwuetylo-0-p-(metylosulfinylo)-fe- nylowy (FENSULFOTHION) Tiofosforan 0-p-(dwumetylosulfamido)-fenylo-0,0- 20 -dwumetylowy (FAMPHUR) Tiofosforan O^O^-czterometylo-O^-tiodwu-p-fe- nylowy Etylodwutiofosfonian O-etylo-S-fenylowy Fosforan 0,0-dwumetylo-0-(a-metylobenzylo-3-hy- 25 droksykrotonylowy) Dwuetylofosforan 2-chloro-1-(2,4-dwuchlorofenylo)- -winylowy (CHLORFENVINPHOS) Dwumetylofosforan 2-chloro-l-(2,4,5-trójchlorofeny- lo)-winylowy 30 Tiofosforan 0-[2-chloro-l-(2,5-dwuchlorofenylo)] wi- nylo-0,0-dwuetylowy Glioksylonitryloksyn fenylotiofosforanu 0,0-dwu- etylowego (PHOXIM) Tiofosforan 0,0-dwuetylo^0-(3-chloro-4-metylo-2- 35 keto-2H-l-benzopiran-7-ylowy (COUMAPHOS) Dwutiofosforan 2,3-p-dioksanodwutiolo-S,S-bis(0,0- -dwuetylowy) (DIOXATHION) Dwutiofosforan S-tCe-chloro^-keto-S-benzoksazoli- nylo)-metylo]-0,0-dwuetylowy (PHOSALON) 40 2-(dwuetoksyfosfinyloimino)-l,3-dwutiolan Dwutiofosforan 0,0-dwumetylo-S-[2-metoksy-l,3,4- -tiadiazol-5-(4H)-onyl-(4)-metylowy] Dwutiofosforan O-0-dwumetylo-S-ftalimidometylo- wy (IMIDAN) 45 Tiofosforan 0,0-dwumetyló-0-(3,5,6-trójchloro-2-pi- rydylowy) Tiofosforan 0,0-dwuetylo-0-2-pirazynylowy (TIONA- ZIN) Tiofosforan 0,0-dwuetylo-0-(2-izopropylo-4-metylo- w -6-pirymidylowy (DIAZINON) Tiofosforan 0,0-dwuetylo-0-(2-chinoksalilowy) Dwutiofosforan 0,0-dwumetylo-S-(4-keto-l,2,3-ben- zotriazyn-3(4H)-ilometylowy) (AZINPHOSMETHYL) Dwutiofosforan S-[(4,6-aduamino-s-triazyn-2-ylo)- 55 -metylo]-0,0-dwumetylowy (MENAZON) Tiofosforan 0,0-dwumetylo-0-(3-chloro-4-nitrofeny- lowy (CHLORTHION) Tiofosforan 0,0-dwumetylo-0/lub S/-2-(etylotioetylo- wy) (DEMETON-S-METHYL) eo Chlorek 2-(0,0-dwumetylofosforylotiometylo)-5-me- toksy-piron-4-3,4-dwuchlorobenzylofosfoniowy Dwutiofosforan 0,0-dwuetylo-S-(2,5-dwuchlorofeny- lotiometylowy (PHENKAPTON) Tiofosforan 0,0-dwuetylo-0-(4-metylokumarynylo- 45 wy-7) (POTASAN) _76 982 8 5-amino-bis-(dwumetyloamido)-fosfinylo-3-fenylo- ^-1,2,4-triazol (TRIAMIPHOS) N-metyloamid kwasu 5-(0,0-dwumetylotiolofosfory- lo)-3-tiawalerianowego) (VAMIDOTHION) Tiofosforan 0-0-dwuetylo-0-[2-dwumetyloamino-4- -metylopirymidylowy-(6)] (DIOCTHYL.) Tiofosforan 0,0-dwumetylo-S-(metylokarbamoilome- tylowy) (OMETHOAT) Fenylotiofosfonian 0-etylo-0-(8-chinolinylowy) (OXINOTHIOPHOS) Amidotiofosforan O-metylo-S-metylowy (MONITOR) Benzotiofosfonian 0-metylo-0-(2,5-dwuchloro-4-bro- mofenylowy (PHOSVEL) Dwutiopirofosforan 0,0,0,0-czteropropyIowy Cis N-metylo-N-metoksy-amid kwasu 3-(dwume- toksyfosfinyloksy)-krotonowego Dwutiofosforan 0,0-dwumetylo-S-(N-etylokarbamo- ilometylowy) (ETHOAT-METHYL) Dwutiofosforan 0,0-dwuetylo-S-(N-izopropylokarba- moilometylowy) (PROTHOAT) Dwuetylotiolofosforan S-N-(l-cyjano-l-metyloetylo)- -karbamoilometylowy (CYANTHOAT) Dwutiofosforan S-(2-acetamidoetylo)-0,0-dwumety- lowy Szesciometylotrójamid kwasu fosforowego (IIIMPA) Tiofosforan 0,0-dwumetylo-0-(2-chloro-4-nitrofeny- lowy) (DICAPTHON) Tiofosforan O,0-dwumetylo-0-p-cyjanofenyIowy (CYANOX) Tiofosfonian O-etylo-0-p-cyjanofenylowy Tiofosforan 0,0-dwuetylo- 0-2,4-dwuchlorofenylowy (DICHLORFENTHION) Izopropyloamidotiofos$oran 0-2,4-dwuchlorofenylo- -0-metylowy Tiofosforan 0,0-dwuetylo-0-2,5-dwuchloro-4-bromo- fenylowy (BROMOPHOS-AETHYL) Fosforan dwumetylo-p-(metylotio)-fenylowy Tiofosforan 0,0-dwumetylo-O-p-sulfamidofenylowy Tiofosforan 0-[p-(p-chlorofenylo)-izo-fenylo]-0,0- dwumetylowy (AZOTHOAT) Etylodwutiofosfonian 0-etylo-S-4-chlorofenylowy Etylodwutiofosfonian O-izobutylo-S-p-chlorofenylo- wy Tiofosforan 0,0-dwumetylo-S-p-chlorofenylowy Dwutiofosforan 0,0-dwumetylo-S-(p-chlorofenylotio- metylowy) Dwutiofosforan 0,0-dwuetylo-p-chlorofenylomerkap- tometylowy (CARBOPHENOTHION) Tiofosforan 0,0-dwuetylo-S-p-chlorofenylotiomety- lowy Dwutiofosforan 0,0-dwumetylo-S-(karbetoksyfenylo- metylowy) (PHENTHOAT) Dwutiofos foran 0,0-dwuetylo-S-(karbofluoroetoksy- fenylornetylowy) Dwutiofosforan 0,0-dwumetylo-S-(karboizopropo- ksyfenylometylowy) Tiofosforan 0,0-dwuetylo-7-hydroksy-3,4-czterome- kylenokumarynylowy (COUMITHOAT) . 2-siarczek 2-metoksy-4-H-l,3,2-benzodwuoksafosfo- rynu Tiofosforan 0,0-dwuetylo-0-(5-fenylo-3-izoksazolilo- wy) 1,3-dwutiolan 2-(dwuetoksyfosfinyloimino)-4-mety- lowy Fosfinotlenek tris-(2-metylo-l-azirydynylowy (ME- TEPA) Dwutiofosforan S-(2-chloro-l-ftalimidoetylo)-0,0- -dwuetylowy 5 Fosforan N-hydroksynaftalimido-dwuetylowy Fosforan dwu.metylo-3,5,6-trójchloro-2-pirydylowy Tiofosforan 0,0-dwumetylo-0-(3,5,6-trójchloro-2-pi- rydylowy) Dwumetylotiolofosforan S-2-(etylosulfonylo)-etylo- wy (DIOXYDEMETON-S-METHYL)' Dwutiofosforan dwuetylo-S-2-(etylosulfinylo)-etylo- wy (OXYDISULFOTON) Bezwodnik kwasu bis-0,0-dwuetylotiofosforowego 15 (SULFOTEP) . Fosforan dwumetylo-l,3-dwu (karbometoksy)-l-pro- pen-2-ylowy Fosfonian dwumetylo-2,2,2-trójchloro-l-butyryloilo- ksyetylowy) (BUTONAT) 20 Fosforan 0,0-dwumetylo-0-(2,2-dwuchloro-l-meto- ksywinyIowy) Fluorofosforan bis-(dwumetyloaminowy) Chlorek 3,4-dwuchlorobenzylo-trójfenylofosfoniowy Dwutiofosforan dwumetylo-N-metoksykarbamoilo- 25 metylowy (FORMOCARBAM) Fosforan 0,0-dwuetylo-0-(2,2-dwuchloro-l-chloroeto- ksywinylowy) Fosforan 0,0-dwumetylo-0-(2,2-dwuchloro-l-chloro- etoksywinylowy) 39 Dwutiolofosforan 0-etylo-S,S-dwufenylowy Fenylodwutiofosforan 0-etylo-S-benzylowy Tiolofosforan 0,0-dwuetylo-S-benzylowy Dwutiofosforan 0,0-dwumetylo-S-(4-chlorofenylotio- rnetylowy) (METHYCARBOPHENOTHION) 35 Dwutiofosforan 0,0-dwumetylo-S-(etylotiometylowy) Fluorofosforan dwuizopropyloaminowy (MIPAIOX) Dwutiofosforan 0,0^-dwumetylo-S-(morfolinylokarba- moilometylowy) (MORPHOTHION) Fenylofosforan bismetyloaminowy 40 Dwutiofosforan 0,0-dwumetylo-S-(benzenosulfonylo- wy) Etylotiofosforan 0?0-dwumetylo-(S i 0)-etylosulfi- nylowy Fosforan 0,0-dwuetylo-0-4-nitrofenylowy 45 Dwusiarczek trójetoksyizopropoksy-bis (tiofosfinylo- wy) 2-tlenek 2-metoksy-4H-l,3,2-benzodwuoksafosfory- nu Amid kwasu osmiometylopirofosforowego so Bis (dwumetoksytiofosfinylotio)-fenylometan Dwuamidofluorofosforan NjNjN^N^czteromeitylowy (DIMEFOX) Metanotionofosfonian 0-fenylo-O-p-nitrofenylowy (COLEP) 55 N-metyloamidotiofosforan 0-metylo-0-(2-chloro-4- -III-rzed. butylofenylowy) (NARLENE) Fenylotiofosfonian 0-etylo-0-(2,4-dwuchlorofenylo- wy) Tiofosforan 0,0-dwuetylo-0-(4-metylomerkapto-3,5- 60 dwumetylofenylowy) Dwusiarczek 4,4,-bis-(0,0-dwumetylotiofósforyloksy)- -dwufenylu Fosforan 0,0-diwu- (P-chloroetylo) -0-(3-chloro-4- -metylokumarynylowy-7) 65 Dwutiofosforan S-(l-ftalimidoetylo)-0,0-dwuetylowy76 982 10 Tiofosforan 0,0-dwumetylo-0-(3-chloro-4-dwuetylo- sulfamylofenylowy) Amidotiofosforan 0-metylo-0-(2-karbizopropoksyfe- nylowy) 5-(0,0-dwumetylofosforylo)-6-chloro-dwucyklo (3,3- 0)-heptadien-(l,5) Etyloamidotiofosforan 0-metylq-0-(2-izopropoksy- karbonylo-1-metylowinylowy) N-metyloamidodatiofosforan 0-metylo-0-(2-chloro-4- -Illrzed. butylofenylowy) (NARLENE) Fenylotiofosfonian 0-etylo-0-(2,4-dwuchlorofenylo- wy) Dwusiarczek 4,4^bis-) O-dwumetylotiofosforyloksy)- -dwufenylu Fosforan O,0-dwu-(fi-chloroetylo (-0-) 3-chloro-4-me- tylokumarynylowy-7) Dwutiofosforan S- Tiofosforan 0,0-dwumetylo-0-(3-chloro-4-dwuetylo- sulfamylofenylowy) Amidotiofosforan 0-metylo-O- (2-karbizopropoksy- fenylowy) 5-(0,0-dwumetylofosforylo)-6-chloro-dwucyklo (3,2- 0)-heptadien-(l,5) Etyloamidotiofosforan 0-metylo-0-(2-izopropoksy- karbonylo-1-metylowinylowy) N-metyloamidotiofosforan 0-metylo-0-(2-chloro-4- -III-rzed. butylofenylowy (NARLENE) Fenylotiofosfonian 0-etylo-(2,4-dwuchlorofenylowy) Dwusiarczek 4,4',-bis-(0,0-dwumetylotiofosforylok- sy)-dwufenylu Fosforan 0,0-dwu-(B-chloroetylo (-0-) 3-chloro-4-me- tylokumarynylowy-7) Dwutiofosforan S-(l-ftalimidoetylo)-0,0-dwuetylowy Tiofosforan 0,0-dwumetylo-0-(3-chloro-4-dwuetylo- sulfamylofenylowy) Amidotiofosforan 0-metylo-0-(2-karbizopropoksyfe- nylowy) 5-(0,0-dwumetylofosforylo)-6-chloro-dwucyklo (3,2,- 0)-heptadien-(l,5) Etyloamidotiofosforan 0-metylo-0-(2-izopropoksy- karbonylo-1-metylowinylowy).Pochodne kwasu karfoaminowego: NHmetylokarbaminian 1-naftyiu (CARBARYL) 4- -cblorofenylokarbaminian 2-butynyiu N-metylokarbaminian 4-dwumetyloamino-3-tolilu (AMINOCARB) N-metylokarbaminian 4-metylotio-3,5-ksylilu (ME- THIOCARB) N-metylokarbaminian 2-chlorofenylu (CPMC) N,N-dwumetylokarbaminian l-(dwumetylokarbamo- ilo)-5-metylo-3-pirazolilu (DIMETHILAN) N-metylokarbaminian 2,3-dwuwodoro-2,2-dwumety- lo-7-benzofuranylu (CARBOFURAN) 0-(metylokarbamoilo)-oksym aldenydu 2-metylo-2- -metylotiopropionowego (ALDICARB) N-metylokarbaminian 8-chinaldylu i jego sole N-metylokarbaminian 3-izopropylo-5-metylofenylu (FOMECARB) N-metylokarbaminian 2-(l,3dwuoksolan-2-ylo) fe¬ nylu (DIOXACARB) N-metylokarbaminian 2-(4,5-dwumetylo-l,3-dwu- oksolan-2-ylo)-fenylu N-metylokarbaminian 2-(l,3-dwutiolan-2-ylo) fenylu N^N-dwumetylokarbaminian 2-(l,3-dwutiolan-2- -ylo)-fenylu N-metylokarbaminian 2-izopropoksyfenylu (AR- 5 PROCARB) N-metylokarbaminian 4-dwualliloamino-3,5-ksylilu (ALLYXICARB) N,N-dwumetylokarbaminian l-izopropylo-3-metylo- pirazol-5-ylu, (ISOLAN) 10 N-metylokarbaminian 1-metylotio-etyloiminy (ME- THOMYL) N-metylokarbaminian 2-[propargiloetyloamino] -fe¬ nylu N-metylokarbaminian 2-[propargilometyloamino]- 15 fenylu N-metylokarbaminian 2-[dwupropargiloamino]-fe¬ nylu N-metylokarbaminian 3-metylo-4-[dwupropargilo¬ amino]-fenylu 20 N-metylokarbaminian 3,5-dwumetylo-4-[dwupro¬ pargiloamino]-fenylu N-metylokarbaminian 2-[alliloizopropyloamino]-fe¬ nylu Nitrofenole i pochodne: 25 4,6-dwunitro-6-metylofenol, sól sodowa (dwunitro- krezol) Dwunitrobutylofenol (sól 2,2,,2"-trójetanoloaminowa) 2-cykloheksylo-4,6-dwunitrofenol (Dinex) Krotonian 2-(l-metyloheptylo)-4,6-dWunitrofenylu 3ft (Dinocap) 3-metylopropenokarboksyJan 2-IIrzed. butylo-4,6- -dwunitrofenylu (Binapacryl) Cyklopropionian 2-II-rzed.butylo-46-dwunitrofeny- lu 35 Weglan izopropylowo-2-IIrzed.butylo-4,6-dwunitro- fenylowy Rózne: Piretryna I Ciretryna II 40 Chryzantemian 3-allilo-2-metylo-4-keto-2-cyklopen- ten-1-ylowy (Allothrin) Chryzantemian 6-chloriperonylowy (barthrin) Chryzantemian 2,4-dwumetylobenzylowy (dimethrin) Chryzantemian 2,3,4,5-czterowodoroftalimidometylo- 45 wy Siarczek 4-chlorobenzylowo-4-chlorofenylowy (Chlorbensid) 6-metylo-2-keto-l,3-dwutiolo[4,5-b]chinoksalina (Quinomethional) 50 Jednokarboksylan (l)-3-(2-furfurylo)-2-metylo-4- -metocyklopent-2-onylo-(l)-(cis-trans) chryzantemy (Furothrin) 2-piwaloiloindan-l,3-dion (Pindon) N,-(4-chloro-2-metylofenylo)-N,N-dwumetyloform- 55 amidyina (Chlorphenamidin) Siarczek 4-chlorobenzylowo-4-fluorofenylowy (Flu- orbenside) 5,6-dwuchloro-l-fenoksykarbanylo-2-trójfluorome- tylobenzimidazol (Fenozaflor) 60 p-chlorobenzenosulfonian p-chlorofenylu (Ovex) Benzensulfonian p-chlorofenylu (Fenson) Sulfon p-chlorofenylowo-2,4,5-trójchlorofenylowy (Tetradifon) Siarczek p-chlorofenylowo-2,4,5-trójchlorofenylowy 65 (Intrasul)76 982 u 12 Siarczek p-chlorobenzylowo-p-chlorofenylowy (Chlorbenside) 2-tio-l,3-dwutiolo-(5-6) chinoksalina (Thiochinox) Siarczyn prop-2-ynylo-(4-III-rzed.butylofenoksy)- -cykloheksylu(Propargil) 5 Ponadto nowe zwiazki o wzorze 1 posiadaja bar¬ dzo dobre wlasciwosci nicieniobójcze i moga by** stosowane na przyklad do zwalczania nastepuja¬ cych nicieni pasozytujacych na roslinach: Meloido- dyne spp., Heterodera spp., Ditylenchus spp., Pra- 10. tylenchus spp., Paratylenchus spp., Anguina spp., Helicotylenchus spp., Tylenchorhynchus spp., Ro- tylenchulus spp., Tylenchulus semipenetrans, Ra- dopholus similus, Belonolaismsus spp., Trichodorus spp., Longidorus spp., Aphelenchoides spp., Xiphine- 15 m$ spp.Zwiazki o wzorze 1 wykazuja oprócz wyzej wspomnianych wlasciwosci, nawet juz w bardzo milych dawkach takze skuteczne dzialanie prze¬ ciwko przedstawicielom gromady Thallophyta. 20 I tak niektóre z tych zwiazków posiadaja dzia¬ lanie bakteriobójcze. Dzialaja one jednak przede wszystkim na grzyby, zwlaszcza na grzyby fito- patogenne nalezace do nastepujacych klas, rzedów wzglednie gatunków: klasa Comycetes, jak gatunki 25 Plasmodiophora, Aphanomycetes, Pythium, Phyto¬ phthora, (np. Phytophthora infestaws, Phytophthora cactorum), gatunki Plasmopara (np. Plasmopara citicela), gatunki Bremia (Bremia lactucae), gatun¬ ki Pefonospora (np. Peronospofa tabacina), gatunki 30 Pseudoperonospora (np. Pseudoperonspora humuli), klasa Zygomycetes, jak gatunki Phizopus, klasa Ascomycetes, jak Eurotiales, takie jak gatunki Aspergillus, Penicillium (np. Penicillium digitatum, Penicillium italicum), jak Taphrinales, takie jak 35 gatunki Taphrina (np. Taphrina deformans), jak Erysiphales, takie jak gatunki Erysiphes (np. Ery- siphes cichoracearum, Erysiphes graminis), Pódo- sphaera leucotricha, gatunki Sphaerotheca (Spha- erotheca pannosa), gatunki Uncinula (Uncinula 40 necator), jak Helotiales, takie jak gatunki Monili- nia (Monilinia [Scierotina}fruoticola, Monilina laxa), gatunki Diplocarpon (Diplocarpon rosae), gatunki Pseudopeziza, jak Sphaeriales, takie jak gatunki Nectria (Nectria galligena), gatunki Ceratocystis jak 45 Pseudosphaeriales, takie jak gatunki Venturia (Venturia inaeaualis), gatunki Mycosphaerella, ga¬ tunki Ophiobolus (Ophiobolus graminis), gatunki Cochliobolus (Helminthosporium) miyabeanus,. ga¬ tunki Cercospora (Cercospora beticóla, Cercospora 50 musae), klasa Basidiomycetes, jak Aphyllophorales, gatunki jak Pellicularia (np. Pellicularia filamen- tora=[Rhizoetonia solani]), jak Uredinales, takie jak gatunki Puccinia (np. Puccinia triticina), ga¬ tunki Uromyces (Uromyces phaseoli), gatunki He- 55 mileia (Hemileia vastatrix), gatunki Cronartium (Cronartium ribicola), gatunki Phragmidium (Phra¬ gmidium subsorticium), gatunki Gymnosporangium, klasa Denteromycetes=(grzyby niedoskonale), jak . gatunki Piricularia (np. Piricularia oryzae), gatunki 60 Corynespora, gatunki Thielaviopsis, gatunki Cla- sterosporium, gatunki Botrytis (Botrytis cinerea), gatunki Cladosporium, gatunki Alternaria (Alternaria solani), gatunki Verticillium (Verticil- lium alboatrum), gatunki Phialophora, jak Melan- w coniales, takie jak- gatunki Colletotrichum, ga¬ tunki Fusarium (jak Fusarium oxysporum, Fusa- rium nivale), gatunki Gloesporium (Gloeosporium fructigenum), jak Sphaeropsidales, np. gatunki Septoria (Septoria apicola), gatunki Diplodia (Diplo- dia natalensis), jak Mycelia sterilia, np. gatunki Sclerotium (Sclerotium rolfsii).Zwiazki o wzorze 1 wykazuja takze dzialanie toksyczne na grzyby, które atakuja rosliny od ziemi i powoduja czesciowo tracheomykoze, na grzyby takie jak np. Fusarium cubense, Fusarium dianthi, Verticillium alboatrum i Phialophora cine- receus.Dalej mozna stosowac te nowe substancje biolo¬ gicznie czynne do traktowania materialu siewne¬ go, owoców^ bulw itp. w celu ochrony przed infek¬ cja grzybowa na przyklad przez grzyby glowniowe wszystkich gatunków, jak: Ustilaginales, jak ga¬ tunki Ustilago (Ustilago avenae), gatunki Tilletia (Tilletia tritici), gatunki Urocystis i Tuburcinia oraz gatunki Phoma (Phoma betae).Zwiazki o wzorze 1 nadaja sie dzieki swym wlas¬ ciwosciom biocydowym do dezynfekcji i do za¬ bezpieczania rozmaitych materialów przed opano¬ waniem przez bakterie i grzyby. Okazuje sie tutaj specjalnie korzystnym to, ze zwiazki o wzorze 1,. w stezeniu wymaganym dla celów dezynfekcji i ochrony materialu nie wykazuja wobec orga¬ nizmów stalocieplnych zadnych ubocznych obja¬ wów trujacych.Zwiazki o wzorze 1 mozna mieszac w róznych stosunkach, oprócz z wymienionymi srodkami owa¬ dobójczymi ' i roztoczobójczymi takze z innymi srodkami grzybobójczymi, grzybostatycznymi i ba- kteriostatycznymi, przy czym mieszaniny zwiazków korzystniejsze sa od poszczególnych skladników.Do mieszania ze srodkami biologicznie czynnymi o wzorze 1 nadaja sie na przyklad: Octan dodecyloguanidyny (DODINE) Pieciochloronitrobenzen (QUINTOZENE) Pieciochlorofenol (PCP) 2-metylokrotonian 2-(l-metylo-n-pfopylo)-4,6-dwu- nitrofenylu (BINAPACRYL) Krotanian 2-(l-metylo-n-heptylo)-4,6-dwUnitrofe- nylu 2-6-dwuchloro-4-nitroanilina (DICHLORAN) 2,3,5,6-czterochlorobenzochinon-(l,4) (CHLÓRANIL) 2,3-dwuchloronaftochinon-(l,4) (DICHLONE) N-(trójchlorometylotio) ftalimid (FOLPAT) N-(trójchlorometylotio) cykloheks-4-en-l,2-dwukar- bonimid (CAPTAN) N-(l,l,2,2-czterochloroetylotio) cykloheks-4-en-l,2- -dwukarbonimid (CAPTAFOL) N-metanosulfonalo-N-trójchlorometylotio-chloro- anilina N'-dwuchlorofluorometylotio-N-dwumetylo-N'-fe- •nylosulfonamid (DICHLORFLUAMID) Fenylodwutiofosforan O-etylo-S-benzylowy Tiolofosforan 0,0-dwuetylo-S-benzylowy Etyleno-l,2-bis-dwutiokarbaminian cynkowy (ZINEB) Etyleno-l,2-bis-dwutiokarbaminian manganawy (MANEB) Dwusiarczek czterometylotiokarbamylu (THIRAN) l-keto-3-acetylo-6-metylocykloheksen-(5)dion-(2,4) (DEHYDROACETIC ACID)7*982 13 8-hydroksychinolina (8-Quinolinol) 2-metyloamino-6-metylo-5-n-butylo^4-hydroksypi- rymidyna N-benzimidazol-2-ilo-N-(butylokarbamoilo)-karba- minian metylu (BENOMYL) 2-etyloamino-6-metylo-5-n-butylo-4-hydroksypiry- midyna 2,3-dwucyjano-l,4-dwutioantrachinon (DITHIA- NON) 2-(4-tiazolilo)-benzimidazol 3,5-dwumetyloczterowodoro-1,3,5-tiadiazyn-2-ftion (DAZOMET) 2,3-dwuwodoro-5-karbonanilido-6-metylo-l,4-oksa- tyna alkohol piecipchlorobenzylowy.Zwiazki o wzorze 1 mozna stosowac same albo razem z odpowiednimi nosnikami i/lub dodatkami.Nadajace sie nosniki i dodatki moga byc stale lub ciekle i odpowiadaja substancjom stosowanym za¬ zwyczaj w technice wytwarzania preparatów takich jak na przyklad naturalne lub regenerowane sub¬ stancje mineralner rozpuszczalniki, srodki dyspergu¬ jace, zwilzajace, zwiekszajace przyczepnosc, za¬ geszczajace, wiazace i substancje nawozowe.Do celów uzytkowych'zwiazki o wzorze 1 prze¬ rabia sie na srodki do opylania, koncentraty emulsyjne, granulaty, zawiesiny, aerozole i roztwo¬ ry lub zawiesiny w postaci powszechnie stosowanej w danej technice rozprowadzania. Nalezy dalej wspomniec o natryskach i kapielach dla bydla, w których stosuje sie wodne preparaty.Sporzadzanie~ srodków wedlug wynalazku odby¬ wa sie w znany sposób przez-dokladne zmieszanie i/lub zmielenie substancji biologicznie czynnej o wzorze 1 z odpowiednim nosnikiem, ewentualnie z dodatkiem obojetnego w stosunku do substancji aktywnej dyspergatora lub rozpuszczalnika. Sub¬ stancje biologicznie czynne wystepuja w podanych nizej postaciach i stosuje sie je np. w postaci sta¬ lej, jako srodki do opylania, srodki do rozsiewania, granulaty, granulaty powlekane, granulaty impreg¬ nowane i "granulaty jednorodne, w postaci cieklej jako koncentraty substancji aktywnej dajacej sie, zdyspergowac w wodzie, takie jak proszek zwilzal- ny, pasty i emulsje, lub jako roztwory. y? celu wytworzenia preparatów w postaci stalej (srodków do opylania i do rozsiewania) miesza sie substancje biologicznie czynna ze stalym nosnikiem.Jako nosniki wchodza w rachube na przyklad kaolin, talk, glinka, less, kreda, kamien wapienny, grysik wapienny, klej dolomit, ziemia okrzemko¬ wa, wytracony kwas krzemowy, krzemiany metali alkalicznych, glinokrzemian sodowy i potasowy (skalenie i mika), siarczany wapniowy i magne¬ zowy, tlenek magnezowy, mielone tworzywa sztucz¬ ne, substancje nawozowe takie jak siarczan amo¬ nowy, fosforan amonowy, .azotan amonowy, mocz¬ nik, zmielone produkty roslinne jak maka zbozowa, maka z kory, maczka drzewna, maczka z lupin orzechowych, sproszkowana celuloza, pozostalosc z wyciagów roslin, wegiel aktywny, kazda z tych substancji osobno lub w postaci mieszanin.Wielkosc ziarna nosnika wynosi dla srodków do opylania celowo do okolo 0,1 mm, dla srodków do rozpylania (rozsiewania) okolo 0,075—0,2 mm, a dla granulek — 0,2 mm i wiecej. 14 Do mieszanin tych mozna nadto dodac zwiazki stabilizujace, substancje biologicznie czynna i/lub substancje'niejonowe, anionowo czynne i kationo¬ we czynne, które poprawiaja na przyklad przyczep¬ nosc substancji czynnej na roslinach i na czesciach 5 roslin (srodki zwiekszajace przyczepnosc i kleje) i/lub gwarantuja lepsza zwilzalnosc (srodki zwilza¬ jace) oraz zdolnosc dyspergowania (srodki dysper¬ gujace). .. 10 Wchodza tutaj w rachube nastepujace substancje: mieszanina oleiny i wapna, pochodne celulozy, (metyloceluloza,^karboksymetyloceluloza), etery gli¬ kolu hydroksyetylenowego jedno- i dwualkilofenoli o 5—15 grupach tlenku etylenu w czasteczce i 8-^3 15 atomach wegla w rodniku alkilowym, kwas ligni- nosulfonowy, jego sole z metalami alkalicznymi i metalami ziem alkalicznych, polietery glikolu etylenowego (karbokwas), etery poliglikolowe alko¬ holi tluszczowych o 5—20 grupach tlenku etylenu 20 w czasteczce i 8-18 atomach wegla w czesci alko¬ holu tluszczowego, produkty kondensacji tlenku etylenu, tlenku propylenu, poliwinylopirolidonu, polialkohole winylowe, produkty kondensacji mocz¬ nika z formaldehydem oraz produkty lateksowe.M Koncentraty substancji biologicznie czynnej da¬ jace sie zdyspergowac w wodzie, tj, proszki zwil- zalne, pasty i koncentraty emulsyjne, stanowia srodki, które mozna rozcienczyc woda do dowol¬ nego stezenia. Skladaja sie one z substancji bio- 30 logicznie czynnej, nosnika, ewentualnie dodatków stabilizujacych substancje czynna, substancji po- wierzchniowo-czynnych i srodków przeciwpiano- wych oraz ewentualnie rozpuszczalników.Proszki zwilzalne i pasty .otrzymuje sie przez 35 zmieszanie i zmielenie substancji biologicznie czyn¬ nej ze srodkami dyspergujacymi i sproszkowanym nosnikiem w odpowiednim urzadzeniu az do ujednorodnienia. Jako nosniki wchodza w-rachube substancje podane przy omawianiu postaci sta- 40 lych. W niektórych przypadkach korzystnie sto¬ suje sie mieszaniny róznych nosników. Jako srodki dyspergujace mozna stosowac na przyklad: pro¬ dukty kondensacji sulfonowanego naftalenu i sul¬ fonowanych pochodnych naftalenu z formaldehy- 45 dem, produkty kondensacji naftalenu wzglednie kwasów naftalenosulfonowych z fenolem i formal¬ dehydem oraz sole metali alkalicznych, amonowe i metali ziem alkalicznych z kwasem ligninosulfo- nowym, dalej sulfoniany alkiloarylowe, sole metali 50 alkalicznych i metali ziem alkalicznych z kwasem dwubutylonaftalenosulfonowym, siarczany alkoholi tluszczowych, takie jak sole siarczanowe heksa- dekonali, heptadekanoli, oktadekanoli i sole siarczanowego eteru glikolowego alkoholi tluszczo- 55 wych, sól sodowa oleilometylotauryny, dwutrzecio- rzedowe glikole acetylenu, chlorek dwualkilodwu- lauryloaminiowy metali ziem alkalicznych z kwasami tluszczowymi.Jako srodki przeciwpianowe wchodza w rachube 60 na przyklad silikony.Substancje biologicznie czynne miesza sie, miele, przesiewa i przeciera z powyzej podanymi dodatka¬ mi w ten sposób, ze w przypadku proszku za¬ wiesinowego w czesci stalej, wielkosc ziarna nie 65 przekracza 0,02—0,04 mm, a w przypadku past —76 982 15 0,03 mm. W celu wytwarzania koncentratów emul¬ syjnych i past stosuje sie podane w., poprzednim ustepie srodki dyspergujace, rozpuszczalniki i wode.Jako rozpuszczalniki wchodza w rachube na przy¬ klad alkohole, benzen, ksyleny, toluen, sulfotlenek metylu i frakcje oleju mineralnego o zakresie temperatur wrzenia 120°—350°C. Rozpuszczalniki musza byc praktycznie bezwonne, nie fitotoksyczne i obojetne w stosunku do substancji biologicznie czynnych.Srodki wedlug wynalazku mozna ponadto sto¬ sowac w postaci roztworów. W tym celu substancje biologicznie czynna o wzorze 1 lub kilka takich substancji rozpuszcza sie -w odpowiednich rozpusz¬ czalnikach organicznych, mieszaninach rozpuszczal¬ ników lub w wodzie. Jako rozpuszczalniki orga¬ niczne stosuje sie alifatyczne i aromatyczne weglo¬ wodory, ich chlorowcopochodne, alkilonaftaleny, oleje mineralne, same lub w postaci mieszaniny.Zawartosc substancji biologicznie czynnej w opi¬ sanych srodkach wynosi 0,1—95%, przy czym nalezy zaznaczyc, ze przy wysiewaniu ich z samolotu lub za pomoca innego odpowiedniego urzadzenia stosuje sie stezenie wynoszace do 99,5% lub nawet czysta substancje czynna.Podane nizej przyklady objasniaja blizej sporza¬ dzanie i zastosowanie srodków wedlug wynalazku.Przyklad I. Srodek do opylania. W celu wy¬ tworzenia a) 5% i b) 2% — srodka do opylania stosuje sie nastepujace substancje: a) 5 czesci substancji biologicznie czynnej +95 czesci talku b) 2 czesci substancji biologicznie czynnej +1 czesc silnie zdyspergowanego kwasu krzemowego + 97 czesci talku.Substancje biologicznie czynna miesza sie i miele z nosnikami.Przyklad II. Granulat. W celu wytworze¬ nia 5% granulatu stosuje sie nastepujace substancje: 5 czesci substancji biologicznie czynnej 0,25 czesci epichlorohydryny 0,25 czesci eteru cetylopoliglikolowego 3,50 czesci poliglikolu etylenowego 91 czesci kaolinu (wielkosc ziarna 0,3—0,8 mm).Substancje czynna miesza sie z epichlorohydryma i rozpuszcza sie w 6 czesciach acetonu, po czym dodaje sie poliglikolu etylenowego i eteru cetylo¬ poliglikolowego. Otrzymanym roztworem spryskuje sie kaolin, a nastepnie odparowuje sie w prózni aceton.Przyklad III. Proszek zwilzalny. W celu wy¬ tworzenia a) 40%, b) 25%, c) 25% lub d) 10% proszku zwilzalnego stosuje sie nastepujace skladniki: a) 40 czesci substancji biologicznie czynnej 5 czesci soli sodowej kwasu ligninosulfonowego 1 czesc soli sodowej kwasu dwubutylonaftaleno- sulfonowego 04 czesci kwasu krzemowego; b) 25 czesci substancji biologicznie czynnej 4,5 czesci ligninosulfonianu wapnia 1,9 czesci mieszaniny (1:1) kredy szampanskiej i hydroksyetylocelulozy 1,5 czesci dwubutylonaftalenosulfonianu sodowego 19,5 czesci kwasu krzemowego 16 19,5 czesci kredy szampanskiej 28,1 czesci kaolinu; c) 25 czesci substancji biologicznie czynnej 2,5 czesci izooktylofenoksypolioksyetylenoetanolu * 1,7 czesci mieszaniny (1:1) kredy szampanskiej i hydroksyetylocelulozy 8,3 czesci krzemianu glinowo-sodowego 16,5 czesci ziemi okrzemkowej 46 czesci kaolinu; 10 d) 10 czesci substancji biologicznie czynnej 3 czesci mieszaniny soli sodowych nasyconych siarczków alkoholi tluszczowych 5 czesci produktu kondensacji kwasu naftalenosul- fonowego z formaldehydem. 1S 82 czesci kaolinu.Substancje biologicznie- czynne miesza sie do¬ kladnie z dodatkami w odpowiednich mieszarkach i miele w odpowiednich mlynach walcowych. Otrzy¬ muje sie proszek zwilzalny, który mozna rozcien- £0 czyc woda na zawiesine o pozadanym stezeniu.Przyklad IV. Koncentraty emulsyjne. W celu wytworzenia a) 10% i b) 25% koncentratu emulsyj¬ nego stosuje sie nastepujace skladniki: a) 10 czesci substancji biologicznie czynnej ?* 3,4 czesci epoksydowanego oleju roslinnego 13.4 czesci kombinowanego emulgatora zlozonego z eteru poliglikolowego alkoholu tluszczowego i alkiloarylosulfonianu wapniowego 30 czesci dwumetyloformamidu sn 43,2 czesci ksylenu; b) 25 czesci substancji biologicznie czynnej 2,5 czesci epoksydowanego oleju roslinnego 10 czesci mieszaniny alkiloarylosulfonianu i eteru poliglikolowego alkoholu tluszczowego 35 5 czesci dwumetyloformamidu 57.5 czesci ksylenu.Z koncentratów tych wytwarza sie przez rozcien¬ czenie woda emulsje o pozadanym stezeniu.Przyklad V. Srodek do opryskiwania. Do wy- 40 twarzania 5% srodka do opryskiwania stosuje sie nastepujace skladniki: . ¦ ' , 5 czesci substancji biologicznie czynnej 1 czesc epichlorohydryny 94 czesci benzyny (zakres temperatur wrzenia 160— 45 190°a.Przyklad VI. Dzialanie owadobójcze zatru¬ wajace przewód pokarmowy. Rosliny bawelny i krzaki ziemniaków opryskuje sie 0,05°/o wodna emulsja substancji biologicznie czynnej (otrzymana 50 z 10% dajacego sie zemulgowac koncentratu). Po podsuszeniu nalotu obsadza sie rosliny bawelny larwami Disdereus fasciatus, a krzaki ziemniaków larwami stonki ziemniaczanej (Leptinotarsa decemli- neata). Doswiadczenie prowadzi sie w temperatu- 55 rze 24°C i przy 607o wilgotnosci wzglednej powietrza.Zwiazki o wzorach 5—34 wykazaly w powyzszej próbie dobre dzialanie owadobójcze zatruwajace przewód pokarmowy larw Disdereus i Leptinotarsa decemlineata. 60 Przyklad VII. Ukladowe dzialanie owadobój¬ cze. W celu stwierdzenia ukladowego dzialania owadobójczego wstawiono zakorzenione rosliny fa¬ soli (Vicia fabae); do 0,01% wodnego roztworu sub¬ stancji biologicznie czynnej (otrzymanej z 10% kon- 65 centratu emulsyjnego). Po 24 godzinach na na-17 76 982 18 dziemnych czesciach rosliny umieszczono mszyce zabezpieczono zwierzeta przed dzialaniem kontakto¬ wym i dzialaniem gazowym. Doswiadczenie prze¬ prowadzono w temperaturze 24°C i przy 70% wil¬ gotnosci wzglednej powietrza.W próbie powyzszej zwiazki o wzorach 5—34 wykazaly silne ukladowe dzialanie owadobójcze wobec Aphis fabae.Przyklad VIII. Dzialanie roztoczobójcze. a) Dzialanie na roztocza (Tetranychus urticae).W celu sprawdzenia dzialania roztoczobójczego, liscie fasoli opanowane przez osobniki dorosle, stadia spoczynkowe i jaja przedziorka chmielowca (Tetranychus urticae) potraktowano 0,05% wodna emulsja badanej substancji (wytworzona z 25% koncentratu dajacego sie zemulgowac). Po 6 dniach przeprowadzono ocene wyników badania. Jako zwierzeta doswiadczalne sluzyly odporne na estry kwasu fosforowego szczepy przedziorka chmielowca. b) Dzialanie na kleszcze (Boophilus microplus) i ich stadia rozwojowe.W doswiadczeniu tym po 10 doroslych, dojrzalych do skladania jaj kleszczy zanurzono na 3 minuty w wodnej emulsji biologicznie czynnej (stezenie patrz 2 kolumna). Nastepnie przechowuje sie kleszcze w temperaturze 27°C przy 80% wilgotnosci wzglednej powietrza. Po 5, 10 i 15 dniach okreslo¬ no zlozenie jaj.Zwiazki o wzorze 5—34 zbadane w wyzej po¬ danych doswiadczeniach a) i b) wykazuja skuteczne dzialanie przeciw Tetranychus urticae i Boophilus microplus.Przyklad IX. Dzialanie grzybobójcze. a) Dzialanie przeciw Botrytis cinerea na Vicia faba. W szalkach Petriego, wylozonych wilgotna bibula umieszczono po trzy pelno rozwiniete, o równej wielkosci liscie Vicia faba, które spryskano ciecza sporzadzona z substancji biologicznie czyn¬ nej w postaci 10% proszku zwilzalnego (zawartosc 0,1% substancji aktywnej) przy uzyciu opryski¬ wacza, nawilzajac do wystapienia kropel. Gdy ciecz na lisciach wyschla, zainfekowano je swiezo przy¬ gotowana, znormalizowana zawiesina zarodników grzyba (stezenie: 100,000 zarodników/ml) i utrzy¬ mywano w ciagu 48 godzin w wilgotnej atmosferze w temperaturze 20°C. Po tym czasie ^nptapily czarne plamki w postaci punktów, które sie szybko powiekszyly. Liczba i wielkosc miejsc zakazonych sluza jako miernik do oceny skutecznosci sub¬ stancji badanych. b) Dzialanie przeciw Erysiphe cichoracearus na Cucumis sativus. Mlode rosliny Cusumis sativus (ogórka) po spryskaniu 0,1% zawiesina substancji biologicznie czynnej w postaci proszku zwilzalnego i po obeschnieciu powstalego nalotu opryskuje sie zawiesina zarodników grzyba. Po 8 dniach w szklarni w temperaturze okolo 23°C oblicza sie stopien porazenia (udzial powierzchni lisci pokry¬ tej nalotem grzybni) na zainfekowanych, trakto¬ wanych lisciach w porównaniu z nietraktowanymi, zainfekowanymi roslinami kontrolnymi. c) Dzialanie przeciw Uromyces appendienlatus na Phaseolus vulgaris. Rosliny Phaseolus vulgaris w stadium rozwoju 2 lisci opryskuje sie nawilza¬ jac co wystapienia kropel, zawiesina substancji w postaci proszku zwilzalnego (stezenie: 0,1% sub¬ stancji czynnej). Po obeschnieciu nalotu po spry^ skaniu, rosliny infekuje sie swieza zawiesina za- 5 rodników rdzy fasoli, po. czym przechowuje sie je w ciagu 1 dnia w wilgotnej komorze i nastepnie w ciagu 12 dni w szklarni w temperaturze 20—22°C.Ilosc i wielkosc pecherzyków sluzy jako miernik oceny skutecznosci dzialania badanych substancji. 10 d) Dzialanie przeciw Phytophthora infestans na Solanum Lycopersicum. Rosliny S. Lycopersicum tego samego gatunku i w tym samym stadium rozwoju w stanie suchym, po opryskaniu ciecza o zawartosci 0,1% substancji czynnej (otrzymana z substancji czynnej spreparowanej na proszek zwilzalny), spryskuje sie nawilzajac do wystapie¬ nia kropel, zawiesina zarodników plywkowych Ph. infestans. Pozostaja one przez 6 dni w szklarni o temperaturze 18^20°C i duzej wilgotnosci po¬ wietrza (95^100%), po czym po tym czasie wy¬ stepuja typowe plamki na lisciach. Na podstawie ilosci i wielkosci tych plam.ek dokonuje sie oceny badanych substancji. e) pzialanie przeciw Podsphaera leucotricha (Eli. et. Wv.) Salm. na jablonkach. Sadzonki ja¬ blonek typu MM 111 umieszcza sie w szklarni na okres trwania doswiadczenia w temperaturze 20°C i 90% wilgotnosci wzglednej powietrza. Po rozwinieciu sie po 3—4 li5ci na powstalych bocz¬ nych pedach, spryskuje sie liscie zwilzajac Je do wystapienia kropel, ciecza sporzadzona z 10% prosz¬ ku zwilzalnego (zawartosc substancji czynnej 0,1%).Po obeschnieciu nalotu po spryskaniu, opryskuje sie równomiernie powierzchnie lisci zawiesina za¬ rodników grzyba.W 7 i 14 dni po pierwszym potraktowaniu po¬ nownie opryskuje sie drzewka wyzej opisanym preparatem. Po uplywnie 12 dni od ostatniego -traktowania dokonuje sie oceny wyników doswiad¬ czenia. Ilosc i wielkosc miejsc zainfekowanych sluzy jako miernik do oceny skutecznosci substancji badanej. f) Dzialanie przeciw Plasmopara viticola (Bert. et Curt.) (Beri. et De Toni) na winoroslach. Sadzonki winorosli gatunku „Chasselas" hoduje sie w szklar¬ ni. 3 rosliny w stadium 10 lisci opryskuje sie na¬ wilzajac je do wystapienia kropli, ciecza sporza¬ dzona i 10% proszku zwilzalnego (zawartosc sub¬ stancji czynnej 0,1%). Po obeschnieciu nalotu z oprysku, zakaza sie równomiernie spód lisci roslin .. zawiesina zarodników grzyba. Rosliny umieszcza sie nastepnie na okres 8 dni w wilgotnej komorze . przy roslinach kontrolnych. Ilosc i wielkosc miejsc zakazonych sluzy jako miernik do oceny sku¬ tecznosci substancji badanej. g) Dzialanie przeciw Septoria apicola Spegazzini na roslinach selerów. W szklarni hoduje sie selery gatunku „Challon". Roslinki o wysokosci 15 cen¬ tymetrów opryskuje sie zwilzajac do wystapienia 1 kropel ciecza sporzadzona z 10% proszku zwilzal¬ nego (o zawartosci 0,1% substancji czynnej). Po obeschnieciu nalotu z oprysku roslinki infekuje sie zawiesina zarodników grzyba. Po 2 dniach pobytu w komorze wilgotnej i 12 dniach w szklar- 1 ni w temperaturze 20—22°C przy 90% wilgotnosci76 982 19 wzglednej powietrza wystapily objawy chorobowe.Ilosc i wielkosc miejsc zainfekowanych sluzy jako miernik do oceny skutecznosci substancji badanej. h) Dzialanie przeciw Erysiphe graminis na Triti- cum. Mlode roslinki pszenicy o wysokosci okolo lO.cm^w szklarni o temperaturze 20°C spryskuje sie do pojawienia sie kropel, ciecza sporzadzona z 10% proszku zwilzalnego (zawartosc substancji aktywnej 0,1%). Po obeschnieciu nalotu oprysku infekuje sie rosliny zarodnikami komidialnymi grzyba. Po 12 dniach pobytu w szklarni w tempe¬ raturze 20°C oblicza sie porazenie procentowe u roslin. i) Dzialanie przeciw Puccinia triticina Eritess na Triticum. Mlode rosliny - pszenicy o wysokosci oko¬ lo 10 cm w szklarni o temperaturze 20°C spry¬ skuje sie ciecza spojczadzona z 10% proszku zwil¬ zalnego (o zawartosci substancji aktywnej 0,1%).Po obeschnieciu nalotu oprysku zakaza sie rów¬ nomiernie rosliny zawiesina z zarodników letnich grzyba. Po 5 dniach pobytu w wilgotnej komorze i 12 dniach — w szklarni o temperaturze 20—22°C i normalnej wilgotnosci wzglednej powietrza prze¬ prowadza sie obliczenie wyników. Ilosc i wielkosc miejsc zakazonych sluzy jako miernik skutecznosci badanej substancji.Zwiazki o wzorach 5—34 wykazuja w powyzszych doswiadczeniach a) — i) dobre dzialanie grzybo¬ bójcze.Przyklad X. Dzialanie przeciw nicieniom glebowym. W celu stwierdzenia dzialania substancji biologicznie czynnych na nicienie glebowe, dodaje sie te substancje w kazdorazowo podobnym steze¬ niu do ziemi zakazonej nacieniami korzeniowymi (Meloidogyne Avenaria) i dokladnie miesza* W tak przygotowanej ziemi, w serii doswiadczalnej A sadzi sie bezposrednio sadzonki pomidorów, a w serii doswiadczalnej B po 8 dniach wsiewa sie pomidory. Dla oceny dzialania nicieniobójczego, po 28 dniach od zasadzenia wzglednie od wysiewu oblicza sie wystepujace narosla na korzeniach.W doswiadczeniu tym substancje biologicznie czynne o wzorze 5—34 wykazuja dobre dzialanie przeciw Meloidogyne Avenaria. PL PL

Claims (14)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek szkpdnikobójczy, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze 1, w którym Rr oznacza rodnik alkilowy o 1—4 ato¬ mach wegla, grupe alkoksylowa o 1—4 atomach wegla, grupe aminowa, grupe alkiloaminowa o 1—4 atomach wegla, grupe bis-(alkilo) aminowa o 1—4 atomach wegla w rodniku alkilowym lub rodnik fenylowy ewentualnie 1—3 krotnie podsta¬ wiony rodnikiem alkilowym o 1—4 atomach wegla, grupa alkoksylowa o 1—4 atomach wegla i/lub [itomem chlorowca, R2 oznacza rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla, X oznacza atom tlenu lub siarki, a Y oznacza atom chloru, bromu lub jodu.

2. Srodek wedlug zastrz. 1 znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzo¬ rze la, w którym Rlt oznacza rodnik metylowy, etylowy, n-propyIowy," izopropylowy, grupe meto- ksylowa, etoksylowa, izopropoksylowa, aminowa, metyloaminowa, dwumetyloaminowa, etyloaminowa lub dwuetyloaminowa lub rodnik fenylowy ewen- 5 tualnie podstawiony 1—3 krotnie rodnikiem mety¬ lowym, etylowym, izopropylowym, II-rz.-butylo- wym, grupe metoksyIowa, etoksylowa, n-propoksy- lowa, izopropoksylowa, atomem chloru, bromu lub jodu, Rg oznacza rodnik metylowy, etylowy, pro- io pylowy lub izopropylowy, X oznacza atom tlenu lub siarki, a Y oznacza atom chloru lub bromu.

3. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzo¬ rze la, w którym Rr oznacza rodnik metylowy, 15 etylowy, grupe metoksyIowa, etoksylowa, aminowa, metyloaminowa, dwumetyloaminowa lub fenyIo¬ wa, Rg oznacza rodnik metylowy lub etylowyf 4. X oznacza atom tlenu lub siarki, a Y oznacza atom chloru lub bromu. 20

4. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzo¬ rze Ib, w którym Rx oznacza rodnik metylowy, etylowy, n-propylowy, izopropylowy, grupe me¬ toksyIowa, etoksylowa, izopropoksylowa, aminowa, 25 metyloaminowa, dwumetyloaminowa, etyloaminowa lub dwuetyloaminowa lub rodnik fenylowy ewen¬ tualnie podstawiony 1^-3 krotnie rodnikiem me¬ tylowym, etylowym, izopropylowym, II-rz.-butylo- wym, grtipa metoksylowa, etoksylowa, n-propo- 30 ksylowa, izopropoksylowa, atomem chloru, bromu lub jodu, R2 oznacza rodnik metylowy, etylowy, propylowy lub izopropylowy, X oznacza atom tlenu lub siarki, a Y oznacza atom chloru lub bromu. 35

5. Srodek wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzo¬ rze 13.

6. Srodek wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzo- 40 rze 12.

7. Srodek wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzo¬ rze 31.

8. Srodek wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze 45 jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzo¬ rze 14.

9. Sgpdek wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzo¬ rze 32. 50

10. Srodek wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzo¬ rze 33.

11. Srodek wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzo- 55 rze 34.

12. Srodek wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzo¬ rze 10.

13. Srodek wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze 60 jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzo¬ rze 28.

14. Srodek wedlug zastrz, 4, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzo¬ rze 30.76 982 R.- fzor x P R.-P-O Cl SR2 Wzór \b X R<—P —HaL XR2 I zor 3 \ ^ X CL R<-p-0-f M 0P2 CL Wzór la CL H0- Y CL Izór 1 CL ci2p-o^^Vy CL V\lzor s P —O 0C2H5 CL CL CL zor76 982 \ / S P—O 0C2H5 Cl Cl ¦Br k/zór 6 CH30. Cl CH30 / /-O^C^Br Cl Uiór 7 Cl 2 5 ^P—O C2H50 \ / -Cl Cl Uzór 8 C2H50 C2H50 hJzór 976 982 \ // s II P—0- Cl \ / OCH 3 kkór 10 Br Cl \ / S II -P— 0- Cl Cl OCH 3 Cl hkór 11 C2H5. § ,Cl P—O"- C2H50 Cl Cl Uzór 11 Cl CK CH30 -p—0 Cl Cl Mór 1379 982 C2H5- C2H50 S li ,P- Cl ¦o CH3IMH C2H50x CrWIH V / -Br Cl Mor 14 k/zcr 16 H2N C2H50 Cl :p—0- -Br Cl A/zór 1?76 982 \ S ;ch-nhxI C2H5CK J Cl o Uzór 18 O ¦p—o- 0C2H5 Uzór 19 Br Cl Cl \ / Cl Cl SC2H5 Uzór 20 CH,Q CH3076 982 CH30 x CH3MH' O ;P—O Cl Cl Cl hfzór 22 C2H50, CH3MH O Cl ¦o—^ /—ci Cl h/zór 23 C2H5S. CH3NiH- 0 i p—0- ci \ / -Cl Cl MórX76 982 O p o Cl Cl hJZD! O P O Cl Cl Cl Cl O P O 0C2H5 h/zor '? Cl Cl C2n5S C2H50 C2H50 C2H50 O P O 0CH3 Cl Br Cl76 982 C2H50x n-C3H7S .Cl P—O- I! I! ' O Ci Cl A/zór l9 ci c2H5a n-C3H7S' :r-°^^Br o Cl A/zór 30 CH. W Cl ;p—o- ¦ci ci k/zór 31 Cl CH, CH30 ;p—0- Br k/zór 32 ci76 982 Mrór 33 CH3MH, C2H50 Xl 11 P—O Ci Cl Mór 3476 982 ERRATA Strona 3, lam 5, wiersz 17 jest: Ixodiadae powinno byc: Ixodidae lam 5, wiersz 38 jest: swinyloksy/ powinno byc: sfinyloksy/ Strona 3, lam 6, wiersz 32 jest: Glioksylonitryloksyn powinno byc: Glioksylonitryloksym Bltk 807/75 r. 95 egz. A4 Cena 10 zf PL PL